PL
 |
EN
Preferencje help
Polish version English version Język
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 36

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  heating cost
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
1
Content available Settlement of apartment heating costs in multi-family residential buildings
Lis Anna, Lis Piotr
Materiały Budowlane
|
2025
|
nr 10
186--191
EN
The aim of the study was to identify and determine the differences between the actual and theoretical values characterizing the heating of apartments, considering their location in the building. A detailed analysis was carried out on one of the three buildings examined over the 14-year of operation. The results indicate that the actual differences in heat consumption for heating apartments with different locations are greater than the differences resulting from the calculated and assumed values of correction coefficients for apartments.
PL
Celem badań była identyfikacja i określenie różnic pomiędzy rzeczywistymi i teoretycznymi wielkościami charakteryzującymi ogrzewanie mieszkań z uwzględnieniem ich usytuowania w budynku. Szczegółową analizą objęto jeden z trzech badanych budynków w okresie czternastoletniej eksploatacji. Wyniki wskazują, że rzeczywiste różnice w zużyciu ciepła do ogrzewania mieszkań o różnym usytuowaniu są większe od różnic wynikających z obliczonych i przyjętych wartości współczynników korygujących dotyczących mieszkań.
2
Content available Czy zamrożenie cen ciepła zatrzyma podwyżki?
Bagińska Katarzyna, Dzieło Mateusz
Nowa Energia
|
2022
|
nr 5/6
92--94
PL
Artykuł przedstawia wprowadzone w dniu 20 września 2022 r. ustawą o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, środki prawne majce na celu zapewnienie wsparcia dla odbiorców wrażliwych w związku ze wzrostem kosztów ogrzewania oraz mechanizmy ustalania przez przedsiębiorstwa energetyczne wytwarzające ciepło średnich cen wytwarzanego ciepła dla odbiorców ciepła na potrzeby gospodarstw domowych i instytucji użyteczności publicznej.
3
Content available Aspects of improving the methods for accounting the costs of heat energy based on indicators in multi-family buildings
Kysiak Andrzej
Budownictwo o Zoptymalizowanym Potencjale Energetycznym
|
2022
|
Vol. 11
65--73
EN
The article describes the criteria for assessing the methods of accounting for the costs of thermal energy used by housing communities and cooperatives based on the indications of divisors. The most common errors in the current practice of settlements were pointed out, causing the heating costs to be overstated, calculated as a fee for heating 1 m2 of usable space or for a calculation unit of consumption. The aim of the publication is to present the methods of settling individual costs in a multi-room building, which allow for logical and fair division of the costs of heat supplied to the building for the heating of individual premises in accordance with Polish regulations. The principles of accounting for energy costs after the amendment to the Energy Law and the implementation of the provisions of the Regulation of the Minister of Climate and Environment of December 7, 2021 on the conditions for establishing the technical feasibility and profitability of using heat meters, heat cost allocators and water meters for measuring domestic hot water were discussed, as were the conditions for selecting the method of accounting for the purchase costs of heat and the scope of information contained in individual settlements.
4
Content available Ekonomiczne i ekologiczne koszty ogrzewania oraz optymalna grubość termoizolacji
Dylewski R.
Systemy Wspomagania w Inżynierii Produkcji
|
2017
|
Vol. 6, iss. 7
68--83
PL
W artykule zaproponowano metodę wyznaczania ekologicznych kosztów ogrzewania na wzór metody wyznaczania ekonomicznych kosztów ogrzewania. Dzięki temu można analitycznie opisać ekologiczną, podobnie jak ekonomiczną, wartość bieżącą netto inwestycji termoizolacyjnej oraz wyznaczyć optymalną grubość termoizolacji zarówno ze względów ekonomicznych jak i ekologicznych. Zbadano różne przypadki występujące w warunkach polskich. Poddano wariantowości: materiał konstrukcyjny przegrody, rodzaj źródła ciepła, rodzaj materiału termoizolacyjnego. Uwzględniono tez różnorodność stref klimatycznych występujących w Polsce. Dla wszystkich zbadanych wariantów otrzymano grubość termoizolacji optymalną ze względów ekologicznych dużo większą niż ze względów ekonomicznych. Korzystne jest zastosowanie większych grubości termoizolacji niż optymalne ze względów ekonomicznych. Otrzymuje się wtedy większe korzyści ekologiczne z inwestycji termoizolacyjnej, przy niewielkim zmniejszeniu korzyści ekonomicznych.
EN
This article presents the method of the assessment of the ecological costs of heating, which was modelled after the method for assessment of the economical costs of heating. Thanks to that, it is possible to analytically describe, in a similar fashion to the economic one, the ecological net present value of the thermal insulation investment, and to assess the optimum thickness of the thermal insulation both from the economic and ecological perspective. Different cases occurring in Polish conditions were also examined. Different variants were also analyzed: construction material of the building wall, type of a heat source, type of the thermal insulation material. The diversity of the climate zones in Poland was also taken into consideration. For all examined variants, the assessed optimal thickness of the thermal insulation layer from the ecological perspective was much bigger than from the economic perspective. Implementation of the greater thicknesses of the thermal insulation than the optimal from the economic perspective is beneficial. In this way, with the small decrease of the economical benefits, the greater ecological benefits from the thermal insulation investment are achieved.
5
Content available remote Settlements of individual heating costs in multifamily buildings - Polish experience
Specjał A., Ciuman H.
Architecture Civil Engineering Environment
|
2017
|
Vol. 10, no. 3
143--151
EN
European Directive on energy efficiency requires the settlement of energy consumers according to the actual consumption. The use of properly operating and socially acceptable settlement systems of individual heating costs contributes to energy savings in the residential sector. The paper presents the national legal requirements in this field and the possibility of using different settlement systems of heating costs. The main causes of irregularities in settlements of individual heating costs using heat cost allocators in housing sector in Poland are listed and described. There are presented proposals of existing irregularities elimination, in order to obtain adequate quality of the heating cost division in building into individual apartments.
PL
Dyrektywa dotycząca efektywności energetycznej nakłada obowiązek rozliczania odbiorców energii według faktycznego zużycia. Stosowanie właściwie działających i akceptowalnych społecznie systemów rozliczeń indywidualnych kosztów ogrzewania przyczynia się do oszczędności energii w sektorze mieszkaniowym. W artykule przedstawiono krajowe wymagania prawne w tym zakresie oraz możliwości stosowania różnych systemów rozliczeń kosztów ogrzewania. Wyszczególniono i opisano najważniejsze przyczyny występowania nieprawidłowości w rozliczeniach indywidualnych kosztów ogrzewania przy zastosowaniu podzielników kosztów w budownictwie mieszkaniowym w Polsce. Podano również propozycje usunięcia występujących nieprawidłowości, w celu uzyskania odpowiedniej jakości podziału kosztów ogrzewania budynku na lokale mieszkalne.
6
Content available remote Porównanie różnych standardów energetycznych jednorodzinnych budynków drewnianych
Sarosiek W., Sadowska B.
Materiały Budowlane
|
2016
|
nr 5
135--137
7
Content available remote Wpływ zmiany sposobu rozliczania kosztów ogrzewania mieszkań na zużycie ciepła w budynku wielorodzinnym
Jurek P., Karkut K., Cholewa T.
Ciepłownictwo, Ogrzewnictwo, Wentylacja
|
2015
|
T. 46, nr 12
469--472
PL
W artykule przedstawiono wyniki badań eksploatacyjnych budynku wielorodzinnego zlokalizowanego w województwie lubelskim. Do sezonu ogrzewczego 2010/2011 rozliczanie kosztów c.o. następowało na podstawie powierzchni lokalu, co nie mobilizowało mieszkańców do oszczędzania ciepła. Natomiast od sezonu ogrzewczego 2011/2012 opłaty za ogrzewanie określano już na podstawie wskazań elektronicznych podzielników ciepła. Badania polegały na comiesięcznym pomiarze zużycia ciepła w analizowanym budynku wielorodzinnym przez okres 5 lat (2 lata przed i 3 lata po zastosowaniu podzielników kosztów c.o.). Przedstawiono oszczędności zużycia ciepła jakie uzyskano dzięki zastosowaniu podzielników kosztów ogrzewania w analizowanym budynku. Przy porównywaniu zużycie ciepła w budynku przed jak i po zainstalowaniu podzielników kosztów ogrzewania uwzględniano odpowiednie współczynniki korekcyjne, aby otrzymać niezależne od temperatury zewnętrznej wyniki potrzebne do oceny skuteczności analizowanej zmiany sposobu rozliczania kosztów. Ponadto zwrócono uwagę na koszty jakie były ponoszone przez poszczególne mieszkania na potrzeby ogrzewania przed jak i po zainstalowaniu podzielników kosztów ogrzewania. Artykuł pochodzi z materiałów konferencyjnych II Studenckiej Konferencji Ogólnobudowlanej Budmika 2015 na Politechnice Poznańskiej, Poznań 22-24 kwietnia 2015 r.
EN
The article presents the results of performance tests of multi-family building located in the Lublin Province. For the 2010/2011 heating season, cost accounting for central heating depended on flat surface, which does not mobilized residents to save heat. However, since 2011/2012 heating season, heating fee has already been determined on the basis of indications of electronic heat cost allocators. The study consisted of monthly measurement of heat consumption in the respective apartment building for a period of 5 years (2 years before and three years after the application of cost allocators in the central heating). Presented heat consumption savings have been achieved by the use of heat cost allocators in the analysed building. When comparing the heat consumption in the building before and after installation of heat cost allocators, correction factors have been taken into account in order to receive results independent on the outside temperature, and needed to assess the effectiveness of the analysed changes in cost accounting. In addition, attention was paid to the costs that were incurred by individual flats before and after installation of heat cost allocators. This article is excerpted from conference proceedings of II Student Conference on General Construction Budmika 2015 Poznan University of Technology, Poznan 22-24 April 2015.
8
Content available remote Analiza możliwości zmniejszenia zużycia ciepła i kosztów ogrzewania budynku IŚ PW dzięki okresowej pracy instalacji
Zawada B., Adamczyk I.
Ciepłownictwo, Ogrzewnictwo, Wentylacja
|
2015
|
T. 46, nr 11
419--425
PL
W artykule omówiono model, przyjęte założenia oraz wyniki symulacji rocznego zużycia ciepła i kosztów ogrzewania budynku użytkowanego w sposób okresowy. Do analizy przyjęto model budynku Wydziału Inżynierii Środowiska Politechniki Warszawskiej, zbudowany z wykorzystaniem pakietu symulacyjnego TRNSYS 17. Wyniki symulacji wykazały, że niezależnie od akumulacyjności budynku, obniżanie temperatury wewnętrznej w okresie nieużytkowania zawsze powoduje zmniejszenie zużycia ciepła i zwiększenie wymaganej mocy zamówionej. Natomiast wartość obniżenia temperatury wewnętrznej, zapewniająca najmniejsze koszty ogrzewania zależy od wielu czynników: akumulacyjności budynku, struktury cen ciepła oraz czasu trwania przerwy w użytkowaniu. Dla budynku masywnego obniżenie temperatury wewnętrznej jest niewielkie (dla analizowanego budynku jest to 0-3K, zależnie od struktury cen i okresu na jaki jest zamówiona moc), natomiast dla budynku lekkiego obniżenie jest duże i w zasadzie ogranicza je zjawisko wykraplania wilgoci na powierzchni przegród.
EN
The article discusses a model, adopted assumptions and simulation of the annual heat consumption, including heating costs of the building that has been operated periodically. The building model that has been assumed for the analysis is Environmental Engineering Department of Warsaw University of Technology. The model was built by using the TRNSYS 17 simulation package. The simulation results have showed that regardless of the storage capacity of the building, the reduction of internal temperature in the period of non-use always entails reducing the heat consumption and increasing the required power ordered. However, the value of internal temperature decrease that provides the lowest cost of heating depends on many factors: thermal capacity of the building, variability of heat prices and duration of intermissions. The reduction of internal temperature in a massive building is small (for analysed building it is 0-3 K, depending on the price variability and the period for ordered power), while for light buildings the reduction is large and in fact is only limited by the phenomena of moisture condensation on the surface of the partitions.
9
Content available remote Wpływ przenikania ciepła między mieszkaniami o różnej temperaturze na błąd wskazań ciepłomierzy i podzielników kosztów ogrzewania
Pieńkowski C.A..
Ciepłownictwo, Ogrzewnictwo, Wentylacja
|
2014
|
T. 45, nr 11
429--431
PL
Na przykładzie budynku wielorodzinnego zlokalizowanego w Białymstoku opisano wpływ przenikania ciepła między mieszkaniami o różnej temperaturze na błąd wskazań przyrządów służących do rozliczania kosztów ogrzewania. Określono ilość ciepła, która może dopływać do ogrzewanych mieszkań o obniżonej temperaturze z pomieszczeń sąsiednich o temperaturze wyższej poprzez przegrody wewnętrzne. Obliczono również wielkość błędu wynikającego z nieuwzględniania w rozliczeniach przepływu ciepła między mieszkaniami. Treść artykułu wskazuje na konieczność doskonalenia systemu rozliczania kosztów ogrzewania mieszkań w budownictwie wielorodzinnym w Polsce.
EN
The influence is described of heat transfer between apartments of different temperatures on error of instruments accounting heating costs - a case study: multi-family building located in Białystok. The amount of heat has been determined in the case when it flows through interna) partitions into the heated hous-ing with a reduced temperaturę from adjacent rooms having higher temperature. The calculation includes also the amount of error resuiting from not taking into account the heat flow between flats. The content of the article points to the need to improve the system of accounting for the cost of home heating in multi-family buildings in Poland.
10
Content available remote Testy poprawności rozliczania indywidualnych kosztów ogrzewania na podstawie wskazań nagrzejnikowych podzielników elektronicznych
Michnikowski P., Skiba J
Ciepłownictwo, Ogrzewnictwo, Wentylacja
|
2014
|
T. 45, nr 9
347--351
PL
W artykule wskazano na podstawowe problemy związane z oceną poprawności rozliczania indywidualnych kosztów ogrzewania dokonywanych na podstawie wskazania podzielników elektronicznych. Opisano rzeczywiste, a nie medialnie nagłośnione, wady rozliczania kosztów ogrzewania w polskim budownictwie wielorodzinnym. Przedstawiono kryteria oceny rozliczania na podstawie, tzw. wytycznych Stowarzyszenia Inżynierów Niemieckich (VDI) opublikowanych w 2009 r., które dobrze przystają także do polskich realiów budownictwa. Przeprowadzono analizę przykładowego oraz rzeczywistego rozliczenia kosztów ogrzewania wykonanego dla jednej ze spółdzielni mieszkaniowych na wschodzie Polski.
EN
The article pointed out the fundamental problems associated with the assessment of the accuracy of accounting for individual heating costs made on the basis of indications of electronic allocators. Described real and not media-publicized flaws in the heating cost accounting Polish multifamily housing. The paper presents the evaluation criteria on the basis of the socalled settlement. guidelines of the Association of German Engineers (VDI) published in 2009., which well match with the realities of the Polish construction industry. An analysis of the sample and the actual settlement costs of heating made for one of the housing associations in the eastern Polish.
11
Content available The profitability analysis of enhancement of parameters of the thermal insulation of building partitions
Życzyńska A., Cholewa T.
Archives of Civil Engineering
|
2014
|
Vol. 60, nr 3
335--347
EN
The energy saving tendencies, in reference to residential buildings, can be recently seen in Europe and in the world. Therefore, there are a lot of studies being conducted aiming to find technical solutions in order to improve the energy efficiency of existing, modernized, and also new buildings. However, there are obligatory solutions and requirements, which must be implemented during designing stage of the building envelope and its heating/cooling system. They are gathered in the national regulations. The paper describes the process of raising the energy standard of buildings between 1974–2021 in Poland. Therefore, the objective of this study is to show energy savings, which can be generated by modernization of thermal insulation of partitions of existing buildings and by the use of different ways of heat supply. The calculations are made on the selected multi-family buildings located in Poland, with the assumption of a 15 years payback time. It is shown that it is not possible to cover the costs of the modernization works by the projected savings with the compliance to the assumption of 15 years payback time.
12
Content available remote Tradycyjne i nowoczesne źródła energii w budownictwie jednorodzinnym i rolniczym
Piaskowska-Silarska M., Gumuła S.
Zeszyty Naukowe Politechniki Rzeszowskiej. Budownictwo i Inżynieria Środowiska
|
2012
|
z. 59, nr 2/II/II
579--582
PL
W budownictwie, zwłaszcza w budownictwie o małej intensywności zabudowy (osiedla domów jednorodzinnych, gospodarstwa rolne, schroniska, domki letniskowe), istnieje możliwość korzystania ze wszystkich źródeł energii, tak z tradycyjnych opartych na spalaniu, jak i nowoczesnych bazujących na odnawialnych źródłach energii. Patrząc na źródła energii z punktu widzenia użytkownika na czoło wysuwają się aspekty ekonomiczne pozyskiwania energii. Natomiast z punktu widzenia społecznego ważniejsze są aspekty ekologiczne. Przedstawiony referat zawiera analizę porównawczą tradycyjnych paliw i odnawialnych źródeł energii.
EN
Low-density developments (detached houses, farms, hostels, cottages) offer entire gamut of uses of both traditional fossil energy sources and modern renewable ones. From the consumer point of view the most important is the economical aspect, however from the social point of view the most important are the ecological issues. This paper presents a comparative analysis of fossil fuels and renewable energy.
13
Content available remote Pompy ciepła na tle innych źródeł energii w aspekcie całkowitej efektywności ekonomicznej uwzględniającej oszacowane koszty inwestycyjne oraz eksploatacyjne
Kęskiewicz P., Śniechowska B., Danielewicz J.
Instal
|
2012
|
nr 2
27-30
PL
W artykule zaprezentowano wyniki analizy ekonomicznej zastosowania pomp ciepła na tle konwencjonalnych źródeł ciepła. Poza kosztami eksploatacyjnymi systemów, w analizie uwzględniono również koszty inwestycyjne oraz wpływ czasu na opłacalność inwestycji. Koszty ciepła oszacowano na przykładzie typowego domu jednorodzinnego, wybudowanego według aktualnych wymagań ochrony cieplnej budynków.
EN
The article presents the results of economic analysis of heat pumps use against conventional heat sources. In addition to operating costs of systems, the analysis also takes into account investment costs and the effect of time on the profitability of investment. Heat costs were estimated based on example of a typical single-family house, constructed according to current requirements of the buildings thermal protection.
14
Problematyka rozliczeń indywidualnych kosztów ogrzewania w aspekcie poprawy efektywności energetycznej w budownictwie wielorodzinnym
Ciuman H., Kolasa C., Specjał A.
Rynek Energii
|
2011
|
Nr 5
87-96
PL
Rozliczenia odbiorców energii według faktycznego zużycia są niezbędnym warunkiem poprawy efektywności energetycznej w budownictwie mieszkaniowym. Koszt ogrzewania lokalu mieszkalnego powinien być dobrze skorelowany z rzeczywistym zużyciem ciepła do tego celu, a metoda jego określania akceptowana społecznie. W referacie przedstawiono problematykę rozliczeń kosztów ogrzewania, ze szczególnym uwzględnieniem badań wpływu stanów eksploatacyjnych instalacji ogrzewania na dokładność podziału kosztów ogrzewania. Podano również kryteria, których spełnienie warunkuje odpowiednią jakość podziału kosztów ogrzewania w odniesieniu do krajowego budownictwa mieszkaniowego.
EN
Settlements according to actual consumption of energy are indispensable to improve energy efficiency in housing sector. The heating cost of a dwelling should be well correlated with the actual heat consumption. The method of determining heat consumption must be socially acceptable. The paper presents problems of settlement of heating costs with particular regard to research of the impact of the operating conditions in heating system on the accuracy of the heat costs allocation. There is also presented a review of the criteria whose fulfillment determines the quality of the heating cost division in housing sector.
15
Content available remote Energooszczędność hal basenowych
Kolaszewski A., Więcek K., Borowiecki M.
Instal
|
2011
|
nr 4
8-12
PL
Wzrastające ceny energii elektrycznej i ciepła zachęcają administratorów krytych pływalni do szukania oszczędności eksploatacyjnych w zakresie instalacji wentylacyjnej. Z drugiej strony administratorzy zobowiązani są do utrzymania komfortu użytkowania oraz bezpieczeństwa konstrukcji obiektu. Przy zastosowaniu układu wentylacji mechanicznej nawiewno – wywiewnej bez odzysku ciepła, ciepło tracone jest bezpowrotnie wraz z usuwanym powietrzem. Przy zastosowaniu w krytej pływalni układu wentylacji mechanicznej nawiewno – wywiewnej z odzyskiem ciepła z centralą z asymetrycznym krzyżowym wymiennikiem ciepła można znacznie obniżyć koszty eksploatacji.
EN
Rising prices of electricity and heat encourage the public swimming pool’s administrators to look for savings in ventilation system’s operating costs. On the other hand, administrators are obliged to keep comfort and security of the buildings constructions. Using a mechanical ventilation system supply – return without heat recovery, heat is lost forever along with the exhaust air. When used in the indoor swimming pool mechanical ventilation system supply – return with heat recovery from the air conditioning unit with an asymmetric cross flow heat can significantly decrease maintain costs.
16
Content available remote Raz jeszcze o rozdziale kosztów ciepła pomiędzy ogrzewanie i przygotowanie ciepłej wody
Romanowski O.
Instal
|
2010
|
nr 1
28-29
17
Content available remote Powtórnie o rozliczaniu kosztów ciepła w małym budynku wielorodzinnym z kotłownią gazową
Łucyk C.
Instal
|
2010
|
nr 1
26-27
18
Content available remote Pompy ciepła na tle innych nośników energii w aspekcie kosztów wytwarzania ciepła na potrzeby ogrzewania i przygotowania ciepłej wody
Śniechowska B., Kęskiewicz P., Danielewicz J.
Instal
|
2010
|
nr 6
7-10
PL
W artykule, w sposób uproszczony, przeanalizowano obecne koszty ciepła wybranych typów pomp ciepła na tle konwencjonalnych źródeł ciepła z uwzględnieniem całkowitych sprawności poszczególnych systemów grzewczych. Koszty ciepła oszacowano na przykładzie typowego domu jednorodzinnego budowanego według aktualnych wymagań ochrony cieplnej budynków. Przeanalizowano koszty energii na cele ciepłej wody i ogrzewania pomieszczeń.
EN
In this article, in a simplified manner, current comparison of the heat pumps energy costs to the conventional heat sources has been made. The total efficiencies of various heating systems were included. Costs of heat energy were estimated based on an example of a typical, single-family house, constructed by the current requirements of buildings thermal protection regulations. Additionally costs of hot water and heating energy requirements were analyzed.
19
Content available remote Rozliczanie kosztów ciepła w małym budynku wielorodzinnym z kotłownią gazową
Łucyk C.
Instal
|
2009
|
nr 7/8
26-29
PL
Artykuł stanowi przyczynek do szerszej dyskusji na temat wiarygodności rozliczeń kosztów zużycia ciepła w budynkach mieszkalnych. Wskazano na trudności występujące w rozliczaniu indywidualnych kosztów zużycia ciepła wytwarzanego w kotłowni gazowej, w której nie ma zainstalowanych ciepłomierzy. Omówiono oryginalną metodę wyznaczania podziału kosztów paliwa na składniki odpowiadające zużyciu ciepła na centralne ogrzewanie i wytworzenie ciepłej wody. Podano zasadę obliczenia cen i opłat za ciepło zużyte w lokalach. Ukazano skutki stosowania nieprawidłowej procedury obliczeniowej.
EN
This paper is written as a contribution to a wider debate on credibility of account for heat consumption in multi-family buildings. Common problems in computing payments for consumption of heat by the individual flats, in case that a collective gas boiler room is not equipped with heat meters, are described. A novel calculation method for the gas cost allocation on components related to central heating and fabrication of hot tap water is analyzed in detail. A technique for assessment of price and payment for heat used by individual end-users is proposed. Additionally, results of application of frequently used inappropriate computational procedures are presented.
20
Content available remote Nie można poprawnie rozdzielić kosztów ciepła do ogrzewania od kosztów przygotowania cw bez wyposażenia źródła ciepła w narzędzia pomiarowe
Romanowski O.
Instal
|
2009
|
nr 7/8
30-31
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.