Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 15

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
EN
The study involved investigation of the relationship between the radon concentrations in the ground air – and thus in the indoor air – and the geological structure of the Lubelskie Voivodeship (eastern Poland). Both passive and active methods were used for measuring the radon concentrations in coal, phosphate and chalk mines, caves, wells as well as indoor environments. The study also included elemental, uranium and lead isotope analyses of rocks. The performed research showed that Paleogene and Mesozoic sedimentary rocks rich in radionuclides are the sources of radon in the Lubelskie Voivodeship. In the case of the buildings located in proximity to such rocks, characterized by relatively high radon exhalations, radon remediation methods are recommended. Already at the designing stage of buildings, the measures which protect against the hazardous radon gas should be applied.
PL
Badaniom poddano tworzywa pozyskane podczas badań archeologicznych na Wysokiej Górce w Chełmie w obrębie XIII-wiecznych założeń rezydencjonalno-sakralnych Daniela Romanowicza. Występują one w formie cegieł, płytek szkliwionych oraz dużych objętościowo nagromadzeń bez określonej formy i przeznaczenia, wskazujących na ich produkcyjne pozostałości. Tworzywa te są barwy białej, zielonej i wielobarwne. Nawiązują do pierwotnie tu stosowanych (przed pożarem w 1256 r.) białych alabastrów halickich i zielonego glaukonitytu chełmskiego, o czym wspomina latopis halicko-wołyński. Prowadzono badania fazowe pozyskanych tworzyw za pomocą mikroskopu elektronowego SEM oraz dyfrakcji rentgenowskiej. Wykonano także analizę chemiczną w mikroobszarze przy użyciu mikroskopu elektronowego SEM z przystawką EDS. Badania wykazały, że tworzywa te uzyskiwano w technologiach innych niż ceramiczne, zbliżonych do współcześnie produkowanych materiałów silikatowych. Badane tworzywa gwarantowały realizację założeń ideowych pierwotnych budowli pod wyraźnym wpływem stylistyki XII-wiecznej szkoły pizańskiej.
EN
Materials obtained during archaeological excavations on Wysoka Gorka in Chelm in the area of Daniel Romanowicz’s 13th century residential-sacral complex have been subject to examination. They come in the forms of bricks and glazed tiles, as well as sizeable shapeless and purposeless accumulations indicating post-manufacturing remains. The materials are white, green and multi-coloured. They refer to Galicia alabasters and green glauconite from Chelm which were originally used there (before the fire of 1256) – the fact mentioned in the Galicia–Volhynia Chronicle. They were diagnosed by means of a SEM microscope and x-ray diffraction. Furthermore, a micro area chemical analysis was conducted by means of SEM microscope with EDS module. The conducted examination indicated that the materials in question were manufactured using other than ceramic technologies, but similar to the ones used to produce silicate materials nowadays. The tested materials guaranteed the realization of the conceptual assumptions of the structures constructed under the explicit influence of the style of the 12th century Pisan School.
PL
W artykule, który w zamyśle autora jest pierwszym z cyklu omawiającego materiały kamienne i surowce mineralne Lubelszczyzny wykorzystywane na przestrzeni dziejów w budownictwie i architekturze oraz innych działaniach inżynierskich i technologicznych, przedstawiono glaukonityt. Ta charakterystyczna, zielona skała jest stosunkowo mało znana, oszczędnie wymieniana w podręcznikach petrografii i surowców skalnych. Skała ta pojawiła się w architekturze najprawdopodobniej tylko w ziemi chełmskiej w XIII wieku i była wykorzystana wyłącznie do budowy I fazy stołecznego Chełma. Później nie była już wykorzystywana i mało znane stały się miejsca jej występowania i pozyskiwania. Skała ta pozwalała na wykonywanie, w porównaniu do innych skał Lubelszczyzny, dużych formatowych bloków oraz obróbki kamieniarskiej o stosunkowo wyrazistych reliefach oraz skomplikowanych kompozycjach. Gwarantowało to możliwość realizacji założeń ideowych pierwszych kamiennych budowli romańskich na obszarze między Wisłą i Bugiem i to od razu w dojrzałym wydaniu stylistyki XII-wiecznej szkoły pizańskiej. Analiza petrograficzna i materiałowa tego unikatowego surowca kamiennego i śladów jego wystąpień złożowych pozwala w przybliżeniu lokalizować historyczną eksploatację glaukonitu oraz inne rejony występowania tej skały. Na podstawie dostępnych obiektów budowlanych i architektonicznych oraz narzędzi możliwa jest wstępna rekonstrukcja warsztatu kamieniarskiego oraz architektury XIII- wiecznych założeń sakralnorezydencjonalnych Wysokiej Górki w Chełmie.
EN
The paper, intended as the first one in the cycle discussing Lubelszczyzna’s rock materials and mineral raw materials used in construction, architecture and other engineering and technological enterprises in the course of history, looks into glauconite. This characteristic green rock is relatively unknown to the public, rarely mentioned in petrography and rock raw materials handbooks. The rock first appeared in architecture probably only in Chełm Land in 13th century and was used in the 1st phase of the construction of the capital of Chełm. Later, it was no longer in use, and its locations and places of sourcing became quite forgotten. From glauconite large-scale blocks could be produced as well as quite pronounced reliefs and complex compositions. It enabled the implementation of the ideological assumptions of the first Romanesque stone buildings between the Vistula and the Bug Rivers and, moreover, directly in the mature style of the Pisan School of 13th century. A petrographic and material analysis of this unique stone as well as the remains of its deposits make it possible to approximately locate the historical mining sites of glauconite and other areas where it occurred. On the basis of the accessible architectural and other structures as well as tools, a preliminary reconstruction of the stone workshop and architecture of the 13th century sacral-residential complexes of Wysoka Górka in Chełm can be performed.
EN
The studies on the radioactivity of waters in health resorts around the world have been conducted for over a hundred years. At first, they were strictly connected with the use of radioactive radon 222Rn for the purpose of treating patients. In Health Resort Nałęczów, the first studies on the content of radon in water were carried out in 1909. Encouraged by promising results, an attempt was made to expand the treatment possibilities/potential of this resort. Balneological treatment procedures were devised; however, they were not implemented in practice. In the following years, no research on the radioactivity of waters in Nałęczów was conducted. In 2005, pilot measurements of radon exhalations were carried out in the vicinity of Lublin. Their results showed no significant concentrations of radon in the air. The paper presents the results of radon studies performed in the years 2009-2011 in the water intake area of the resort and its proximity. The measurements of radon exhalations and its content in water were conducted. The former were carried out using the CR-39 passive dosimeters at the underground level, above the aquifer. Measurements of radon concentrations in soil air and water were performed in selected locations. In the areas in which abnormally high radon exhalations were detected, additional measurements were made using active methods by means of an Alpha GUARD PQ 2000 PRO meter. The performed studies enabled to determine the background exhalation values as 42-190 Bq/3. According to the contemporary knowledge, these values correspond to the concentrations detected in other regions of Lubelskie Voivodeship and the strip of Polish low- and highlands. In the water intake area of the resort, as well as selected parts of Bystra river valley and the Kocianow rift fault, the radon concentrations of 1130-4535 Bq/3 were detected. Such high concentrations should be considered abnormally high, and have not been previously noted in the Lubelskie Voivodeship. These concentrations are comparable to the ones in Sudety mountains and certain parts of Carpathian Mountains. Radon exhalations in the underground mining excavation measured with active method in open crevices and cracks of paleogene rocks reached the value as high as 14110 Bq/3. Locally, water in the zones of elevated radon exhalation levels (except for the resort) can be considered as radon-poor. Zone-related variability of radon exhalations connected with the local tectonic, lithological, and hydrogeochemical conditions of rock mass in this part of Lublin Upland, was determined in the paper. Most probably, the source of radon constitutes glauconite layers with phosphorites from the borderline of Cretaceous and Paleogene. The transportation of radon to the ground level and building cellars is induced and directed by the local tectonics, cracks in rock mass and the flow of water within. Significant difference in the 222Rn-saturation level of iron springs and normally-mineralized waters in similar hydrodynamic conditions, is an interesting phenomenon. Determining a possible influence of ferric ions on the emanation coefficient requires further research, especially as this issue has not been previously investigated. Another important problem is the detection of radon concentrations (over 200 Bq/3) in the existing and designed objects in Nałęczów and its vicinity. Repeating the research on the prospective balneological use of radon in Health Resort Nałęczów – which was conducted a hundred years ago – seems justified as well.
PL
W artykule omówiono drewnianą architekturę wernakularną Nałęczowa i okolic. Ukształtowana w cieniu stylowej architektury Uzdrowiska w drugiej połowie XIX wieku, bez mała niezmieniona realizowana była w formie „nałęczowskiego” standardu do połowy XX wieku. Zmiany cywilizacyjne powodowały już od połowy XX wieku likwidację tych obiektów lub jej mniej lub bardziej udane adaptacje i przebudowy. Przedstawiana praca jest wstępnym studium możliwości adaptacji drewnianego obiektu wernakularnego do współczesnych wymogów użytkowych i funkcjonalnych poprzez dobudowę bryły budynku w technologii budownictwa naturalnego, z wykorzystaniem zielonej gliny, która jest materiałem lokalnym, a zarazem stworzenia czegoś, co będzie symbiozą nowoczesności i tradycji.
EN
The article discusses the vernacular wooden architecture Naleczow and surrounding areas. He forged in the shadow of stylish architecture spas in the second half of the nineteenth century. Unchanged was implemented in the form of "Naleczow" standard of the mid-twentieth century. Societal changes resulted from the liquidation of the mid-twentieth century, these objects, or eclectic adaptations and remodeling. The presented work is a preliminary study of the needs and possibilities of adapting a wooden object vernacular to contemporary requirements and functional. Designs August realize this by building a solid building natural building technologies, using straw and green clay. The intention is to create an object vernacular, combining modernity with tradition.
PL
W artykule przedstawiono wstępną charakterystykę wybranych gruntów spoistych Lubelszczyzny możliwych do wykonywania przesłon hydroizolacyjnych stosowanych w geotechnice i budownictwie. Badania i analizę wykonano w nawiązaniu do kryteriów stosowalności materiałów na mineralne przesłony hydroizolacyjne wypracowane w ostatnich latach w Instytucie Techniki Budowlanej. Na podstawie cech petrograficznych, mineralnych, filtracyjnych, strukturalnych i mechanicznych wykazano przydatność iłów Bychawa i Łążek Ordynacki oraz gliny pylastej Markowicze oraz nie spełnianie wszystkich kryteriów przez glinę glaukonitową Gawłówka. Wykazano, że większość parametrów określających ich kryteria przydatności wynika z ich petrografii i mineralogii. Nie wytypowano gruntu spełniającego wszystkie kryteria przydatności do tych celów, ale wykazano uzupełnianie się parametrów w poszczególnych rodzajach gruntów, co stwarza możliwość uzyskiwania materiałów kompozytowych.
EN
In this paper preliminary characteristics of selected cohesive soils of Lublin region that can be used in waterproofing applications in geotechnics and constructions is presented. The investigations and analysis were made according to the applicability criteria of materials used as mineral waterproofing barriers which have been elaborated in the last years in Institute of Building Techniques. On the basis of petrographical, mineral, filtering, structural and mechanical properties, the usability of slits from Bychawa and Łążek Ordynacki and powdery clay from Markowicze was confirmed, whereas glauconitic clay from Gawłówka did not meet all the criteria. The study has shown that a great number of parameters that determine the usability criteria, are resulting from petrography and mineralogy of the soils. A perfect suitable soil for that purpose has not been found, but a complementation of parameters in particular types of soils has been detected. This result gives a possibility to obtain composite materials (multilayered and homogenized).
PL
W artykule przedstawiono analizę rozpoznania i rozwiązań projektowych posadowienia wiaduktu drogowego w warunkach występowania zwartej pokrywy lessów Płaskowyżu Nałęczowskiego. Analizy dokonano w odniesieniu do ustaleń i wymogów zapisów Eurokodu 7: Projektowanie geotechniczne. Wskaźnikowo wykonano badania wybranych cech fizycznych i mechanicznych próbek gruntów pobranych w trakcie wykonywania posadowienia obiektu. W świetle wykonanych badań ustalono bardzo ostrożne określenie parametrów obliczeniowych i przyjęcie jako wiodącego stanu granicznego wynikającego z samego pojęcia less i jego wrażliwości strukturalnej, bez ustalenia parametru osiadania zapadowego (imp) lub/i wartości naprężenia uplastyczniającego (YSR). Rozwiązania projektowe posadowienia wynikające z rozpoznania, ustalonych parametrów i właściwości podłoża uznano za bardzo ostrożne i kosztowne.
EN
An analysis of the diagnosis and design solutions of road viaduct foundation in the presence of dense loess cover of the Nałęczów Plateau. The analysis was conducted with regard to the provisions and the requirements of Eurocode 7 regulations: Geotechnical design. Studies on selected physical and mechanical characteristics of soil samples taken at the time of the object foundation were performed with the use of index analysis. In the light of the tests, parameters defined very carefully were established, and the leading borderline state resulting from the very term loess and its structural sensitivity was adopted without establishing the parameter of collapse settlement (imp) or/and the value of yield stress (YSR). Design solutions of foundation resulting from the recognition, settled parameters and properties of the substrate were reconsidered to be as very careful and expensive.
EN
Bituminous coals and clastic rocks from the Lublin Formation (Pennsylvanian, Westphalian B) were subjected to detailed biomarker and Rock-Eval analyses. The investigation of aliphatic and aromatic fractions and Rock-Eval Tmax suggests that the Carboniferous deposits attained relatively low levels of thermal maturity, at the end of the microbial processes/initial phase of the oil window. Somewhat higher values of maturity in the clastic sediments were caused by postdiagenetic biodegradation of organic matter. The dominance of the odd carbon-numbered n-alkanes in the range n-C25 to n-C31 , high concentrations of moretanes and a predominance of C28 and C29 steranes are indicative of a terrigenous origin of the organic matter in the study material. This is supported by the presence of eudesmane, bisabolane, dihydro-ar-curcumene and cadalene, found mainly in the coal samples. In addition, tri- and tetracyclic diterpanes, e. g. 16β(H)-kaurane, 16β(H)-phyllocladane, 16α(H)-kaurane and norisopimarane, were identified, suggesting an admixture of conifer ancestors among the deposited higher plants. Parameters Pr/n-C17and Rdit in the coal samples show deposition of organic matter from peat swamp environments, with the water levels varying from high (water-logged swamp) to very low (ephemeral swamp). Clastic deposits were accumulated in a flood plain environment with local small ponds/lakes. In pond/lake sediments, apart from the dominant terrigenous organic matter, research also revealed a certain quantity of algal matter, indicated, i.a., by the presence of tricyclic triterpanes C28 and C29 and elevated concentrations of steranes. The Paq parameter can prove to be a useful tool in the identification of organic matter, but the processes of organic matter biodegradation observed in clastic rocks most likely influence the value of the parameter, at the same time lowering the interpretation potential of these compounds. The value of Pr/Ph varies from 0.93 to 5.24 and from 3.49 to 22.57 in the clastic sediments and coals respectively. The microbial degradation of organic matter in both type of rocks and during early stages of diagenesis is confirmed by a high concentration of hopanes, the presence of drimane homologues, bicyclic alkanes and benzohopanes. Moreover, bacteria could also have been connected with the primary input of organic matter, which is shown by the presence of e.g. C30 neohop-13(18)-ene.
EN
The paper presents results of geochemical analyses of organic matter (OM) in a tonstein bed and surrounding bituminous coal from the Upper Carboniferous (Westphalian B) coal seam no. 385/2 from the Bogdanka mine, Lublin Coal Basin. In all studied samples, including those of tonstein and bituminous coal, OM was found to be very similar in composition. Distribution of hydrocarbons in investigated rocks is characterized by strong predominance with odd-number carbon-atom of the long-chain n-alkanes in comparison to the even-number and high concentration of C29 steranes, what implies relatively high input of higher-plant OM in these samples. Minor concentration of C28 steranes and perylene points at presence of fungi. In all extracts, the tri- and tetracyclic diterpanes co-occur with their aromatized derivatives, what suggests presence of the tap resin species - precursors of the conifer families in the plant community. The abundance of sesquiterpanes, pentacyclic triterpanes and benzohopanes indicates a significant bacterial input, most possibly connected with bacterial activity after deposition of terrestrial OM. The original material of tonstein was pyroclastic in orgin, and deposited directly on plants living at the surface of a mire. That material hadn’t had any direct influence on chemicalOMtransformation. The biomarker data, both for coals and tonstein, reveals that sedimentary organic matter was heated up to a temperature corresponding to the level of immature/start of oil window. On the other hand, the increase in thermal maturity value, based on distribution of the aromatic hydrocarbons in organic matter in tonstein (theoretical vitrinite values - Rc, Rcs) are probably due to the presence of incompletely burned organic remains (charcoals), transported to the sedimentary basin along with volcanic ashes.
PL
Omówiono wyniki badań fizyko-chemicznych i geochemicznych przeróbczych odpadów przywęglowych z KWK "Bogdanka" oraz analiz rzeczywistych działań technologicznych i ekoinżynierskich z ich wykorzystaniem. Wykazano przydatność surowcową tych odpadów w technologiach ceramicznych oraz możliwość standaryzowania ich w ramach kontrolowania procesu wydobycia a także pogłębionej przeróbki. Uzyskane wyniki badań oddziaływania nasypów budowlanych i rekultywacyjnych wykonywanych z tych odpadów pozwalają określić ich zdecydowanie mniejszą uciążliwość dla środowiska, niż była sygnalizowana we wcześniejszym okresie, co ukształtowało niekorzystne nastawienie społeczne i administracyjne, ograniczające możliwości ich gospodarczego wykorzystania.
EN
The physicochemical and geochemical test results of coal mining wastes from KWK Bogdanka are discussed as well as technological and eco-engineering utilizing advanced practice. The usability of these raw products at ceramic technology is proved. Also it is possible to standardize them treating this range as a part of output control. The obtained results show that the arduousness for natural environment of construction and reclamation embankments are less than it was previously signalized. This early opinions involved the unfavourable administrative and social adjustments which were effected in limiting of economical employ.
11
Content available remote Inżynier Marian Lutosławski i jego mosty w Lublinie
PL
Historia mostów lubelskich związana jest z nazwiskiem inżyniera Mariana Lutosławskiego.
PL
Praktyczne wykorzystanie piasków kwarcowych Niziny Lubartowskiej znacznie wyprzedziło zainteresowanie badaczy ich pozycją geologiczną, genezą a nawet opracowanie właściwości surowcowych. Wykonane wskaźnikowe badania wykazały ich przydatność do mas formierskich i jako piaski filtracyjne. Piaski te z dużym powodzeniem wykorzystywane są do modyfikacji składu ziarnowego mieszanek betonowych oraz stosowane są do produkcji wyrobów wibroprasowanych oraz do czyszczenia konstrukcji betonowych i stalowych. Niektóre z tych piasków były wykorzystywane w przeszłości jako surowiec szklarski gorszych gatunków. Statystyczne opracowanie analiz granulometrycznych wykazało dużą stałość ziarnową w wystąpieniach złożowych, przy dominującej frakcji 0,3-1,5 mm. Efektem wzbogacania tych piasków powinien być produkt o uziarnieniu do 2 mm z możliwością modyfikacji min. i max. ziarna do właściwych zastosowań. Uzysk frakcji piaszczystej powinien wynosić 80-90%. Użytkowym odpadem będą iły lub gliny o składzie kaolinitowym lub kaolinitowo-smektytowym.
EN
Localised at Lubartów Lowland deposits of Tertiary quartz sands are weekly documented. These sands are coarse grain with content of about 10% of clay and braize fractions. This makes them, after rework, the mineral product for different and broad engineering applications. The dominated fraction of the sands are grains with 0,3-1,5 mm diameter, which quantify is between 80-90% of total volume. The residuals of the rework are kaolin or kaolin-smectite clays.
13
Content available remote Wstępna ocena złoża kaolinów liasowych w Lubelskim Zagłębiu Węglowym
PL
W stropie karbonu produktywnego LZW występują słabo zdiagenezowane osady zlepieńcowate, piaszczyste, mułkowe i ilaste. Występująca w nich flora mezofityczna pozwoliła powiązać ich obecność z lądową sedymantacją dolnego liasu. Osady te wypełniają rynny i kotliny erozyjne. Interesującym ze złożowego punktu widzenia jest występowanie w dolnej i środkowej części profilu liasu, białych szarych i oliwkowo - rdzawych iłów i iłów mułkowych. Stanowią one średnio 40-50% profilu liasu. Wykonane analizy mineralogiczne stwierdziły obecność w nich kaolinitu, który dominuje w odmianach iłów białych i szarych oraz smektytu i sepiolitu, które łącznie z getytem koncentrują się w odmianach oliwkowo - rdzawych. Frakcja ilasta stanowi do 90% tych skał. Szacunkowo, w obrębie udokumentowanych rynien na terenie pola K1 i K2 zalega min. 50 mln m3 iłów kaolinowych i sepiolitowo-smektytowo-kaolinowych. Określenie ich wartości złożowej wymaga przeprowadzenia badań surowcowych oraz analizy możliwości górniczego udostępniania tej kopaliny.
EN
n the top of Carboniferous deposits of Lublin Coal Basin there was stated the existence of erosion furrows filled Liassic deposits. Documented evidence of the deposits kaolin reserves in the quantity min. 50 mln m3 should be possible in the perspective to decide the object of mining exploitation. Apart from kaolin in Liassic deposits there are montmorillonite and sepiolite.
PL
Kopalnia "Bogdanka" eksploatuje pokłady węgli kamiennych zalegające w obrębie mułowcowo-iłowcowych warstwach lubelskich (westfal B). W szarych iłowcach o charakterze gleby stigmariowej mogą występować sferosyderyty o zróżnicowanych rozmiarach. W wyniku prac górniczych w spagu jednego z pokładów węgli, rozpoznano duże (od kilkudziesięciu cm do 1 m) elipsoidalne sferosyderyty. Septariowe spękania w ich wnętrzach wypełniają grubokrystaliczne węglany (kalcyt) i/lub pylaste minerały ilaste (dickit). Towarzyszy im polimineralne okruszcowanie pirytem, galeną i millerytem. Milleryt tworzy igielkowate lub cienkowlókniste agregaty, w których długość poszczególnych ziarn nie przekracza 1 cm. Jest to pierwszy przypadek stwierdzenia mineralizacji niklowej w utworach karbonu lubelskiego.
EN
In mine "Bogdanka" are exploited Carboniferous black coals which occur within mudstone-claystone deposits Lublin Beds (Westphalian B). In grey claystones of nature of stigmarie may occur sphaerosiderites of different size. During underground working in floor of one of coal banks big (size from tens cm to I m) ellipsic sphaerosiderites were found. Septarian fissures inside sphaerosiderites are filled by coarse-crystalline carbonates (calcite) and/or dusty clay minerals (dickite). They are associated by them polymineral metallization with pyrite, galenite and millerite. Millerite forms needle or fine-jibrous aggregates in which particular grains are < I cm. Millerite occurring in sphaerosiderites is the first record of nickel miner allization in the Lublin Carboniferous deposits.
15
Content available remote Trzeciorzędowe skały piroklastyczne Roztocza i Wzniesień Urzędowskich
PL
Badania petrograficzne, mineralogiczne i chemiczne pozwoliły na szczegółową charakterystyę skał piroklastycznych z zachowanymi replikami fragmentów roślinnych. Skały te występują luźno na powierzchni terenu w formie nieregularnych, lekko obtoczonych głazików i głazów spotykanych na północnym skłonie Roztocza oraz w obrębie Wzniesień Urzędowskich. Występują one poza obszarami, gdzie zostały stwierdzone nagromadzenia skamieniałych pni drzew. Skały te mają skład kwaśnego, popiołowego, krystaloklastycznego tufu ryolitowego. Obecność tych skał autorzy wiążą z okresem petryfikacji skrzemieniałych drzew Roztocza Południowego, tworzeniem się bentonitów w obrębie południowego obrzeżenia Gór Świętokrzyskich oraz z poziomami tufów na przedgórzu Karpat, związanych stratygraficznie z górnym miocenem (karpat-sarmat).
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.