Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Modernistyczna architektura mieszkaniowa w Otwocku

Popławska-Bukało Ewa

Studia do Dziejów Architektury i Urbanistyki w Polsce

|

2024

|

nr 7

50--85

PL

Zabudowa mieszkaniowa Otwocka jest odzwierciedleniem historycznych etapów rozwoju przestrzennego miasta, który kształtował się, z pewnymi wyjątkami, od końca XIX w. Poszczególne dzielnice miejscowości mają zróżnicowany charakter urbanistyki i architektury. Rozpoznana modernistyczna zabudowa międzywojenna występuje na terenie kilku z nich i jest integralnie związana z naturalnym krajobrazem: kompleksem leśnym i doliną rzeki Świder. Występuje przede wszystkim na terenie Śródmieścia, Świdra, Soplicowa i Śródborowa. W obecnym centrum modernistyczne domy jedno- i wielorodzinne uzupełniają tkankę miejską. Reprezentują przeważnie formy wczesnego i umiarkowanego modernizmu. Podobnie w Świdrze przykładów architektury modernistycznej nie jest wiele. Największym procentem zrealizowanych i zachowanych do dziś budynków o cechach modernizmu pojętego jako symbol nowoczesności i postępu, mogą poszczycić się dwa dawniej peryferyjne osiedla: Soplicowo i Śródborów. Zabudowa kształtowała się tu inaczej niż na terenach historycznych, zagospodarowanych w innych częściach miasta już w końcu XIX w., różniących się między sobą genezą i sposobem parcelacji. Jej powstanie na obszarze Soplicowa zainicjował Edward Kasperowicz wraz z innymi udziałowcami kolonii dla urzędników państwowych. Śródborów powstał z inicjatywy społecznej „Towarzystwa Śródborów”. Sposób zagospodarowania tych osiedli był oczywiście rezultatem nowego myślenia urbanistycznego (popularnej w tym czasie idei miast-ogrodów) oraz założenia ich jako nowych inwestycji mieszkalnych na tzw. „surowym korzeniu”. Występują tu obiekty rozmieszczone wśród zieleni, często z zakomponowanymi ogrodami leśnymi i małą architekturą, które w wielu przypadkach posiadają pierwotne gabaryty i rozwiązania architektoniczne. Sukcesywnie poddawane są zmianom, modernizacji lub w ogóle rozbiórce. Niemniej nadal na tym terenie można odnaleźć interesujące i mało znane przykłady działalności architektonicznej znanych warszawskich architektów oraz lokalnych budowniczych, realizowane dla inwestorów o różnym statusie społecznym. Zaprezentowanie tych przykładów –obiektów z l. 1918 –1939 – jest celem artykułu, który został oparty na wieloletnich badaniach własnych, w tym materiałach zebranych i opracowanych w ramach realizacji stypendium Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w 2. poł. 2018 r. Artykuł zawiera też nowe, wcześniej nieznane informacje oraz odnalezione i niepublikowane projekty archiwalne ze zbiorów różnych archiwów. Wykorzystuje istniejącą literaturę przedmiotu. W artykule omówione zostały modernistyczne budynki na tle historii i rozwoju przestrzennego miasta Otwocka. Przeprowadzone analizy wykazały charakterystyczne cechy ich architektury, wskazały na konieczność zachowania i ochrony najbardziej wartościowych przykładów dla przyszłych pokoleń. Do powstania artykułu przyczyniła się przychylność Pani profesor Małgorzaty Rozbickiej, której w tym miejscu pragnę podziękować.

EN

Residential architecture in Otwock is a reflection of the historical phases in the spatial development of the city, shaped, with certain exceptions, from the end of the 19th century. The individual districts of this locality have varied urban planning and architectural character. The identified Modern interwar buildings are present within the limits of several of these. They are integrated with the natural landscape: a forest complex and the Świder River valley. Primarily, they are found in Śródmieście [Downtown], Świder, Soplicowo, and Śródborów. Modern single– and multi–family buildings supplement the urban tissue in the present city center. They mainly represent early and moderate Modernism. Similarly, there are not many examples of Modernism in Świder. The greatest number of buildings with the qualities of Modernism understood as symbols of modernity and progress that were built and have survived to this day are the pride of two formerly peripheral housing estates: Soplicowo and Śródborów. Building tissue here was shaped differently than in historical areas, developed in different parts of the city as early as the end of the 19th century. They differed in their genesis and method of land parceling. Construction on the grounds of Soplicowo was initiated by Edward Kasperowicz, together with other partners, in a residential colony for civil servants. Śródborów was created thanks to the initiative of the “Śródborów Society.” The development of these housing estates was obviously the result of the new way of thinking in urban planning (the then popular concept of the garden–city) and their founding as new housing projects on virgin land. The structures located here are distributed amidst vegetation with composed forest gardens and small–scale architecture that, in many cases, has maintained its initial dimensions and architectural solutions. These are successively subject to changes, modernization, or even demolition. Nevertheless, these areas continue to be the site of interesting and little known examples of the architectural activities of recognized Warsaw architects as well as local builders, undertaken for investors of varied social standing. The presentation of these examples – buildings from the years 1918–1939 – is the objective of this article. It is based on many years of own research, including materials collected and developed within the framework of a fellowship from the Ministry of Culture and National Heritage from the 2nd half of 2018. The article also contains new, previously unknown information as well as discovered, unpublished archival designs from the collections of various archives. It also takes advantage of existing topical literature. The article discusses Modern buildings against a backdrop of the history and spatial development of the city of Otwock. The conducted analyses demonstrated the characteristic features of their architecture and pointed out the need to preserve and protect the most valuable examples for future generations. This article was in part made possible with the kind support of Professor Małgorzata Rozbicka, who I want to thank at this point.

2

Konsekwencje rozbudowy dworca kolejowego w Otwocku dla kształtowania centrum miasta w odniesieniu do wybranych europejskich przykładów

Sobierajska Izabela

Builder

|

2024

|

R.28, nr 5

31--39

PL

Artykuł przedstawia obecne problemy zagospodarowania i funkcjonowania głównego centrum miejskiego w Otwocku, z uwzględnieniem centrotwórczego wpływu dworca kolejowego. Dla wskazania możliwości przekształceń tego zespołu, skali wnętrz urbanistycznych i zakresu obsługi komunikacyjnej przeanalizowano wybrane europejskie miasta o podobnej skali – Letchworth Garden City, Leuven i Houten. Artykuł zawiera ogólne sugestie proponowanych działań wzmacniających przede wszystkim znaczenie centrum miejskiego. Zawarto w nim wskazówki możliwych działań wzmacniających proces kształtowania się centrum.

EN

The article presents the current problems of development and functioning of the main urban centre in Otwock. Therefore the role of the railway station as the centre-forming was analysed. Comparison of the development and/or revitalisation of selected European cities of a similar scale (Letchworth Garden City, Leuven and Houten) allowed indicate the transformation possibilities of Otwock centre. The study considered the scale of the urban interior and the scope of communication service. The article contains the leading directions of action to strengthen, above all, the crucial role of the city centre. It contains suggestions that allow support for the process of this area shaping.

3

Transformation and genius loci of holiday resorts in the Otwock Region from the end of the 19th century, in the 20th century and now

Wośko-Czeranowska Agnieszka

Kwartalnik Architektury i Urbanistyki

|

2021

|

T. 66, z. 1

17--22

EN

At the turn of the nineteenth and twentieth centuries, the landscape, climate and spa values of today's Otwock Region became important factors influencing the dynamic development of spa or summer housing estates in the vicinity of Warsaw. Cities and towns were created mainly in the vicinity of the railway lines implemented at that time, especially in the areas of railway stations and stops: the Drogi Żelaznej Nadwiślańskiej - commonly known as the Vistula Railway - and the narrow-gauge commute railway, Jabłonowska Kolejka Dojazdowa. The enthusiasts to whom the Otwock Region owes its existence and development were land owners, entrepreneurs, residents, and vacationers coming from Warsaw to rest. Many of them were visionaries who promoted previously unknown forms of business or investment: professor Józef Geisler - a doctor and specialist in the treatment of lung diseases, land owners: Michał Elwiro Andriolli in Brzegi (Świder), Ksawery Branicki in Anin and Karol Jakub Hanneman in Falenica. In 1924 Otwock was recognized as a health resort. To the north of it, there were rural communes with a holiday character (Wawer Commune, Letnisko Falenica Commune). In the following years, these cities and towns developed dynamically. They became a summer home, lodging and leisure base for the inhabitants of Warsaw quickly gaining more and more popularity. Buildings that are inextricably associated with the Otwock Region are buildings known as świdermajer. Currently, this term mainly applies to residential, holiday homes and guesthouses, and some public buildings (less common), representing common features related to the body, building material, structure, architectural detail, etc., which were built in the years 1880-1939 in towns located along the Otwock railway line. During their construction, a wooden structure was used, usually using commonly available pine beams, square timbers and boards. World War II decimated the inhabitants of the Otwock Region, mainly of Jewish origin. The infrastructure and numerous objects, especially wooden ones, were destroyed. The following years brought many changes: of an administrative and territorial nature, the emergence of new housing estates, the introduction of other than traditional forms of development, its intensification, urbanization encroaching on forest areas, settlements merging into one organism, deforestation of plots, introducing secondary divisions, reducing the biologically active area, air pollution, development of underground and communication infrastructure, etc. Nevertheless, the identity and genius loci of the Otwock Region are still tangible. Forest areas, sandy dunes, the Świder and Vistula rivers, numerous contemporary and historical sites, especially the świdermajer ones, still remain attractive.

4

Transformacja i genius loci miejscowości letniskowych w Paśmie Otwockim od końca XIX wieku, w wieku XX i obecnie

Wośko-Czeranowska Agnieszka

Kwartalnik Architektury i Urbanistyki

|

2021

|

T. 66, z. 1

4--16

PL

Na przełomie XIX i XX wieku walory krajobrazowe i klimatyczno-uzdrowiskowe dzisiejszego Pasma Otwockiego stały się istotnymi czynnikami wpływającymi na dynamiczny rozwój osiedli o charakterze uzdrowiskowym lub letniskowym leżących w sąsiedztwie Warszawy. Miasta i miejscowości powstawały przede wszystkim w sąsiedztwie realizowanych w tym okresie linii kolejowych, a zwłaszcza w rejonach stacji i przystanków kolejowych: Drogi Żelaznej Nadwiślańskiej - nazywanej powszechnie Koleją Nadwiślańską oraz wąskotorowej Jabłonowskiej Kolejki Dojazdowej. Entuzjastami, którym Pasmo Otwockie zawdzięcza swoje istnienie i rozwój byli właściciele terenów, przedsiębiorcy, mieszkańcy, a także letnicy przyjeżdżający na wypoczynek z Warszawy. Wielu z nich było wizjonerami, którzy wypromowali nieznane wcześniej formy działalności lub inwestowania: profesor Józef Geisler - lekarz i specjalista w leczeniu chorób płuc, właściciele terenów: Michał Elwiro Andriolli w Brzegach (Świder), Ksawery Branicki w Aninie i Karol Jakub Hanneman w Falenicy. Otwock w 1924 r. uznany został za uzdrowisko. Na północ od niego funkcjonowały gminy wiejskie o charakterze letniskowym (Gmina Wawer, Gmina Letnisko Falenica). W kolejnych latach miasta i miejscowości rozwijały się dynamicznie. Stawały się bazą letniskową i noclegowo-wypoczynkową dla mieszkańców Warszawy i zyskiwały coraz większą popularność. Obiektami, które kojarzą się nierozerwalnie z pasmem otwockim jest budownictwo świdermajer. Obecnie określenie to dotyczy głównie budynków mieszkalnych, letniskowych i pensjonatowych oraz użyteczności publicznej (występujących mnie powszechnie) reprezentujących cechy wspólne odnoszące się do bryły, budulca, konstrukcji, detalu architektonicznego itp., które powstawały w latach 1880-1939 na w miejscowościach usytuowanych wzdłuż linii otwockiej. Przy ich realizacji stosowano konstrukcję drewnianą, wykorzystując zazwyczaj powszechnie dostępne sosnowe belki, kantówki i deski. II wojna światowa zdziesiątkowała mieszkańców letnisk Pasma Otwockiego, przede wszystkim pochodzenia żydowskiego. Zniszczeniu uległa infrastruktura i liczne obiekty, zwłaszcza drewniane. Kolejne lata przyniosły wiele zmian: natury administracyjno-terytorialnej, powstawanie nowych osiedli, wprowadzanie odmiennych od tradycyjnych form zabudowy, jej intensyfikację, wkraczanie urbanizacji na tereny leśne, zlewanie się osiedli w jeden organizm, wydrzewianie działek, wprowadzenie wtórnych podziałów, zmniejszanie powierzchni biologicznie czynnej, zanieczyszczenie powietrza, rozwój infrastruktury podziemnej i komunikacyjnej itp. Tożsamość i genius loci Pasma Otwockiego są cały czas odczuwalne. Wciąż atrakcyjne są tereny leśne, piaszczyste wydmy, rzeki Świder i Wisła, liczne obiekty współczesne i historyczne, a zwłaszcza świdermajery.

5

Traditional ornaments of Świdermajers’ style windows in the town of Otwock

Dwornik Marta, Różańska Anna, Beer Piotr

Annals of Warsaw University of Life Sciences - SGGW. Forestry and Wood Technology

|

2019

|

No. 107

84--103

EN

The paper provides an analysis of windows in antique Świdermajers’ style wooden buildings, located in Otwock. It has been discovered that many of them have been already replaced with new ones. Attention was paid to the traditional Polish casement window structure with transom and the main part below, additionally divided into smaller areas by wooden horizontal or vertical muntins. Analysis of traditional window carpentry elements such as shutters, window sills, cornices and batten frames was made together with their classification based on different kinds of decorative motifs.

PL

Tradycyjne zdobnictwo okien budynków w stylu świdermajer w miejscowości Otwock. W artykule dokonano analizy okien w zabytkowych budynkach drewnianych utrzymanych w stylu świdermajer, położonych w miejscowości Otwock. Ujawniono, iż wiele z nich zostało już wymienionych na nowe. Zwrócono uwagę na ościeżnicową konstrukcje okien zabytkowych oraz podział pola otworu okiennego na podślemię i nadślemię, dodatkowo rozczłonkowane krzyżowymi lub pionowymi szczeblinami. Przeanalizowane zostały tradycyjne elementy zdobnicze stolarki okiennej takie jak: nadokienniki, podokienniki, ramy okienne i okiennice oraz ich klasyfikacja ze względu na występujące motywy.

6

Tajemniczy proszek otwocki

Skowron M.

Przegląd Komunalny

|

2017

|

nr 9

79--81

PL

Wykorzystywanymi cechami torfów są ich właściwości sorpcyjne. Dawno temu fakt ten docenili m.in. mieszkańcy Otwocka, którzy używali osuszonej, błotnistej masy, pozostałej po eksploatacji torfu, do dezynfekcji przydomowych toalet.

7

Układ przestrzenny i architektura międzywojennych willi dawnego folwarku Pogorzel, obecnej części miasta Otwocka

Dymek A., Popławska-Bukało E.

Kwartalnik Architektury i Urbanistyki

|

2012

|

T. 57, z. 4

56-83

PL

Na tle historycznego układu parcelacyjnego części gruntów leśnych folwarku Pogorzel, włączonych w granice miasta i uzdrowiska Otwocka w 1932 r., zaprezentowano wyniki badań nad zabudową willową, powstałą na tym terenie w latach 1934-39. Analizy materiałów archiwalnych zgromadzonych w otwockim oddziale Archiwum miasta stołecznego Warszawy, w Archiwum Akt Nowych w Warszawie oraz Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Otwocku pozwoliły określić granice dawnego układu parcelacyjnego i rozpoznać wszystkie historyczne budynki istniejące obecnie na terenie dawnego folwarku Pogorzel. Część budynków stanowią dzieła znanych warszawskich architektów: Lucjana Korngolda, Wacława Wekera, Ludwika Krakowskiego a także popularnego radomskiego architekta Kazimierza Prokulskiego. Peryferyjna lokalizacja obiektów, jak również dotychczasowy brak rozpoznania ich wartości architektonicznej, historycznej, krajobrazowej doprowadziły do znaczących przekształceń i co za tym idzie degradacji, a w bardziej drastycznej sytuacji - do całkowitej rozbiórki. Jako przekład integralności kompozycji architektury z otaczającym ją ogrodem scharakteryzowano willę "Arcy" zaprojektowaną przez architekta Lucjana Korngolda dla małżeństwa Elżbiety i Szymona Rykwertów. Zaskakuje ona swoją oryginalną architekturą (niestety niefortunnie przekształconą), wystrojem wnętrz oraz ma odniesienia w twórczości tego i innych architektów. Artykuł jest kontynuacją wcześniejszych badań prowadzonych z inicjatywy Pani profesor Jadwigi Roguskiej. Zawiera wspomnienia Pana profesora Rykwerta dotyczące rodzinnej willi "Arcy".

EN

The historical parcel map of the forest lots in the manor of Pogorzel, which was incorporated into the boundaries of the town of Otwock in 1932, serves as the basis for the presentation of the research results into architectural designs of the villas located in this area in the years 1934-39. The analyses of the archival materials assembled in the Otwock Division of the City of Warsaw Archives Office, the Central Archives of Modern Records of Warsaw, and the Land and Mortgage Register Department of the Regional Court of Otwock, have allowed defining the boundaries of the old parcel plan and recognizing all historic buildings currently located on the premises of the former manor of Pogorzel. Some of the buildings were designed by renowned Warsaw architects: Lucjan Korngold, Wacław Weker, Ludwik Krakowski, as well as by popular architect Kazimierz Prokulski of Radom. The houses' peripheral location and the fact that so far their value has not been recognized in architectural, historical and landscaping terms, have led to substantial transformations, and therefore degradation, and in the more drastic cases, to complete dismantling of the buildings. The "Arcy" villa designed by Lucjan Korngold for Mr. Szymon Rykwert and Mrs. Elżbieta Rykwert has been presented as an example of integrity of composition between the architecture and the garden surrounding it. The facility's astonishing features include unique architecture (sadly, ineptly transformed), design of the interior, and shares the characteristics of Korngold and other architects' work. The article draws upon previous research inspired by Prof. Jadwiga Roguska and includes reminiscences of Prof. Rykwert about his family’s villa "Arcy".

8

Zagrożenie pożarowe zabudowy drewnianej na przykładzie tzw. "świdermajerów"

Popis J.

Bezpieczeństwo i Technika Pożarnicza

|

2010

|

Nr 4

159-163

PL

Artykuł przybliża problem zagrożenia pożarowego w budownictwie drewnianym na przykładzie "świdermajerów". Omawia najczęstsze przyczyny powstawania pożarów, trudności z jakimi spotykają się strażacy przy tego typu akcjach oraz zwraca uwagę na konieczność profilaktyki.

EN

The paper presents the problem of fire hazard in the wooden buildings on the example of so-called "Świdermajers". The most common causes of fires, the difficulties faced by firefighters in this kind of actions and points out the need of prevention.

9

Kształtowanie bezpieczeństwa cywilnego w powiecie Otwock

Michalski Zbigniew Cezary

Wiedza Obronna

|

2003

|

nr 3

99--108

10

Wysypisko w Otwocku czeka na zagospodarowanie

Góra E.

Przegląd Komunalny

|

2001

|

nr 9

30-31

PL

Wysypisko pod Otwockiem (Świdry Wielkie) funkcjonuje - jak podaje w piśmie z 1985 r. ówczesny Naczelnik Miasta - od zarania powojennych dziejów miasta. Od formalnego uruchomienia obiektu, aż do połowy lat 70-tych było własnością Rejonowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej (RPGK) w Otwocku i pozostawało pod jego zarządem. Tak więc wysypisko, wraz z całym majątkiem RPGK, należało do miasta Otwock.