Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Problems of preservation and restoration of former tenement houses of the late 19th and early 20th centuries (using the example of Kyiv)

Ivashko Yulia, Kuśnierz-Krupa Dominika

Technical Transactions

|

2026

|

Vol. 123, iss. 1

art. no. e2026006

EN

The article examines the stylistic features of Kyiv’s tenement houses from the late 19ᵗʰ century to the early 20ᵗʰ century. It is noted that the then urban planning requirements for street development led to unevenness in terms of architecture, which creates problems today, as secondary streets ended up in the central districts of Kyiv. The main features of tenement houses are identified, and it is argued why pseudo-styles (pseudo-Gothic, pseudo-Renaissance, pseudo-Moorish style) and neo-styles (Art Nouveau) usually remained “facade styles” without manifestations in the layout and interior. The main problems of preserving and using former tenement houses in today’s conditions are characterized.

2

Sustainable retrofit and renovation of tenement houses: the challenges of heritage protection and adapting the historical fabric to contemporary standards

Kozarzewska Alicja

Środowisko Mieszkaniowe

|

2026

|

nr 54

56--74

EN

The need to meet the criteria of sustainable residential architecture presents new challenges for designers and developers. One type of project that aligns with this approach is the renewal of historic residential buildings. This article focuses on the retrofit and renovation of tenement houses. As part of cultural heritage, these buildings require transformations that combine the preservation of historical value with adaptation to contemporary functional, technical, and environmental standards. The article analyses key interventions in building structures related to the implementation of sustainable development principles, such as modifications to original structural elements, improvements in energy efficiency, and the conservation or reconstruction of façade details. The text emphasises the importance of a holistic approach that considers environmental and social needs, as well as the legal and technical constraints that limit possible interventions. The analyses presented underscore the need for dialogue among architects, heritage conservation specialists, and building users.

PL

Potrzeba spełnienia kryteriów zrównoważonej architektury środowiska mieszkaniowego stawia nowe wyzwania przed projektantami i inwestorami. Projektami wpisującym się w ten nurt jest odnowa historycznych budynków mieszkalnych. Artykuł koncentruje się na modernizacji oraz odnowie kamienic. Budynki te, będące częścią dziedzictwa kulturowego, wymagają przekształceń, które będą łączyły ochronę wartości historycznych z dostosowaniem obiektów do współczesnych standardów użytkowych, technicznych i ekologicznych. Artykuł analizuje kluczowe ingerencje w strukturę budynków związane z wprowadzaniem zasad zrównoważonego rozwoju, takie jak przekształcenia pierwotnych elementów konstrukcyjnych, poprawa efektywności energetycznej, konserwacja lub odtworzenie detalu elewacyjnego. Podkreślono znaczenie holistycznego podejścia, które uwzględnia zarówno potrzeby: środowiskowe i społeczne, jak i ograniczenia możliwości przekształceń: prawne oraz techniczne. Przedstawione analizy wskazują na potrzebę dialogu między architektami, konserwatorami zabytków oraz użytkownikami.

3

Algorytm postępowania w procesie modernizacji starej kamienicy

Brenk Julia, Ksit Barbara, Walczewska Maria

Przegląd Budowlany

|

2026

|

R. 97, nr 3

196--200

PL

Artykuł przedstawia kompleksowy algorytm postępowania w procesie modernizacji i termomodernizacji istniejących kamienic. Głównym celem pracy jest uporządkowanie wieloetapowego procesu decyzyjnego, w którym dążenie do poprawy efektywności energetycznej często zderza się z rygorystycznymi wymogami ochrony dziedzictwa kulturowego. Opracowany model decyzyjny systematyzuje poszczególne ścieżki inwestycyjne, prowadząc uczestników procesu od fazy wstępnej koncepcji aż po finalizację i odbiór robót. Przeprowadzona na podstawie tego schematu analiza dowodzi, że rzeczywisty poziom skomplikowania i sformalizowania przedsięwzięcia determinuje w głównej mierze status prawno-konserwatorski obiektu, a nie tylko sam techniczny zakres planowanych prac budowlanych. Celem aplikacyjnym publikacji było stworzenie uniwersalnego narzędzia, które ułatwia inżynierom oraz inwestorom skuteczne zarządzanie ograniczeniami projektowymi i pozwala na sprawne zaplanowanie przebiegu całej inwestycji.

EN

This article presents a comprehensive algorithm for the modernization and thermal modernization of existing tenement buildings. The main goal of the work is to organize the multi-stage decision-making process, in which the pursuit of improved energy efficiency often clashes with the rigorous requirements of cultural heritage protection. The developed decision-making model systematizes individual investment paths, guiding participants from the initial concept phase to the finalization and acceptance of works. The analysis conducted based on this framework demonstrates that the actual level of complexity and formalization of a project is primarily determined by the legal and conservation status of the building, not just the technical scope of the planned construction work. The publication’s application goal was to create a universal tool that would facilitate the effective management of design constraints for engineers and investors and enable efficient planning of the entire investment.

4

Analiza katastrofy budowlanej kamienicy w zabudowie śródmiejskiej

Frydrych Mateusz, Kaczorek Krzysztof

Materiały Budowlane

|

2026

|

nr 5

97--99

5

Wpływ dobudowy budynku na stan kamienicy o konstrukcji tradycyjnej

Klimek Adam, Napiórkowski Mateusz

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 2

137--139

PL

W artykule przedstawiono doświadczalną ocenę wpływu rozbiórki sąsiedniego budynku, a następnie dobudowy budynku żelbetowego do ściany szczytowej kamienicy znajdującej się w centrum Wrocławia. Przedstawiono wyniki monitoringu przemieszczeń pionowych fundamentów oraz uszkodzenia konstrukcji istniejącej kamienicy, powstałe w wyniku prowadzonych prac rozbiórkowych i budowlanych. Poddano ocenie poprawność zastosowanych zabezpieczeń istniejących fundamentów przed wpływem rozbiórki i dobudowy, ich zgodność z wytycznymi instrukcji Instytutu Techniki Budowlanej oraz skuteczność ww. wytycznych w odniesieniu do budynków o konstrukcji tradycyjnej.

EN

The article presents an experimental assessment of the impact of the demolition of a neighboring building and the subsequent addition of a reinforced concrete building to the gable wall of a tenement house located in the center of Wrocław. The results of monitoring vertical displacements of foundations and damage to the structure of the existing tenement house resulting from demolition and construction works were presented. The correctness of the applied protection of existing foundations against the impact of demolition and additions, their compliance with the guidelines of the instructions of the Building Research Institute and the effectiveness of the above-mentioned guidelines in relation to buildings with traditional construction were assessed.

6

Wpływ dostępnej teorii architektoniczno-budowlanej na formę dachów kamienic na Dolnym Śląsku w XVII i XVIII w.

Ludwig Bogna

Kwartalnik Historii Nauki i Techniki

|

2025

|

T. 70, nr 4

161--190

EN

This article compares publications available in Lower Silesia - primarily in Wrocław - that discuss roof design and the prevalence of the solutions they propose, using 17th- and 18th-c. townhouse roofs as a case study. Preserved monuments, as well as previously researched structures and iconographic records depicting urban development, allow us to trace changes in roof forms. Understanding the dominant architectural theory sheds light on the choices made in the formal and structural arrangements of these roofs. Recommendations for lowering roof heights, initially to a 60° pitch from the mid-17th c., were supported by regulations, which led to their widespread adoption. Knowledge of appropriate structural solutions allowed for the construction of even lower roofs. At the same time, reducing the height of townhouse gables could be achieved using mansard roofs. The hipped roof form, preferred in contemporary theory for compact developments, was used only in exceptional cases, including the mansard version, which was recommended for the functional use of the attic. Tradition and construction considerations also led to the use of a modified hipped roof with shortened slopes; however, this version remained popular only briefly, until around the mid-19th c. An analysis of the then-available publications in Lower Silesia reveals a convergence between the theoretical approaches to roof design, the timing and accessibility of these works, and the dissemination of the promoted designs.

7

Potencjał dekarbonizacji zabytkowej kamienicy w Warszawie

Firląg Szymon, Kaliszuk-Wietecka Agnieszka, Sławińska Martyna

Materiały Budowlane

|

2024

|

nr 2

50--54

PL

Konieczność zmniejszenia udziału budownictwa w ogólnym zapotrzebowaniu na nieodnawialną energię pierwotną i minimalizacji emisji dwutlenku węgla na etapie eksploatacji budynków wymusza opracowanie planu termomodernizacji i dekarbonizacji budynków. Proces ten wymaga jednak szczególnego planowania w przypadku obiektów zabytkowych. W artykule przeprowadzono analizę stanu istniejącego i opracowano dwa warianty termomodernizacji jednej z przedwojennych, zabytkowych kamienic warszawskich przy ulicy Kopernika 23. Sprawdzono, jak zmiany w budynku mogą wpłynąć na jego efektywność energetyczną oraz emisję CO2 i innych szkodliwych substancji, a także poprawę komfortu użytkowania budynków. Głównym założeniem było zmniejszenie zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną oraz zminimalizowanie emisji CO2. W przedstawionych propozycjach wzięto również pod uwagę architekturę budynku i jego otoczenie.

EN

The need to reduce the share of construction in the overall demand for non-renewable primary energy and to minimize carbon dioxide emissions during the operation stage of buildings requires the development of a plan for renovation and decarbonization of buildings. However, this process requires special planning for historic buildings. The article analyzes the existing state and develops two variants of renovation of one of Warsaw's pre-war historic apartment buildings at 23 Kopernika St. It examines how changes to the building can affect its energy efficiency and emissions of CO2 and other pollutants, as well as improve indoor comfort. The main goal was to reduce the demand for non-renewable primary energy and minimize CO2 emissions. The proposed solutions also took into account buildings architecture and surroundings.

8

Twórcy i stopień zachowania pierwotnego rozplanowania warszawskiego pałacyku i kamienicy Stanisława Rusieckiego w świetle źródłowych materiałów

Roguska Jadwiga

Builder

|

2024

|

R.28, nr 5

17--25

PL

Zabudowa z początku XX wieku w Warszawie przy ul. Lwowskiej 13 złożona z kamienicy i pałacyku w podwórzu wyróżnia się w zniszczonym w czasie wojny mieście wysokim stopniem zachowania zabytkowej substancji. Pałacyk zawiera unikatowy wystrój wnętrz. Jest wybitnym przykładem tego typu architektury w Warszawie. Przedstawione po raz pierwszy do publikacji sygnowane rysunki pierwotnych planów pałacyku i kamienicy poświadczają przypisanie autorstwa projektu architektowi Kazimierzowi Prokulskiemu. Atrybucji takiej dokonała Małgorzata Plater-Zyberk w 1991 r. Rysunki umożliwiają skorygowanie utrwalającego się przypisywania autorstwa projektu pałacyku i kamienicy Józefowi Napoleonowi Czerwińskiemu i Wacławowi Heppenowi. Przedstawione plany pozwalają wykazać bardzo wysoki stopień zachowania pierwotnego rozplanowania w dzisiejszym stanie zabudowy. Publikacja pierwotnych planów może mieć praktyczne znaczenie dla zachowania wartości zabytkowych pałacyku i kamienicy w trakcie prowadzonego obecnie remontu.

EN

Early 20 century housing, consisting of tenement house and mansion in the courtyard, located in Warsaw on Lwowska 13 street, stands out in the city destroyed during WWII, due to its high degree of retained historic substance. Mansion’s decor is unique. The housing is an outstanding example of this type of architecture in Warsaw. Signed drawings of original mansion and tenement’s plans, published for the first time, authenticate attribution of this project to Kazimierz Prokulski, an architect. This attribution was done by Małgorzata Plater-Zyberk in 1991. These drawings allow rectifying the assignment of the authorship of the mansion and tenement’s project to Józef Napoleon Czerwiński and Wacław Heppen. The presented plans demonstrate a high degree of preservation of the original layout in today’s housing. The original plan’s publication may play an important role in keeping historical value of the mansion and tenement during its current renovation.

9

Building a dataset of Wrocław’s historic tenements. Image annotation for machine learning applications

Marcinów Aleksandra, Biegańska Małgorzata, Kowalska Bianka, Baran Hubert, Hardzetski Daniil, Kwaśnicka Halina

Architectus

|

2024

|

Nr 3 (79)

55--64

EN

In recent years, the development of artificial intelligence (AI) has introduced new possibilities in the field of architecture. In the realm of compo sitional analysis and recognition of architectural details, AI can have a significant impact, supporting historical-architectural research, the valorisation of historic buildings, and design in accordance with historical context. However, the successful use of AI in analysing architectural objects requires large datasets to train and test the models. The article aims to demonstrate the creation of a new dataset containing annotated images. The NeoFaçade collection serves as a historical dataset, containing façades of the 19th and 20th century townhouses from Wrocław and, in due course, other cities with similar architectural styles (for example, Szczecin or Berlin). Gathering highquality photographic material and marking architectural elements accurately, enables to use the dataset for various AI tasks: semantic segmentation, image classification, and generation of pictures of tenement house façades. This way, the NeoFaçade dataset can potentially be applied in architectural practice or historic preservation. The methodology for creating the dataset developed by the authors consists of three stages: preparation of the data acquisition procedure, data processing: creation of a dataset that meets the requirements and a summary of the dataset. All stages are discussed in detail in the paper, including an example annotation of one of the townhouses. In the future, the research team will focus on expanding the collection with new photographs, while also striving to demonstrate NeoFaçade value as a tool supporting innovative research projects and practical applications.

PL

W ostatnich latach rozwój sztucznej inteligencji (SI) wprowadził nowe możliwości także w dziedzinie architektury. W obszarze analizy kompozycyjnej i rozpoznawania detali architektonicznych SI może mieć istotny wpływ na wspieranie badań historyczno-architektonicznych poprzez waloryzację zabytkowych budynków oraz projektowanie zgodne z historycznym kontekstem. Skuteczne wykorzystanie SI w analizie obiektów architektonicznych wymaga jednak dostarczenia dużych zbiorów danych niezbędnych do trenowania i testowania modeli. Celem autorów artykułu było przedstawienie procesu tworzenia zbioru danych zawierającego anotowane zdjęcia. Opracowana metodologia tworzenia zbioru składa się z trzech etapów: przygotowania procedury pozyskiwania danych, przetwarzania danych – utworzenia zbioru danych spełniających wymagania oraz podsumowania zbioru danych. Wszystkie etapy zostały w pracy szczegółowo omówione wraz z pokazaniem przykładowej anotacji jednej z kamienic. Zbiór NeoFaçade służy jako historyczny zbiór danych zawierający fasady kamienic z XIX i XX w. z Wrocławia, a w przyszłości także z innych miast o podobnych stylach architektonicznych (np. Szczecina czy Berlina). Zgromadzenie wysokiej jakości materiału fotograficznego i dokładne oznaczenie elementów architektonicznych umożliwia wykorzystanie zbioru danych w różnych zadaniach sztucznej inteligencji: segmentacji semantycznej, klasyfikacji obrazów, a także w generowaniu elewacji kamienic. W ten sposób zbiór NeoFaçade może być zastosowany w praktyce architektonicznej czy w konserwacji zabytków. W przyszłości zespół badawczy skupi się na rozszerzeniu o nowe fotografie zbioru, jednocześnie będzie starał się pokazać, że NeoFaçade jest wartościowym narzędziem wspierającym innowacyjne projekty badawcze i praktyczne zastosowania.

10

From a mansion to a tenement house: the evolution and preservation of the historical development of Ukrainian cities from the late nineteenth and early twentieth centuries

Chernyshev Denys, Ivashko Yulia, Ivashko Oleksandr, Dmytrenko Andrii, Ciepłucha Wojciech

Wiadomości Konserwatorskie

|

2023

|

Nr 73

16--23

EN

This paper analyzes the development of housing in the central parts of the cities of Ukraine in the late nineteenth and early twentieth centuries and the contemporary problems of the preservation of historical buildings. The process of the gradual displacement of urban mansions by mid-rise tenement houses with a high development density is presented, and the functional, planning and structural features of tenement houses of the period under study are analyzed. The necessity of adapting both mansions and former tenement houses to modern needs is argued. It is shown that in conditions of contemporary Ukraine, one of the ways of such adaptation, which ensures the preservation of valuable historical buildings, is the adaptive reuse of both mansions and former tenement houses as public uses.

PL

Niniejszy artykuł przedstawia analizę rozwoju mieszkalnictwa w centrach miast Ukrainy w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku, a także współczesne problemy zachowania budynków zabytkowych. Przedstawiono proces stopniowego wyparcia miejskich rezydencji przez średniowysokie kamienice o wysokiej gęstości zabudowy oraz przeanalizowano funkcjonalne, planistyczne i budowlane cechy kamienic z badanego okresu. Postuluje się konieczność adaptowania zarówno rezydencji, jak i dawnych kamienic do współczesnych potrzeb. Wykazano, że w warunkach współczesnej Ukrainy jednym ze sposobów takiej adaptacji, która zapewnia zachowanie wartościowych budynków historycznych, jest adaptacja i zmiana sposobu użytkowania zarówno rezydencji, jak i kamienic na funkcje publiczne.

11

The market square in Katowice – a place which no longer exists – an evolution of the spatial structure

Ptasińska-Gucik Karolina

Technical Transactions

|

2023

|

Vol. 120, iss. 1

art. no. e2023006

EN

This study attempts to explain why the space in the centre of Katowice is formally called “The Market Square” even though the square itself no longer exists. Some archival documents and existing studies are analysed. The evolution of the market square in Katowice is presented against the background of historical and economic transformations, putting an emphasis on depicting valuable and interesting architecture that was irretrievably lost and replaced with entirely new urban fabric. Moreover, the article aims to show that the region of Upper Silesia does not only constitute industrial plants but also, created by the mixture of cultures and nationalities, other types of architecture, that was irretrievably lost. It was found out that the market is not actually the main square.

12

Przekształcenia przestrzeni dachowej warszawskich kamienic, w ujęciu opłacalności ekonomicznej i problematyki ochrony zabytkowego krajobrazu kulturowego

Kozarzewska Alicja, Sojka Aleksander

Środowisko Mieszkaniowe

|

2023

|

nr 45

60--71

PL

Wraz ze wzrostem liczby inwestycji przestrzeń w mieście staje się dobrem coraz mniej dostępnym, deficytowym. Obszary historyczne są często najbardziej nasyconą tkanką miejską, w której brak przestrzeni na nową zabudowę. Dodatkowa kubatura mieszkaniowa możliwa jest do pozyskania najczęściej jako nadbudowa obiektów istniejących. Wznoszenie nowych budynków w tych cennych kulturowo obszarach może doprowadzić do rabunkowej eksploatacji miasta i jego dewastacji. Artykuł odpowiada na pytanie, jak kształtowane są współczesne nadbudowy, przebudowy i adaptacje przestrzeni dachowych na cele użytkowe. W artykule omówiono zróżnicowane sposoby kształtowania dachów oraz główne uwarunkowania konserwatorskie i cechy przestrzenne ograniczające swobodę inwestycyjną. Artykuł wzbogacono o określenie, jaki wpływ na wartość nieruchomości położonych na ostatniej kondygnacji ma układ architektoniczny poddasza.

EN

As the number of construction projects increases, space in the city is becoming more and more scarce and a commodity in short supply. Historic areas are often the most saturated urban fabric, where there is no space for new development. Additional housing volume can usually be obtained as superstructures of existing buildings. Due to erection of new buildings in the areas valuable in terms of culture, a city may be plundered and devastated. The article answers the question of how contemporary superstructures, conversions and adaptations of roof spaces are made for utility purposes. Various ways to shape roofs, as well as the main conditions of heritage conservation and spatial features that limit the freedom of development are discussed in the article. The article is supplemented with a specification of how the attic architectural layout influences the value of properties located on the top floor.

13

Siedziba Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego przy ulicy Niecałej (1873-1944)

Dankiewicz Katarzyna

Kwartalnik Architektury i Urbanistyki

|

2023

|

T. 68, z. 2

50--76

PL

Siedziba Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego pełniła ważne funkcje naukowe, edukacyjne i społeczne. Symbolizowała prestiż, umiejętności organizacyjne i zaangażowanie jej członków, którzy mimo uwarunkowań politycznych przyczyniali się do utrzymania i rozwoju wyższego szkolnictwa lekarskiego w Warszawie, angażowali się w dialog z władzami carskimi na rzecz podniesienia poziomu szpitalnictwa i higieny w mieście. Tytułowa siedziba, obejmująca zespół budynków, nie była wcześniej przedmiotem całościowych opracowań. W podjętych badaniach niewykorzystanych dotąd źródeł, przybliżono dzieje jej budowy. Główną treść artykułu stanowi prezentacja sposobu realizacji rozbudowanego programu użytkowego kamienicy, której układ funkcjonalno-przestrzenny dostosowano do celów Towarzystwa. Cały zespół wznoszono etapami, adaptując i przebudowując budynki, zastępując je nową, bardziej optymalną zabudową, wprowadzając przy tym nowatorskie rozwiązania konstrukcyjne i techniczne, zgodne z nadrzędną dla Towarzystwa ideą postępu. Przeprowadzone analizy stylistyczne wykazały dbałość o jakość architektury reprezentacyjnego gmachu, nawiązania do pełnego renesansu włoskiego z elementami dekoracji o symbolice medycznej, czytelnej dla wytrawnego odbiorcy. Budynek wpisywał się w nurt zabudowy wielkomiejskiej Warszawy drugiej połowy XIX wieku, nie przytłaczał okolicznej zabudowy skalą i posiadał cechy reprezentacyjnej willi, co wiązało się z położeniem przy Ogrodzie Saskim.

14

Wyniki badań architektonicznych piwnic kamienicy przy ulicy Ruskiej 32/33 we Wrocławiu

Kleszcz Justyna, Kmiecik Piotr

Wiadomości Konserwatorskie

|

2022

|

Nr 71

151--167

PL

Artykuł stanowi próbę analizy przekształceń, jakie miały miejsce na przestrzeni wieków w sposobie kształtowania zabudowy kwartałowej w obszarze poszerzenia zakresu lokacyjnego Wrocławia. Przyczynkiem do podjęcia niniejszej analizy były wyprzedzające badania architektoniczne, przeprowadzone w obrębie piwnic przy ulicy Ruskiej 32/33, co wraz z bogatym źródłem ikonograficznym stanowi uzupełnienie i poszerzenie stanu wiedzy nad architekturą i urbanistyką tej części miasta od czasów średniowiecznych. Istotnym elementem pracy jest stworzenie katalogu zapraw budowlanych zastosowanych w obiekcie ze względu na możliwość jednoznacznego datowania, co stanowi istotne ułatwienie dla przyszłych badań na tym obszarze. Wyniki badań potwierdziły również, że aktualna zabudowa zajmuje dwie sąsiednie parcele średniowieczne.

EN

This paper presents an analysis of transformations that have taken place over the centuries in the manner of development of the block buildings in the area of the extension of the city limits of Wrocław. The reason behind this analysis was advance architectural research, which took place in the basement of the tenement house of 32/33 Ruska Street, which, together with rich iconographic sources, complements and extends the state of knowledge on architecture and urban planning of this part of the city since the Middle Ages. An important element of the work is cataloguing of building mortars used in the building due to the possibility of unambiguous dating, which is a significant facilitation for future research in the area. The results of the research also confirmed that the current buildings occupy two adjacent medieval plots.

15

Rewaloryzacja Domu Deskurów w procesie rewitalizacji Miasta Kazimierzowskiego w Radomiu

Gaweł Dariusz

Teka Komisji Architektury, Urbanistyki i Studiów Krajobrazowych

|

2022

|

T.18, nr 4

15--23

PL

Artykuł jest studium przypadku odbudowy kamienicy zlokalizowanej w pierzei rynku miejskiego będącej efektem prac rewitalizacyjnych Miasta Kazimierzowskiego w Radomiu. Znaczenie przekształcania funkcjonalnego i remontu niektórych budynków jest szczególnie istotne dla powodzenia skomplikowanego procesu rewitalizacji starych dzielnic miejskich. Dlatego kluczowym efektem działań o charakterze decyzyjnym i administracyjnym, staje się akceptacja społeczna mieszkańców, dostępność lokalizacyjna oraz wielofunkcyjność obiektu. W celu potwierdzenia wstępnych założeń posłużono się prostym badaniem ilościowym osób odwiedzających obiekt. Powiazanie wieloletnich działań powinno zaowocować ożywieniem społecznym i kulturalnym zapomnianych wyeksploatowanych dzielnic posiadających nie tylko walory historyczne i zabytkowe, ale również odpowiadającym na współczesne zapotrzebowanie społeczne. W przyszłości długotrwałe działania powinny zostać skorelowane z zapisami w innych programach operacyjnych i strategicznych w mieście. Niniejsza praca oparta jest na krytyce literatury fachowej, zestawionej z zapisami w dokumentach prawa miejscowego oraz badaniami społecznymi.

EN

The article is a case study of the reconstruction of a tenement house located in the frontage of the town marketplatz, which is the result of revitalization works in the Casimir Town in Radom. The importance of the functional transformation and renovation of some buildings is particularly important for the success of the complex process of revitalization for the old urban districts. Therefore, the key effect of decision-making and administrative activities is the social acceptance of residents, location availability and multi-functionality of the facility. In order to confirm the initial assumptions, a quantitative survey of visitors to the facility was used. The combination of many years of activities should result in the social and cultural revival of forgotten, exploited districts with not only monumental and historic value, but also responding to contemporary social needs. In the future, long-term activities should be correlated with provisions in other operational and strategic programs in the city. This work is based on the criticism of professional literature, juxtaposed with provisions in local law documents and social research.

16

Poszukiwanie cech architektury lokalnej historycznego rynku małego miasta na przykładzie Uniejowa

Cieślak-Arkuszewska Adriana

Builder

|

2022

|

R.26, nr 10

70--74

PL

Celem badań prezentowanych w niniejszym artykule jest wzbogacenie wiedzy na temat architektury lokalnej Uniejowa, a w szczególności ustalenie cech charakterystycznych zabudowy przyrynkowej z początków XX w. utraconej w wyniku działań wojennych i powojennych. Przyjęta w artykule metoda badań ma charakter analityczno-poznawczy, retrospektywny i prowadzi do opracowania „stratygrafii” architektonicznej. Badania obejmują skalę obiektu: wysokość, ilość kondygnacji, charakter dachu, kierunek usytuowania kalenicy, szerokość elewacji frontowej, zasady kompozycyjne kształtowania elewacji, a także skalę detalu architektonicznego: obramienia okien i drzwi, gzymsy, fryzy, balkony, wykusze, inne. Uzyskane wyniki prowadzą do wzbogacenia warsztatu projektowego architektów i mogą przyczynić się do ochrony lokalnych krajobrazów kulturowych.

EN

The aim of the research presented in this article is to enrich knowledge about the local architecture of Uniejów, in particular to establish the characteristics of buildings at the square from the beginning of the 20th century. Devolopment of this square has been lost as a result of war and post-war activities. The research methodology in the article is analytical and cognitive, retrospective and leads to the development of anarchitectural „stratigraphy”. The research concerns the scale of the object: height, number of storeys, type of the roof, direction of the ridge location, width of the front elevation, compositional principles of the elevation, as well as the scale of architectural details: window and doorframes, cornices, friezes, balconies, bay windows, etc. The results lead to the enrichment of architects' design skills and may contribute to the protection of local cultural landscapes.

17

Wątki neoromantyczne w warszawskiej architekturze wczesnego modernizmu (1909–1914) na przykładzie realizacji Arthura E. Gurneya

Kilanowski Piotr

Studia do Dziejów Architektury i Urbanistyki w Polsce

|

2021

|

nr 4

5--61

PL

Architektura powstających w Warszawie od około 1909 do 1914 roku budynków utrzymana była w nurcie szeroko rozumianego wczesnego modernizmu, który charakteryzował się zróżnicowanym obliczem stylowym. W większości realizacji dominowały silnie przetworzone i formalnie uproszczone motywy odwołujące się do architektury neoklasycyzmu, neobaroku lub późnej, zgeometryzowanej secesji. W warszawskich realizacjach doby wczesnego modernizmu mniej powszechnym, jednakże również wykorzystywanym źródłem inspiracji były wątki i motywy neoromantyczne, często określane także jako malownicze. Wspomniane wątki odnajdziemy przede wszystkim w architekturze niektórych realizowanych wówczas domów czynszowych, a także w pojedynczych obiektach publicznych. Predylekcja do szerszego wykorzystania licznych wątków i motywów neoromantycznych – zarówno w bryle oraz kompozycji, jak i w detalu architektonicznym stanowiła w latach bezpośrednio poprzedzających wybuch pierwszej wojny światowej rozpoznawalną cechę twórczości m.in. angielskiego architekta Arthura E. Gurneya. Twórca ten działał w Warszawie i na dawnych ziemiach Rzeczypospolitej od około 1899 do 1915 roku, zarówno samodzielnie, jak też we współpracy z inny- mi architektami i budowniczymi. W latach 1909–1914 był on związany z powstaniem czterech wczesnomodernistycznych kamienic w duchu neoromantycznym, stanowiących zarazem najliczniejszą w skali Warszawy grupę dzieł utrzymanych w tej stylistyce autorstwa jednego architekta. Wspomniane budynki szczęśliwie przetrwały do czasów współczesnych, stanowiąc zarazem cenne, jak również stosunkowo nietypowe w warunkach warszawskich przykłady kierunku określanego również jako tzw. narodowy romantyzm lub północna moderna, dominującego przed 1914 rokiem w kilku innych rejonach Europy.

EN

Characterized by a varied stylistic face, the architecture of buildings emerging in Warsaw from around 1909 to 1914 was maintained in the current broadly understood as being Early Modernism. Most implementations were dominated by strongly processed and formally simplified motifs making reference to neo–Classical, neo–Baroque, and subsequently geometricized Secession. Although less common, neoromantic themes and motifs, often referred to as Picturesque, were used as sources of inspiration in the Warsaw implementations of the Early Modern period. These mentioned themes may primarily be found in the architecture of certain tenement houses as well as individual public building built at that time. A predilection to the application of numerous neoromantic themes and motifs in building volume and composition as well as architectural detail was an identifiable feature of architects such as the Englishman, Arthur E. Gurney, in the years preceding the outbreak of World War I. This designer was active in Warsaw as well as the former lands of the Polish–Lithuanian Commonwealth from around 1899 to 1915, both independently and in collaboration with other architects and builders. In the years 1909–1914 he was linked with the construction of four Early Modern tenement houses designed in the neoromantic spirit. At the same time, they make up the most numerous group of works maintained in this style as designed by a single architect in Warsaw. Happily, these buildings have survived to contemporary times and are both a valuable and relatively unique example for Warsaw of a direction defined as National Romanticism or Northern Modern, which was dominant prior to the year 1914 in several regions of Europe.

18

Renowacja budynku zabytkowego i jej wpływ na poprawę izolacyjności termicznej ścian na przykładzie kamienicy w Bielsku-Białej

Brachaczek Wacław, Chleboś Adam, Kubecka-Pomper Katarzyna

Przegląd Budowlany

|

2021

|

R. 92, nr 11-12

154--157

PL

W artykule przedstawiono wyniki badań poziomu zawilgocenia oraz zasolenia murów kamienicy z pierwszej połowy XIX w. leżącej przy głównym deptaku Bielska-Białej. Przedstawiono oraz omówiono proponowane rozwiązania techniczno-materiałowe mające na celu poprawę stanu technicznego murów, eliminację głównych źródeł zawilgocenia oraz redukcję poziomu zasolenia ścian. Założono wykonanie przepony poziomej oraz aplikację systemu tynków renowacyjnych. Wykonano badania mające na celu ocenę wpływu poprawnie wykonanej renowacji na polepszenie właściwości cieplnych murów.

EN

The article presents the results of the wall moisture and salinity tests of the walls of a tenement house built in the first half of the 19th century. The house is located at the main promenade of Bielsko-Biała. The proposed technical and material solutions aimed at improving the technical condition of the walls, eliminating the main sources of moisture and reducing the salinity level of the walls were presented and discussed. Tests were carried out to assess the impact of a correctly performed renovation with the use of a damp-proofing courses and a system of renovation plasters leading to reduction in the level of moisture in the walls on the improvement of their thermal properties.

19

Diagnostyka konstrukcji murowych w XVIII-wiecznej kamienicy w Kożuchowie

Nowogońska Beata

Przegląd Budowlany

|

2021

|

R. 92, nr 7-8

104--107

PL

W obrębie obwarowań fortyfikacyjnych w Kożuchowie zachował się zespół zabytkowych kamienic, usytuowanych w trzynastowiecznym układzie urbanistycznym. Obiekty te wymagają licznych zabiegów: remontów, restauracji elewacji, modernizacji, rozbudowy, nadbudowy. W artykule przedstawiono przykładową ocenę stanu technicznego XVIII-wiecznej kamienicy położonej w obrębie zespołu śródmiejskiego objętego planami rewitalizacji.

EN

Inside the fortifications in Kożuchów there is a group of historic buildings situated in the 13th century urban layout. These buildings require a lot of attention: renovation, facade restoration, modernization, extension, superstructure. The article presents an exemplary assessment of the technical condition of an 18th century tenement house located within a downtown complex included in revitalization plans.

20

Obszarowe i punktowe sposoby regeneracji tkanki miejskiej na przykładzie Łodzi

Warsza Robert, Tomczak Anna Aneta

Builder

|

2021

|

R.25, nr 11

22--25

PL

Ostatnia dekada przyniosła Łodzi wielką rewolucję przestrzenną. Miasto stało się liderem rewitalizacji w Polsce, a mnogość zastosowanych rozwiązań może służyć jako dobry i zły przykład dla innych samorządów czy organizacji. Działania te można podzielić na proste i złożone, punktowe i obszarowe, publiczne i prywatne. Ich celem jest podnoszenie jakości życia, pobudzanie świadomości wartości lokalnych, poprawa samodzielności ekonomicznej wspólnot w tkance materialnej kontynuującej historyczną ciągłość obszaru.

EN

The last decade has brought about a great spatial revolution in Lodz. The city has become an urban regeneration leader in Poland and the multitude of solutions applied there can serve as both good and bad examples for other local governments or organisations. These activities can be divided into the simple and the complex, spot- versus area-focused, public and private initiatives. The aim of all of them is to improve the quality of life, to stimulate awareness of local values, and to improve the economic independence of communities in the material fabric creating the historical continuity of the area.