Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Synergy of new forms and historic fabric: research on directions for adapting castles to new functions

Sałaj Wiktoria, Walczak Bartosz M.

Przestrzeń i Forma

|

2026

|

nr 66

193--208

EN

Synergy is the interaction of several factors that achieve a better result collectively than individually. Similarly, introducing new, contemporary forms into historic fabric increases both functionality and perception of the object. Today, many approaches exist in designing within a historic context, yet they can be reduced to three main groups: reconstruction, introducing strongly contrasting new ele ments and applying stylistically related, though not historicizing, forms. This article focuses on the analysis of trends in contemporary architectural design within historic environments, the role of his torical and architectural research in the adaptation of heritage buildings, and the issue of accessibility of historic structures for people with special needs.

PL

Synergia to współdziałanie kilku czynników, które osiągają lepszy efekt wspólnie niż indywidualnie. Tak samo w architekturze, wprowadzenie nowych, współczesnych form do historycznej tkanki, przekłada się na zwiększenie funkcjonalności obiektu i jego lepszą percepcję. Współcześnie istnieje wiele tendencji w projektowaniu w historycznym kontekście, jednak można je sprowadzić do trzech podstawowych grup: rekonstrukcja, wprowadzanie silnie kontrastujących nowych elementów oraz stosowanie form stylistycznie zbliżonych, jednak nie historyzujących. Artykuł koncentruje się na analizie tendencji w projektowaniu architektury współczesnej w środowisku historycznym, roli badań historyczno-architektonicznych w procesie adaptacji obiektów zabytkowych oraz zagadnieniu dostępności tych obiektów dla osób ze szczególnymi potrzebami.

2

Socialist Realist Heritage in Poland – successes in protection and challenges for the future

Sadowski Łukasz Mikołaj, Sumorok Aleksandra

Ochrona Dziedzictwa Kulturowego

|

2026

|

Nr 25

67--83

EN

The debate on the protection of Socialist Realist heritage has been ongoing since the beginning of the twenty-first century. Initially, the greatest challenge was to develop appropriate criteria for assessment, to ensure effective protection, and to transform public awareness. With increasing temporal distance, attitudes toward Socialist Realism have evolved, particularly in the context of research and heritage evaluation. This shift has been reflected both within professional circles - among heritage conservators and art historians - and, eventually, within the broader public. As a result, the most significant buildings have been listed as monuments (although some spectacular demolitions have occurred), and their public perception has become more positive. Nevertheless, evaluation remains a major challenge, as it is often intuitive and imprecise - a problem already noted in earlier scholarship, together with the need to address new challenges arising from contemporary conditions [Szmygin,2012: 5]. Moreover, new issues and challenges concerning Socialist Realist heritage are emerging today. The dynamic transformations of modern cities make it necessary to open a new chapter in the discussion. We propose drawing attention to the problem of greenery - its maintenance and the inappropriate landscaping of squares and urban axes; the problem of parking lots (e.g., Constitution Square); the loss and degradation of architectural detail (retaining walls, coffered ceilings in arcades, sgraffito decorations); the disintegration of the urban fabric; insufficient cooperation between conservation services, municipal authorities, and urban greenery management.

3

The influence of ethnic diversity on craft: aspects of heritage, innovation and untapped potential

Łukaniszyn-Domaszewska Katarzyna, Mazur-Włodarczyk Katarzyna, Karaś Elżbieta, Jędrzejewska Danuta, Pakosz Paweł

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2025

|

z. 219

525--543

EN

Purpose: This study explores the multifaceted diversity of Polish crafts, analyzing how various factors - such as professional scope, market adaptation, and material use - shape the sector. It examines how diversity manifests within craftsmanship, focusing on the evolving definitions of a craftsman, the internal heterogeneity of the craft sector, and the extent to which ethnic diversity is acknowledged in the promotion of Polish crafts. Design/methodology/approach: The research employs a qualitative approach, analyzing reports, book reviews, and online resources related to Polish craftsmanship. It examines different dimensions of diversity, including craft professions, business structures, skills, materials, and training opportunities, as well as the representation of ethnic and cultural diversity within institutional narratives. Findings: The study reveals that diversity in Polish crafts is primarily discussed in terms of professional and creative variety, technological integration, and market-driven adaptations. However, ethnic diversity remains largely absent from the discourse, with only minimal references found in institutional materials. While the craft sector demonstrates strong internal differentiation, there is limited acknowledgment of intercultural influences, suggesting an opportunity for further integration of cultural diversity in craft promotion and policy. Originality/value: This research provides new insights into the representation of diversity within Polish craftsmanship, highlighting the sector's broad scope while identifying gaps in the inclusion of ethnic and cultural dimensions. It underscores the need for a more comprehensive approach that integrates cultural diversity into the promotion and development of the craft sector.

4

Evaluation of effective factors in revitalizing the historical context of the historical bazaars. Case study: historical bazaar of Dezful

Dinarvand A. Rahman, Qasemi Mohammad Reza, Marciniak Piotr

Wiadomości Konserwatorskie

|

2025

|

Nr 82

26--41

EN

Bazaars are fundamental to Iranian architecture, serving as hubs for social, economic, cultural, and religious activities. However, modernization and urban development have led to the decline of historic city centers, due to insufficient infrastructure, low security, improper accessibility, and unbalanced land prices. This study evaluates the factors influencing the revitalization of Dezful’s historic bazaar using a descriptive- analytical approach. Surveys and semi-structured interviews were conducted with various stakeholders. Data analysis employed entropy weighting, the Delphi method, t-tests, Pearson’s correlation coefficient, and the TOPSIS technique. Results indicate that physical, economic, social, cultural, and religious factors significantly impact revitalization, with physical factors being the most influential and religious factors the least. Findings were validated through stakeholder discussions, considering urban planning policies, economic shifts, and government interventions.

PL

Bazary stanowią fundamentalny element irańskiej architektury, pełniąc funkcję ośrodków życia społecznego, gospodarczego, kulturalnego i religijnego. Jednakże procesy modernizacyjne oraz rozwój urbanistyczny doprowadziły do degradacji historycznych centrów miast. Przyczyn tego zjawiska należy upatrywać w niewystarczającej infrastrukturze, niskim poziomie bezpieczeństwa, ograniczonej dostępności oraz niezrównoważonych cenach gruntów. Niniejsze badanie analizuje czynniki wpływające na rewitalizację historycznego bazaru w Dezfulu, wykorzystując podejście opisowo-analityczne. W ramach pracy przeprowadzono ankiety i częściowo ustrukturyzowane wywiady z różnymi grupami interesariuszy. Do analizy danych zastosowano metodę ważenia entropijnego, technikę delficką, testy t, współczynnik korelacji Pearsona oraz technikę TOPSIS. Wyniki wskazują, że czynniki fizyczne, ekonomiczne, społeczne, kulturowe i religijne mają istotny wpływ na proces rewitalizacji, przy czym największe znaczenie przypisano czynnikom fizycznym, a najmniejsze religijnym. Ostateczne ustalenia zostały zweryfikowane poprzez konsultacje z interesariuszami, z uwzględnieniem polityki planowania przestrzennego, zmian gospodarczych oraz interwencji ze strony władz publicznych.

5

Stare, ale… - jak odzyskać utraconą świetność obiektów zabytkowych

Wojewódka Jerzy, Więckowska Julia

Systemy Wspomagania w Inżynierii Produkcji

|

2025

|

Vol. 14, iss. 1

87--98

PL

Zabytki niosą ze sobą zarówno wartość materialną, jak i niematerialną – historyczną, symboliczną, kulturową. Ich odpowiednio przeprowadzona rewitalizacja może nadać im nową funkcję, przywracając tym samym dawną świetność lub nawet uczynić z nich ikony miast. Proces postępowania z obiektem zabytkowym wymaga jednak dużej wrażliwości oraz wyczucia, a długo niedoceniana rewitalizacja zaczyna być postrzegana jako twórcze wyzwanie – nie tylko konserwatorska rutyna. Artykuł poddaje analizie, kilka przykładów adaptacji i rewitalizacji zabytków, różniących się od siebie zarówno skalą, jak i podejściem projektowym. Praca porusza delikatne aspekty związane z przywracaniem pierwotnej lub nadawaniem nowej funkcji tego typu obiektom. Przytaczane przykłady nawiązują do projektów koncepcyjnych, konkursowych i poddawane zostaną wyłącznie analizie ideowej, estetycznej, nie wnikając w zagadnienia technologii rewaloryzacji historycznej.

EN

Heritage buildings carry both material and immaterial values – historical, symbolic, and cultural. When properly revitalized, they can be given new functions, restoring their former glory or even transforming them into icons of their cities. However, the process of working with historic structures requires great sensitivity and discernment, and revitalization – long undervalued – is increasingly being seen as a creative challenge rather than merely a conservation routine. This article analyzes several examples of heritage adaptation and revitalization, differing in scale and design approach. It explores the delicate aspects of restoring original functions or assigning new ones to such objects, focusing solely on conceptual and aesthetic analysis of competition and conceptual projects, without delving into the technological aspects of historical revalorisation.

6

Dziedzictwo, turystyka i rynek nieruchomości: analiza przestrzennej relacji substancji zabytkowej, bazy noclegowej i wartości mieszkań w Krakowie

Korzeniowska Agata

PUA Przestrzeń Urbanistyka Architektura

|

2025

|

Vol. 2

111--131

PL

Artykuł podejmuje temat funkcjonowania struktury mieszkaniowej Krakowa w kontekście współistnienia z dziedzictwem historycznym oraz turystyką. Celem badawczym opracowania jest identyfikacja wzajemnych zależności tych trzech elementów oraz określenie ich zróżnicowanego wpływu na przestrzeń miasta. Wyniki badań, wskazujące na silną centralizację zagadnień w obrębie historycznego centrum, mają odniesienie do sytuacji funkcjonowania dziedzictwa w Europie i na świecie.

EN

The article examines the functioning of Kraków’s housing structure in the context of its coexistence with historical heritage and tourism. The aim of the study is to identify the interrelations among these three elements and to assess their differentiated impact on the urban space. The findings, indicating a strong centralization of these issues within the historic core, resonate with broader patterns observed in the management of heritage in Europe and globally.

7

Understanding Heritage Conservation Challenges in Taiwan: Traditional Chinese Thinking Through Classical Texts

Lan Chih-Wen

Ochrona Dziedzictwa Kulturowego

|

2025

|

Nr 23

21--32

EN

Despite Taiwan's active engagement with global heritage preservation standards since the 1964 Venice Charter and the implementation of various preservation concepts over the past fifty years, cultural heritage preservation in Taiwan faces persistent challenges. Historic buildings are demolished faster than preserved, while preservation professionals struggle to communicate the importance of preservation to the public, raising questions: "Why preserve, and for whom?" This research examines whether these challenges stem from a fundamental disconnect: Does traditional Chinese culture in Taiwan inherently lack a framework for cultural heritage preservation, or are current preservation concepts merely Western transplants failing to connect with local culture? Chinese cultural thinking was selected for analysis because it remains mainstream in Taiwan's multicultural environment. Some scholars, citing Liang Sicheng, argue Chinese culture developed a concept of "non-permanence of original materials" due to timber-frame construction allowing component replacement. Through systematic keyword analysis of pre-Qin classical literature in Academia Sinica's electronic database, this research discovers that traditional Chinese thinking contains a multi-layered view of preservation—integrated into daily life practices and seasonal rhythms rather than existing as professional intervention. This traditional approach combines practical maintenance with moral cultivation and governance, viewing preservation as part of natural cycles. By analyzing architectural elements, maintenance, and preservation concepts, this research provides new perspectives on cultural sustainability for Taiwan's heritage and bridges communication between preservation professionals and the public.

PL

Pomimo aktywnego zaangażowania Tajwanu w globalne standardy ochrony dziedzictwa kulturowego od czasu Karty Weneckiej z 1964 r. i wdrażania różnych koncepcji ochrony dziedzictwa kulturowego w ciągu ostatnich pięćdziesięciu lat, ochrona dziedzictwa kulturowego na Tajwanie stoi przed ciągłymi wyzwaniami. Zabytkowe budynki są wyburzane szybciej niż zachowywane, podczas gdy specjaliści ds. ochrony walczą o przekazanie opinii publicznej znaczenia ochrony, co rodzi pytania: „Po co chronić i dla kogo?”. Niniejsze badania sprawdzają, czy wyzwania te wynikają z fundamentalnego rozdźwięku: Czy tradycyjna chińska kultura na Tajwanie z natury nie ma ram dla ochrony dziedzictwa kulturowego, czy też obecne koncepcje ochrony są jedynie zachodnimi przeszczepami, które nie łączą się z lokalną kulturą? Do analizy wybrano chińskie myślenie kulturowe, ponieważ pozostaje ono głównym nurtem w wielokulturowym środowisku Tajwanu. Niektórzy badacze, powołując się na Liang Sicheng, twierdzą, że chińska kultura rozwinęła koncepcję „nietrwałości oryginalnych materiałów” ze względu na konstrukcję drewnianą umożliwiającą wymianę komponentów. Dzięki systematycznej analizie słów kluczowych klasycznej literatury sprzed epoki Qin w elektronicznej bazie danych Academia Sinica, badania te odkrywają, że tradycyjne chińskie myślenie zawiera wielowarstwowy pogląd na ochronę – zintegrowany z codziennymi praktykami życiowymi i rytmem pór roku, a nie istniejący jako profesjonalna interwencja. To tradycyjne podejście łączy praktyczną konserwację z moralną kultywacją i zarządzaniem, postrzegając konserwację jako część naturalnych cykli. Analizując elementy architektoniczne i koncepcje konserwatorskie, badania te dostarczają nowych perspektyw na zrównoważony rozwój kulturowy dziedzictwa Tajwanu i ułatwiają komunikację między specjalistami ds. konserwacji a społeczeństwem.

8

Holocaust heritage and its problems with authenticity

Carr Gilly

Ochrona Dziedzictwa Kulturowego

|

2025

|

Nr 24

105--124

EN

This paper considers authenticity at sites of Holocaust heritage through the eyes of the IHRA Charter for Safeguarding Sites, exploring the importance of authenticity for providing proof of the past and avoiding Holocaust denial and distortion. Drawing on a variety of case studies from across Europe, it examines authenticity in both physical reconstructions and restorations, as well as in the atmosphere at these sites. It concludes by asking whether arguing about the acceptability of inauthenticity and its limits is ultimately a distraction. The real problem today is Holocaust distortion, and elements at sites which contribute to that, and tell false narratives of past, are where heritage professionals at such sites should place their energies.

PL

W niniejszym artykule rozważono kwestię autentyczności miejsc związanych z dziedzictwem Holokaustu w świetle Karty IHRA dotyczącej ochrony miejsc pamięci. Przeanalizowano znaczenie autentyczności dla dostarczania historycznych dowodów oraz dla unikania zaprzeczania i zniekształcania faktów dotyczących Holokaustu. Opierając się na studiach przypadków z całej Europy, przeanalizowano autentyczność zarówno w odniesieniu do fizycznej rekonstrukcji i renowacji, jak i atmosfery panującej w tych miejscach. Na zakończenie zadano pytanie, czy dyskusja na temat akceptowalności nieautentyczności i jej granic nie jest ostatecznie odwracaniem uwagi od sedna sprawy. Prawdziwym problemem jest dziś zniekształcanie historii Holokaustu, a elementy, które się do tego przyczyniają i przedstawiają fałszywe narracje o przeszłości, są tym, na czym powinni skupić swoją energię specjaliści ds. dziedzictwa w takich miejscach.

9

Miners as depositories of mining tradition

Szewerda Kamil, Turczyński Krzysztof, Jarosławska-Sobór Sylwia

Mining Machines

|

2025

|

vol. 43

1--11

EN

The article analyses the impact of mining traditions on the regional identity of Upper Silesia and addresses the issue ofprotecting the mining heritage in the face of industrial and social transformation. The authors point out that decades of miningindustryin Silesia have shaped a specific work ethos, habits and mores, which are currently at risk of disappearing as a result of the decarbonization process and the changingtheindustry structure. Specialattention is paid to both tangible and intangible aspects of heritage, such as souvenirs, decorative objects, medals, as well as the traditions of the cult of Saint Barbara.The role of miners as depositories of the memory of the profession and its symbolism is emphasized. Examples of good practice in heritage preservation include international projects, such as CoalHeritage, supporting the promotion of coalindustryheritage. The article emphasizes that the preservation of exhibits, documentation of their history and the relationships among themining families are crucial for consolidatingtheregional identity and transmitting the cultural values to future generations. The need for further actions to protect and popularize the unique mining heritage is also indicated.

10

A Systematic Review of the 15-Minute City Concept: Indicators for Urban Liveability and Sustainability

Erol Aylin, Cardinali Marcel, Kost Susanne, Pottgiesser Uta

Inżynieria Mineralna

|

2025

|

Vol. 2, no. 2

art. no. 123

EN

Urban transformation and urban preservation are often seen as contradicting goals. Currently, there is no agreed-upon strategy on how to transform historic parts of the city while maintaining their heritage values. Many cities today are characterised by modern 20th-century heritage, yet it poses a challenge to their liveability and to the adoption of less car-dependent lifestyles. The concept of 15-minute cities can be used to improve urban liveability, which may positively affect the experience and functionality of modern historic urban landscapes (HUL). A review of the existing literature on the 15-minute city concept was carried out with the aim of identifying its key indicators and proposing possible new ones. This research primarily explores how the 15-minute city concept can be applied holistically and efficiently in modern heritage. Following the PRISMA guidelines, 20 articles published after the introduction of the concept and meeting the inclusion criteria in the Scopus and Web of Science (WoS) databases were reviewed. Selected examples and case studies are analysed to contextualise these variables and explore how they can be reflected in modern historic urban landscapes. As a result, the following variables are identified as central to the 15-minute city concept: mobility, time, distance, speed, functions of the amenities each with their associated indicators. Moreover, spatial characteristics, human-centred factors and heritage values are proposed as variables. The results are expected to give insights into how to operationalise the concept of 15-minute cities in modern sites of historic urban landscapes, in order to improve liveability while simultaneously preserving its values. This research contributes to the Sustainable Development Goals (SDGs) by promoting walkable, climate-resilient neighbourhoods. In particular, it aligns with SDG Target 11.4, which focuses on cultural and natural heritage.

11

The natural and cultural assets for preserving the natural environment in Nemuna Mountains National Park

Vishaj Bekim, Kuqi Beke

Ecological Engineering & Environmental Technology

|

2025

|

Vol. 26, iss. 1

216--224

EN

The natural resources and cultural heritage of Deçan area are very important for the preservation of the natural environment. These properties include wonderful natural landscapes such as cliffs, forests and rivers, which provide shelter for a wide range of fauna and wild hair. The cultural heritage of the area, including the Orthodox churches and monasteries of the 14th century, as well as the architectural values of the authentic villages, are irreplaceable and must be protected for future generations. The preservation of these natural and cultural assets is important to ensure that income and resources from tourism and other economic activities in the area are sustainable and expandable over time. In addition, the preservation of the natural environment and cultural heritage is part of our shared responsibility towards cultural heritage and ensures that future generations have the opportunity to enjoy and breathe in the valuable assets of Deçan. The study in this paper focuses on the importance of sustainable use of natural resources - surface water resources and the need for their effective management to preserve the integrity of this important natural and cultural area of Nemuna Mountains National Park. The purpose of this paper is to inform about the reality we have in this field, to promote these resources we have, their importance for the region, as well as to somehow influence the mobilization of citizens and all actors - responsible for preserving, using and promote these natural assets that are important to us in general. Therefore, strategies must be created by the Government of Kosovo to preserve and promote these natural and cultural assets for the benefit of our country.

12

The Renovation of the Former Zamość Academy Building in Zamość in the Context of Renovation and Research Challenges

Janus Krzysztof, Krupa Karol

Civil and Environmental Engineering Reports

|

2025

|

Vol. 35, no. 1

116--141

EN

The article presents the challenges faced during the renovation works completed in 2024 on the building of the former Zamość Academy in Zamość. It focuses not only on the work conducted on this specific historic monument but also on the unexpected findings and discoveries made during the construction and renovation process. Among these discoveries were 18th-century illusionistic wall paintings in the chapel and the Jan Kanty Hall, floors from various periods, the foundations of older buildings on which the walls of the current academy were erected, as well as 18th-century recessed latrines preserved with wooden seating elements and risers. The article also discusses how, in the 19th century, attempts were made to deal with the effects of high wall moisture and the heating system used in the earliest periods of the building's history. Additionally, it explores the circumstances of the discoveries, their impact on the construction process, their significance for the history of the building, the city, and the region, and how the renovation work, which exceeded the scope of the original construction project, influenced the overall renovation process.

13

A Polish village in Turkey: A spatial analysis of Polonezköy in the context of housing, city, and cultural relationships

Burkut Emine Banu

Architectus

|

2025

|

Nr 1 (81)

37--46

EN

Polonezköy (Adampol) is a settlement in the Beykoz district of Istanbul, Turkey. Polonezköy was established in the mid-19th century as a result of historical and political relations between the Ottomans and Poland. The residences in Polonezköy attract attention with their structural and spatial characteristics. The issues to be examined in this article are the houses’ design, planning, layout, and spatial features. Determining the parameters of the contact between houses in Polonezköy and nature, the criteria of local/regional style, design suitable for environmental conditions, use of natural materials, establishing sensory experience, and respectful stance towards nature will be evaluated. It has ecological features such as using local materials in the residences, including vegetation in the design, protecting the existing green area, and integrating the residence in harmony with nature. The cultural, and spatial characteristics of Polonezköy residential buildings differ from those of other buildings in the settlement. The method to be applied in the research is creating a historical record through field research, photographs of the buildings, determination of their features, and interviews with their users. It will present a spatial feature sheet regarding the spatial features created by the author in the research area. The research aims to reveal the relations between Turkey and Poland through architectural features and determine the current situation. In addition, important data will be presented for researchers, academicians, students, and those interested in the subject. The unique aspect of this research is that it reveals general literature on the subject and is current field research.

PL

Polonezköy (Adampol) to osada wchodząca w obręb dzielnicy Beykoz w Stambule w Turcji. Powstała w połowie XIX w. w wyniku historycznych i politycznych kontaktów między Imperium Osmańskim a Polską. Zabudowa mieszkalna Polonezköy przyciąga uwagę swoją strukturą i charakterystyką przestrzenną. Kwestie, które przeanalizowano w tym artykule, to rozplanowanie domów, projektowanie, układ i cechy przestrzenne. Kluczowymi czynnikami ocenianymi w relacjach domów z Polonezköy z naturą są takie elementy jak regionalny styl, projektowanie zgodne z warunkami środowiskowymi, wykorzystanie naturalnych materiałów, wpływ na wrażenia zmysłowe i szacunek do natury. Budownictwo to ma wiele cech ekologicznych, takich jak wykorzystanie lokalnych materiałów w zespołach mieszkalnych, łącznie z projektowaną zielenią, ochrona istniejących założeń zieleni i połączenie założenia w harmonijny sposób z naturą. Cechy kulturowe i przestrzenne budynków mieszkalnych w Polonezköy różnią się od cech innych budynków w mieście. W trakcie prac wykonano badania terenowe i fotografie, określono cechy budynków i przeprowadzono wywiady z ich użytkownikami. W wyniku tych działań autorka opracowała zestawienie architektonicznych i przestrzennych cech osady. Badania mają na celu ukazanie relacji między Turcją a Polską poprzez cechy architektoniczne i określenie obecnej sytuacji. Ponadto zawarto w pracy ważne dane dla badaczy, pracowników naukowych, studentów i osób zainteresowanych tematem. Walorem pracy jest zebranie literatury przedmiotu i przedstawienie badań terenowych.

14

Zmiany klimatu a ochrona dziedzictwa

Gierko Aleksandra

Zieleń Miejska

|

2024

|

Nr 12

16--18

PL

W ostatnich latach coraz częściej podejmowane są dyskusje na temat wpływu zmian klimatu na dziedzictwo kulturowe.

15

Protection of post-industrial cultural heritage. A task for smart societies

Marszowski Ryszard, Hildebrandt Robert

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2024

|

z. 194

329--343

EN

Culture - this is what remains when you forget everything you have learned. S. Lagerlof Purpose: In the cognitive space of the article, an important and significant social challenge arises, which is the preservation of cultural heritage in transformed post-industrial areas. Methodology: the theses presented in the article were verified using the following methods: literature review, critical analysis of literature, analysis and comparison of documents and an example of good practices. Result: the literature research confirms that the protection of cultural heritage is an important factor in socio-economic development. By preserving and using cultural heritage, the economic, cultural and social value of transformed post-industrial areas can be increased. Originality: The literature research confirms that the protection of cultural heritage is an important factor in socio-economic development. By preserving and using cultural heritage, the economic, cultural and social value of transformed post-industrial areas can be increased.

16

Lviv’s villas of 1918-1939 : selected contemporary problems of protection and transformation

Rabiej Jan, Kryvoruchko Yuriy, Bevziuk Kseniia

Środowisko Mieszkaniowe

|

2024

|

nr 48

115--122

EN

The subject of the research presented in this paper are examples of Lviv villas in the years 1918–1939. Reflecting the characteristic stylistic features of European architecture and urbanism of the interwar period, these buildings have undergone various transformations between the end of the Second World War and the present. The beauty of this aspect of Lviv’s historical heritage has been threatened by the consequences of the city’s development policy, while war had become a direct threat to their very survival. This research constitutes a synthetic characterisation of the types of villa developments built in Lviv in the interwar period, emphasizing their features on an architectural and urban scale. At present the villas’ condition, ownership and use vary. Systemic protective measures covered by consistent legislation and conservation supervision are needed as is the continuation of multifaceted research to expand the archival database which forms the basis of projects planned for their renovation, modernisation or transformation.

17

Renovation of historic wooden window frames as an answer to the challenges of the modern time

Strzałka-Rogal Dominika

Przestrzeń i Forma

|

2024

|

nr 59

39--54

EN

The subject of the research is the restoration of historic window frames in public and residential buildings in Poland. The considerations are based on examples of wooden windows, the preservation of which is the basis when carrying out conservation work. The paper presents a summary of methods for examining the existing condition of the windows, which precede the renovation process. It also points out the important role of the restoration of window joinery in terms of its total environmental impact. When properly repaired and upgraded, old windows can usually be brought to a condition comparable to new windows, and this approach is sustainable on many levels. The paper answers the question of why, how and to what extent it is worth renovating original preserved windows. The aim of the paper is to point out the right direction to take when practicing refurbishment of historic windows and to formulate guidelines as a starting point for detailed considerations.

PL

Przedmiotem badań są zagadnienia renowacji zabytkowej stolarki okiennej w budynkach publicznych oraz mieszkalnych w Polsce. Rozważania opierają się na przykładach okien drewnianych, których zachowanie stanowi podstawę podczas prowadzenia prac konserwatorskich. W opracowaniu przedstawiono podsumowanie metod badania stanu istniejącego okna, które poprzedzają proces renowacji. Wskazano także na istotną rolę odnowienia stolarki okiennej w kontekście jej całkowitego wpływu na środowisko. Przy prawidłowej naprawie i modernizacji, stare okna można zazwyczaj doprowadzić do stanu porównywalnego z nowymi, a takie podejście jest zrównoważone na wielu poziomach. Praca odpowiada na pytanie dlaczego, w jaki sposób i w jakim stopniu warto odnawiać oryginalnie zachowane okna. Celem artykułu jest wskazanie właściwego kierunku, który należy przyjąć podczas praktyki modernizacji oraz sformułowanie wytycznych stanowiących punkt wyjścia do szczegółowych rozważań.

18

Rola mecenatu Kopalni Soli „Wieliczka” w kultywowaniu górniczych tradycji i promocji dziedzictwa (na przykładzie twórczości muzycznej i rzeźbiarskiej)

Wolańska Agnieszka

Przegląd Solny

|

2024

|

T. 18

91--118

PL

Artykuł porusza kwestie zagadnień związanych z dzia łalnością artystyczną wielickich górników. Autorka podjęła próbę sformułowania odpowiedzi na pytanie: jak opieka orga nizacyjna, finansowa i twórcza wpłynęła na poziom obecnie prezentowanego rzeźbiarstwa solnego i koncertów orkiestry górniczej? Mecenat jakim zarząd kopalni obejmował arty styczne aspekty działalności górników przyczynił się do roz woju muzycznych przedsięwzięć Reprezentacyjnej Orkiestry Dętej Kopalni Soli „Wieliczka” oraz do zrealizowania wielu projektów rzeźbiarskich. Pielęgnowanie i ochrona tradycji rzeźbiarskich i muzycznych wpisane są w misję wielickiej kopalni, która wiąże się z zachowaniem i udostępnianiem dziedzictwa kulturowego.

EN

This article addresses the artistic activities of the Wielic zka miners. The author attempts to answer the question: how have organizational, financial, and creative support influenced the quality of the currently presented salt sculptures and con certs by the miners’ band? The patronage provided by the mine’s management for the artistic aspects of the miners’ ac tivities has contributed to the development of the Wieliczka Salt Mine’s Representative Brass Band and the creation of numerous sculptural projects. Nurturing and preserving the sculptural and musical traditions are integral to the mission of the Wieliczka Salt Mine, which is focused on safeguarding and making its cultural heritage accessible.

19

System w działaniu. Wiadomości z pierwszej linii frontu

Bogdanowska Monika

Ochrona Dziedzictwa Kulturowego

|

2024

|

Nr 19

89--98

PL

Autorka w swych rozważaniach opiera się na doświadczeniach zdobytych podczas pracy na stanowisku Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Wybrane zapisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zostaną zestawione z przykładami działań przy obiektach zabytkowych, tak by zilustrować działanie systemu ochrony i opieki nad zabytkami w praktyce. We wnioskach wskazane będą kierunki działania, które niejednokrotnie wychodząc poza ustawę o opiece i ochronie zabytków pokazują, że z konstytucyjnego – i powszechnego – obowiązku stania na straży dziedzictwa wymykają się pewne obszary aktywności, w ramach których przekształcamy nasze otoczenie. Również we wnioskach wskazane będą zjawiska, które należałoby uwzględnić w systemie ochrony, gdyż jego ciężar przesunął się zbyt mocno na antagonizmy, zamiast bazować na współdziałaniu.

EN

The author's reflections are based on her experience when working as the Regional Conservator of Historic Monuments in the Małopolska Region. Selected provisions of the Act on the Protection and Care of Historic Monuments will be juxtaposed with actual cases of historic buildings, in order to illustrate how the protection system works in practice. The conclusions will indicate courses of action which, often going beyond the Act, show that certain areas of activity within which we transform our surroundings are slipping away out of the constitutional - and universal - duty to uphold our heritage. Also, the conclusions will specify the things that need to be addressed in the protection system, as its emphasis has been overly shifted to antagonisms instead of cooperation.

20

Heritage Authenticity as a Source of Personal and Collective Identity

Pirkovič Jelka

Ochrona Dziedzictwa Kulturowego

|

2024

|

Nr 22

33--47

EN

The pursuit of authenticity has been driving heritage discourse, stemming from the early efforts of heritage theory. My contribution provides a comprehensive view of heritage authenticity from an existential standpoint. I draw upon Martin Heidegger's Dwelling, Building and Thinking, which offers contrasting perspectives on human existence within time and place: caring and cultivating versus creating and destroying. From this contrast, it becomes evident that heritage embodies authenticity when it reinforces caring and cultivating shared values. With this, authentic caring allows heritage to endure and contributes to constructive development and adaptive changes while respecting the spirit of place. Viewing heritage authenticity through psychological and philosophical lenses emphasises its significance in personal and collective identity formation. Understanding “the other” is essential in shaping our identities. This paradox is also evident in heritage and can be addressed by fostering a more inclusive approach that embraces and integrates the heritage of others. Such an approach challenges the conventional understanding of the interplay between heritage authenticity and identity. Authenticity and identity depend on heritage values, memories, and knowledge. Through this relationship, a society becomes visible to itself and others. Building on Martin Heidegger and Alessandro Ferrara’s understanding, the authentic identity expressed in heritage provides valuable insights into a society's identification process.

PL

Dążenie do autentyczności napędza dyskurs na temat dziedzictwa. Artykuł zapewnia kompleksowe spojrzenie na autentyczność dziedzictwa z egzystencjalnego punktu widzenia. Opieram się tu na tekście Mieszkanie, Budowanie i Myślenie Martina Heideggera, który oferuje kontrastujące perspektywy ludzkiej egzystencji w czasie i miejscu: troska i kultywowanie kontra tworzenie i niszczenie. W wyniku tego spojrzenia oczywistym zdaje się, że dziedzictwo ucieleśnia autentyczność, gdy wzmacnia opiekę i kultywowanie wspólnych wartości. Dzięki temu autentyczna troska pozwala dziedzictwu przetrwać i przyczynia się do konstruktywnego rozwoju i zmian adaptacyjnych przy jednoczesnym poszanowaniu ducha miejsca. Postrzeganie autentyczności dziedzictwa przez pryzmat psychologiczny i filozoficzny podkreśla jego znaczenie w kształtowaniu tożsamości osobistej i zbiorowej. Zrozumienie „innego” jest niezbędne w kształtowaniu naszej tożsamości. Paradoks ten jest również widoczny w dziedzictwie i może być rozwiązany poprzez promowanie bardziej inkluzywnego podejścia, które obejmuje i integruje dziedzictwo innych. Takie podejście podważa konwencjonalne rozumienie wzajemnych relacji między autentycznością dziedzictwa a tożsamością. Autentyczność i tożsamość zależą od wartości dziedzictwa, wspomnień i wiedzy. Dzięki tej relacji społeczeństwo staje się widoczne dla siebie i innych. Zgodnie z wizją Martina Heideggera i Alessandro Ferrary autentyczna tożsamość wyrażona w dziedzictwie zapewnia cenny wgląd w proces społecznej identyfikacji.