Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Azbest - włókna respirabilne. Dokumentacja proponowanych wartości dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego

Bujak-Pietrek Stella, Rogalska Aneta

Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy

|

2025

|

Nr 2 (124)

5-77

EN

Asbestos is the generic name referring to a group of six naturally occurring fibrous silicate minerals, which have been widely used in commercial products. Airborne asbestos fibers are exceptionally durable and, when inhaled, can lead to a various lung and pleural diseases, including asbestosis, mesothelioma and lung cancer. Current occupational exposure limit (OEL) for asbestos fibers in Poland, is 0.1 fibers/cm3, and was established in 2003 as a binding value in European Union, based on the scientific and technical knowledge available at the time. In June 2021, the Committee for Risk Assessment (RAC) adopted a scientific opinion confirming that no safe level of asbestos exposure exists, meaning that any level of exposure may result in disease. According to RAC, the estimated additional lifetime cancer risk associated with exposure at a concentration of 0.01 fibers/cm3 is 12 cases per 100,000 workers exposed for 40 years (12 × 10--5, i.e., approximately 1 × 10-4). This value is generally considered an acceptable protective level in those EU Member States that have defined acceptable occupational risk levels for exposure to carcinogens, and it is also consistent with the position of the Polish Interdepartmental Commission for the Maximum Permissible Concentrations and Intensities of Factors Harmful to Health in the Work Environment. On November 22, 2023, Directive (EU) 2023/2668 of the European Parliament and the Council was published, amending Directive 2009/148/EC. Based on the presented risk assessment, the European Union proposed a binding occu pational exposure limit of 0.01 fibers/cm3 for asbestos fibers, which was subsequently introduced by Directive 2023/2668. In accordance with the above, it was proposed to adopt in Poland an occupational exposure limit (OEL) for asbestos fibers (from one or more types of asbestos) in workplace air at the level of 0.01 fibers/cm3

PL

Azbest to ogólna nazwa grupy sześciu naturalnie występujących włóknistych minerałów krzemianowych, które znalazły szerokie zastosowanie w produktach komercyjnych. Włókna azbestu unoszące się w powietrzu są wyjątkowo trwałe i w przypadku wdychania mogą prowadzić do szeregu chorób płuc i opłucnej, w tym m.in.: azbestozy, międzybłoniaka, raka płuca. Obowiązująca w Polsce wartość NDS, wynosząca 0,1 wł./cm3, została ustalona w 2003 r. jako wartość wiążąca w Unii Europejskiej na podstawie dostępnej wówczas wiedzy naukowej i technicznej. W czerwcu 2021 r. RAC przyjął opinię naukową, w której potwierdzono, że nie istnieje bezpieczny poziom narażenia na działanie azbestu, co oznacza, że każde narażenie może prowadzić do choroby. Według RAC dodatkowe ryzyko raka w ciągu całego życia przy poziomie narażenia wynoszącym 0,01 wł./cm3 wynosi 12 przypadków na 100 000 pracowników narażonych przez 40 lat (12 x 10-5, tj. około 1 x 10-4). Jest to ogólnie uważane za akceptowalną wartość ochronną w tych państwach członkowskich, które określiły poziomy ryzyka narażenia zawodowego na substancje rakotwórcze, a także zgodne z decyzją Międzyresortowej Komisji ds. NDS i NDN. 22 listopada 2023 r. ukazała się dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2668 w sprawie zmiany dyrektywy 2009/148/WE. Na podstawie przedstawionego szacowania ryzyka UE zaproponowała wartość 0,01 wł./cm3 jako wartość wiążącą dla włókien azbestu i taka wartość została wprowadzona na mocy dyrektywy 2023/2668. Zgodnie z powyższym zaproponowano przyjąć w Polsce wartość NDS dla włókien azbestu (jednego lub więcej rodzajów azbestu) w powietrzu środowiska pracy na poziomie 0,01 wł./cm3.

2

Replacement of asbestos roofing as an opportunity for effective modernization of farm buildings – a case study

Wójt Jarosław, Dąbkowski Norbert

Inżynieria Bezpieczeństwa Obiektów Antropogenicznych

|

2025

|

Nr 3

72--81

EN

The paper addresses an issue of a modernization of farm buildings in case of a replacement of an asbestos roofing. The introduction points out the current state of implementation of the asbestos removal program in Poland and perspectives of its realization in the oncoming years. It has been presented an example of a farm building with a build-up area under 400 m2 where the modernization had been planned during the replacement of asbestos-cement roof panels. A comparison of costs depending on the selected scope of implementation has been made. The costs were determined by averaging the prices offered by local entrepreneurs operating in the construction industry. The quantities of materials and required services have been determined according to the Catalogues of Material Outlays based on the in situ inventory of the facility or on the technical design of the reconstruction, depending on the option. The assessment allowed to state that in the case of replacement of asbestos roofing along with the replacement of the roof load-bearing structure it is justified to consider the possibility of its thorough modernization as a way to restore or increase the functionality of the usable area and space.

3

Asbestos materials management in the aspect of energy renovation of buildings in EU countries

Ulewicz Małgorzata

System Safety : Human - Technical Facility - Environment

|

2024

|

Vol. 6, iss. 1

118--128

EN

This article presents the latest statistical data on the volume of asbestos mining production and asbestos products trade in the world. The legal conditions for the management of asbestos and used asbestos-cement products are characterized. The resources of asbestos-cement products incorporated into roof coverings in 27 European Union countries are identified. An attempt is made to answer the question of whether the renovation of buildings, included in the European Union policy as a key initiative aimed at increasing energy efficiency in the construction sector, will contribute to the removal of asbestos-cement products and the purification of air from asbestos dust. In addition, an assessment was made of the impact of new legal regulations in the EU on activities related to the management of asbestos and asbestos waste materials, and thus on the occupational safety of construction workers.

4

Ocena stopnia realizacji procedury zakończenia użytkowania wyrobów zawierających azbest na przykładzie wybranej gminy województwa warmińsko-mazurskiego

Bogacz Piotr

Przegląd Budowlany

|

2024

|

R. 95, nr 7

51--54

PL

Azbest jest naturalnym minerałem, który po przeróbce stał się bardzo dobrym surowcem do produkcji materiałów budowlanych. Na przestrzeni wielu lat badania wykazały, że jest on szkodliwy i może być przyczyną wielu chorób, a nawet śmierci. Polska, w oparciu o akty prawne, zobowiązała się do zaprzestania użytkowania azbestu do 2032 roku. Przeprowadzona analiza jednej z wybranych gmin województwa warmińsko-mazurskiego wykazała, że na rok 2024 istnieją duże opóźnienia w realizacji celów zakończenia użytkowania azbestu. Wykazano, że główną przyczyną są rosnące koszty, które w następnych latach nadal będą lawinowo rosły. Można zatem stwierdzić, że w roku 2032 Polska może nie osiągnąć zamierzonego celu – zakończenia użytkowania azbestu na terenie całego kraju.

EN

Asbestos is a natural mineral which, after processing, has become a very good raw material for the production of building materials. Over the years, research has shown that it is harmful and can cause many diseases and even death. Poland, based on a legal act, committed to stop using asbestos by 2032. The analysis carried out by one of the selected communes in the Warmian-Masurian Voivodeship showed that for 2024 there are significant delays in achieving the goals of ending the use of asbestos. It has been shown that the main reason is rising costs, which will continue to grow exponentially in the coming years. It can therefore be concluded that in 2032 Poland may not achieve its intended goal – ending the use of asbestos throughout the country.

5

Odpady zawierające azbest - problem nadal aktualny

Skalmowski Andrzej

Przegląd Komunalny

|

2023

|

nr 2

24--28

PL

Według raportu Najwyższej Izby Kontroli, Polska nie ma możliwości dotrzymania terminu usunięcia materiałów zawierających azbest, ustalonego na koniec 2032 r. Po ponad 12 latach od uchwalenia "Programu usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na terytorium Polski” usunięto zaledwie niecałe 17% z ok. 8,5 mln ton zinwentaryzowanych wyrobów azbestowych.

6

Gospodarka materiałami azbestowymi w aspekcie bezpieczeństwa życia i pracy

Ulewicz Małgorzata

Przegląd Budowlany

|

2023

|

R. 94, nr 9-10

171--176

PL

W niniejszym artykule przedstawiono najnowsze dane statystyczne (2020-2021) odnośnie wielkości produkcji górniczej azbestu, handlu azbestem surowym i wyrobami azbestowymi na świecie. Scharakteryzowano uwarunkowania prawne gospodarki azbestem i wyrobami azbestowymi oraz nowy trend przetwarzania azbestowych odpadów flotacyjnych. Zidentyfikowano zasoby wyrobów azbestowo-cementowych wbudowanych w pokrycia dachowe w 27 krajach Unii Europejskiej. Podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, czy doniesienia naukowe o skutkach wdychania włókien azbestowych mają wpływ na działania w zakresie gospodarki azbestem i odpadowymi materiałami azbestowymi, a także czy te działania uwzględniają bezpieczeństwo pracowników.

XX

This article presents the latest statistical data (2020 and 2021) on the volume of asbestos mining production, trade in raw asbestos and asbestos products in the world. The legal conditions of asbestos and asbestos products management as well as the new trend of asbestos flotation waste processing are characterized. Resources of asbestos-cement products incorporated into roofing materials in 27 countries of the European Union were identified. An attempt was made to answer the question whether the knowledge of the effects of inhaling asbestos fibers affects the activities in the field of asbestos and asbestos waste management, and whether they take into account the safety of employees.

7

Azbest zagrożeniem dla środowiska

Ginter-Kramarczyk Dobrochna, Kruszelnicka Izabela

Wodociągi - Kanalizacja

|

2022

|

nr 12

26--30

8

Przewody azbestowo-cementowe w systemach wodociągowych

Chmielowski Krzysztof

Przegląd Komunalny

|

2022

|

nr 4

56--58

PL

Przez lata do budowy wodociągów używany był m.in. azbestocement. Z czasem okazało się, że ten surowiec jest materiałem niebezpiecznym i produkcja elementów zawierających azbest została wstrzymana i zakazana. W związku z tym powstał problem dotyczący między innymi rur wodociągowych wykonanych z azbestocementu.

9

Detekcja szkodliwych dachów

Osińska-Skotak Katarzyna, Ziemnicki Paweł

Geodeta : magazyn geoinformacyjny

|

2022

|

nr 5

22--26

10

The concentration of asbestos fibres during buildings exploitation analysis of concentration variability

Obmiński Andrzej

Archives of Civil and Mechanical Engineering

|

2022

|

Vol. 22, no. 1

art. no. e6, 2022

EN

The goal of the research was to determine of average asbestos dust values in different types of buildings and possible deviations from these values, when taking measurements in different rooms of the same building. Variability of fibres concentration was analyzed over short periods of time in different places of tested building. The study included various types of buildings containing asbestos, typical for Central and Eastern European countries with different construction. An analysis was made of the reasons for the diversity of dust concentrations ranging from < 300 to 16,000 fibres/m3 in connection with the building structure, asbestos location, degree of damage and intensity of building exploitation. Properly operated residential buildings containing asbestos inside outer sandwich walls features low concentration of dust < 300–400 f/m3. Novelty: Buildings not yet described by the literature were examined, as well as so-called emergency situations not related to the correct proceedings. This knowledge is necessary for the selection of technology in dismantling works and whether it is appropriate to remove asbestos from a given structure.

11

Rurociągi azbestocementowe w sieciach wodociągowych – cz. I. 2: zagrożenia i uwarunkowania prawne

Kwietniewski Marian, Chudzicki Jarosław

Inżynier Budownictwa

|

2021

|

nr 9

90--92

12

Rurociągi azbestocementowe w sieciach wodociągowych – cz. I. 1.: zagrożenia i uwarunkowania prawne

Kwietniewski Marian, Chudzicki Jarosław

Inżynier Budownictwa

|

2021

|

nr 7-8

50--53

13

Leaching of metals from asbestos-containing products used for roofing

Klojzy-Karczmarczyk Beata, Mazurek Janusz, Staszczak Jarosław

Gospodarka Surowcami Mineralnymi

|

2021

|

T. 37, z. 3

111--124

EN

Asbestos cement sheets on building roofs and façades as well as asbestos cement water and sewerage pipes are the most frequently existing elements that contain asbestos in Poland. During removal from a specific building such a material automatically becomes hazardous waste. The presented paper covers studies carried out on leachability of pollutants from asbestos-containing waste, previously used for roofing. Laboratory tests under static conditions were carried out (1:10 test, pursuant to rules of the PN-EN 12457/1-4 standard) using distilled water as the leaching medium. Aluminium, boron, barium, cadmium, chromium, copper, iron, nickel, lead, strontium, zinc, and mercury were determined in the eluate. Low leachability of individual metals under the planned conditions was observed. In general, such metals as cadmium, nickel, lead, zinc, boron and mercury were not observed in solutions. The other analysed metals were observed in eluates, but their concentrations were usually low. The low leachability was found for barium (0.019 to 0.419 mg/dm3), chromium (0.019 to 0.095 mg/dm3), copper (0.006 to 0.019 mg/dm3), and iron (<0.01 to 0.017 mg/dm3). Increased leachability values were found only for strontium, between 0.267 and 4.530 mg/dm3, and aluminium, ranging from 0.603 to 3.270 mg/dm3. The analysed asbestos and cement materials feature a low percentage content of asbestos in flat and corrugated asbestos cement sheets (10–15%). Because of that it is possible to presume that pollutants characteristic of cement will be mainly present in products of leaching.

PL

W Polsce, najczęściej występującym elementem zawierającym azbest są płyty azbestowo-cementowe na dachach obiektów i elewacjach oraz rury azbestowo-cementowe wodociągowe i kanalizacyjne. W trakcie usuwania z konkretnego obiektu, materiał taki staje się automatycznie odpadem niebezpiecznym. W ramach prezentowanej pracy przeprowadzono badania wymywalności zanieczyszczeń z odpadów zawierających azbest, stosowanych wcześniej jako pokrycia dachowe. W warunkach statycznych (test 1:10, zgodnie z zasadami normy PN EN 12457/1-4) przeprowadzono badania laboratoryjne, stosując jako medium ługujące wodę destylowaną. W eluatach oznaczano glin, bor, bar, kadm, chrom, miedź, żelazo, nikiel, ołów, stront, cynk oraz rtęć. Obserwowana jest niska wymywalność poszczególnych metali w założonych warunkach. Generalnie nie obserwuje się w roztworach metali takich jak kadm, nikiel, ołów, nikiel, cynk, bor oraz rtęć. Pozostałe analizowane metale są obserwowane w eluatach, jednak ich koncentracje są zazwyczaj niskie. Stwierdzono niską wymywalność dla baru (0,019–0,419 mg/dm3), chromu (0,019–0,095 mg/dm3), miedzi (0,006–0,019 mg/dm3) i żelaza (<0,01–0,017 mg/dm3). Podwyższone wartości wymywalności stwierdzono jedynie dla strontu, w granicach 0,267–4,530 mg/dm3 oraz dla glinu, w granicach 0,603–3,270 mg/dm3. Analizowane materiały azbestowo-cementowe charakteryzują się niską procentową zawartością azbestu w płytach płaskich i falistych azbestowo-cementowych (10–15%). W związku z tym można przypuszczać, że w produktach wymywania będą obecne głównie zanieczyszczenia charakterystyczne dla cementu.

14

Influence of public financial support on the process of roof covering replacement and safety of civil structures

Ulewicz Małgorzata, Liszewski Wiesław

System Safety : Human - Technical Facility - Environment

|

2020

|

Vol. 2, nr 1

259--267

EN

This article constitutes an analysis of the influence of public financial support on the process of replacement of the asbestos-cement sheets used as a roof covering for materials safe for the environment. Commonly used asbestos-cement sheets, known under the commercial name of „Eternit”, should be removed of civil structures by 2032 following a program established by the Polish state. However, the carried-out analysis indicates that until present times the products containing asbestos have been properly identified in all municipalities across Poland, and also the amount of financial support that a property owner may obtain for removal of products containing asbestos is relatively low comparing to the costs of the roofing replacement. The cost of roof covering replacement falls within the range. 18.417 – 41.232 PLN/m², so for the roof area of 100 m² and considering the simplest roof structure (gable roof) the cost would total between 18.417 and 41.232 PLN. Therefore the existing system of public financial support providing funds for asbestos removal only will not affect the investor’s decision regarding replacement of roof covering and increase of civil structures safety. The replacement process of dangerous Eternit roof covering is slow and most probably the established programmed will not be completed on time.

15

Azbest : edukacja ekologiczna a aktualne zagrożenie środowiskowe i zdrowotne

Chmielewski Jarosław, Żeber-Dzikowska Ilona, Florek-Łuszczki Magdalena, Nowak-Starz Grażyna, Gworek Barbara, Czarny-Działak Małgorzata, Walosik Alicja, Szpringer Monika

Przemysł Chemiczny

|

2020

|

T. 99, nr 4

633--641

PL

Wyroby azbestowe wstępujące dość powszechnie w środowisku naturalnym nie stanowią istotnego zagrożenia dla zdrowia dopóki ich włókna nie są uwalniane do atmosfery, a co za tym idzie nie są wdychane. Azbest jest zaliczany do silnych czynników kancerogennych, przez co stwarza istotne i realne zagrożenia zdrowotne dla osób narażonych na jego oddziaływanie. Jest szczególnie niebezpieczny w bezpośrednim kontakcie podczas jego wydobywania, produkcji, obróbki, eksploatacji i usuwania. Celem pracy było przedstawienie środowiskowego i zdrowotnego narażenia na azbest. W pracy przybliżono podstawowe dane wynikające z realizacji wieloletniego program oczyszczania kraju z azbestu na lata 2009-2032.

EN

Review, with 70 refs., of asbestos fiber products and their occurrence in natural environment, their release into the atm., and their effects on human health. Methods for removal of asbestos-contg. wastes and statistical data on asbestos-related pollution of the natural environment in Poland were also included.

16

Nieroślinne surowce włókniste

Jakucewicz Stefan, Khadzhynova Svitlana

Przegląd Papierniczy

|

2020

|

R. 76, nr 12

671--678

PL

Kontynuując cykl poświęcony surowcom włóknistym stosowanym współcześnie do produkcji przemysłowej papieru [1-3], w niniejszym artykule zaprezentowano nieroślinne surowce włókniste. Opisano, scharakteryzowano i zilustrowano włókna zwierzęce, mineralne, sztuczne i syntetyczne oraz metalowe. Przedstawiono ich zawartość w masie papierniczej. Omówiono właściwości tych włókien oraz cele, w jakich są stosowane.

EN

This article, the continuation of the series on fibrous raw materials used in paper manufacture [1-3] is dedicated to non-plant fibrous materials. These are: animal, mineral, artificial, synthetic and metallic fibers. Their content in papermaking pulp is presented. The properties of these fibers and the purpose of their application are discussed.

17

The adopted weight of asbestos-containing products versus results of stocktaking in the area of Poland

Klojzy-Karczmarczyk Beata, Staszczak Jarosław

Inżynieria Mineralna

|

2020

|

no. 2, vol. 2

41--46

EN

The performance of detailed stocktaking of asbestos-containing products including the assessment of their quality is the basic action carried out in the process of cleaning the area from asbestos. The asbestos removal in Poland from the area of individual municipalities is carried out based on the Programme of Country Cleaning from Asbestos for the years 2009–2023. This document determines tasks necessary to perform by 2032 and the basis of actions consists of carrying out detailed stocktaking in field conditions. The results of stocktaking on a current basis are registered in the Asbestos Database kept by the Ministry of Economic Development, Labour and Technology (and before Ministry of Development) (http://www.bazaazbestowa.gov.pl). Values obtained during stocktaking in field conditions in units of area [m2] were converted according to 3 different weight conversion factors, used over the years, i.e. 11, 14, and 15 kg per 1 m2. Potential accumulation and thereby generation of asbestos-containing waste may be estimated also based on the indices of generation by residents. Because of conditions in the urban and rural areas it is necessary to estimate separately waste generation indices for those areas. Moreover, individual voivodeships feature a specific nature and each of them should be considered on an individual basis. At present more than 480 million m2 of asbestos-containing products were registered in the territory of Poland, which makes 7.2 million Mg, Those figures were obtained applying the conversion factor of area to weight equal to 15 kg. The greatest accumulation is observed in the Mazovian and Lublin voivodeships. On the entire country scale the deficit of landfilling capacity is now approx. 2,664,974 m3. The change of asbestos cement panel weight and the related change of conversion factor for the waste quan¬tity from the area to weight does not affect the estimation of demand for additional landfill capacities. It should be clearly emphasised, that the amount of accumulated asbestos-containing waste, and hence the waste generation, should be provided in units of area [m2]. Values given in units of weight depend on the applied conversion factor.

PL

Podstawowym działaniem, realizowanym w procesie oczyszczania obszaru z azbestu, jest przeprowadzenie szczegółowej inwentary¬zacji wyrobów zawierających azbest wraz z oceną ich jakości. Usuwanie azbestu w Polsce, z terenu poszczególnych gmin, realizowane jest na podstawie Programu oczyszczania kraju z azbestu na lata 2009–2032. Dokument ten określa zadania niezbędne do realiza¬cji do 2032 roku, a podstawą działań jest przeprowadzenie szczegółowej inwentaryzacji w warunkach terenowych. Wyniki proce¬su inwentaryzacji są na bieżąco zamieszczane w Bazie Azbestowej prowadzonej przez Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii (wcześniej Ministerstwo Rozwoju) (http://www.bazaazbestowa.gov.pl). Wartości pozyskane w trakcie inwentaryzacji w warunkach terenowych w jednostkach powierzchni [m2] przeliczono zgodnie z 3 różnymi przelicznikami wagowymi, stosowanymi na przestrzeni lat, czyli 11, 14 oraz 15 kg na 1 m2. Potencjalne nagromadzenie a tym samym wytwarzanie odpadów zawierających azbest może być też szacowane na podstawie wskaźników wytwarzania przez mieszkańców. Ze względu na uwarunkowania obszarów miejskich oraz wiejskich, konieczne jest oddzielne szacowanie wskaźników wytwarzania odpadów dla tych obszarów. Poza tym poszczególne województwa wykazują specyficzny charakter i każde z nich należy traktować indywidualnie. Na chwilę obecną, na terytorium Pol¬ski, zinwentaryzowanych zostało ponad 480 mln m2 wyrobów zawierających azbest, co stanowi 7,2 mln Mg. Wielkości te pozyskano stosując przelicznik powierzchni na masę na poziomie 15 kg. Największe nagromadzenie obserwowane jest w województwie mazo¬wieckim oraz lubelskim. W skali całego kraju istnieje obecnie niedobór miejsca do składowania na poziomie 2 664 974 m3. Zmiana masy płyty azbestowo-cementowej i związana z tym zmiana przelicznika ilości odpadów z powierzchni na masę nie ma wpływu na szacowanie zapotrzebowania na dodatkowe pojemności składowiska. Należy wyraźnie zauważyć, że ilość nagromadzonych wyrobów zawierających azbest a tym samym wytwarzanie odpadów podawane powinno być w jednostkach powierzchni [m2]. Wartości poda¬wane w jednostkach masy są uzależnione od zastosowanego przelicznika.

18

Determinants of the Perception of Asbestos

Szułczyńska Dorota

Safety & Fire Technology

|

2019

|

Vol. 53, iss. 1

144--161

EN

Aim: The purpose of the article is to provide general information about the properties, application, legal aspects and methods of asbestos disposal. In addition, studies on the harmfulness of asbestos impact on the incidence of asbestos-related diseases among people are presented on the example of asbestosis in Poland. The threats that asbestos may cause during rescue and firefighting operations are discussed. Introduction: Asbestos has been used in a variety of ways since ancient times. It gained popularity in the mid-twentieth century, when it began to be used in many building materials. It has become popular because of its unique properties. However, after 1990 there was a drastic change in the approach to the use of asbestos and asbestos products. Asbestos has been banned in 55 countries, including the EU, due to its harmfulness to human health. In Poland, the use and production of asbestos was banned in 1997, and in 2009 the “Asbestos Removal Programme” was introduced, which shows that by 2032 asbestos-containing products should be removed from Poland. Although asbestos has been widely used for many years, safe commercial methods of asbestos disposal have not been developed yet. In the world, many scientific studies are carried out to develop a method for processing and neutralising asbestos products. The research is aimed at developing modern and ecological methods for dealing with asbestos-containing waste. Methodology: The article has been compiled on the basis of a review of selected literature on the subject matter covered. Conclusions: The analysis of the subject allows a statement that both in Poland and in the world the problem of the disposal of asbestos products, which were widely applied in the 20th century, is large. It is necessary to develop safe, environmentally friendly and cost-effective technologies to reduce asbestos waste in the environment to be utilised on an industrial scale. Every effort should be made to provide proper training for firefighters, who may be exposed to inhaling asbestos fibres during rescue and firefighting operations on collapsed or burning buildings.

PL

Cel: Celem artykułu jest przedstawienie ogólnych informacji o właściwościach, zastosowaniu, aspektach prawnych oraz metodach unieszkodliwiania azbestu. Ponadto przedstawiono badania szkodliwości oddziaływania azbestu na zachorowalność ludzi na choroby azbestozależne na przykładzie zapadalności na pylicę azbestową w Polsce. Omówiono zagrożenia, jakie może powodować azbest w trakcie prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych. Wprowadzenie: Azbest był wykorzystywany w różnorodny sposób już od starożytności. Jego popularność wzrosła w połowie XX wieku, kiedy zaczął być stosowany w wielu materiałach budowlanych. Uznanie zyskał ze względu na swe unikalne właściwości. Natomiast po roku 1990 nastąpiła drastyczna zmiana w podejściu do stosowania azbestu i wyrobów azbestowych. Ze względu na szkodliwość dla zdrowia ludzi azbest został zakazany w 55 krajach, w tym w UE. W Polsce stosowanie i produkcja azbestu jest zabroniona od 1997 r, a w 2009 roku wprowadzono „Program usuwania azbestu”, który nakazuje do 2032 r. usunięcie z terytorium Polski wyrobów zawierających azbest. Mimo, że materiał ten był przez wiele lat powszechnie stosowany, do tej pory nie udało się opracować komercyjnych i bezpiecznych metod jego unieszkodliwiania. Na świecie realizowanych jest wiele prac naukowych mających na celu opracowanie metody przetwarza i unieszkodliwiania wyrobów azbestowych. Realizowane prace naukowe mają na celu opracowanie nowoczesnych i ekologicznych metod postępowania z odpadami zawierającymi azbest. Metodologia: Artykuł został opracowany na podstawie przeglądu wybranej literatury z zakresu poruszanej tematyki. Wnioski: Analiza tematu pozwala na stwierdzenie, że zarówno w Polsce, jak i na świecie unieszkodliwianie wyrobów azbestowych cieszących się szerokim zainteresowaniem w XX wieku stanowi nadal duży problem. Istnieje konieczność opracowywania technologii – bezpiecznych, ekologicznych i opłacalnych do stosowania w skali przemysłowej – pozwalających na zmniejszenie odpadów azbestowych w środowisku . Należy dołożyć wszelkich starań, aby zapewnić odpowiednie przeszkolenie strażaków, którzy podczas działań ratowniczo-gaśniczych przy zawalonych lub palących się budynkach mogą być narażeni na wdychanie włókien azbestu.

19

Thermal Decomposition of Asbestos Fiber from Asbestos Cement Wastes

Poniatowska Agnieszka, Andrzejewska-Górecka Dorota, Macherzyński Bartłomiej, Kisiel Monika

Rocznik Ochrona Środowiska

|

2019

|

Tom 21, cz. 2

855--867

EN

Negative impact of products including asbestos and asbestos wastes on human health comes from asbestos’ needle-like, fibrous structure. To terminate its negative influence on the environment, including human health, processes aimed at its destruction should be conducted. Basing on available literature one can ascertain that only chemical and thermal methods of asbestos fibers translation cause the ensuing waste to be health neutral. The aim of this paper was to evaluate the influence of temperature and time on asbestos decomposition and determine if the asbestos fiber structure is damaged at high temperatures. In the first stage of heating cement-asbestos slates, the physicochemical processes occurring in the material under investigation will involve dewatering, i.e. removal of adsorptive, constitutional and crystallizing water, followed by breaking down the chrysotile structure and destruction of its brucate layers, finally crystallization of the forsterite and later its disintegration into silica and periclase. During the sintering of asbestos cement we have an excess of calcium oxide coming from cement components. Chrisotile contained in asbestos cement exorcises during its dissolution silica which merges with calcium oxide from the cement phase. Thus arises bicalcium silicate (larnite), brownmillerite and periclase as a product of chrisotile dissolution. Periclase is therefore formed, magnesium oxide does not bind in silicate because the excess of calcium has the preference for the secondary formation of silicates. The process of sintering causes its contents to clinkering again, the main component of which is larnite and periclase resulting from the decay of chrysotile asbestos. It causes potential possibilities of using the products of this method to produce cement. During the tests, in the temperature rises to 1400°C, there is a significant recrystallization of components and the beginning of the crystallization of periclase, which is confirmed by scanning tests, analysis of sample composition in the micro-area and results of phase composition analysis. To sum up, based on the conducted studies of the thermal decomposition of cement-asbestos slates, it can be concluded that sintering it at a temperature of 1400-1500°C leads to the transformation of the fibrous structure of the chrysotile asbestos contained therein. With the use of a method that allows the operation of such temperatures, eliminating the emission of asbestos fibers into the air, subjecting it to thermal treatment, we permanently change its structure and in this way it becomes a mineral indifferent to human health. In addition, the obtained material gives the potential to use products of this method of neutralizing cement-asbestos slates, e.g. in construction. This paper might be the basis for further research of the possibilities of thermal processing of asbestos-containing waste, in which the addition of fluxes to the process, affecting the decomposition temperature of asbestos in cement-asbestos slates can also be considered.

PL

Negatywny wpływ wyrobów i odpadów zawierających azbest na zdrowie ludzkie wynika z igłowej, cienko włóknistej struktury azbestu. Dlatego w celu zlikwidowania jego negatywnego oddziaływania na środowisko, w tym zdrowie ludzi, należy prowadzić procesy prowadzące do zniszczenia jego struktury. Na podstawie dostępnej literatury można stwierdzić, że jedynie metody chemiczne i termiczne, mające wpływ na przekształcenie włókien azbestowych powodują, że powstały w wyniku ich zastosowania odpad jest obojętny dla zdrowia. Celem niniejszej pracy była ocena wpływu temperatury i czasu na rozkład azbestu i określenie, czy włóknista struktura azbestu ulega zniszczeniu w wysokich temperaturach. W pierwszym etapie ogrzewania eternitu procesy fizykochemiczne zachodzące w badanym materiale wiązały się z odwadnianiem, czyli usuwaniem wody adsorpcyjnej, konstytucyjnej i krystalizacyjnej, a następnie z rozbijaniem struktury chryzotylu i niszczeniem jego warstw brucytowych, w końcu krystalizacją, powstałego w trakcie narastaniatemperatury, forsterytu oraz późniejszym jego rozpadem na krzemionkę i peryklaz. W procesie spiekania eternitu mamy do czynienia z nadmiarem tlenku wapnia pochodzącego ze składników cementu. Chryzotyl zawarty w eternicie uwalnia podczas rozpadu krzemionkę, która łączy się z tlenkiem wapnia z fazy cementowej. W ten sposób powstaje krzemian dwuwapniowy (larnit), brownmilleryt, a także peryklaz, jako produkt rozpadu chryzotylu. Peryklaz powstaje w związku z tym, tlenek magnezu nie wiąże się w krzemian, ponieważ nadmiar wapnia posiada preferencje, przy wtórnym tworzeniu krzemianów. Proces spiekania prowadzi do powtórnej klinkieryzacji składników spieku, której głównym składnikiem jest larnit oraz peryklaz powstający z rozpadu azbestu chryzotylowego. Taki skład potwierdza dezintegrację azbestu w badanym materiale i powstanie całkiem nowych, nieszkodliwych dla środowiska faz. Stwarza to potencjalne możliwości wykorzystania produktów tej metody unieszkodliwiania eternitu do produkcji cementu. Jak stwierdzono w trakcie badań, dopiero przy wzroście temperatury do 1400°C następuje znacząca rekrystalizacja składników stopu i początek krystalizacji peryklazu, co potwierdzają badania skaningowe, analiza składu próbek w mikroobszarze oraz wyniki analizy składu fazowego. Reasumując na podstawie przeprowadzonych badań termicznego rozkładu eternitu można stwierdzić, że spiekanie go w temperaturze 1400-1500°C prowadzi do przekształcenia struktury włóknistej zawartego w nim azbestu chryzotylowego. Przy zastosowaniu metody umożliwiającej działanie takich temperatur, eliminującej emisję włókien azbestowych do powietrza, poddając go obróbce termicznej trwale zmieniamy jego budowę i w ten sposób staje się on minerałem obojętnym dla zdrowia ludzkiego. Ponadto uzyskany materiał, daje potencjalne możliwości wykorzystania produktów tej metody unieszkodliwiania eternitu np. w budownictwie. Niniejsza praca może być podstawą do dalszych badań nad możliwością termicznego przetwarzania odpadów zawierających azbest, w których można rozważyć także dodawanie topników do procesu, wpływających na obniżanie temperatury rozkładu azbestu w eternicie.

20

Narażenie środowiskowe na azbest w województwie podlaskim

Żamojda Artur, Piekut Jolanta

Izolacje

|

2019

|

R. 24, nr 5

76--81

PL

W artykule zostat opisany jeden z podstawowych problemów zanieczyszczenia środowiska spowodowany przez azbest w Polsce i województwie podlaskim oraz wpływ tego zanieczyszczania na zdrowie człowieka. Została także zaprezentowana historia zastosowania azbestu i jego wprowadzenia do najbliższego otoczenia człowieka w gospodarstwach domowych i przemyśle. Na koniec została podjęta próba zdiagnozowania sytuacji zanieczyszczenia środowiska tym minerałem na terenie województwa podlaskiego oraz opisany proces likwidacji azbestu w tym rejonie Polski.

EN

The article describes one of the most fundamental issues ot environmental contamination caused by asbestos in Poland and in the Podlachian voivodeship, and the influence of this mode of contamination on human health. Presented was also the history of usage of asbestos and its introduction into man's closest environment, in households and the industry. The article is closed off with an attempt at diagnosing the environmental contamination situation of this materiał in the Podlachian voivodeship and the described process of removal of asbestos in this area of Poland.