PL
 |
EN
Ograniczanie wyników
Czasopisma help
  1. 6 Materiały Budowlane
  2. 6 Przegląd Budowlany
  3. 3 Chłodnictwo i Klimatyzacja
  4. 2 Budownictwo, Technologie, Architektura
  5. 2 Builder
Więcej...
Autorzy help
  1. 3 Błaszczyński T.
  2. 3 Romanowski Andrzej
  3. 2 Błaszczyński Tomasz
  4. 2 Hagedorn Marlena
  5. 2 Knapik Maciej
Więcej...
Lata help
  1. 1 2026
  2. 4 2025
  3. 1 2023
  4. 5 2022
  5. 4 2021
Więcej...
Preferencje help
Polish version English version Język
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 38

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  LEED
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
1
BREEAM i LEED w praktyce projektanta HVACR. Gdzie rzeczywiście zdobywa się punkty
Romanowski Andrzej
Chłodnictwo i Klimatyzacja
|
2026
|
nr 4
24--27
PL
W artykule opublikowanym w 2025 roku na łamach „Chłodnictwo & Klimatyzacja" omówiono wielokryterialne systemy certyfikacji budynków LEED oraz BREEAM. Uzyskanie certyfikatu wymaga spełnienia określonych warunków wstępnych, a następnie zdobycia odpowiedniej liczby punktów przyznawanych za poszczególne obszary oceny. To właśnie łączna liczba punktów uzyskanych w procesie certyfikacji decyduje o końcowym poziomie oceny budynku. Jak zatem zdobywać punkty w obszarze systemów HVACR?
2
Content available Analysis of water leaks and savings strategies in commercial buildings and the impact of leed certification on water system operating cost
Knapik Maciej
Zeszyty Naukowe SGSP / Szkoła Główna Służby Pożarniczej
|
2025
|
Nr 95 (tom 1)
41--58
EN
Given the rising operational costs and an escalating scarcity of water resources, efficient water management in commercial buildings has become critical for sustainable development. This article investigates water losses resulting from leaks and evaluates the effectiveness of selected technical solutions aimed at reducing consumption, including solenoid valves, water-saving fixtures, and leak detection systems. In buildings pursuing LEED certification, average annual water losses are estimated at approximately PLN 14,000 (average PLN 0.7/m2), while in conventional buildings they may be up to 50% higher. The economic analysis indicates a short payback period for investments in technologies that minimise losses and confirms that LEED certification contributes to lowering operational costs and enhancing environmental performance. It is important to emphasise that LEED certification is not, in itself, the direct cause of reduced operational costs, but rather a formal confirmation of the implementation of a range of design and technological solutions that contribute to such reductions.
3
Content available Certyfikat Planet Friendly jako kompleksowy i wielokryterialny system certyfikacji ekologicznej budynków. Część I. Zasady
Błaszczyński Tomasz, Spoz Andrzej, Signetzki Janusz, Stasik Dariusz
Przegląd Budowlany
|
2025
|
R. 96, nr 1
117--121
PL
W pracy podjęto próbę przedstawienia systemów certyfikacji ekologicznej stosowanych w naszym kraju. Porównano najpopularniejsze systemy, tj. BREEAM i LEED oraz najnowszy system WELL. Przedstawiono również na ich tle najnowszy polski kompleksowy i wielokryterialny system certyfikacji ekologicznej budynków Planet Friendly, który coraz bardziej zdobywa nasz polski rynek. W części pierwszej przedstawione zostaną podstawowe zasady i kryteria wraz z podkryteriami. Natomiast w części drugiej będą zaprezentowane przykładowe certyfikaty wraz z już zcertyfikowanymi obiektami oraz obiektami w trakcie certyfikacji.
EN
Ecological certification systems for buildings applied in our country were presented. Most popular systems i.e. BREEAM and LEED and the latest system WELL were compared. The latest Polish complex and multicriterial ecological certification system for buildings called Planets Friendly, which more and more gains our Polish market, was introduced. Partly first essentials and criteria together with subcriteria will be represented. However partly second example certificates together with already certificated objects and objects in progress of the certification will be presented.
4
Content available Adaptacja budynków do funkcji biurowej – uwarunkowania środowiskowe i społeczne
Taczalska-Ryniak Anna
Przegląd Budowlany
|
2025
|
R. 96, nr 6
213--216
PL
Przedmiotem artykułu jest prezentacja przykładów adaptacji obiektów poprzemysłowych do funkcji biurowej i mieszanej (mixed-use), połączona z analizą potencjału środowiskowego, a także społecznego, jakie dają tego typu inwestycje w porównaniu do tych, które realizowane są na tzw. surowym korzeniu, to jest na działkach dotąd niezabudowanych. Analiza uwzględnia aspekty zrównoważonego rozwoju, w tym emisji CO2, oszczędności zasobów naturalnych i ochrony terenów biologicznie czynnych, a także kwestie kulturowe, jak uszanowanie tradycji miejsca i dbałość o historyczną zabudowę, wpływające na społeczny odbiór inwestycji. Analiza przeprowadzona jest w oparciu o kryteria stosowane w wielokryterialnych certyfikacjach budynków, stanowiących obiektywną metodę oceny jakości obiektów budowlanych.
EN
The aim of the article is to discuss examples of adaptations of buildings and building complexes, predominantly post-industrial, to office and mixed-use functions and to provide an analysis of the environmental, as well as social potential offered by this type of investment in comparison to those carried out from stratch. The analysis takes into account aspects of sustainable development, including CO2 emissions, conservation of natural resources and protection of biologically active areas, as well as cultural issues such as respect for the traditions of the place and care for historical buildings, which influence the public perception of the investment.
5
Certyfikacja wielokryterialna budynków znaczenie w dążeniu do zeroemisyjności
Romanowski Andrzej
Chłodnictwo i Klimatyzacja
|
2025
|
nr 1-2
42--45
PL
Certyfikaty wielokryterialne obejmują ocenę uwzględniającą: oddziaływanie budynku na otoczenie, transport, roślinność, uciążliwość procesu budowlanego dla otoczenia, zużycie wody, zagospodarowanie opadów, ekologiczność materiałów budowlanych, zużycie energii, oddziaływanie na atmosferę czy też jakość środowiska wewnętrznego. Nakładają również wymagania dotyczące zmniejszenia emisji CO 2, nie tylko wynikającej z eksploatacji, ale także związanej z produkcją zastosowanych materiałów.
6
Content available remote Porównanie podejścia do zarządzania zasobami wodnymi w budynkach z wykorzystaniem systemów certyfikacji LEED, WELL oraz BREEAM
Stankowski Tomasz
Instal
|
2023
|
nr 3
28--31
PL
W niniejszym opracowaniu dokonano przeglądu najbardziej popularnych w Polsce systemów certyfikacji budynków pod kątem redukcji negatywnego wpływu na środowisko naturalne - LEED, WELL oraz BREEAM. Porównano rzeczone systemy certyfikacji pod kątem zarządzania zasobami wodnymi w budynkach, wnioskując, że systemy certyfikacji LEED oraz BREEAM skupione są swoim zakresem głównie na aspektach ilościowych oraz technicznych, a system WELL na zarządzaniu parametrami chemicznymi oraz biologicznymi wody. Na podstawie dostępnych opracowań prawnych oraz naukowych dokonano przeglądu szans i zagrożeń dla rozwoju systemów certyfikacji budynków w Polsce.
EN
This study reviews the most popular building certification systems in Poland in terms of reducing the negative impact on the natural environment - LEED, WELL and BREEAM. Certification systems were compared in terms of managing water resources in buildings, concluding that the LEED and BREEAM certification systems are focused mainly on quantitative and technical aspects, and the WELL system on the management of chemical and biological parameters of water. On the basis of available legal and scientific studies, the opportunities and threats for the development of building certification systems in Poland were reviewed.
7
Content available Analysis of the cost of leaks from the water supply system, including methods to reduce water consumption
Knapik Maciej
Zeszyty Naukowe SGSP / Szkoła Główna Służby Pożarniczej
|
2022
|
Nr 84
73--92
EN
The article presents an economic analysis of water leaks from the water suply system on the example of a single-family house, taking into account methods aimed at preventing uncontrolled water losses, including also water consumption reducing methods. The analysis was conducted for selected variants in the economic aspect. The research included measurements of water consumption on the main water meter and specially prepared containers for measuring water leaks. Simple leaks that are not easily visible can generate over 1700 PLN additional costs per year for the household budget. The results of the analyses carried out make it possible to assess which variant of the analysis is the most favourable in economic terms, making it possible to reduce water consumption by up to 60% of the standard consumption. The payback time for the analyzed variants varies from 5 to about 310 days.
PL
W artykule przedstawiono analizę ekonomiczną wycieków wody z sieci wodociągowej na przykładzie domu jednorodzinnego, z uwzględnieniem metod mających na celu zapobieganie niekontrolowanym stratom wody, w tym również metod ograniczających zużycie wody. Analizę przeprowadzono dla wybranych wariantów w aspekcie ekonomicznym. Badania obejmowały pomiary zużycia wody na wodomierzu głównym oraz specjalnie przygotowane pojemniki do pomiaru wycieków wody. Proste wycieki, które nie są łatwo widoczne, mogą narazić budżet domowy na dodatkowe koszty w wysokości ponad 1700 zł rocznie. Wyniki przeprowadzonych analiz pozwalają ocenić, który wariant jest najkorzystniejszy pod względem ekonomicznym, umożliwiając zmniejszenie zużycia wody nawet o 60% zużycia standardowego. Czas zwrotu nakładów dla analizowanych wariantów waha się od 5 do około 310 dni.
8
Content available Projektowanie zrównoważone w aspekcie zastosowania materiałów proekologicznych
Kamionka Lucjan W.
Środowisko Mieszkaniowe
|
2022
|
nr 41
65--77
PL
W artykule przedstawiono problem projektowania zrównoważonego w aspekcie wielokryterialnych metod oceny, koncentrując się na wyborze i zastosowaniu w projekcie materiałów budowlanych. Bazując na wytycznych i procedurach takich metod oceny, jak LEED – Leadership in Energy and Environmental Design, BREAM – Building Research Establishment Environmental Assessment Method oraz na innych, dokonano wyboru proekologicznych materiałów budowlanych do zaprojektowania określonych obiektów architektury. Do budowy niskich budynków mieszkalnych jednorodzinnych zastosowano elementy wykonane z odpadów. Do budowy budynku wielofunkcyjnego, wysokiego zastosowano drewno klejone krzyżowo w technologii CLT – Cross Laminated Timber charakteryzujące się dobrymi parametrami proekologicznymi. W projekcie wielofunkcyjnego kompleksu miejskiego zastosowano beton ekologiczny, który radykalnie redukuje ślad węglowy w procesie jego wytwarzania. Analiza właściwości materiałów budowlanych, ich wybór w aspekcie zrównoważonego rozwoju i ich zastosowanie w projektowaniu daje wymierne korzyści w jakości kształtowania środowiska zbudowanego.
EN
The paper presents the problem of sustainable design in terms of multi-criteria evaluation methods focusing on the selection and use of building materials in the design. Based on the guidelines and procedures of such assessment methods as LEED (Leadership in Energy and Environmental Design), BREAM (Building Research Establishment Environmental Assessment Method), and others, environmentally friendly building materials were selected for the design of specific building structures was made. For the construction of low-rise single-family homes, products made from waste were used. For the construction of a multipurpose, highrise building, the material chosen was cross-laminated timber (CLT), which is characterized by good environmental performance. The design of a multipurpose urban complex used environmentally friendly concrete, the manufacturing process of which has a dramatically reduced carbon footprint. An analysis of the properties of the building materials, their selection in terms of sustainability, and their use in designs provide tangible benefits in terms of the quality of formation of the built environment.
9
Content available Environmental impact of construction. Methods of conscious shaping architecture in terms of ecological solutions
Cudzik Jan, Jakub Kruk
Przestrzeń i Forma
|
2022
|
nr 50
121--136
EN
Shaping an ecologically conscious society is a process that also affects architecture. Currently, designers are eagerly looking for solutions that are beneficial in terms of carbon footprint. For the proper multi-criteria assessment and selection of adequate solutions, it is necessary to use appropriate tools such as, for example, the Life Cycle Assessment (LCA) method or the rules of ecological certification (BREEAM and LEED). The work presents a review of tools and methods for the objective selection of ecological solutions in the process of architectural design.
PL
Kształtowanie świadomego w kontekście ekologii społeczeństwa jest procesem, który wpływa również na architekturę. Obecnie projektanci chętnie poszukują rozwiązań korzystnych pod względem śladu węglowego. W celu właściwej wielokryterialnej oceny i doboru adekwatnych rozwiązań niezbędne jest korzystanie z odpowiednich narzędzi takich jak na przykład metoda Life Cycle Assesment (LCA), czy reguł certyfikacji ekologicznej (BREEAM oraz LEED). W pracy dokonano przegląd narzędzi i metod obiektywnego wyboru rozwiązań ekologicznych w procesie projektowania architektonicznego.
10
Content available remote Analizy energetyczne w modelach BIM 6D
Borkowski Andrzej Szymon, Osińska Natalia, Szymańska Natalia
Materiały Budowlane
|
2022
|
nr 8
52--56
PL
Głównym kierunkiem rozwoju współczesnej architektury i budownictwa jest tworzenie ekologicznych i zrównoważonych budynków oraz ograniczenie ich negatywnego wpływu na środowisko. Zrozumienie aspektów energetycznych w budownictwie to jeden z tematów rozważanych i dyskutowanych przy pracy nad innowacyjnymi technologiami budowlanymi, pracą zawodową i edukacją inżynierów w XXI wieku. Zastosowanie technologii BIM w znacznym stopniu przyczynia się do zwiększenia efektywności energetycznej budynków oraz pomaga architektom i projektantom w zrozumieniu wpływu podejmowanych przez nich decyzji na środowisko przyrodnicze. Celem artykułu było przedstawienie możliwości sporządzania analiz energetycznych budynków za pomocą technologii BIM. Trójwymiarowe modele BIM zawierające dane i parametry energetyczne, na podstawie których generowane są precyzyjne raporty energetyczne, dostarczają kluczowych informacji służących optymalizacji zużycia energii na etapie projektu, budowy i eksploatacji budynku i nazywane są modelami BIM poziomu 6D. Dane pozyskiwane z takich modeli mogą wspomagać proces decyzyjny.
EN
The main direction of development of modern architecture and construction is creation of ecological and sustainable buildings and reduction their negative impact on the environment. Understanding energy aspects in the construction industry is one of the topics considered and discussed when working on innovative construction technologies, career and education of engineers in the 21st century. The use of BIM technology contributes significantly to the energy efficiency of buildings and helps architects and designers to understand the environmental impact of their decisions. The aim of this paper was to present the possibility of prepare an energy analyses of buildings using BIM technology. Three-dimensional BIM models complete with energy parameters, on the basis of which precise energy reports are generated, provide key information for optimizing energy consumption during the design, construction and operation phases of a building and are called Level 6D BIM models. The data obtained from such models can be used to determine the so-called carbon footprint.
11
Content available remote Analiza systemów certyfikacji wielokryterialnej pod względem punktów przyznawanych za materiały
Hagedorn Marlena, Ksit Barbara, Szymczak-Graczyk Anna
Materiały Budowlane
|
2022
|
nr 12
152--154
12
Content available Projektowanie ekologicznych konstrukcji stalowych
Miczko Marek, Zamorowski Jan
Przegląd Budowlany
|
2021
|
R. 92, nr 11-12
81--85
PL
W artykule przedstawiono problematykę dotyczącą ekologicznego projektowania konstrukcji stalowych. O tym, czy konstrukcja może zostać uznana za ekologiczną, decydują kryteria zrównoważonego rozwoju. Przedstawiono założenia filozofii zrównoważonego rozwoju oraz narzędzie normowe umożliwiające ocenę stopnia zrównoważoności obiektu budowlanego. Jest nim metoda „oceny cyklu życia” (z ang. LCA - Life Cycle Assessment), którą można stosować w ocenie całego obiektu, jak i pojedynczych materiałów lub technologii. Coraz bardziej popularne w Polsce stają się wielokryterialne systemy oceny środowiskowej budynków. Projektując stalowy obiekt, należy mieć na uwadze cały cykl jego istnienia.
EN
The article presents the issues related to ecological design of steel structures. The criteria of sustainable development determine whether a structure can be considered ecological. The assumptions of the philosophy of sustainable development and a standard tool enabling the assessment of the degree of sustainability of a building structure were presented. It is the „Life Cycle Assessment” (LCA) method, which can be used in the assessment of the entire facility as well as individual materials or technologies. Multi-criteria environmental assessment systems for buildings are becoming more and more popular in Poland. When designing a steel object, one should take into account its entire life cycle.
13
Content available Analiza wytycznych certyfikacji zrównoważono-ekologicznej na podstawie użytkowanych budynków
Hagedorn Marlena, Ksit Barbara
Przegląd Budowlany
|
2021
|
R. 92, nr 5-6
54--59
PL
Niniejsza praca dotyczy analizy wytycznych certyfikacji zrównoważono-ekologicznej na podstawie trzech budynków. Przeprowadzono weryfikację aktualnie istniejących systemów w budynkach oraz porównano to do zastosowanych rozwiązań podczas certyfikacji. Na bazie zebranych danych przeprowadzono analizę porównawczą oraz wyciągnięto wnioski. W pracy znajduje się również opis wybranych systemów certyfikacji do których należą: Breeam, DBNB, HQE, Green Building Standard, Well oraz Leed. Ponadto przedstawiono zarys historyczny zrównoważonego budownictwa oraz wymagania prawne są stawiane budynkom w Polsce i na świecie.
EN
This paper examines the guidelines for sustainable and ecological certification based on three buildings. The currently existing systems in the buildings were verified and compared to the solutions used during certification. On the basis of the collected data, a comparative analysis was carried out and conclusions were drawn. The work also describes selected certification systems, which include: Breeam, DBNB, HQE, Green Building Standard, Well and Leed. In addition, a historical outline of sustainable construction is presented and legal requirements are imposed on buildings in Poland and around the world.
14
Certyfikacja LEED, BREEAM i Zielony Dom : wymagania dotyczące wentylacji i komfortu cieplnego budynków
Romanowski Andrzej
Chłodnictwo i Klimatyzacja
|
2021
|
nr 4
42--44
PL
Certyfikacja wielokryterialna budynków jest już trwałym elementem polskiego rynku nieruchomości. Dominuje wśród budynków biurowych, gdzie według szacunków Polskiego Stowarzyszenia Budownictwa Ekologicznego (PLGBC) około 60% oddawanych obecnie do użytku obiektów posiada jeden z certyfikatów BREEAM, LEED lub DGNB. Coraz więcej jest też certyfikacji budynków produkcyjnych oraz magazynowych.
15
Content available Review of Green Buildings Spreading and Levels
Sarireh M.
Advances in Science and Technology. Research Journal
|
2021
|
Vol. 15, no. 4
81--92
EN
In fulfilling worldwide broad concerns about environment impacts and changes leads to global warming, green building is becoming more adopted and increasingly in owners' and occupiers' demand and provision. Source scarce and depletion imposes construction to develop sustainable green building as efficient construction innovation. The paper aims to review green building literature research in design and construction. Green building can go integrally in design, construction, and operation in sustainable operation. Green building adoption maximizes savings in energy, water for other beneficial uses, decrease waste and co2 emission and avoiding cost of treatment, transferring, and disposal of waste. From results, it is found out that construction companies and firms should follow and practice green building standards in plans and programs for new construction and rehabilitation of existing buildings, and should keep records for data in specific centers established for this purpose. In a continuous development process, records will give clear history of experience and show financial performance and benefits considering levels of environmental sustainability and green building innovations, savings, and acceptable health-environmental manners.
16
Content available remote Budownictwo przemysłowe wczoraj, dziś, jutro
Jasiczak Józef
Materiały Budowlane
|
2020
|
nr 2
36--38
PL
Artykuł dotyczy historycznych uwarunkowań powstania kategorii Budownictwo przemysłowe z perspektywami jej rozwoju w XXI wieku. Przedstawiono rozwiązania projektowe adekwatne do stadiów rewolucji przemysłowej oraz współczesne wymagania stawiane takim obiektom. Podkreślono rolę myślenia proekologicznego w procesach projektowych, budowie i eksploatacji.
EN
The article concerns the historical conditions for the creation of the Industrial Construction category with prospects for its development in the 21st century. Design solutions adequate to the stages of the industrial revolution and contemporary requirements for such objects were presented. The role of pro-ecological thinking in design, construction and operation processes was emphasized.
17
Nowoczesne zeroenergetyczne i zeroemisyjne obiekty budowlane na przykładzie Smart Building Center w Jasinie
Błaszczyński Tomasz, Signetzki Janusz
Inżynieria i Budownictwo
|
2020
|
R. 76, nr 3
134--137
PL
Omówiono elementy nowoczesnego zeroenergetycznego i zeroemisyjnego budownictwa przemysłowego na przykładzie kompleksu biurowo-produkcyjnego w Jasinie koło Poznania. Certyfikacja budownictwa ekologicznego funkcjonuje na całym świecie i ujmuje kilka znaczących systemów, tj. LEED, BREEM, DGNB, GreenStar. Nowoczesny zeroenergetyczny i zeroemisyjny obiekt certyfikowany ekologicznie powinien zawierać: inteligentną automatykę, energię elektryczną z OZE, ogrzewanie i chłodzenie na bazie OZE, ograniczenie zużycia wody. Powinien również gwarantować komfort pracy oraz mieć biura do efektywnej współpracy. Taki jest właśnie omawiany budynek, posiadający platynowy certyfikat LEED.
EN
The work introduces elements of modern zero-energetic and zero-emission industrial construction on the example of office-production complex Smart Building Center in Jasin near Poznań. The certification of the ecological construction functions worldwide and takes in to consideration several meaning systems, i.e. LEED, BREEM, DGNB, GreenStar. Modern zero-energetic and zero-emission certificated ecologically object should contain: intelligent automated technology, electrical energy from Renewable energy source, heating and cooling on the basis of Renewable energy source, the limitation of water consumption, should also warrant the health and comfort of work and should possess offices to the effective collaboration. Such is just Smart Building Center which possesses the platinic certificate LEED.
18
Content available Certyfikowane wysokościowce. Cz.1
Błaszczyński Tomasz Z.
Builder
|
2019
|
R.23, nr 2
62--65
PL
Celem artykułu jest przedstawienie oraz porównanie najważniejszych systemów certyfikacji środowiskowej: BREEM i LEED. W artykule wymieniono przykładowe cechy wyżej wspomnianych systemów oraz ich użyteczność w kontekście projektowym i inwestycyjnym. Zostały również przytoczone przykłady budynków certyfikowanych ekologicznie, takich jak wieżowiec Q22 w Warszawie czy Generali Tower w Mediolanie.
19
Content available remote Instalacje sanitarne budynków w certyfikacji LEED oraz modelowanie energetyczne budynków
Romanowski A.
Instal
|
2018
|
nr 5
14--16
20
Wymagania stawiane budynkom w zielonej certyfikactji według BREEAM i LEED pod kątem oszczędzania wody
Dorosz M., Malesińska A.
Technologia Wody
|
2017
|
Nr 5 (55)
36--39
PL
Świadomość potrzeby ochrony zasobów naturalnych w większości krajów rozwiniętych jest coraz wyższa. Stąd, coraz popularniejsze staje się zdobywanie przez budynki zielonej certyfikacji, gwarantującej zminimalizowanie negatywnego wpływu obiektu budowlanego na środowisko, ale również zapewniającego optymalne warunki zdrowotne dla ludzi przebywających w pomieszczeniach takich budynków. Najbardziej popularnymi przepisami na rynku europejskim są przepisy brytyjskie BREEAM (Building Research Establishment Environmental Assessment Method)oraz amerykańskie LEED (Leadership in Energy and Environmental Design). W niniejszym artykule zestawiono wymagania stawiane zielonej certyfikacji obiektów według tych wytycznych pod kątem oszczędzania wody.
EN
Nowadays in most developed countries, awareness of the protection of natural resources is high and increasing. Hence, it is becoming increasingly popular to acquire green certification for buildings to minimize the environmental impact of the building, but also to provide optimal health conditions for people living in such buildings. The most popular regulations in the European market are British BREEAM and US LEED regulations. This article sets out the requirements for green certification of buildings according to these guidelines for water saving point of view.
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.