Nadszedł czas nie tylko na zmianę myślenia, ale na konkretne działania zmierzające do odnowienia naturalnej łączności i związków miast z rzekami. Niniejszy artykuł opisuje inspirujący przykład dobrych praktyk w tym zakresie.
Many factors affect the quality of water in rivers, including: types of pollution sources, the shape of the catchment, the type of land use, the amount of pollution flowing in. The construction of a retention reservoir is one of the factors affecting changes in the river valley related to the landscape, the environment, and water flow hydraulics. Reducing the velocity of water flow on the section of the reservoir causes changes in the characteristics of the movement of pollutants, some of them are deposited in the reservoir. The article analyzes water quality parameters at intake points located below (Uniejów) and above (Biskupice) of the Jeziorsko dam on the Warta River. The variability of such parameters as BOD5, TOC, pH, temperature, Ntot, Ptot was analyzed. The research also analyzed the dynamics of water inflow and outflow from the reservoir. The actual water retention time in the reservoir, which makes interpretation of the results difficult. The most indicators were characterized by the significance of differences for research in 2014.
PL
Na jakość wody w rzekach wpływa wiele czynników do których należą: rodzaje źródeł zanieczyszczeń, ukształtowanie zlewni, rodzaj użytkowania terenu, ilość dopływających zanieczyszczeń. Budowa zbiornika retencyjnego jest jednym z czynników wpływających na zmiany w dolinie rzecznej związane z krajobrazem, środowiskiem, hydrauliką przepływu wody. Zmniejszenie prędkości przepływu wody na odcinku zbiornika powoduje zmiany w charakterystyce przemieszczania się zanieczyszczeń, część z nich osadza się w zbiorniku. W artykule przeanalizowano parametry jakości wody w punktach poboru zlokalizowanych poniżej (Uniejów) i powyżej (Biskupice) zapory zbiornika Jeziorsko na rzece Warcie. Analizie poddano zmienność takich parametrów jak BZT5, OWO, pH, temperatura, Nog, Fog. W badaniach przeanalizowano również dynamikę dopływu i odpływu wody ze zbiornika. Rzeczywisty czas retencji wody w zbiorniku jest różny co utrudnia interpretację wyników. Najwięcej wskaźników charakteryzowało się istotnością różnic dla badań w 2014 roku.
W nadwarciańskich miastach Wielkopolski obszary szczególnego zagrożenia powodzią nie przekraczają zwykle 15% powierzchni miasta, ale w znacznym stopniu kształtują ich wizerunek. Funkcjonalnie przeważają tam tereny użytków zielonych, choć występują też sporadycznie funkcje przemysłowe i mieszkaniowe. W połowie miast nadwarciańskich występują wały przeciwpowodziowe, a tereny potencjalnie zagrożone powodzią zajmują około 20% powierzchni. Obszary zagrożone powodzią w badanych miastach są w różnym stopniu pokryte miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego (MPZP). Zapisy MPZP w znacznym stopniu chronią tereny zieleni nadwodnej, jednak nie są w pełni wykorzystywane dla kształtowania miejskich terenów nadrzecznych w oparciu o współczesne standardy europejskie.
EN
The areas of the special flood hazard in the riverside towns of the Wielkopolska Region usually do not exceed 15% of the total area of each town, but they make a significant contribution to their image. Considering their function the grassland prevails there, although there are also occasional industrial and residential functions. The floodbanks can be found in the moiety of towns but approximately 20% of their area can be potentially flooded. The flood hazard areas in the examined cities are covered by local spatial development plans (MPZP) to a varying extent. The local acts of law (MPZP) usually protect waterside green areas, but they are not fully used to shape urban waterfronts according to European standards.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Omówiono zasady prowadzenia monitoringu wód powierzchniowych przez Państwowy Monitoring Środowiska (PMŚ), w tym sposób poboru próbek, zakres oznaczeń oraz metodę obliczeniową pozwalającą dokonać oceny czystości rzek. Przedstawiono ocenę i klasyfikację jakości wody w punktach pomiarowo-kontrolnych zlokalizowanych na rzece Warcie. Do oceny jakości wód i ich klasyfikacji wykorzystano dane pochodzące z monitoringu wód powierzchniowych, zebrane w ramach PMŚ w 2004 r. Dodatkowo w oddzielnej analizie określono sezonową zmienność występowania zanieczyszczeń w wodach Warty w 2004 r. Wyniki analizy pozwoliły stwierdzić, że Warta jest rzeką bardzo zanieczyszczoną, przede wszystkim pod względem mikrobiologicznym. Na Warcie nie ma punktów pomiarowo-kontrolnych, w których jakość wód klasyfikowałaby się do I lub II klasy czystości. Za to aż 18% punktów pomiarowo-kontrolnych znajduje się w najgorszej V klasie czystości. W klasie IV znajduje się 64%, a w III 18% punktów pomiarowo-kontrolnych. Sezonowa zmienność stężeń dotyczy szczególnie takich wskaźników wód, jak: BZT5, ChZT, azotany, chlorofil "a" oraz zawartość tlenu rozpuszczonego. W mniejszym stopniu natomiast odnosi się do metali oraz wskaźników mikro-biologicznych.
EN
The River Warta, with the length of 808 km, is one of the longest rivers in Poland. Also in Poland is the whole river basin of Warta. The River Warta flows across the urban areas and passes some big cities like Czestochowa, Sieradz, Konin, Poznan, Gorzow Wielkopolski. The river is covered by a water quality monitoring system. There are 27 monitoring sites situated along the course of the river. In this paper, the water quality assessment was performed by exploration of monitoring data, gathered through the year 2004. The analysed set of data includes the values of over 50 quantity parameters recorded with different frequencies (1 ÷ 2 times a year). The water quality in the river was classified according to the operative in Poland classification, which distinguishes 5 purity classes. The results show that the water in the river is strongly polluted, mainly because of high microbiological pollution. In the whole course of the river, there is no monitoring sites with the water classified into two purest classes (classes I and II). 18% sites was categorized into class III, 64% into class IV, and 18% into the worst class V. The other part of the paper contained an analysis of seasonal variability of monitoring parameters. Some of them show changes with distinct seasonal profile (BOD5, COD, nitrates, chlorophyll A, dissolved O2). Metals contents and microbiological pollution change less remarkably.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Omówiono zasady prowadzenia monitoringu osadów w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska, w tym sposób poboru próbek i dokonywania oznaczeń. Na podstawie wyników monitoringu osadów rzeki Warty, pochodzących z 17 punktów obserwacyjnych z lat 2003-2005, przedstawiono ocenę czystości tych osadów. Do oceny wykorzystano metody pozwalające sklasyfikować osady rzeczne na podstawie wartości tła geochemicznego, wartości dolnych i górnych limitów (PEL i TEL) oraz procedurę używaną do klasyfikacji urobku zanieczyszczonego. Klasyfikacji dokonano na podstawie czterech grup wskaźników: wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, sumy polichlorowanych bifenyli, pestycydów chloroorganicznych oraz metali ciężkich.
EN
The River Warta, with the length of 808 km, is one of the longest rivers in Poland. The River Warta flows across the urban areas and passes some big cities like Czestochowa, Sieradz, Konin, Poznan, Gorzow Wielkopolski. The river is covered by a water quality monitoring system. There are 17 sediment monitoring sites situated along the course of the river. In this paper, the sediment quality assessment was performed by exploration of monitoring data, gathered through the years 2003-2005. The analysed set of data included the contents of 20 elements in the sediment samples: Ag, As, Ba, C (as Corg), Ca, Cd, Co, Cr, Cu, Fe, Hg, Mg, Mn, Ni, P, Pb, S, Sr, V, Zn. For the samples from 4 sites there were also available the contents of some toxic organic compounds, such as PCBs, PAHs and pesticides. The sediment quality in the river was evaluated according to the three different systems of classification. The classification results showed that sediment contamination with persistent organic pollutants ((POPs) is not threatening for the environment. Much more worrying occurred the contents of some trace metals, like Ag and Cd. However, the contents of metals were very changeable along the river (for different monitoring sites) and that bad quality of sediments is not distinctive for all the river course.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W 2003 r. przeprowadzono badania sanitarne 10 punktów wód górnej Warty, począwszy od źródeł w Kromołowie, do przełomu rzeki w Mstowie. Analiza mikrobiologiczna wody obejmowała ogólną liczebność heterotroficznych bakterii psychrofilnych, mezofilnych, bakterii oligotroficznych, proteolitycznych i amylolitycznych oraz wskaźniki sanitarne, jak miano, NPL coli termotolerancyjnych i NPL enterokoków. Stwierdzono znaczne zanieczyszczenie bakteriologiczne wody, zróżnicowane na poszczególnych odcinkach rzeki. Dominowały wody klasy III i pozaklasowe. Największe skażenie obserwowano w punkcie za Myszkowem, potem rzeka stopniowo ulegała oczyszczeniu, po przejściu zbiornika Poraj, woda osiągała w niektórych miesiącach I klasę czystości. Od Korwinowa stwierdzono pogorszenie stanu wody, utrzymujące się wzdłuż biegu rzeki do Mstowa.
EN
In 2003 microbiological investigation of upper Warta river water was carried out. Total number of psychrophilic, mesophilic, oligotrophic, proteolytic, amylolytic bacteria was determined on ten sample points from Kromołów to Mstów. Culturable fecal coliforms -(FC) and enterococci -(FS) were also measured in the samples. The worst quality of river water was found after Myszków. With the distance of Myszków microbiological pollution factors decrease was observed, especially after Poraj reservoir.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.