Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Porównanie struktur urbanistycznych trzech osiedli mieszkaniowych Rzeszowa w kontekście kryteriów zrównoważonego rozwoju

Czerniakowska Hanna

Polish Journal for Sustainable Development

|

2025

|

T. 29, nr 1

19--28

PL

Intensywnie rozbudowujące się miasta sprzyjają procesowi chaotycznej urbanizacji. W efekcie powstają wielorodzinne osiedla mieszkaniowe, w których kryteria rozwoju zrównoważonego nie są spełniane. Szczególnie widoczne jest to w ograniczonym dostępie do komunikacji publicznej, terenów zieleni urządzonej oraz obszarów sprzyjających integracji społecznej mieszkańców. Artykuł prezentuje analizę porównawczą trzech osiedli mieszkaniowych w Rzeszowie: dwa o założeniach historycznych (z okresu PRL) oraz współczesnego (po 2000 roku). Oceniono dostępność do transportu publicznego, infrastruktury pieszo-rowerowej, placówek ochrony zdrowia, edukacji, usług, handlu oraz instytucji sztuki i kultury. Obserwacjom poddano również przestrzenie publiczne o charakterze lokalnym oraz miejskim, w tym tereny zieleni. Stwierdzono, że osiedla o założeniach historycznych (z okresów wczesnego i późnego PRL) posiadają zaplecze usługowe oraz przestrzenie o charakterze społeczno-rekreacyjnym. Osiedle współczesne charakteryzuje niekontrolowany rozrost oraz komercjalizacja funkcji i przestrzeni publicznych.

EN

Rapid urban expansion fosters chaotic and uncoordinated development. As a result, multi-family housing estates are often built without meeting sustainable development criteria. This is particularly evident in the limited access to public transport, landscaped green areas, and spaces supporting social cohesion. This article presents a comparative study of three residential estates in Rzeszów: two with historical layouts from the socialist period, and two developed after 2000. This analysis focuses on access to public transport, pedestrian and cycling infrastructure, healthcare, educational and cultural institutions, retail and service facilities. Additionally, both local and city-level public spaces, including green areas, were examined. The findings indicate that the historically planned estate offers better service coverage and social-recreational spaces. In contrast, contemporary development is characterized by uncontrolled spatial growth and the commercialization of urban spaces and services.

2

Urban green infrastructure models in small and medium-sized urban municipalities in Poland

Cieszewska Agata, Giedych Renata, Adamczyk Joanna, Szulczewska Barbara

Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie

|

2024

|

T. 52/1

303--325

EN

Urban morphological research describes the physical form of cities and provides an explanation of the layout and spatial composition of the city structure. Regarding green infrastructure, the morphological studies primarily concern the form, distribution and pattern of urban green spaces. The purpose of this study is to explore the extent to which urban green infrastructure (UGI) models rooted in the urban planning literature can be clearly identified using spatial data on actual land use/land cover in cities. Furthermore, to ascertain whether identified models exhibited unique and statistically significant features in terms of their components. The study included 264 cities, all urban municipalities in Poland, with a population of less than 100,000. UGI was considered to be areas covered by vegetation and waters. Based on the experts analysis, five UGI models were determined: enveloped, ribbon, sectoral, archipelago and perforated. To characterized UGI pattern basic landscape metrics have been calculated using vector data containing land use and land cover (LULC) classes using V-LATE 2.0. Next, a non-parametric Kruskal-Wallis rank-sum statistical test with a post-hoc analysis was conducted to observe models differentiation. The research revealed that using qualitative methods supported by quantitative methods, it is possible to categorize LULC patterns into UGI models. By analysing a large sample of 264 cities, it was possible to indicate the distinctiveness of UGI models in the studied groups of cities (small and medium) while maintaining statistical significance of the samples. The study proved that there are landscape metrics that support the identification of UGI models.

PL

Badania morfologiczne miast opisują formę fizyczną miast oraz wyjaśniają układ i kompozycję przestrzenną struktury miasta. W zakresie zielonej infrastruktury miast (ZIM) badania morfologiczne dotyczą przede wszystkim formy, rozmieszczenia i układu miejskich terenów zieleni. Celem tego badania jest określenie, w jakim stopniu modele ZIM zakorzenione w literaturze urbanistycznej można jednoznacznie zidentyfikować przy użyciu danych przestrzennych dotyczących faktycznego użytkowania/pokrycia terenu w miastach. Ponadto zweryfikowano, czy zidentyfikowane modele wykazywały unikalne i istotne statystycznie cechy pod względem budujących je składowych. Badaniami objęto 264 miast — wszystkie gminy miejskie w Polsce, liczące poniżej 100 tys. mieszkańców. Za elementy ZIM uznano obszary pokryte roślinnością i wodami. Wykorzystując metodę ekspercką zidentyfikowano pięć modeli ZIM: okalający, pasmowy, sektorowy, wyspowy i perforowany. Do scharakteryzowania struktury ZIM obliczono podstawowe metryki krajobrazowe wykorzystując dane wektorowe, zawierające klasy pokrycia i użytkowania terenu (LULC) przy użyciu V-LATE 2.0. Następnie przeprowadzono nieparametryczny test statystyczny sumy rang Kruskala-Wallisa z analizą post-hoc w celu obserwacji zróżnicowania modeli. Badania wykazały, że stosując metody jakościowe wsparte metodami ilościowymi, możliwe jest kategoryzowanie wzorców LULC do modeli ZIM. Objęcie badaniami dużej próby 264 miast pozwoliło wskazać odrębność modeli ZIM w badanych grupach miast (małych i średnich), przy zachowaniu istotności statystycznej. Badanie wykazało, że analiza wskaźników krajobrazowych wspiera identyfikację modeli UGI.

3

Parameters of building geometry that affect wind flow with regards to the possibilities for their implementation in urban and architectural design in Poland

Mochulska Mariya Veronika, Zielonko-Jung Katarzyna

Architecture Civil Engineering Environment

|

2024

|

Vol. 17, no. 4

83--98

EN

In recent years, there has been a surge in Computational Fluid Dynamics (CFD) research into how urban morphology affects ventilation in cities. However, studies are scattered, with varying parameter definitions, limiting their application in architectural and urban design. This article aims to review and assess the relevance of geometric parameters studied in aerodynamics field to urban planning and architectural design in polish conditions. By reviewing previous publications on morphological parameters in wind studies, it evaluates their recognition and potential for their implementation in urban and architectural design in Polish conditions. Comparisons are made between these parameters and those commonly used in architectural and urban theory and practices in Poland. Results reveal minimal convergence, incorporating other parameters requires interdisciplinary research and significant planning procedure changes. This highlights the need for detailed interdisciplinary research and substantial planning changes to fully integrate CFD results into architectural and urban design practice in Poland.

4

GIS tools for analysis of city morphology and metrology using the square grid method

Nalej Marta, Musiaka Łukasz

Roczniki Geomatyki

|

2022

|

T. 20, z. 1(96)

17--23

EN

The main aim of the study was to present the possibility of using GIS (Geographic Information System) tools for measurement analysis of urban spatial layouts, using the square grid method, on the example of three medieval towns from the area of the former Teutonic Order (currently the territory of Poland) (Musiaka, Nalej, 2021). Determination of measurement modules of town layout, especially for a larger group of towns, was a very time-consuming task. New methods of spatial analysis using GIS tools have helped in the implementation of this type of research. Using the Python programming language, authors developed the HGIS Tools toolkit consisting of two tools: HGIS Fishnet and HGIS Fishnet Rhombus. First tool is based on the CreateFishnet_management (...) function of the ArcPy package and allows to precisely adjust the grid to the research area determined on the basis of the city plan. The second tool uses the UpdateCursor (...) function and allows to create a rhomboid grid. The obtained results confirmed that HGIS Tools allowed to determine the hypothetical measurement module of the studied towns layouts. The results were consistent with analysis conducted with the traditional square grid method and showed significant potential of HGIS Tools in conducting morphometric analysis of urban spatial systems on a larger scale.

PL

Głównym celem badania było sprawdzenie możliwości wykorzystania narzędzi GIS (Geographic Information System) do analizy miejskich układów przestrzennych metodą siatki kwadratów, na przykładzie trzech średniowiecznych miast zakonu krzyżackiego w Prusach (obecnie w Polsce) (Musiaka, Nalej, 2021). Określenie wielkość modułów miejskich układów osadniczych, szczególnie dla większej grupy miast było zadaniem bardzo czasochłonnym. Z pomocą w realizacji tych badań przyszły nowe metody analizy przestrzennej, wykorzystujące narzędzia GIS. Korzystając z języka programowania Python, autorzy opracowali zestaw narzędzi HGIS Tools składający się z dwóch narzędzi: HGIS Fishnet i HGIS Fishnet Rhombus. Pierwsze z narzędzi bazuje na funkcji CreateFishnet_management (...) pakietu ArcPy i umożliwia precyzyjne dopasowani siatki do wyznaczonego na podstawie planu miasta obszaru badań. Drugie z narzędzi, wykorzystuje głównie funkcję UpdateCursor (...) i umożliwia tworzenie siatki o oczkach w kształcie rombów. Otrzymane wyniki potwierdził, że narzędzia HGIS Tools pozwoliły określić hipotetyczny moduł pomiarowy układu badanych miast. Wyniki były zgodne z analizami innych autorów przeprowadzonych tradycyjną metodą siatki kwadratów i wykazały znaczny potencjał narzędzi HGIS w prowadzeniu analiz morfometrycznych miejskich układów przestrzennych na większą skalę.

5

Spuścizna pokolejowa w przestrzeni. Historyczne uwarunkowania tworzenia systemów kolejowych na świecie (9)

Wesołowski Jacek

TTS Technika Transportu Szynowego

|

2020

|

R. 27, nr 11

18--23

PL

Niniejszy, ostatni już artykuł z serii historycznej, jest rekapitulacją przestrzennych konsekwencji, które niesie z sobą likwidacja elementów sieci kolejowej. Prawie zawsze zapisany w przestrzeni przebieg korytarza kolejowego utrwala się na tyle późniejszym zainwestowaniem, że pozostaje mniej lub bardziej czytelny do naszych czasów. W miastach zwykle zdradzają go elementy sieci ulicznej, podziałów parcelacyjnych, a czasem większe kompleksy zabudowy. Szczególnym sposobem wykorzystania korytarzy opuszczonych przez kolej sieci krajowej jest przejęcie ich przez jakąś postać kolei miejskich. W końcowej części tekstu przytacza się szereg przykładów adaptacji dworców kolejowych na inne cele.

EN

Current and last article in our historical series, is a summary of spatial consequences implied by elimination of elements of railway network. Almost always the course of railway line engraved in physical form of a locality becomes petrified by ongoing investment and remains legible to our days in this or that way. In cities it is revealed by elements of street network, plot boundaries or, sometimes, bigger complexes of built-up structure. Particular form of reuse of abandoned railway corridors is their takeover by an urban rail of whatever form. Closing part of the text refers to a number of examples of adaptation of reuse of railway station structures.

6

Przemiany przestrzenne wybranych miast mazurskich w latach 1945-1989, w świetle badań jakościowych mieszkańców

Musiaka Łukasz

Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego

|

2019

|

nr 42 (2)

125--146

PL

Ofensywa Armii Czerwonej w 1945 r. spowodowała ogromne zniszczenia miast mazurskich. W niektórych przypadkach, czasami bezpowrotnie, zatarty został powstający przez wieki krajobraz kulturowy. Odbudowa ze zgliszczy i późniejsza rozbudowa w duchu socjalistycznym trwały przez kolejne kilkadziesiąt lat. Celem artykułu było poznanie opinii mieszkańców na temat przemian przestrzennych wybranych miast mazurskich w okresie 1945-1989. Aby zgromadzić odpowiedni materiał do analiz, zastosowano metodę badań jakościowych. Wywiady pogłębione zostały przeprowadzone z mieszkańcami sześciu wytypowanych miast o różnej skali zniszczeń wojennych. Respondenci w większości ocenili odbudowę powojenną pozytywnie. Późniejsze przemiany morfologiczne otrzymały gorsze noty. Równocześnie badane osoby potrafiły docenić skalę prowadzonej odbudowy, powstawanie miejsc pracy i rozwój ekonomiczny w tym okresie. Skutki zniszczeń wojennych oraz prowadzonych później prac porządkowych i budowalnych w miastach mazurskich, są odczuwane do dziś. Zarówno fizycznie, w krajobrazie miast, jak i w opiniach ich mieszkańców.

EN

The Red Army offensive in 1945 caused enormous damage to Masurian towns and cities. In some cases, the cultural landscape, which had been created over many centuries, was erased, sometimes irretrievably. Rebuilding from the ruins and the later expansion in the socialist spirit lasted for several decades. The aim of this article is to discover the opinions of inhabitants on the spatial transformations of selected Masurian towns in the period 1945-1989. In order to gather suitable material for analysis, a qualitative method was used. In-depth interviews were conducted with residents of six selected towns with different scales of war damage. Most of the respondents assessed the post-war reconstruction positively. Later morphological changes received worse marks. At the same time, those surveyed were able to appreciate the scale of the conducted reconstruction, the creation of jobs and the economic development in that period. The effects of war damage and the subsequent cleaning and construction works in Masurian towns are still being felt today. Both physically, in the urban landscape, and in the opinions of their inhabitants.

7

Percepcja miejsc węzłowych w ujęciu kulturowym. Studium przypadku dzielnic zamieszkałych przez ludność żydowską w Polsce centralnej

Hanzl Małgorzata

Budownictwo i Architektura

|

2018

|

Vol. 17, nr 2

91--105

PL

Sposób postrzegania miejskiej przestrzeni oraz zespół znaczeń, które ta przestrzeń przenosi, pozostaje różny w zależności od grupy odbiorców przekazu. Dla badania znaczeń oraz sposobu funkcjonowania miejskich przestrzeni na styku dwóch kultur zastosowano w niniejszym opracowaniu metodę bazującą na badaniach morfologii miasta oraz antropologii i analiz kultury. Studium przypadku podejmuje temat relacji pomiędzy strukturami urbanistycznymi zasiedlonymi w okresie przed drugą wojną światową przez społeczność żydowską, a aspektami życia codziennego właściwymi dla tej społeczności. Podczas gdy różnorodność stylów życia cechująca społeczność żydów polskich była w owym czasie znaczna, pewne cechy dają się klarownie wyodrębnić, szczególnie w odniesieniu do społeczności zachowującej tradycyjne formy życia społecznego. Cechy te wyraźnie przekładały się na formy struktur, gdzie omawiane grupy społeczne zamieszkiwały. Trzy główne obszary życia społecznego związane z trzema podstawowymi sferami życia były to: sfera życia religijnego, sfera życia domowego, codziennego oraz sfera życia zawodowego. Sfery te wyznaczały charakterystyczny sposób organizacji przestrzeni miejskiej, w szczególności tej o charakterze półprywatnym, zlokalizowanej wewnątrz kwartałów zabudowy. Ta specyficzna forma układu połączeń socjometrycznych wewnątrz i pomiędzy blokami zabudowy daje się wyróżnić niezależnie od formalnego sposobu kształtowania planów miast i miasteczek, które społeczność żydowska zamieszkiwała.

EN

Perception of urban space differs according to the addressee group. In order to examine meanings assigned to urban structures and ways how space is used by different cultures, the current elaboration uses a method based on analyses of urban morphology, anthropology and cultural studies. The case study refers to relations between forms of neighbourhoods inhabited in the prewar times by Jewish communities and aspects of their everyday lives. While the diversity of lifestyles of the community of Polish Jews was at the time striking, some features may be clearly identifi ed, especially when referring to its traditional faction. These features were clearly refl ected by the forms of urban structures, in the neighbourhoods where Jews lived. Three primary spheres of social life were related to the three essential areas of Jewish life: religious, domestic and professional. These fi elds determined specifi c ways of spatial organisation of urban fabric, especially inside urban blocks. The forms of internal connections inside and between blocks of development may be noticed regardless the formal layout of plans of towns and villages, where Jewish communities lived.

8

Eight city types and their interactions: the “eight-fold” model

Salingaros N. A.

Technical Transactions

|

2017

|

Vol. 2(114)

5--70

EN

A model for understanding the city in terms of eight characteristic “city types” is proposed. The most human cities consist of adaptive city types that act in a congruent manner. Any city can be analyzed as a particular mixture of these eight types. Competing city types combine and interact in different ways, and users feel the result as an essential quality of the environment. Some types either add to, or cancel and destroy each other, whereas others can juxtapose without interacting. This eight-fold model of city types helps us to predict the success or failure of distinct urban regions in promoting urban life. It also suggests how to repair declining or non-existent pedestrian activity, and how architectural projects could affect the city adversely or positively. One section of this paper is devoted to techniques for designing urban spaces that invite human engagement, and another to designing a campus.

PL

Zaproponowano model rozumienia miasta w kategoriach ośmiu charakterystycznych „typów miast”. Najbardziej uczłowieczone miasta składają się z adaptacyjnych typów, które funkcjonują w sposób spójny. Każde miasto można traktować jako szczególną mieszankę tych ośmiu typów. Konkurujące typy miast łączą się ze sobą i współdziałają na różne sposoby, a rezultat tych interakcji jest odbierany przez użytkowników jako integralna cecha otoczenia. Niektóre typy uzupełniają się nawzajem lub wzajemnie się znoszą bądź niszczą. Z kolei inne typy funkcjonują obok siebie, bez wchodzenia w interakcje. Ośmioaspektowy model typów miast pozwala przewidzieć sukces bądź niepowodzenie poszczególnych regionów miejskich w promowaniu życia miejskiego. Stanowi on również wskazówkę co do tego, jak można odbudować malejący lub nieistniejący ruch pieszych oraz czy dane projekty architektoniczne będą miały negatywny czy też pozytywny wpływ na miasto. Jedna z części tego artykułu jest poświęcona technikom projektowania przestrzeni miejskich zachęcających użytkowników do interakcji, a druga dotyczy projektowania kampusu.