Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Interwar-period villa development in Katowice’s so-called South District: overview, authenticity and integrity of the cultural landscape

Łakomy Katarzyna

Technical Transactions

|

2025

|

Vol. 122, iss. 1

art. no. e2025008

EN

The development of Katowice was determined by many factors – political economic and spatial, as well as the railways and industry. The two decades of the interwar period proved especially crucial here, as the city, as a capital of the autonomous Silesian Voivdoeship, expanded considerably during this time. The objective of this study was to identify distinctive features of the landscape of the so-called south district of Katowice and the stock and state of preservation of the districts’ villa-type buildings. This area is positively distinguished by its architectural and landscape diversity, and there are visible links to 19 ᵗʰ-century urban planning principles here. The villa buildings, on the other hand, together with their surrounding gardens, are a fairly diverse group, occurring in compact ensembles. The largest group consists of buildings that form so-called colonies, with the next most-numerous being singular buildings that form layouts or individual structures that supplement colonies and layouts. Stylistically, they present a wide spectrum – from Academic Classicism to Functionalism. Unfortunately, as found over the course of this research, modernisation works negatively affect the buildings’ authenticity, and thus their historical, cultural and landscape values diminish.

2

Stan techniczny tarasów i schodów zewnętrznych Hali Widowiskowo-Sportowej Spodek

Drobiec Łukasz

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 4

168--172

PL

Artykuł dotyczy tarasów i schodów zewnętrznych Hali Widowiskowo-Sportowej Spodek w Katowicach. W 2010 r. obiekt ten, będący niezależną oddylatowaną konstrukcją od budynku hali, przeszedł nieudany remont, który doprowadził tarasy i schody do złego stanu technicznego. W 2023 r. powstała ekspertyza, która wskazywała na konieczność ich rozbiórki. Miasto Katowice rozpisało przetarg na projekt wyburzenia i rozbiórki tarasu. Prace te zostały wstrzymane przez wojewódzką konserwator zabytków, która rozpoczęła proces wpisu obiektu do rejestru zabytków. W artykule opisano wyniki badań własnych oraz analiz dotyczących stanu tarasów i schodów.

EN

The article concerns the terraces and external stairs of the Spodek Sports and Entertainment Hall in Katowice. In 2010, this facility, an independent, separated structure from the hall building, underwent an unsuccessful renovation, which left the terraces and stairs in poor technical condition. In 2023, an expert opinion was prepared, which indicated the need for their demolition. The city of Katowice announced a tender for the project of demolishing and dismantling the terrace. These works were suspended by the provincial conservator of monuments, which began the process of entering the facility in the register of monuments. The article describes the results of own research and analyses of the condition of the terraces and stairs.

3

Osiedle urzędnicze w Katowicach-Ligocie – wyzwania stojące przed dziedzictwem kulturowym

Łakomy Katarzyna

Wiadomości Konserwatorskie

|

2024

|

Nr 78

75--90

PL

Artykuł dotyczy willi okresu międzywojennego w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem osiedla urzędniczego w Katowicach-Ligocie. Willa to obiekt o charakterze luksusowym, nierozłącznie związany z ogrodem i krajobrazem, reprezentujący idee i filozofię danej epoki. Główne analizy zostały poprzedzone badaniami wstępnymi mającymi zidentyfikować zasób obiektów willowych tego okresu, ich stan zachowania i działania prowadzące do ich destrukcji. Dla osiedla w Katowicach wykonano badania in situ – analizy budynków, kontekstu urbanistycznego i krajobrazowego oraz materiałów archiwalnych. Przeprowadzone badania wykazały wartości, ale też szereg problemów i zagrożeń, na jakie narażony jest ten układ. Jako główne przyczyny złego stanu wskazano brak właściwej ochrony i zasad postępowania przy różnorodnych pracach renowacyjnych. Mimo wielu niekorzystnych zjawisk zachodzących w obrębie badanego osiedla posiada ono wysoką wartość urbanistyczną, architektoniczną i krajobrazową oraz znaczący potencjał kulturowy i przyrodniczy.

EN

This paper discusses interwar-period villas in Poland, with a particular focus on the officials’ estate in Katowice-Ligota. A villa is a building that is luxury in character and is inseparably tied to a garden and the landscape, and represents the ideas and philosophy of a given period. The main analyses were preceded by preliminary research to explore the stock of villa buildings of the period, their state of preservation and the actions that lead to their deterioration. In situ research was performed on the Katowice estate—an analysis of the buildings, the urban and landscape context, and archival materials. The layout’s values were identified, in addition to a range of problems and threats that the layout faces. Lack of proper conservation and rules of procedure in various types of renovation work was found to be the main cause of the poor condition. Despite a number of unfavorable developments within the area under study, it has high urban, architectural and landscape value, as well as significant cultural and natural potential.

4

Ewolucja struktury przestrzennej fragmentu Śródmieścia w Katowicach

Ptasińska-Gucik Karolina

PUA Przestrzeń Urbanistyka Architektura

|

2024

|

Vol. 2

67--83

PL

W przedmiotowym opracowaniu przedstawiono ewolucję struktury przestrzennej terenu zajmowanego obecnie przez dworzec kolejowy oraz galerię handlową w Katowicach. W tym celu przeanalizowano proces zabudowy i przebudowy kwartału, w którym obiekty się znajdują, na podstawie dostępnych materiałów. Miały one doprowadzić do konkluzji odpowiadającej na pytanie, czy ewolucja ta zakończyła się sukcesem na różnych płaszczyznach. Po przeprowadzeniu analiz otrzymano wynik potwierdzający, iż przemiany odniosły korzystne skutki.

EN

This study presents the evolution over the years, of the spatial structure of the area currently occupied by the railway station and shopping centre in Katowice. To achieve this, the process of development and redevelopment of the quarter was analysed based on available materials. Conclusions were also drawn regarding whether the evolution was successful. After conducting the analysis, it was found that the transformations ended largely favourably.

5

Odorowy spór w Katowicach

Leśniewski Bartłomiej

Przegląd Komunalny

|

2024

|

nr 9

28--29

PL

Niezwykle łatwo postawić instalacji komunalnej zarzut, że jest uciążliwa zapachowo. W gruncie rzeczy wystarczy głośno powiedzieć, że źle pachnie. Obrona przed takim zarzutem jest natomiast niezwykle trudna. Przekonuje się o tym Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej w Katowicach (MPGK).

6

W Katowicach wCOPujemy drzewa

Zieleń Miejska

|

2023

|

Nr 1

28--31

PL

Nowoczesne miasto do niedawna kojarzyło się z dużym zagęszczeniem betonowych budynków, asfaltowymi drogami i małą ilością zieleni. Na szczęście takie dystopijne obrazy coraz częściej są tylko wytworem wyobraźni filmowców. Miasta coraz bardziej dbają o to, aby na ich terenie było jak najwięcej zieleni, która przynosi same korzyści – poprawia mikroklimat, wpływa na dobrostan mieszkańców i znacząco zmienia estetykę.

7

Polityka proklimatyczna Katowic

Biela Magdalena

Zieleń Miejska

|

2023

|

Nr 5

20--22

PL

W pozbawionych zieleni centrach miast często brakuje możliwości zagospodarowania terenu i zwiększenia powierzchni parków czy zieleńców, dlatego stan ten mogą poprawić dachy zielone, ogrody wertykalne i zielone fasady.

8

Modernistyczne Katowice – pierwsze polskie miasto 15-minutowe?

Zarzycki Wojciech

Zieleń Miejska

|

2023

|

Nr 9

18--20

PL

Nawet po upadku większości hut i kopalń Katowice wciąż wielu mieszkańcom Polski kojarzą się z przemysłem, brudem i smogiem. Na szczęście wystarczy zawitać tam chociaż na chwilę, aby pozbyć się tego stereotypowego myślenia. Najczęstszą reakcję odwiedzających miasto po raz pierwszy można streścić w słowach: „nie wiedziałem, że jest tu tak zielono”. A przecież historia Katowic to nie tylko przemysł. Jej najciekawszy okres to dwudziestolecie międzywojenne, kiedy to ze względów politycznych z młodego, prowincjonalnego miasteczka musiały stać się stolicą ważnego regionu autonomicznego.

9

Katowickie tężnie solankowe

Szafraniec Michał

Zieleń Miejska

|

2023

|

Nr 11

32--34

PL

W tym roku w Katowicach została uruchomiona druga tężnia solankowa. Podobnie jak w przypadku pierwszej za jej powstanie odpowiadają sami katowiczanie, ponieważ jej realizacja była możliwa dzięki budżetowi obywatelskiemu. Czy w związku z tym miejsca te cieszą się wystarczającą popularnością?

10

The market square in Katowice – a place which no longer exists – an evolution of the spatial structure

Ptasińska-Gucik Karolina

Technical Transactions

|

2023

|

Vol. 120, iss. 1

art. no. e2023006

EN

This study attempts to explain why the space in the centre of Katowice is formally called “The Market Square” even though the square itself no longer exists. Some archival documents and existing studies are analysed. The evolution of the market square in Katowice is presented against the background of historical and economic transformations, putting an emphasis on depicting valuable and interesting architecture that was irretrievably lost and replaced with entirely new urban fabric. Moreover, the article aims to show that the region of Upper Silesia does not only constitute industrial plants but also, created by the mixture of cultures and nationalities, other types of architecture, that was irretrievably lost. It was found out that the market is not actually the main square.

11

Mechanicznie, biologicznie, selektywnie i innowacyjnie

Linowski Błażej

Przegląd Komunalny

|

2023

|

nr 9

45--46

PL

Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej jest spółką gminną miasta Katowice, z jego 100-procentowym udziałem. Spółka od lat jest liderem w wykonywaniu szeroko pojętych usług gospodarki odpadami i utrzymania czystości na terenie miasta. Obecnie zatrudnia ponad 500 osób, co sprawia, że jest w Katowicach liczącym się pracodawcą.

12

Wieża wodna - kłopotliwe dziedzictwo czy szansa na nową przyszłość? Na przykładzie Wieży „Borki” w Katowicach

Adamczyk-Bomersbach Teresa

Builder

|

2023

|

R.27, nr 11

10--15

PL

Dawne wieże wodne, tracąc swoje pierwotne walory funkcjonalne, stały się w większości dziedzictwem kłopotliwym, wręcz niechcianym. Trudności adaptacyjne (dostosowanie do obowiązujących norm i przepisów, duże koszty) przeważają niestety nad ewidentnymi wartościami historycznymi, architektonicznymi, konstrukcyjnymi czy krajobrazowymi. Tekst porusza problem konserwacji i adaptacji jednej z dwóch „siostrzanych” wież katowickich, zaprojektowanych przez braci Georga i Emila Zillmannów. Wieża „Borki” znalazła nowego właściciela i od 4 lat prowadzone są w niej prace konserwatorsko-remontowe mające na celu przywrócenie obiektowi dawnej świetności oraz umożliwienie adaptacji do nowych, społecznie użytecznych funkcji. W ramach współpracy naukowo-badawczej, nawiązanej pomiędzy Fundacją Śląsk Wczoraj i Dziś a Wydziałem Architektury Politechniki Śląskiej w Gliwicach, wykonane zostały prace badawcze i analityczne obiektu wraz z otaczającym go kontekstem, a następnie studenci opracowali szereg rozwiązań projektowych, z których najbardziej interesujące mają szansę na realizację. W tekście zaprezentowane zostały działania przedprojektowe oraz główne trendy pojawiające się w koncepcjach studenckich.

EN

Former water towers, losing their original functional values, have mostly become a troublesome, even unwanted heritage. Adaptation difficulties (adaptation to applicable standards and regulations, high costs) unfortunately prevail over evident historical, architectural, construction or landscape values. The text deals with the problem of conservation and adaptation of one of the two "sister" towers in Katowice, designed by the brothers Georg and Emil Zillmann. The "Borki" tower has found a new owner and conservation and renovation works have been carried out in it for 4 years, aimed at restoring the building to its former glory and enabling adaptation to new, socially useful functions. As part of the scientific and research cooperation established between the Śląsk Yesterday and Today Foundation and the Faculty of Architecture of the Silesian University of Technology in Gliwice, research and analytical work was carried out on the facility, along with its surrounding context, and then students developed a number of design solutions, the most interesting of which have a chance to be realised. The text presents pre-project activities and main trends emerging in student concepts.

13

Zjazdy Stowarzyszenia Elektryków Polskich w Katowicach

Kołakowski Tomasz E.

Zeszyty Naukowe Wydziału Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej

|

2022

|

Nr 74

259--262

PL

W opracowaniu omówiono przebieg Walnych Zjazdów SEP zorganizowanych przez Oddział Zagłębia Węglowego SEP w Katowicach. Wspomniano także działaczy SEP, którzy swymi działaniami przyczynili się sukcesu tych spotkań, bo tak zostały one ocenione przez uczestników.

EN

Paper presents a short description of General Assemblies of SEP organized in Katowice by the Coal District Division of SEP. SEP activists who due to their social actions contribute to the success of these positively evaluated by participants meetings are reminded.

14

Kondycja dachu katowickiego Spodka w świetle aktualnych pomiarów sił w dźwigarach linowo-prętowych

Szydłowski Rafał, Łabuzek Barbara

Przegląd Budowlany

|

2022

|

R. 93, nr 5-6

88--92

PL

W pracy krótko opisano historię oraz układ konstrukcyjny Hali Widowiskowo-Sportowej Spodek w Katowicach. Nieco więcej uwagi poświęcono konstrukcji dachu oraz technologii jego realizacji. Przedstawiono w szczegółach budowę dachowego dźwigara linowo-prętowego, system naciągu i kontroli sił w linach nośnych. W pracy przedstawiono wyniki pomiarów kontrolnych sił w siedmiu ze 120 dźwigarów dachowych prowadzone od 1971 roku obejmujące również wyniki najnowszych badań przeprowadzonych w 2021 roku. Na podstawie prezentowanych wyników omówiono historię zmiany sił w dźwigarach od oddania obiektu do użytkowania do chwili obecnej oraz poziom bezpieczeństwa konstrukcji dachu w obecnym stanie.

EN

The paper briefly describes the history and construction of the Sports and Entertainment Hall Spodek in Katowice. A little more attention was paid to the roof structure and the technology of its implementation. The structure of the roof rope-rod girder as well as the tensioning and force control system in the lifting tendons are presented in detail. The paper presents the results of control measurements of forces in seven out of 120 roof girders carried out since 1971, including the results of the latest research carried out in 2021. On the basis of the presented results, the history of changes in the forces in the girders from the commissioning of the facility to the present day and the safety level of the roof structure were discussed.

15

Implikacje modernizacji połączeń kolejowych pomiędzy Krakowem i Katowicami na podstawie analizy rozkładu jazdy pociągów (13.12.2020–11.12.2021)

Pawłowski Kamil

Gospodarka Materiałowa i Logistyka

|

2022

|

nr 4

29--36

PL

Połączenia między miastami wojewódzkimi są bardzo ważne, gdyż ułatwiają nie tylko przepływ ludzi, ale także kapitału, informacji i innych zasobów. Realizację tych funkcji zapewnia połączenie kolejowe między Krakowem a Katowicami. W tych miastach znajdują się główne ośrodki akademickie, przemysłowe itp. Na trasie Kraków– Katowice leżą część aglomeracji krakowskiej i część konurbacji górnośląskiej. Przez wiele lat miasta te borykały się z niezadowalającym czasem przejazdu i małą liczbą pociągów. Podróżnym, którzy chcieli skorzystać z usług transportu publicznego, pozostawały autobusy. Od grudnia 2020 r. zwiększono liczbę połączeń kolejowych na tej trasie i znacznie skrócono czas przejazdu. Zwiększyła się liczba połączeń realizowanych przez PKP Intercity i POLREGIO. Pojawiło się też kilka kursów Kolei Śląskich. Zjawisko to należy ocenić pozytywnie, gdyż wywiązała się konkurencja między transportem kolejowym a autobusowym. Głównym celem artykułu jest zbadanie konsekwencji modernizacji linii kolejowej łączącej Kraków i Katowice oraz jej wpływu na siatkę połączeń, pobocznym zaś — porównanie ofert przewoźników kolejowych. W artykule skupiono się na parametrach związanych z: liczbą połączeń w ciągu doby, czasem przejazdu oraz liczbą obsługiwanych stacji. Rozważania te mogą stanowić inspirację do dalszych badań nad siecią połączeń pomiędzy miastami metropolitalnymi, takimi jak Kraków i Katowice.

EN

Connections between voivodship cities are very important as they facilitate not only the movement of people, but also of capital, information and other resources. These functions are fulfilled by the railway connection between Krakow and Katowice. The main academic and industrial centres etc. are located in these cities. On the route Kraków– Katowice there are: a part of the Krakow agglomeration and a part of the Upper Silesian conurbation. For many years these cities have suffered from unsatisfactory journey times and a low number of trains. Travelers who wanted to use public transport services were left to use buses. From December 2020, the number of train services on this route has been increased and journey times significantly reduced. On this route, the number of connections operated by PKP Intercity, POLREGIO increased. A few courses of Koleje Śląskie have also appeared. This phenomenon has a positive impact, because the competition between rail and bus transport has started. The main purpose of the article is to examine the consequences of the modernization of the railway line connecting Krakow and Katowice and its impact on the network of connections. The secondary one is to compare the offers of carriers. The article focuses on parameters related to: the number of connections per day, travel time and the number of stations served. These considerations may be an inspiration for further research on the network of connections between metropolitan cities, such as Krakow and Katowice.

16

Siła geometrii, redukcji i barwy. Osiedle TBS w katowickiej dzielnicy Giszowiec

Radwański Damian

Builder

|

2022

|

R.26, nr 8

42--45

PL

Podstawowym celem pracy jest kontestacja rozpowszechnianego i utrwalanego przekonania wskazującego, że opracowanie rozwiązania architektonicznego o wysokich walorach użytkowych i estetycznych w ramach programu TBS jest mało prawdopodobne. Postawiona w pracy hipoteza zakłada, że realizacja taniego budownictwa wielorodzinnego noszącego znamiona rozwiązania o wysokiej jakości jest możliwa wówczas, gdy przyjęta strategia projektowa odwołuje się do syntezy odpowiednio dobranych paradygmatów modernizmu. Przyjęta w pracy metodyka polega na kreatywnej i konsekwentnie ukierunkowanej korelacji odpowiednich warstw autorskiego rozwiązania architektonicznego ze wskazanymi poglądami wybitnych twórców. Ostatecznym rezultatem założeń wstępnych jest architektoniczny projekt koncepcyjny zespołu mieszkaniowego, w którym wysoka jakość rozwiązań jest pochodną strategii projektowej zakorzenionej w ponadczasowych tezach modernizmu. Najważniejszym wnioskiem z przeprowadzonej analizy jest przekonanie, że w ramach programu TBS, którego pryncypia są podporządkowane kryteriom niskich kosztów realizacji inwestycji, istnieją realne możliwości kreowania rozwiązań architektonicznych o wysokich walorach użytkowych i estetycznych.

EN

The primary purpose of this study is to contest the constantly spread and established belief indicating that the development of an architectural solution of high functional and aesthetic values within a TBS program is unlikely. The hypothesis posed in the paper assumes that the implementation of low-cost, high-quality multifamily housing is possible when the assumed project strategy is inspired by a synthesis of selected paradigms of modernism. The methodology adopted in the study is based on a creative, consistent and author-oriented correlation of the relevant layers of the author's architectural solution with the indicated views of prominent architects. The final result of the preliminary assumptions is the architectural conceptual design of a residential complex in which the high quality of the solutions is a derivative of a design strategy based on the proven, constantly up-to-date and timeless canons of modernism. The most important conclusion from the analysis is the idea that within the TBS programme, whose principles are subordinated to the criteria of low investment implementation costs, there are real possibilities of creating architectural solutions of high utility and aesthetic values.

17

Zielone dachy - Wybrane przykłady realizacji w Katowicach i w Warszawie

Biela Magdalena

Zieleń Miejska

|

2021

|

Nr 5

24--28

PL

Zielona ściany i dachy są żywymi obrazami, ciągle zmieniającymi się w zależności od pory roku, mieniącymi się kolorami i formą. Szczególnie w bezśnieżne zimy, kiedy wszystko wokół jest szare, rośliny zimozielone wprowadzają intensywny kolor zieleni i odcienie brązu. Efekt ten jest dobrze przyjmowany przez mieszkańców, w ich ocenie dodaje optymizmu i stanowi ciepły kolorystyczny punkt.

18

Rewitalizacyjny rozmach

Łukaszewicz Małgorzata

Zieleń Miejska

|

2021

|

Nr 1

6--13

PL

rewitalizacja to zmiany w przestrzeni publicznej słuzące w pierwszej kolejności społecznościm lokalnym. Rewitalizacja jest odzyskiwaniem terenów i przeprowadzaniem modernizacji tychże w taki sposób, aby zmianie - a w zasadzie poprawie - uległy ich własności uzytkowe. Inwestycje z obszaru rewitalizacji prowadzone są z zaangażowaniem niemałych środków finansowych. jakie działania rewitalizacyjne - w tym związane z zielenią - prowadzą wybrane miesta w Polsce?

19

The concentration level of PM10 in southern Poland (Katowice, Kraków, and Rzeszów) during the year 2018

Qor-el-aine Achraf, Béres András, Géczi Gábor

Science, Technology and Innovation

|

2021

|

Vol. 14, no. 3-4

27--34

EN

Human health and food quality are greatly affected by the state of the ambient air. In the European Union, Poland is considered as a country that has the most polluted air. The level of PM10 concentration exceeds the EU limit value in almost all the areas of Poland, but higher concentrations are registered in the southern regions, which are considered as the coal heartlands. Katowice, Kraków, and Rzeszów are three big cities in the southern part of Poland and are surrounded by coal mining industries. High PM10 concentrations are usually registered in these three cities, especially in the winter period. In 2018, the peak PM10 daily concentration occurred in the three cities at the same period (04/03/2018 in Rzeszów, 05/03/2018 in Kraków, and 05/03/2018 in Katowice). The aim was to identify the effect of each of the 8 coal mines that exist in Poland on the level PM10 concentration for the first week and March where the highest daily PM10 concentration for the year 2018 was registered. Using HYSPLIT Frequency analysis, the results showed that 100% of the particles coming from Bełchatów, Bolesław Śmiały, Halemba, Jas-Mos, Pniówek and Marcel Coal Mines hit Katowice region, and 10% from Bogdanka. While for Kraków, it was affected by 100% of the particles that are originated from Bolesław Śmiały, Pniówek, Halemba, and Jas-Mos Coal Mines and 10% Bogdanka, Bełchatów, and Marcel Coal Mines. Moreover, Rzeszów was the least affected city by the coal mines, 10% of the particles coming from Bogdanka, Bełchatów, Jas-Mos and Marcel, Halemba, and Pniówek Coal Mines attributed to high PM10 concentration during the first week of March 2018. Katowice and Kraków are more affected by the coal mines industry, Particulate Matter particles originating from the coal mines sites contribute to the high level of PM10 concentration.

20

Wykorzystanie zabytkowego Szybu Poniatowski w Katowicach w kształceniu architektonicznym

Świerzawski Jakub, Hangiel Paulina

Builder

|

2021

|

R.25, nr 8

6--9

PL

Artykuł opisuje działania w procesie dydaktycznym na kierunku architektura, których temat był związany z Szybem Poniatowski w Katowicach w latach 2019-2021. To studium przypadku wykorzystania zabytku w procesie dydaktycznym. Ponadto pokazuje wybrane wnioski i pomysły osób studiujących dla wskazanego terenu. Zrozumienie oraz opisanie potencjału terenu Szybu Poniatowski było zagadnieniem poruszanym: na międzynarodowych warsztatów studenckich w semestrze letnim 2019/2020, podczas architektoniczno-urbanistycznego warsztatu dla studentów, w semestrze letnim 2019/2020, w pracach dyplomowych magisterskich.

EN

The article describes how the historic Poniatowski Shaft in Katowice was used in the didactic process in the architecture major at the University of Technology in Katowice in the years 2019-2021. The article is a case study of the use of the monument in the didactic process. Moreover, it shows selected conclusions and ideas of the students for the indicated site. Understanding and describing the potential of the Poniatowski Shaft site was an issue addressed: at an international student workshop in the summer semester 2019/2020, during an architectural and urban planning workshop for students, in the summer semester 2019/2020, in master's theses.