Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 121

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 7 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  odwodnienie
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 7 next fast forward last
PL
Stopień wodny w Krzywańcu piętrzy wody rzeki Bóbr i pozwala na skierowanie wody do kanału derywacyjnego elektrowni wodnej w Dychowie. Powyżej jazu powstał zbiornik na brzegu, którego położona jest wieś Cieszów. W przekroju wsi zwierciadło wody podniosło się o ok. 3,5 m w stosunku do normalnego poziomu wody w rzece przed budową stopnia. Aby nie dopuścić do znacznego podniesienia się wód gruntowych i podtopienia wsi wykonane zostały drenaże i rowy odwadniające. Obecnie, mimo opisanych wyżej urządzeń, obserwuje się wysoki poziom wód gruntowych na terenie zabudowanym wsi, piwnice budynków są stale zalewane wodą.
EN
The Krzywaniec barrage dams the waters of the Bóbr River and allows the water to be directed to the derivative canal of the Dychów hydropower plant. On the shore of the reservoir, there is the village of Cieszów. In the cross-section of the village, the water table rose by about 3.5 m in relation to the normal water level in the river before the construction of the barrage. Drainage and drainage ditches were made to prevent a significant rise of groundwater and flooding of the village. Currently, despite the devices described above, a high level of groundwater is observed in the built-up area of the village, and the basements of buildings are constantly flooded with water.
PL
Jak już wspomniano w pierwszej części artykułu, która ukazała się na łamach „Nowoczesnego Budownictwa Inżynieryjnego” w numerze 3 z 2021 r. [1], tematyka dotycząca przepustów wielootworowych jest złożona i wieloaspektowa. Niniejszy artykuł zawiera kolejną część podstawowych informacji związanych z hydrologią i hydrauliką przepustów wielootworowych. Zagadnienia te są specyficzne dla tego typu obiektów, a szczególnie istotne w przypadku omawianych przepustów wielootworowych.
EN
The paper presents a monitoring system for the pipeline network at Piast-Ziemowit Hard Coal Mine, Ziemowit Operation, which was implemented in February 2023. The system covers monitoring of both fire system pipelines and pipelines of the dewatering and drinking water systems. The Ziemowit Operation is self-sufficient in terms of water consumption both for technological and domestic purposes. Precise monitoring of pipelines allows to maintain installation parameters at a level sufficient for technological and mine fire safety purposes. The system also allows for the detection of emergency conditions, monitoring of water levels in storage reservoirs, while in terms of hydrogeology it is used for water balancing. Flowmeters installed at the pumps allow the actual measurement of pump performance, determine their efficiency, and thus allow diagnostics to anticipate future failures and take preventive measures. Visualisation of the performance of the system is available from a web browser and enables convenient and intuitive configuration to suit the user's current needs related to making changes to the system. The visualisation application has extensive functionality for current viewing and analysis of historical events and diagnostics of emergency conditions.
PL
W artykule przedstawiono system monitorowania sieci rurociągów w kopalni Piast- -Ziemowit Ruch Ziemowit, który został wdrożony w lutym 2023 r. System obejmuje monitoring rurociągów systemów: przeciwpożarowego, odwadniania oraz wody pitnej. Ruch Ziemowit jest samowystarczalny w zakresie zużycia wody zarówno do celów technologicznych, jak i bytowych. Precyzyjny monitoring rurociągów pozwala na zapewnienie parametrów instalacji dla celów technologicznych i bezpieczeństwa pożarowego kopalni. System pozwala również na wykrywanie stanów awaryjnych, monitoring poziomu wody w zbiornikach wyrównawczych, a pod względem hydrogeologicznym stosowany jest do bilansowania wód. Przepływomierze zainstalowane przy pompach pozwalają na faktyczny pomiar ich wydajności, określenie ich sprawności, a tym samym pozwalają na diagnostykę wyprzedzającą przyszłe awarie oraz podjęcie działań zapobiegawczych. Wizualizacja pracy systemu dostępna jest z poziomu przeglądarki internetowej i pozwala na wygodną oraz intuicyjną konfigurację pod bieżące potrzeby użytkownika związane z wprowadzaniem zmian w instalacji. Aplikacja wizualizacyjna posiada rozbudowaną funkcjonalność do podglądu bieżącego i analizy zdarzeń historycznych oraz diagnostyki stanów awaryjnych.
PL
W artykule przedstawiono system monitorowania sieci rurociągów w kopalni Piast- -Ziemowit Ruch Ziemowit, który został wdrożony w lutym 2023 r. System obejmuje monitoring rurociągów systemów: przeciwpożarowego, odwadniania oraz wody pitnej. Ruch Ziemowit jest samowystarczalny w zakresie zużycia wody zarówno do celów technologicznych, jak i bytowych. Precyzyjny monitoring rurociągów pozwala na zapewnienie parametrów instalacji dla celów technologicznych i bezpieczeństwa pożarowego kopalni. System pozwala również na wykrywanie stanów awaryjnych, monitoring poziomu wody w zbiornikach wyrównawczych, a pod względem hydrogeologicznym stosowany jest do bilansowania wód. Przepływomierze zainstalowane przy pompach pozwalają na faktyczny pomiar ich wydajności, określenie ich sprawności, a tym samym pozwalają na diagnostykę wyprzedzającą przyszłe awarie oraz podjęcie działań zapobiegawczych. Wizualizacja pracy systemu dostępna jest z poziomu przeglądarki internetowej i pozwala na wygodną oraz intuicyjną konfigurację pod bieżące potrzeby użytkownika związane z wprowadzaniem zmian w instalacji. Aplikacja wizualizacyjna posiada rozbudowaną funkcjonalność do podglądu bieżącego i analizy zdarzeń historycznych oraz diagnostyki stanów awaryjnych.
EN
The paper presents a monitoring system for the pipeline network at Piast-Ziemowit Hard Coal Mine, Ziemowit Operation, which was implemented in February 2023. The system covers monitoring of both fire system pipelines and pipelines of the dewatering and drinking water systems. The Ziemowit Operation is self-sufficient in terms of water consumption both for technological and domestic purposes. Precise monitoring of pipelines allows to maintain installation parameters at a level sufficient for technological and mine fire safety purposes. The system also allows for the detection of emergency conditions, monitoring of water levels in storage reservoirs, while in terms of hydrogeology it is used for water balancing. Flowmeters installed at the pumps allow the actual measurement of pump performance, determine their efficiency, and thus allow diagnostics to anticipate future failures and take preventive measures. Visualisation of the performance of the system is available from a web browser and enables convenient and intuitive configuration to suit the user's current needs related to making changes to the system. The visualisation application has extensive functionality for current viewing and analysis of historical events and diagnostics of emergency conditions.
5
PL
Gospodarowanie wodą deszczową w mieście wymaga wielu działań – trzeba zarówno zabezpieczać budynki i ich otoczenie przed negatywnymi skutkami deszczu, jak i retencjonować i wykorzystywać bezcenne zasoby wody deszczowej. Obok produktów i systemów inżynierii sanitarnej i ekologicznej odpowiadających jednostkowo na te problemy w branży trwa rozwój rozwiązań pozwalających podejść do całego zagadnienia wód opadowych kompleksowo.
6
Content available remote Tekstura nawierzchni lotniskowych w aspekcie skuteczności ich odwadniania
PL
Charakterystyka odwodnienia pola ruchu naziemnego lotnisk, a dokładnie szybkie odprowadzenie wody z nawierzchni stanowi główny czynnik bezpieczeństwa uwzględniany na etapie projektowania, budowy i utrzymania pola ruchu naziemnego oraz obszarów przylegających. Odprowadzanie wody z nawierzchni stanowi wymóg podstawowy i służy zmniejszeniu grubości warstwy wody na powierzchni. Odpowiednie odwodnienie jest zapewniane przede wszystkim poprzez powierzchnie o odpowiednim nachyleniu, zarówno podłużnym jak i poprzecznym (naturalne odprowadzanie wody). Natomiast dynamiczne odwodnienie uzyskiwane jest poprzez teksturę nawierzchni. W pracy przedstawiono wyniki badań w zakresie tekstury nawierzchni lotniskowych oraz ich analizę w odniesieniu do aktualnych wymagań. W badaniach, poza obecnie używaną punktową metodą pomiarową zastosowano nowatorską metodę oceny właściwości przeciwpoślizgowych, umożliwiającą równoczesny pomiar współczynnika tarcia µ oraz nowego współczynnika ciągłej średniej głębokości profilu i tekstury CMPTD. Uzyskane wyniki pozwoliły na przedstawienie wniosków, że przy ocenie tekstury nawierzchni lotniskowych i tym samym projektowaniu rozwiązań konstrukcyjnych w zakresie ich odwodnienia zasadnym jest uwzględnienie technologii jej wykonania (beton cementowy czy beton asfaltowy).
EN
The drainage characteristics of the surface movement area of airports, and more precisely the rapid drainage of water from the surface, is the main safety factor taken into account at the design, construction and maintenance stage of the movement area and adjacent areas. Drainage of water from the pavement is a basic requirement and serves to reduce the thickness of the water layer on the surface. Adequate drainage is ensured primarily by surfaces with an appropriate slope, both longitudinal and transverse (natural water drainage). On the other hand, dynamic drainage is achieved through the texture of the pavement. The paper presents the results of research on the texture of airport pavements and their analysis in relation to the current requirements. In the tests, apart from the currently used point measurement method, an innovative method of assessing anti-skid properties was used, which allowed for the simultaneous measurement of the friction coefficient µ and the new coefficient of continuous mean profile depth and CMPTD texture. The obtained results allowed for the presentation of conclusions that when assessing the texture of airport pavements and thus designing structural solutions for their drainage, it is reasonable to take into account the technology of its implementation (cement concrete or asphalt concrete).
PL
Opisano wiadukt kolejowy o małej wysokości ustrojowej. Opisano uszkodzenia wiaduktu po około 50 latach użytkowania. Omówiono sposób naprawy uszkodzeń, głównie w obrębie blachy pomostu oraz systemu odwodnienia.
EN
The paper describes the structure of a low-construction-depth railway flyover. After approximately 50 years of operation, the steel span, bearings and supports have experienced various damages, which have been described in the paper. Methods of damage repair have been shown, especially those concerning the deck plate and drainage system. Also the supplementary works have been described.
PL
Problematyka gospodarowania wodami stanowi jeden z najważniejszych elementów funkcjonowania kopalni i ma znaczący wpływ na koszty wydobycia surowca oraz postrzeganie branży górnictwa. Obniżenie zwierciadła wód podziemnych, niezbędne do prowadzenia eksploatacji, powoduje powstanie wokół odkrywki leja depresji. Jego zasięg decyduje o wpływie odwadniania na środowisko. Wykorzystanie wód pochodzących z odwodnienia złoża może przyczynić się do złagodzenia skutków jakie na środowisko wywołuje ten proces. Wymaga to stworzenia systemu zarządzania wodami kopalnianymi z wykorzystaniem symulacji numerycznych przepływu wód podziemnych oraz badań w sieci monitoringu wód podziemnych i powierzchniowych. Powinien on stanowić podstawowe narzędzie podejmowania decyzji środowiskowych, technicznych i inwestycyjnych na obszarach zagrożonych lub będących pod wpływem odwadniania.
EN
The water management is one of the most important elements of a mine operation and has a significant impact on the costs of mining and the social acceptance of a mine. The lowering of the groundwater table for dewatering reasons creates a cone of depression around a pit. Its range determines the impact of drainage on the environment. The use of water from a mine dewatering may be used for mitigation of effects of drainage on the environment. This requires a mine water management system using numerical simulations as well as groundwater and surface water monitoring. It should be a basic tool for making environmental, technical and investment decisions in areas at risk and being under the influence of mine drainage.
PL
Na rynku oferowany jest szeroki asortyment studzienek i włazów – o zróżnicowanych średnicach, poziomie zaawansowania technicznego, wykonanych z różnych materiałów i przeznaczonych do rozmaitych obszarów zastosowań. Te z wyrobów, w których stawia się na najwyższą jakość finalnego produktu, mają wspólny mianownik – każdemu producentowi zależy na jak najlepszej trwałości i funkcjonalności proponowanych rozwiązań.
EN
Hydrogenic habitats play important ecological roles, particularly in mountain areas. In mountain areas, surface layers typically contain large concentrations of organic matter and are capable of accumulating large volumes of water. This has a positive impact on water management. Due to its specific properties, the soil in hydrogenic habitats supports many rare and often listed species of fauna and flora. Such hydrogenic habitats include: low sedge mountain fens and mountain fens of the Caltho Alnetum community which, despite their limited areas, have a positive impact on biodiversity. In the 20th century, drainage due to land use changes caused the degradation of many such habitats. As a result, soils from the organic matter accumulation phase entered the decay phase. A consequence of the change in habitat conditions is the extinction of many plant and animal species of narrow ecological amplitude, usually classified as stenotopic species. To prevent the degradation of hydrogenic habitats, it is necessary to start their restoration processes, which should be the most effective and possibly least intrusive. The work discusses both the methodology and restoration procedures of selected degraded habitats of mountain fen of the Caltho Alnetum community in the Babia Góra National Park and presented the impact of those procedures on the water levels.
PL
Siedliska hydrogeniczne pełnią ważne funkcje ekologiczne zwłaszcza na terenach górskich. Ich gleby charakteryzujące się dużą zawartością materii organicznej są w stanie akumulować znaczne ilości wody, co pozytywnie wpływa na gospodarkę wodną. Ze względu na specyficzne właściwości gleby tych siedlisk hydrogenicznych są miejscem występowania wielu rzadkich gatunków roślin i zwierząt, z których wiele jest objętych ochroną gatunkową. Do siedlisk hydrogenicznych należą m.in. młaki niskoturzycowe i bagienna olszyna górska, które pomimo małej powierzchni, jaką zajmują, na terenach górskich wpływają korzystnie na utrzymanie ich bioróżnorodności. W XX wieku wiele z tych siedlisk z powodu zmian sposobu użytkowania terenu zostało zdegradowanych w wyniku odwodnienia. Proces ten powoduje przejście gleb organicznych z fazy akumulacji w fazę decesji. Konsekwencją tego jest zmiana warunków siedliskowych oraz ekstynkcja wielu gatunków roślin i zwierząt o wąskiej amplitudzie ekologicznej zaliczanych do gatunków stenotopowych. Aby zahamować degradację siedlisk hydrogenicznych, konieczne jest pod jęcie procesów renturyzacyjnych, których celem powinno być przywrócenie ich pierwotnych warunków. Procesy te powinny być jak najmniej inwazyjne w stosunku do terenów, na których znajdują się te siedliska te. W pracy omówiono metodykę oraz sposób przeprowadzenia procesów renaturyzacyjnych na wybranych, zdegradowanych siedliskach bagiennej olszyny górskiej w Babiogórskim Parku Narodowym oraz przedstawiono wpływ tych zabiegów na poziom wód mokradeł.
PL
Obok tlenu, to właśnie woda jest najważniejszym składnikiem pobieranym przez człowieka z otoczenia. Nie od dziś wiadomo, że niedobór płynów, prowadzący do zaburzeń funkcjonowania organizmu i do śmierci, jest dużo szybciej odczuwalny niż całkowity brak dostępu do pożywienia. Zapewnienie odpowiedniego nawodnienia pracownikom jest jedną z najbardziej skutecznych interwencji w celu ochrony ich zdrowia i wydajności podczas pracy w gorącym środowisku. Pracownicy podczas pracy powinni pić często niewielkie ilości schłodzonej (10-15 "O wody przed wystąpieniem uczucia pragnienia. Aby skutecznie zapobiegać odwodnieniu w pracy, należy być prawidłowo nawodnionym przed rozpoczęciem pracy, często przyjmować małe porcje płynów już od początku pracy oraz wyrównać powstałe niedobory po jej zakończeniu.
EN
Water (except for oxygen) is sometimes said to be the most important component absorbed by humans from the environment. It's been widely known for a long time that a deficiency of fluids, leading to disturbances in the functioning of the body and, ultimately, to death, is felt much faster than the total lack of access to food. Providing adequate hydration for employees is one of the most effective interventions to protect their health and performance while they work in hot environments. These workers should often drink small amounts of chilled (10-15 °C) water before feeling thirsty. To effectively prevent dehydration at work, the employee should be properly hydrated beforehand, he should follow with drinking small portions of fluid in the beginning of her/his shift, and compensate for any deficiency of fluid after work.
PL
Wykazano różnice w wynikach badań uzyskanych metodą modelowania oraz wzorów analitycznych. Uzyskane rozbieżności porównano do obserwacji terenowych i wykazano, że w przypadku większych inwestycji przeważają zalety metod modelowych.
EN
The differences in modeling and analytical formulas were proofed. Obtained discrepancies were compared to field data. The results suggests using modeling in case of large investment.
13
Content available remote Funkcja drenażowa geosyntetyków
PL
Spośród wielu funkcji geosyntetyków, które powszechnie znajdują zastosowanie w budownictwie, jedną z istotniejszych jest funkcja drenażowa. Zapewnienie długotrwałego, niezawodnego funkcjonowania drenażu wymaga przyjęcia odpowiedniego geokompozytu drenażowego.
EN
Recently, the use of inorganic binders cured by heat as a progressive technology for large scale production of cores is widely discussed topic in aluminium foundries. As practical experiences show, knock-out properties of inorganic binders were significantly increased, although they cannot overcome organic based binder systems. This paper contains information about hot curing processes based on alkali silicate and geopolymer binder systems for core making. Main differences between hot cured geopolymers and hot cured alkali silicate based inorganic binders are discussed. Theory of geopolymer binder states, that binder bridge destruction is mainly of adhesive character. The main aim of this research paper was to examine binder bridge destruction of alkali silicate and geopolymer binder systems. In order to fulfil this objective, sample parts were submitted to defined thermal load, broken and by using SEM analysis, binder bridge destruction mechanism was observed. Results showed that geopolymer binder system examined within this investigation does not have mainly adhesive destruction of binder bridges, however the ratio of adhesive-cohesive to cohesive destruction is higher than by use of alkali silicate based binder systems, therefore better knock-out properties can be expected.
PL
W artykule przedstawiono problem – często występujący w aglomeracjach – zrzutu do cieków powierzchniowych wód podziemnych powstałych na skutek odwodnienia wykopu. W przedmiotowym przypadku Potoku Służewieckiego problemem jest istotna różnica w składzie chemicznym wód powierzchniowych i podziemnych. Wody potoku są wodami bardzo zanieczyszczonymi składającymi się w znaczącym stopniu z wód opadowych wprowadzanych do potoku bezpośrednio z kolektorów kanalizacji deszczowej. Odprowadzane do cieku powierzchniowego wody podziemne są wodami o III klasie jakości (ze względu na wysoką zawartość żelaza i manganu). W celu określenia wielkości zmian składu chemicznego wód potoku po procesie mieszania, wykonano modelowanie geochemiczne. Uzyskane efekty wskazywały bezpośrednio, niezależnie od proporcji mieszania wód podziemnych i powierzchniowych, na obniżenie wartości pH potoku oraz niemal całkowite przejście wszystkich form żelaza w żelazo na trzecim stopniu utlenienia. Implikuje to pojawienie się w potoku wód zabarwionych. Dlatego też, zakładając stosowanie dodatkowych zabiegów napowietrzających, obliczono wymaganą zawartość tlenu potrzebną do całkowitego usunięcia żelaza z wód podziemnych, jeszcze przed zrzutem do wód Potoku Służewieckiego.
EN
The paper presents a typical problem for agglomeration areas, i.e. the discharge of drainage water from the excavation pit to the watercourse. In case of the Potok Służewiecki, the most important problem is a significant difference in the chemical composition of surface and groundwater. An important part of the Potok Służewiecki water originates from polluted water discharged from rainwater sewage collectors. Discharged groundwater is mostly categorized as the quality class II, but significant concentrations of Fe and Mn reduce its categorization to quality class III. In order to determine the extent of changes in the chemical composition of the Potok Służewiecki water due to water mixing process, geochemical modelling in various quantitative ratios was carried out. Obtained results show lowering of the pH and almost complete transition of all Fe speciations into the Fe3+ form, regardless of the mixing ration of ground and surface water. This implies the appearance of coloured water in the Potok Służewiecki. Therefore, assuming the use of additional aeration measures, the oxygen amount needed for complete removal of iron from groundwater before its discharge to the Potok Służewiecki was calculated. Possible impact of the Potok Służewiecki on the rock matrix before and after mixing with discharge water was also presented in the article.
16
Content available Zagospodarowanie wód opadowych i systemy odwodnień
PL
Wody opadowe stanowią bardzo istotne zagadnienie w warunkach funkcjonowania osadnictwa, a ich zagospodarowanie było zawsze priorytetem. Szczególne miejsce zajmują w tej kwestii odwodnienia układów komunikacyjnych, których zasadniczą właściwością powinna być przede wszystkim skuteczność działania. Odpowiednie systemy odwodnienia gwarantują także trwałość budowli infrastrukturalnych.
17
Content available Kształtowanie ramp na drogach dwujezdniowych
PL
Rampa drogowa jest geometrycznym przejściem między odcinkami drogi o przeciwnych pochyleniach poprzecznych. Niewłaściwe kształtowanie ramp, zwłaszcza na szerokich jezdniach dróg dwujezdniowych, może powodować słaby odpływ wody z jezdni i zagrażać bezpieczeństwu ruchu. Ma to szczególne znaczenie na odcinkach dróg o małym pochyleniu podłużnym. W artykule przedstawiono zasady projektowania ramp drogowych wynikające z przepisów i doświadczeń polskich i niemieckich.
EN
Road ramp is geometric transition between sections of road having opposite transverse grades. Improper shaping of ramps, in particular on wide carriageways, may causes weak water outflow from carriageway and pose danger of road safety. This have particular influence on road sections having small longitudinal grade. In this article, principles of road rams design following from Polish and German regulations and experience are presented.
EN
This paper concerns the results of dehydrogenation of gomphrenin pigments isolated from the purple flowers of Gomphrena globosa L. depending on pH and Cu2+ activity. Betalains are the plant dyes divided into red-violet betacyanins and yellow-orange betaxanthins. These compounds show prohealth properties proven by numerous studies [1]. Isolation of gomphrenins from the plant material was performed in the following stages: preparative extraction, filtration on a silica layer, preliminary purification and concentration on a bed of strong anion exchanger, preparative chromatographic fractionation and sample liofilization. The dehydrogenation studies of gomphrenin I and II were carried out in aqueous solutions (pH 3, 5 and 7) catalyzed by Cu2+ ions addition. The resulting product mixtures of dehydrogenated and decarboxylated gomphrenin derivatives were monitored by high-performance liquid chromatography with diode-array and mass spectrometric detection (LC-DAD-ESI-MS). Based on the results, it can be stated that decarboxylated and dehydrogenated gomphrenin II derivatives are more stable than gomphrenin I derivatives, presumably due to acylation of the glucose moiety. The highest levels of gomphrenin I derivatives were observed at pH 7, however, they were mainly monodecarboxylated ones. At pH 3, significant fraction was represented by tridecarboxylated and dehydrogenated derivatives. The lowest yield of the degradation products was indicated at pH 5.
EN
In this report, the influence of ammonia on dehydrogenation of gomphrenin pigment, isolated from purple inflorescences of Gomphrena globosa L., in selected organic solvents (methanol, ethanol, acetone and acetonitrile) at 40°C is presented. Betacyanins are water-soluble, vacuolar plant pigments. Due to their numerous pro-health properties, they can be applied in the pharmaceutical industry and as food colorants. However, as most of natural products, they are less stable than synthetic dyes, therefore, further studies need to be carried out on their stability, but also on determination of their degradation products as well as degradation mechanisms. For the experiments of the ammonia treatment, prolonged isolation of gomphrenin from the plant material including extraction, preliminary purification, preparative HPLC fractionation, concentration and liofilization were performed. The tested pigment dissolved in organic solvents was treated by ammonia and the samples for analysis were taken during and after reaction. For identification of obtained derivatives of gomphrenin, high-performance liquid chromatography with diode-array and mass spectrometric detection (LC-DAD-ESI-MS) was performed. As a result of heat processing, the mixture of decarboxylated and dehydrogenated gomphrenin derivatives was detected. Based on the experimental results, it can be stated that gomphrenin is characterized by the greatest stability in methanolic solutions while it is the most labile in the acetonitrilic ones.
first rewind previous Strona / 7 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.