Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

„Z pożogi i ognia”. Początki Katedry Szkła na Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu

Włodarczyk Adam

Szkło i Ceramika

|

2025

|

R. 76, nr 1

60--67

PL

Polskie szkło artystyczne i użytkowe jest powoli odkrywaną dziedziną w historii rodzimego designu. Zdobywa ono coraz większą popularność, a nazwiska projektantów szkła zaliczanych do „Wrocławskiej Szkoły Szkła” zyskują miano ikon wzornictwa. Ta rzadka specjalizacja jednoznacznie kojarzy się z Dolnym Śląskiem, gdzie w stolicy regionu – Wrocławiu, tuż po II wojnie światowej powstała unikatowa w skali kraju Katedra Szkła na Wydziale Ceramiki i Szkła Akademii Sztuk Pięknych. Postaciami kluczowymi dla stworzenia środowiska wrocławskich artystów szkła był Eugeniusz Geppert – założyciel Akademii i Stanisław Dawski – inicjator i opiekun Katedry Szkła w pierwszych latach jej istnienia. Dzięki ich staraniom, do dziś kształci się na jedynym w kraju Wydziale Szkła i Ceramiki projektantów i artystów szkła, a polska sztuka i wzornictwo wyróżnia się niepowtarzalną grupą twórców skoncentrowanych na tej unikatowej materii.

EN

Polish artistic and utility glass is a slowly discovered field in the history of domestic design. It is gaining in popularity and the names of glass designers included in the so-called "Wrocław School of Glass" are becoming icons of design. This rare specialization is clearly associated with Lower Silesia, where in the capital of the region - Wrocław, just after World War II, a unique Department of Glass was established at the Faculty of Ceramics and Glass of the Academy of Fine Arts. The key figures in creating the community of Wrocław glass artists were Eugeniusz Geppert, the founder of the Academy and Stanisław Dawski, the initiator and guardian of the Department of Glass. Thanks to their efforts, glass designers and artists are still educated at the only Faculty of Glass and Ceramics in the country, and Polish art and design is distinguished by a unique group of creators focused on the glass material.

2

Wpływ dobudowy budynku na stan kamienicy o konstrukcji tradycyjnej

Klimek Adam, Napiórkowski Mateusz

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 2

137--139

PL

W artykule przedstawiono doświadczalną ocenę wpływu rozbiórki sąsiedniego budynku, a następnie dobudowy budynku żelbetowego do ściany szczytowej kamienicy znajdującej się w centrum Wrocławia. Przedstawiono wyniki monitoringu przemieszczeń pionowych fundamentów oraz uszkodzenia konstrukcji istniejącej kamienicy, powstałe w wyniku prowadzonych prac rozbiórkowych i budowlanych. Poddano ocenie poprawność zastosowanych zabezpieczeń istniejących fundamentów przed wpływem rozbiórki i dobudowy, ich zgodność z wytycznymi instrukcji Instytutu Techniki Budowlanej oraz skuteczność ww. wytycznych w odniesieniu do budynków o konstrukcji tradycyjnej.

EN

The article presents an experimental assessment of the impact of the demolition of a neighboring building and the subsequent addition of a reinforced concrete building to the gable wall of a tenement house located in the center of Wrocław. The results of monitoring vertical displacements of foundations and damage to the structure of the existing tenement house resulting from demolition and construction works were presented. The correctness of the applied protection of existing foundations against the impact of demolition and additions, their compliance with the guidelines of the instructions of the Building Research Institute and the effectiveness of the above-mentioned guidelines in relation to buildings with traditional construction were assessed.

3

Problemy konstrukcyjne związane z przebudową i rozbudową istniejącej hali przemysłowej na centrum sportowo-rekreacyjne

Dmochowski Grzegorz, Szołomicki Jerzy

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 2

109--111

PL

Artykuł przedstawia kluczowe zagadnienia konstrukcyjne związane z kolejnym etapem adaptacji hal przemysłowych dawnego zakładu Archimedes we Wrocławiu do nowej funkcji sportowo-rekreacyjnej. Obiekt ten, o bogatej historii przemysłowej, przeszedł kompleksową transformację, przekształcając się w nowoczesne centrum sportowe. Mimo gruntownych zmian zachowano wybrane elementy istniejącej architektury, nadając przestrzeni unikalny charakter. Adaptacja przemysłowych przestrzeni do nowej funkcji wymagała właściwych rozwiązań konstrukcyjnych, które umożliwiły harmonijne połączenie dawnej tkanki budowlanej z nowoczesnymi standardami użytkowymi.

EN

The article presents key structural issues related to the next stage of adapting the industrial halls of the former Archimedes factory in Wrocław to a new sports and recreation function. This facility, with a rich industrial history, has undergone a comprehensive transformation, becoming a modern sports centre. Despite the extensive changes, selected elements of the existing architecture were preserved, giving the space a unique character. Adapting industrial spaces to a new function required appropriate structural solutions that allowed a harmonious integration of the old building fabric with modern user standards.

4

Nieniszczące określanie grubości i wytrzymałości na ściskanie betonowych elementów dostępnych jednostronnie na przykładzie Trzonolinowca

Gorzelańczyk Tomasz, Schabowicz Krzysztof

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 2

209--211

PL

W artykule przedstawiono wyniki badań określania grubości i wytrzymałości na ściskanie betonowych elementów dostępnych jednostronnie na przykładzie budynku Trzonolinowca zlokalizowanego we Wrocławiu. W badaniach wykorzystano nieniszczącą metodę tomografii ultradźwiękowej oraz metodę sklerometryczną. Z wykorzystaniem metody tomografii ultradźwiękowej określono grubość przedmiotowego trzonu budynku. Z kolei z wykorzystaniem metody sklerometrycznej określono wytrzymałość na ściskanie ścian betonowych trzonu budynku.

EN

The article presents the results of tests for determining the thickness and compressive strength of concrete building elements accessible on one side, using the example of the Trzonolinowiec building located in Wrocław. The tests used the non-destructive ultrasonic tomography method and the sclerometric method. The thickness of the building core in question was determined using the ultrasonic tomography method. In turn, the compressive strength of the concrete walls of the building core was determined using the sclerometric method.

5

Kompleksowa ocena stanu technicznego zabytkowego budynku na przykładzie Villi Colonia we Wrocławiu

Dmochowski Grzegorz, Szołomicki Jerzy

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 2

112--114

PL

Przedstawiona w artykule ocena stanu technicznego zabytkowego budynku Villi Colonia została przeprowadzona z wykorzystaniem kompleksowej metodologii, obejmującej szczegółowe oględziny, badania materiałowe oraz obliczenia statyczne. Kluczowym założeniem przyjętego podejścia było dostosowanie metod diagnostycznych do specyfiki obiektów zabytkowych, co pozwoliło na analizę stanu konstrukcji przy jednoczesnym zachowaniu integralności historycznej struktury budynku. W szczególności, w przypadku drewnianych stropów, gdzie tradycyjne metody oceny wymagałyby ingerencji w oryginalne elementy wystroju wnętrza, zastosowano rozwiązanie w postaci inspekcji kamerą endoskopową. Wyniki przeprowadzonych badań posłużyły do opracowania zaleceń dotyczących renowacji i wzmocnienia konstrukcji.

EN

The technical assessment of the historic Villa Colonia building presented in the article was carried out using a comprehensive methodology, including detailed inspections, material testing, and structural calculations. A key assumption of the adopted approach was the adaptation of diagnostic methods to the specific characteristics of historic buildings, allowing a precise analysis of structural condition while maintaining the integrity of the building’s historical structure. In particular, in the case of wooden ceilings, where traditional assessment methods would require intervention in the original interior elements, an innovative solution was applied in the form of endoscopic camera inspection. The results of the tests conducted served as the basis for the development of precise recommendations for renovation and structural reinforcement.

6

Unusual solutions for the construction of tram tracks in heritage protection zones

Skiba Magdalena

Materiały Budowlane

|

2025

|

nr 4

39--46

EN

The standard construction of tracks in the road right-of-way in Wrocław has so far usually consisted of a stone pavement. Currently, solutions are being sought that will ensure better cooperation with the rail and transfer greater loads from car traffic. The article presents a surface with stone cubes stabilized with a steel angle and an alternative concrete surface with an imprint of stone cubes. Attention was paid to the problem of removing historical surfaces and incorrect connection of surfaces.

PL

Standardowo jednym z elementów konstrukcji torowisk w pasie drogowym na terenie Wrocławia są nawierzchnie zwykle w postaci kostki kamiennej. Obecnie poszukuje się rozwiązań, które zapewnią lepszą współpracę z szyną oraz przeniosą większe obciążenia pochodzące od ruchu samochodowego. W artykule przedstawiono nawierzchnię z kostki kamiennej stabilizowanej kątownikiem stalowym oraz alternatywną nawierzchnię betonową z odciskiem kostki kamiennej. Zwrócono uwagę na problem usuwania nawierzchni historycznych oraz nieprawidłowe łączenie nawierzchni.

7

Między miastem a ogrodem. Edukacyjne centrum hortiterapii przy ul. Hlonda 8 we Wrocławiu jako nowa funkcja w strukturze śródmiejskiej. Studium przypadku

Kleszcz Justyna, Pierścionek Barbara, Sierzyńska Agata

Builder

|

2025

|

R.29, nr 1

14--20

PL

Artykuł stanowi studium przypadku, jakim jest projekt koncepcyjny Centrum Hortiterapii we Wrocławiu, w bliskim sąsiedztwie ogrodu botanicznego. Projekt ten łączy funkcje edukacyjne z ogrodoterapią, mając na celu poprawę jakości życia mieszkańców gęsto zabudowanych obszarów miejskich. W artykule autorki przeprowadzają szczegółową analizę historyczną i przyrodniczą terenu, badając jego wcześniejsze zagospodarowanie i rolę w strukturze Wrocławia, a także proponują nowoczesne podejście do projektowania zieleni miejskiej. Centrum Hortiterapii, które ma łączyć funkcje farmy wertykalnej, ma wprowadzić zrównoważone formy zieleni, pełniące funkcje edukacyjne i terapeutyczne. Opisano również wyzwania związane z lokalnymi przepisami i ograniczeniami planistycznymi, które wpływają na realizację projektu w tej szczególnej przestrzeni miejskiej. Autorki proponują innowacyjne rozwiązania projektowe, które mają na celu poprawę zdrowia psychicznego i fizycznego mieszkańców poprzez hortiterapię, a także promowanie miejskiego rolnictwa i autonomii żywieniowej w miastach.

EN

The paper is a case study of a conceptual design for a Hortitherapy Centre in Wrocław, near the Botanical Garden. The project combines educational and horticultural functions to improve the quality of life for residents of densely built-up urban areas. In the article, the authors conduct a detailed historical and natural analysis of the site, examining its previous development and role in the structure of Wrocław and propose a modern approach to urban green space design. The Hortitherapy Centre, which combines the function of a vertical farm, is expected to introduce sustainable forms of greenery with educational and therapeutic functions. The challenges of local regulations and planning restrictions that affect the implementation of the project in this particular urban space are also described. The authors propose innovative design solutions to improve the mental and physical health of the inhabitants through hortiterapy and promote urban agriculture and urban food autonomy.

8

Upamiętnienie zasłużonych elektryków wrocławskich

Pieńkowski Krzysztof

Zeszyty Naukowe Wydziału Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej

|

2024

|

nr 77

209--213

PL

W artykule przedstawiono różne formy upamiętnienia zasłużonych elektryków wrocławskich. Omówiono działania dotyczące tych upamiętnień, które zostały zrealizowane przez władze Politechniki Wrocławskiej, Oddział Wrocławski Stowarzyszenia Elektryków Polskich oraz przez inne ośrodki naukowe, organizacje i instytucje. Wymieniono szczegółowo formy upamiętnienia za pośrednictwem zbiorczych tablic memoratywnych, nadania nazw imiennych budynkom oraz salom wykładowym i laboratoryjnym, ustanowienia tablic i płyt pamiątkowych, wydania medali, organizacji uroczystości rocznicowych i inne działania. Celem tych form upamiętnienia jest zachowanie w pamięci zasłużonych elektryków wrocławskich oraz ich znaczącego dorobku naukowego i organizacyjnego.

EN

The article presents various forms of commemoration of distinguished Wrocław electricians. In the first part of the article, the activities related to these commemorations, which were carried out by the authorities of the Wrocław University of Science and Technology were discussed. In the second part of the article, the commemorations activities, realized thorough the Wrocław Division of the Association of Polish Electrical Engineers and other organizations, institutions and research centers were presented. Forms of commemoration through collective memorial boards, naming buildings and lecture halls or laboratory halls, establishing commemorative boards, issuing commemorative medals, organizing anniversary celebrations and other activities were mentioned in detail These forms are permanent evidence of commemoration of distinguished electricians for future generations. The aim of these forms of commemoration is to remember distinguished Wrocław electricians and their significant scientific and organizational achievements.

9

Cyfryzacja archiwalnych dokumentów w Oddziale Wrocławskim SEP

Michalski Wojciech

Zeszyty Naukowe Wydziału Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej

|

2024

|

nr 77

247--250

PL

Jednym z celów działalności Komisji Historycznej Oddziału Wrocławskiego (O/Wr) SEP jest zachowanie dla następnych pokoleń członków SEP dokumentów zgromadzonych w archiwum na przestrzeni ponad 78 lat działalności Oddziału (zebranie założycielskie O/Wr. SEP odbyło się 5 września 1946 roku). Zachowane dokumenty opisują nie tylko różne formy działalności i aktywności Zarządów minionych kadencji, ale również aktywność Kół, a nawet poszczególnych członków Oddziału. W większości są to dokumenty papierowe podlegające degradacji w miarę upływu czasu. Obecny poziom techniki komputerowej pozwala na przetworzenie tych dokumentów na wersję cyfrową i odpowiednie ich zarchiwizowanie. Cyfrowy sposób przechowywania dokumentów jest dużo lepszy od przechowywania ich w wersji papierowej. Archiwum cyfrowe zajmuje znacznie mniej miejsca w pomieszczeniu i może być łatwo dostępne, drogą internetową, dla zainteresowanych osób. W artykule opisano w wielkim skrócie historię rozwoju techniki komputerowej do etapu, od którego począwszy pojawiły się realne możliwości tworzenia archiwów cyfrowych i to niekoniecznie przez profesjonalistów. Omówiono obecny stan cyfryzacji dokumentów oraz koncepcję Archiwum Cyfrowego realizowaną w O/Wr SEP.

EN

One of the goals of the Historical Commission of the Wroclaw Branch of the SEP is to preserve for future generations of SEP members the documents collected in the Archives over more than 78 years of Branch activity. These documents describe not only the various activities of the Boards of Directors of past terms, but also the activities of the Circles and even individual members of the Branch. For the most part, these are paper documents subject to degradation over time. The current level of computer technology makes it possible to convert these documents into a digital version and to archive them properly. Digital storage of documents is much better than paper storage. The digital archive takes up much less space in the room and can be easily accessible, via the Internet, to interested parties. The article describes the level of computer technology that makes it possible to create a digital archive. The current state of digitization of documents is discussed, as well as the concept of the Digital Archive being implemented in O/Wr SEP.

10

Social communication in selected satellite cities of the monocentric Wrocław agglomeration

Czerska Iwona

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2024

|

z. 192

147--162

EN

Purpose: The study's main objective was to present the manifestations of social communication in selected satellite cities of the monocentric agglomeration of Wroclaw. The specific goals were: to discuss the city's social communication in the context of its forms and determinants; to define urban agglomeration and monocentric agglomeration; to present the Wrocław agglomeration with its satellite cities, including a summary of demographic data. Design/methodology/approach: In the introduction, attention was paid to the essence of a satellite city, pointing out the benefits for its residents. Then, using desk research analysis, the social communication of the city was discussed, within which different forms of it were distinguished. In addition, various factors determining this process were detailed in forming the city's social communication, and the creation of mutual relations was pointed out. Next, the focus is on Wrocław as a monocentric urban agglomeration with a brief demographic characterization of its satellite cities. Finally, examples of social communication in selected satellite cities of Wroclaw are presented regarding available communication channels. The above considerations were based on Polish and foreign literature, studying scientific articles, books, and chapters from monographs and electronic sources. The following professional databases were used to gather scientific literature: Google Scholar and ScienceDirect. Findings: Public communication in satellite cities can bring many benefits. By involving residents in communicating information about events and initiatives in a city, authorities can better understand the community's needs and make decisions in line with their expectations. Websites and social media are critical communication channels between residents and authorities, enabling the rapid and effective transfer of information. It is, therefore, worth investing in developing these communication channels to ensure better cooperation between residents and authorities of satellite cities within the urban agglomeration. Social implications: The exchange of information between local authorities and residents of a satellite city is crucial for cooperation, understanding the needs and expectations of both parties. Social communication in a city within an agglomeration manifests through various activities, initiatives, signalling problems and joint attempts to solve them. Originality/value: The treatment of issues treating social communication in satellite cities is based on the literature on the subject, Polish and foreign, enriching the existing body of scientific work on social communication, signalling the author's contribution to developing the discipline of management and quality sciences. The article is primarily addressed to researchers and scholars dealing with urban social communication in a monocentric urban agglomeration. The work may also interest students in management, marketing, sociology, and media studies. The article's value is the comprehensive presentation of social communication in the city in the context of its various forms and determinants, as well as the analysis of examples of social communication in selected satellite cities of Wroclaw regarding various information channels.

11

Business environment institutions in creating the Wrocław startup ecosystem

Kuźmińska-Haberla Aleksandra

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2024

|

z. 192

682--696

EN

Purpose: The article's main aim is to present issues related to the importance of business environment institutions (BEIs) in creating startup ecosystems, particularly in developing the Wrocław startup ecosystem. The specific goal is to identify the most important actors of the Wrocław ecosystem and present the offer of business environment institutions operating in the city, along with their assessment. Design/methodology/approach: To achieve the intended goals, the author based her considerations on analyzing the literature on the subject, using both Polish and foreign sources, including scientific articles and reports prepared by Polish and foreign organizations. The analysis of business environment institutions in Wrocław was based on information available on the official websites of these entities, e.g., araw.pl or startupwroclaw.pl. Additionally, in the last part, the author used the results of empirical research conducted in the form of individual in-depth interviews among startups, BEIs, and experts rooted in the Wrocław startup ecosystem to learn the respondents' opinions on the quality of the institutional environment of the ecosystem in which they operate. Findings: Business environment institutions are a vital element of effective startup ecosystems worldwide. Access and support from these institutions play an important role for startups, and their importance is constantly growing. Wrocław is well-rated as an ecosystem, offering a wide range of diverse business environment institutions that support startups in consulting, incubation, technology transfer, innovation development, and access to capital. The advantages of the city include customer approach, service in English, promotion of startups, and access to infrastructure enabling development and innovation. Despite the rich offer, not all startups use it, mainly due to the lack of information, which is one of the main shortcomings and is an element that requires improvement. The lack of coordination and flow of information between BEIs, and duplication of ideas or initiatives is a problem also indicated by the business environment institutions themselves, which see the solution in greater integration of activities, e.g., under the patronage of ARAW, which is the main animator of the Wrocław ecosystem. Other problems include limited possibilities of financing activities at various stages of development, lack of audit programs, and access to certain experts/advisors. Social implications: The best startup ecosystems in the world can attract and retain the best, brightest innovators who create solutions that can revolutionize various areas of life. Well-functioning business environment institutions are part of this success while constituting an excellent example for other BEIs to follow in the international space. Although Wrocław is not among the best ecosystems in the world, it can be said that it aspires to such a group, which is reflected in various reports and rankings of the world's best ecosystems. However, in Poland and Europe, mainly Central and Eastern Europe, it is at the forefront and can serve as a benchmark for other cities. Originality/value: Many studies on startup ecosystems and startups are found in the literature. These are often studies of a general nature or relating to the most recognizable ecosystems, such as Silicon Valley, London, or Singapore. The situation is similar regarding business environment institutions, it is possible to find studies on the statistics of their occurrence, tasks performed, and the general role they play in supporting entrepreneurship. The literature lacks studies on specific examples of the functioning and creation of startup ecosystems in Poland by business environment institutions. This article refers to the example of Wrocław, which may constitute a benchmark for other cities. The article's value points out the most important BEIs in the Wrocław startup ecosystem, defining their tasks and their assessment from the point of view of entities operating in it and pointing out the most critical shortcomings requiring improvement.

12

Zespół dawnej Szkoły Rzemiosł Budowlanych i Wyższej Szkoły Budowy Maszyn we Wrocławiu – badania, rekonstrukcja i konserwacja detalu i dekoracji architektonicznej z początku XX w.

Gryglewska Agnieszka, Oleś Dominika

Wiadomości Konserwatorskie

|

2024

|

Nr 79

102--117

PL

Celem artykułu jest prezentacja wyników badań oraz prac konserwatorskich i rekonstrukcyjnych przeprowadzonych w zespole budynków dawnej Szkoły Rzemiosł Budowlanych i Wyższej Szkoły Budowy Maszyn, obecnym kampusie E Politechniki Wrocławskiej, w latach 2010–2019. Kompleks, wybudowany w latach 1901–1907 według projektu Karla Klimma, był na początku XX w. jedną z najważniejszych inwestycji miejskich we Wrocławiu. Wyróżniał się bogactwem form i symboliki secesyjnej dekoracji, związanej z państwem, miastem, rzemiosłem budowlanym oraz funkcją oświatową budynku. Badania zrealizowane przed pracami remontowymi i w ich trakcie umożliwiły konserwację lub rekonstrukcję historycznej dekoracji rzeźbiarskiej i malarskiej, detalu architektonicznego, materiałów budowlanych. Odkrycia dokonane podczas prac, weryfikujące dotychczasową wiedzę, sprawiły, że zespół budynków szkolnych stał się skarbnicą informacji na temat technik budowlanych i dekoracji architektonicznej przełomu XIX i XX w.

EN

The objective of this paper is to present the results of the investigation and conservation and restoration works done on the building complex of the former Building Crafts School and the Higher School of Machine Construction, the present-day campus E of the Wrocław University of Science and Technology, in the years 2010–2019. The complex, built in the years 1901–1907 to a design by Karl Klimm, was one of the most significant municipal projects in Wrocław in the early twentieth century. It stood out by its wealth of form and the symbolism of its Secession ornamentation, associated with the state, the city, building crafts, and the educational use of the building. An investigation performed before and during the renovation works allowed for the conservation or reconstruction of the building’s historical sculptural and painterly ornamentation, architectural detail and construction materials. Findings made during the works, which verified previous knowledge, contributed to the building becoming a treasure trove of information about the construction techniques and architectural ornamentation from the end of the nineteenth and the early twentieth centuries.

13

Proces konserwacji i odbudowy wagonu Maximum, czyli jak ze zgliszcz odtworzyć sprawny tramwaj

Kołodziejczyk Krzysztof, Sielicki Tomasz

Wiadomości Konserwatorskie

|

2024

|

Nr 78

103--123

PL

W ostatnich latach we Wrocławiu wyremontowano kilka ruchomych zabytków techniki związanych z komunikacją zbiorową. Spośród nich na szczególną uwagę zasługuje tramwaj Maximum o numerze taborowym 325 z 1901 r., jedyny taki zachowany w Polsce i jeden z nielicznych tego typu wagonów na świecie. Jego duża wartość wynika z tego, że czteroosiowe tramwaje z początku XX w. są rzadkością na skalę światową. Celem artykułu jest omówienie historii wagonu oraz przebiegu remontu wraz z przedstawieniem głównych problemów. Prace przebiegały w pięciu etapach. Założono przywrócenie tramwajowi stanu pierwotnego, a jednocześnie, że pojazd po zakończeniu procesu odbudowy ma być w pełni sprawny i dopuszczony do ruchu ulicznego. Restauracja tramwaju została wyróżniona przez Oddział Dolnośląski Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków Dolnośląskim Laurem Konserwatorskim 2023 w kategorii „zabytek ruchomy”. Nagrodę przyznano za wzorową – choć trudną – konserwację pojazdu, poprzedzoną skrupulatnymi i złożonymi badaniami.

EN

In recent years, several movable technical monuments related to public transport have been renovated in Wrocław. Among them, the Maximum tram with rolling stock number 325 from 1901 deserves special attention, the only one of its kind preserved in Poland and one of the few cars of this type in the world. Its high value is due to the fact that four-axle trams from the early twentieth century are rare on a global scale. The aim of the article is to discuss the history of the car and the renovation process, along with presenting the main problems. The work was carried out in five stages. It was assumed that the tram would be restored to its original condition and, at the same time, that the vehicle would be fully operational and allowed for road traffic after the reconstruction process. The tram restoration was awarded the Lower Silesian Conservation Laurel 2023 by the Lower Silesian Branch of the Association of Monument Conservators in the “movable monument” category. The award was granted for exemplary— although difficult—maintenance of the vehicle, preceded by meticulous and complex studies.

14

Pierwsze(?) polskie miejskie mikrometeoryty : analiza chemiczna i fazowa

Kajewski Wojciech, Durak Wojciech, Maciak Michał, Ziemniak Grzegorz

Przegląd Geologiczny

|

2024

|

Vol. 72, nr 10

508--516

EN

Micrometeorites are extraterrestrial particles smaller than 2 mm that fall on the surface of a planetary body, allowing them to be collected and investigated. In this study, we collected a 30 kg sample of sediment gathered on the rooftop of Wroclaw University, Poland. After separation and hand-picking, potentially extraterrestrial spherules were analysed using SEM-EDS and a Raman spectrometer. Nine spher¬ules were positively identified as micrometeorites. They are characterized by a chemical composition comparable to carbonaceous chondrites. Six of them represent the barred olivine type, and the remaining three are of the cryptocrystalline type. Five out of the nine spherules contain metallic beads that are characterized by variable contents of oxygen, iron, and nickel, while one of the grains, partly covered in iron oxide, exhibits morphological features suggesting that the metallic bead escaped from the silicate body. Raman spectroscopic analyses revealed that the cosmic spherules consist mainly of olivine and magnetite. Additional Raman analyses were performed on the cryptocrystalline spherule with two beads along its elongation, revealing a continuous shift of characteristic olivine Raman peaks. The ~820 cm-1and ~850 cm-1 Raman shift values near the heavier bead approach ~817 cm-1 and ~846 cm-1 towards the lighter one, which also corresponds with the change of the micrometeorite ’s black colour to a more greenish and translucent appearance near the lighter metallic bead. This suggests that at least surface crystallization of micrometeorites starts from a more forsteritic melt in the front, progressing towards more fayalitic compositions in the aerodynamic tail.

15

Wiek a techniczne zużycie kamienic śródmiejskich

Konior Jarosław

Przegląd Budowlany

|

2024

|

R. 95, nr 5

173--176

PL

Badania przedstawione w artykule zawierają syntetyczne i analityczne rozwiązania modelowe dotyczące problemów technicznego utrzymania i zużycia budynków mieszkalnych o konstrukcji tradycyjnej. Związki przyczynowo-skutkowe pomiędzy występowaniem uszkodzeń elementów kamienic czynszowych, traktowanych jako wyraz warunków ich utrzymania a wielkością procesu technicznego zużycia tych elementów określono na reprezentatywnej próbie 102 budynków mieszkalnych. O wielkości technicznego zużycia elementów starego budynku mieszkalnego decydują warunki jego utrzymania i użytkowania. Eksploatacja tego budynku odgrywa największą rolę w jego przyśpieszonym niszczeniu zwłaszcza dla budynków utrzymanych w sposób mierny. W artykule wykazano, że wiek elementów starego budynku mieszkalnego ma drugorzędne znaczenie w procesie intensywności utraty jego wartości użytkowych.

EN

The research presented in the article provides synthetic and analytical model solutions to the problems of technical maintenance and wear of residential buildings of traditional construction. The cause-and-effect relationships between the occurrence of damage to the elements of rental tenements, taken as an expression of their maintenance conditions, and the magnitude of the process of technical wear of these elements were determined on a representative sample of 102 residential buildings. The amount of technical wear and tear on the elements of an old residential building is determined by the conditions of its maintenance and use. The operation of this building plays the greatest role in its accelerated deterioration especially for mediocrely maintained buildings. The article shows that the age of the elements of an old residential building is of secondary importance in the process of the intensity of the loss of its functional value.

16

Rozbudowa i modernizacja przedwojennego budynku użyteczności publicznej wraz z przystosowaniem go do nowej funkcji - studium przypadku

Dmochowski Grzegorz, Szołomicki Jerzy

Przegląd Budowlany

|

2024

|

R. 95, nr 4

113--116

PL

W artykule przedstawiono zagadnienia konstrukcyjne związane z rozbudową i modernizacją przedwojennego budynku użyteczności publicznej i jego przystosowaniem do nowej funkcji hotelowej. W ramach przygotowanej adaptacji przedstawiono wytyczne prac remontowych, wzmacniających i zabezpieczających. Ze względu na zabytkowy charakter budynku głównym wymogiem postawionym przez konserwatora zabytków projektantom adaptacji do nowej funkcji było zachowanie pierwotnego stanu ścian zewnętrznych. W artykule autorzy zwrócili uwagę na zabezpieczenie ścian zewnętrznych budynku przy użyciu systemowych elementów PERI. W projekcie budowlanym modernizowanego budynku założono pozostawienie praktycznie wszystkich ścian zewnętrznych oraz wyburzenie istniejących ścian wewnętrznych, stropów i stropodachu. Ponadto projekt zakłada wykonanie nowej konstrukcji nośnej ryglowo-słupowej ze stropami monolitycznymi oraz nadbudowę istniejącego obiektu o trzy kondygnacje. W wyniku modernizacji starego budynku biurowego powstanie nowy hotel w centrum miasta.

EN

The paper presents the construction issues involved in the extension, demolition, and modernisation of a historic office building and its adaptation to a new hotel function. As part of the prepared adaptation, guidelines for renovation, strengthening, and safety work have been presented. Due to the historic nature of the building, the main requirement of the Monument Conservator for the adaptation designers was to preserve the original condition of the external walls. In the article, the authors paid particular attention to the protection of the building’s external walls using PERI system elements. The design of the modernised building assumed that all external walls would be retained and that the existing internal walls, slab floors, and flat roof would be demolished. In addition, the design involves the construction of a new column-and-beam structure with monolithic slabs and the addition of two storeys to the existing building. The result of the modernisation of the old office building will be the construction of a new hotel in the city centre.

17

Zmienność liczby parkujących pojazdów we wrocławskiej Strefie Płatnego Parkowania w latach 2015-2021

Żukowska Wiktoria, Ilnicki Dariusz

Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG

|

2024

|

nr 27(1)

45--56

PL

Problematyka opracowania obejmuje zagadnienia związane z funkcjonowaniem systemu płatnego parkowania, będącego istotnym elementem miejskiego systemu transportowego. Jednocześnie, system ten jest jednym z narzędzi regulujących parkowanie w centralnych częściach miast, co z kolei przekłada się na efektywne prowadzenie polityki parkingowej. Analizie poddano liczbę parkujących pojazdów we wrocławskiej Strefie Płatnego Parkowania (SPP) w latach 2015-2021. Podstawą analizy liczby parkujących pojazdów były dane pozyskane z parkometrów obsługujących SPP. Dane pozyskano z Zarządu Dróg i Utrzymania Miasta we Wrocławiu. Analiza obejmuje 6 pełnych lat począwszy od 2015 r. Głównym celem opracowania była identyfikacja prawidłowości zmienności liczby parkujących pojazdów we wrocławskiej Strefie Płatnego Parkowania (SPP) w ujęciu poszczególnych tygodni oraz określenie czynników mogących mieć wpływ na zaobserwowane prawidłowości. Wyniki badań prezentują powtarzalne zależności między liczbą parkujących, a obniżonym wykorzystaniem Strefy Płatnego Parkowania przypadające na okresy ustawowo wolne od pracy. Uwzględniono także wpływ sytuacji wywołanej pandemią wirusa SARS-CoV-2 na użytkowanie Strefy Płatnego Parkowania w okresie tzw. „lockdownu” (2020). W efekcie przeprowadzonej analizy stwierdzono widoczny związek między występowaniem świąt oraz dni ustawowo wolnych od pracy, a zmiennością liczby parkujących w układzie tygodni w poszczególnych latach. Zależność tą potwierdziła dodatkowo cykliczność zaobserwowanych spadków i wzrostów zaparkowań w kolejnych latach. Ponadto, potwierdzono wpływ sytuacji wywołanej pandemią SARS-CoV-2 na zmianę zapotrzebowania na miejsca postojowe w SPP, przejawiający się drastycznym spadkiem liczby parkujących w tygodniach objętych „lockdownem”. Określone współzależności stanowią podstawę do rozważań nad potencjalnymi możliwościami analitycznymi zawartymi w pozyskanych danych oraz koniecznością ich wykorzystywania w celu kształtowania efektywnej miejskiej polityki parkingowej.

EN

The problem of the study includes issues related to the functioning of the paid parking system which is important part of city transportation system. This system is one of the tools regulating parking in central parts of cities which means effective running of parking policy. Analysis includes the number of vehicles parking in Paid Parking Zone in Wrocław. The basis for the analysis of the number of parkers was data obtained from parking meters system supporting Paid Parking Zone through Road Management and City Maintenance in Wrocław. The widest possible time horizon was considered, the purpose of which was to observe and describe number of parkers’ characteristics during the time and also showing variability and regularities in parking of reviewed period. The results of research present repeatable relation between the number of parkers and decrease of using Paid Parking Zone during statutory holidays. Paper includes also influence of SARS-CoV-2 pandemic to using the Paid Parking Zone while lockdown in 2020. Results of the analysis show visible connection between occurrence of holidays or non-working days and variability of the number of parkers. This relation is also confirmed by the cyclicality of the observed decreases and increases in parkers quantity thru individual years. In addition, analysis confirmed the impact of the situation caused by the SARS-CoV-2 pandemic on the demand for parking spaces in Paid Parking Zones which showed a drastic decline in number of parkers during the lockdown period. Established dependencies are the foundations to consider potential analytical possibilities hidden in the obtained data and their usefulness for creating effective cities’ parking policies.

18

Mosty Alei Wielkiej Wyspy we Wrocławiu

Mizier Mariusz

Mosty

|

2024

|

nr 1

22--24

PL

W grudniu 2023 r. została oddana do użytkowania ważna wrocławska inwestycja: budowa Alei Wielkiej Wyspy. Na trasie nie mogło oczywiście zabraknąć imponujących obiektów mostowych, gdyż cała inwestycja przebiega m.in. nad rzekami Odra i Oława.

19

Revalorization, adaptation, and modernization of the Ballestrem Palace in Wrocław from the end of the 19th century

Dmochowski Grzegorz, Szołomicki Jerzy

Materiały Budowlane

|

2024

|

nr 10

116--121

EN

The article concerns the reconstruction, renovation, and change of use of the Ballestrem Palace building from residential-serving to commercial, along with the expansion of the underground floor and the revitalisation of the historic garden adjacent to the building. The Ballestrem Palace was built in 1898-1899 as a result of the reconstruction of a previously existing building. The building is divided into a central body and two-story side wings with an attic. The central part is topped with a belvedere covered with two gables facing the street and the garden. The construction works carried out included the renovation of existing facades, the replacement of floors, the strengthening of foundations, vaults and brick arches, and the reconstruction of the attic to create a usable terrace on the roof. The interior of the building was partially rebuilt according to conservation guidelines, adapting it to the new function and restoring the original spatial structure of the building.

PL

Artykuł dotyczy przebudowy, remontu i zmiany sposobu użytkowania pałacu Ballestremów z mieszkalno-usługowej na usługową wraz z rozbudową kondygnacji podziemnej oraz rewitalizacją ogrodu przylegającego do obiektu historycznego. Pałac Ballestremów powstał w latach 1898-1899, w wyniku przebudowy wcześniej istniejącego budynku. Bryła budynku dzieli się na korpus centralny i dwukondygnacyjne skrzydła boczne z użytkowym poddaszem. Zwieńczenie części centralnej stanowi belweder zasłonięty dwoma szczytami od strony ulicy i ogrodu. Przeprowadzone prace budowlane obejmowały renowację elewacji, wymianę stropów, wzmocnienie fundamentów, sklepień i łuków ceglanych oraz przebudowę poddasza w celu uzyskania tarasu użytkowego na dachu. Wnętrza budynku zostały częściowo przebudowane, zgodnie z wytycznymi konserwatorskimi, w sposób dostosowujący do nowej funkcji i przywracający oryginalną strukturę przestrzenną obiektu.

20

The Silesian impact of Hero’s treatise. Salomon de Caus and the Wrocław garden of Laurentius Scholz

Jagiełło Marzanna, Łuniewicz Zygmunt

Kwartalnik Historii Nauki i Techniki

|

2024

|

T. 69, nr 3

41--67

EN

In the existing literature, Salomon de Caus has been credited as the inventor of a device where water circulation was driven by pneumatic tanks equipped with lenses. The identification of such a device in the garden of Laurentius Scholz in Wrocław nearly two decades earlier prompted the necessity to verify this belief. The authors attempted to elucidate the functioning of the device based on available texts, analogies, and iconography. They also presented the contemporary technologies of water devices in gardens, including their sources, functions, and cultural significance. The methods of supplying water to gardens were analyzed, along with the likely connection between the garden and the water supply network in Wrocław. The discussion incorporated the perception of water, encompassing preferences and the assessment of water quality based on its origin (rainwater, well water, river water, lake water, etc.). The symbolism and intricate depiction of the manifestation of the water element in gardens were explained. Based on preserved treatises and accounts, the authors determined that individual elements of the device could be found in works dedicated to hydraulics, pneumatics, distillation, or medicine. They speculated that both Scholz and de Caus may have become acquainted with the solar pump in one of the gardens in Italy, such as Tivoli, or most likely in Pratolino, where numerous automata could be found, primarily inspired by the works of Heron of Alexandria.

PL

W dotychczasowej literaturze Salomon de Caus uchodził za pomysłodawcę urządzenia, w którym obieg wody wymuszany był pneumatycznymi zbiornikami zaopatrzonymi w soczewki. Identyfikacja takiego urządzenia w blisko dwie dekady wcześniejszym ogrodzie Laurentiusa Scholza we Wrocławiu, unaoczniła konieczność weryfikacji tego przekonania. Autorzy podjęli próbę wyjaśnienia sposobu działania urządzenia w oparciu o dostępne teksty, analogie i ikonografię i przedstawili kontekst urządzeń wodnych w ogrodach, ich źródła, funkcje i kulturowe znaczenie. Przeanalizowane zostały sposoby dostarczania wody do ogrodów, prawdopodobny sposób połączenia ogrodu z wrocławskimi wodociągami, jak również szerokie tło obejmujące preferencje i ocenę jakości wody ze względu na pochodzenie. Wyjaśniono symbolikę oraz złożony obraz manifestacji żywiołu w ogrodach. W oparciu o zachowane traktaty i relacje, Autorzy ustalili, że poszczególne elementy urządzenia można znaleźć w pracach poświęconych hydraulice, pneumatyce, destylacji czy medycynie. Wysunęli przypuszczenie, że zarówno Scholz, jak i de Caus zaznajomili się z pompą solarną w którymś z ogrodów północnych Włoszech: w Tivoli, lub najprawdopodobniej w Pratolino, w których zrealizowano liczne automaty, wywiedzione przede wszystkim z dzieł Herona z Aleksandrii.