This article proposes amendments to Ukraine’s regulatory framework to introduce rental housing as a new typological unit. Historically, it revives the “income house,” common in Europe in the late 19th–early 20th centuries. Today, the housing deficit, intensified by war, has displaced millions and created urgent demand for safe, quickly built dwellings. Housing is a basic human need: beyond physical safety, it ensures psychological stability and supports social well-being. Yet Ukraine’s regulations do not classify rental housing; NK 018:2023 omits it, and current categories only recognize dormitories. Defining rental housing is thus an essential, socially significant step.
PL
Artykuł proponuje zmiany w ukraińskich przepisach budowlanych w celu wprowadzenia mieszkań na wynajem jako nowej jednostki typologicznej. Historycznie nawiązuje to do „domu czynszowego”, powszechnego w Europie pod koniec XIX i na początku XX wieku. Dziś deficyt mieszkaniowy, nasilony przez wojnę, przesiedlił miliony ludzi i stworzył pilne zapotrzebowanie na bezpieczne, szybko wznoszone budynki mieszkalne. Mieszkanie jest podstawową potrzebą człowieka: poza bezpieczeństwem fizycznym zapewnia stabilność psychiczną i wspiera dobrostan społeczny. Jednak przepisy Ukrainy nie klasyfikują mieszkań na wynajem; NK 018:2023 je pomija, a obecne kategorie uznają jedynie akademiki. Definiowanie mieszkań na wynajem jest zatem istotnym i społecznie znaczącym krokiem.
The article presents the evolution of modular timber construction, analysing key challenges and prospects for further development. It discusses advantages such as sustainability, energy efficiency, waste reduction, and barriers, including legal regulations, technical issues, and limited market acceptance. The need for standardisation, the introduction of innovative materials like cross-laminated timber (CLT), and education on new technologies are highlighted. The article emphasises the potential of timber prefabrication in sustainable construction and provides recommendations for further research and implementation in Poland.
PL
Artykuł przedstawia ewolucję modułowego budownictwa drewnianego, analizując kluczowe wyzwania i perspektywy jego dalszego rozwoju. Omówiono zalety, takie jak zrównoważony charakter, efektywność energetyczna i redukcja odpadów, a także bariery, w tym regulacje prawne, kwestie techniczne i ograniczoną akceptację rynkową. Wskazano na konieczność standaryzacji, wprowadzenia innowacyjnych materiałów, jak drewno klejone krzyżowo (CLT), oraz edukacji w zakresie nowych technologii. Artykuł podkreśla potencjał prefabrykacji drewnianej w zrównoważonym budownictwie oraz formułuje rekomendacje dla dalszych badań i wdrożeń w Polsce.
Cel: Celem artykułu jest identyfikacja różnorodnych praktyk w zakresie oceny ryzyka nieruchomości w operatach szacunkowych wykorzystywanych w bankowości oraz rozważenie zasadności ich ujednolicenia. Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: Analizie poddano osiem formularzy oceny ryzyka nieruchomości, zróżnicowanych pod względem pochodzenia, z czego sześć zostało opracowanych przez rzeczoznawców majątkowych, a dwa stanowiły wzorce bankowe. Badanie miało charakter jakościowy i opierało się na analizie porównawczej z zastosowaniem skali ocen szczegółowości, kompletności i czytelności. Wyniki/wnioski: Zidentyfikowano znaczną heterogeniczność stosowanych formularzy w zakresie liczby czynników ryzyka, sposobu oceny oraz przejrzystości prezentacji danych. Stwierdzono niewystarczające ujednolicenie standardów dokumentacyjnych w dokumentowaniu ryzyka nieruchomości, co może skutkować rozbieżnościami w decyzjach kredytowych banków. Ograniczenia: Badanie obejmowało ograniczoną liczbę formularzy, co może wpływać na generalizację wniosków. Rekomenduje się dalsze badania z szerszą próbą dokumentów. Zastosowanie praktyczne: Standaryzacja formularzy oceny ryzyka może wspierać doskonalenie procesów kredytowych i sprzyjać zgodności z wymaganiami nadzorczymi oraz międzynarodowymi standardami jakości i zarządzania ryzykiem (ISO 9001:2015, ISO 31000:2018). Oryginalność/wartość poznawcza: Artykuł wnosi oryginalny wkład w obszar zarządzania jakością w sektorze finansowym, wskazując na potrzebę ujednolicenia narzędzi analizy ryzyka w wycenach nieruchomości.
EN
Purpose: This article aims to identify the diversity of practices in assessing real estate risk in valuation reports used for banking purposes and to evaluate the justification for their standardization. Design/methodology/approach: Eight real estate risk assessment forms were analyzed, differing in origin: six were prepared by property valuers, and two were based on templates provided by banks. The study employed a qualitative comparative analysis focusing on the level of detail, completeness, and clarity. Findings/conclusions: The study identified substantial heterogeneity in the forms used, including differences in the number of assessed risk factors, assessment methods, and clarity. The lack of standardized documentation may lead to inconsistencies in banks’ credit decisions. Research limitations: The research was based on a limited sample, which may affect the generalizability of the conclusions. Further research involving a broader dataset is recommended. Practical implications: The standardization of risk assessment forms can support the improvement of credit processes and facilitate compliance with supervisory requirements as well as international standards for quality and risk management (ISO 9001:2015, ISO 31000:2018). Originality/value: The article contributes original insights into quality management in the financial sector by addressing the need for standardized risk analysis tools in property valuation.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule przedstawiono praktyczne podejście do standaryzacji elementów mechanicznych w procesie prototypowania napędów elektrycznych. Autorzy z perspektywy technologa produkcji omawiają typowe problemy montażowe, które wynikają z braku ujednolicenia komponentów. Praca zawiera przykłady prostych rozwiązań, takich jak stosowanie standardowych wałów, otworów montażowych, czy uchwytów, które pozwalają skrócić czas montażu i zwiększyć powtarzalność oraz ułatwić testowanie. Zastosowanie takich praktyk może znacząco usprawnić proces wdrażania nowych rozwiązań i przygotować projekt do ewentualnej produkcji seryjnej.
EN
The article presents a practical approach to the standardization of mechanical components in the prototyping process of electric drives. From the perspective of a production technologist, the authors discusses typical assembly problems that result from the lack of standardization of components. The paper includes examples of simple solutions such as the use of standard shafts, mounting holes or fixtures that reduce assembly time, increase repeatability, and facilitate testing. The use of such practices can significantly improve the implementation of fresh solutions and prepare the design for eventual mass production.
Zaprezentowano zagadnienia przygotowane w formie referatów i omówione podczas dyskusji w trakcie Sesji Technicznej Komitetu Studiów B3 Stacje i instalacje elektryczne, kładąc nacisk na bieżące tendencje, które istotnie kształtują i będą kształtować w nadchodzącej przyszłości kierunki rozwoju w tym obszarze. Szczególną uwagę zwrócono na aspekty związane z transformacją energetyczną, a w zasadzie jej wpływ na rozwiązania techniczne i kwestie eksploatacyjne stacji elektroenergetycznych. W konsekwencji podano wiele informacji na temat zmian w podejściu do projektowania, budowy oraz użytkowania rozdzielni i aparatury, w których zastosowano gazy alternatywne do SF6. Godne zauważenia jest także dostosowywanie stacji do wymagań tworzonych przez nowe rodzaje odbiorów, jak na przykład wielkie centra przechowywania i przetwarzania danych czy też wytwarzanie wodoru oraz nowe źródła wytwarzania, w tym małe reaktory modułowe. Tempo dokonujących się zmian wymaga sprawnego przygotowywania, dostosowanych do bieżących potrzeb, standardów rozwiązań sieciowych, co znajduje odzwierciedlenia w prezentowanym artykule.
EN
Presented are issues prepared in the form of papers and discussed during Technical Session of the Study Committee B3 Substations and electrical installations placing emphasis on current tendencies that significantly shape now, and will shape in the coming future, development directions in this field. Special attention is paid to aspects connected with energy transition and, to be exact, its influence on substations technical solutions and operational problems. As a consequence, given are many informations concerning changes in the attitude to designing, construction and operation of distribution substations and equipment in which gases alternative to SF6 were used. Worth noting is also adaptation of substations to requirements created by new types of receivers like big data storage and processing centers, hydrogen production or new sources of electricity generation including small modular reactors (SMR). The actual pace of changes needs effective preparation of the, adapted to current demands, network solutions standards that is reflected in this article.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Obiekty przemysłowe są kluczowe dla gospodarki w dobie rozwoju koncepcji Przemysłu 4.0, rozwoju technologii cyfrowych, zagrożeń różnego rodzaju, wyzwań transformacyjnych. Należy kompleksowo podejść do kwestii bezpieczeństwa. Rozwiązania sprzętowe muszą być skorelowane ze świadomością ludzi poszerzoną systematycznymi szkoleniami z zakresu zagrożeń (rodzajów i typów) oraz ze sposobami działania – zgłaszania podejrzanych sytuacji czy incydentów. Bardzo ważne są regulacje, które zwiększają poziom bezpieczeństwa przedsiębiorstw, szczególnie związane ze standaryzacją i certyfikacją cyberbezpieczeństwa.
Przez lata mówiono o zachowaniu optymalnych parametrów środowiska pracy systemów informatycznych i teleinformatycznych, analizowano, jak wąski musi być zakres temperatury i wilgotności względnej oraz stabilność tych parametrów w czasie, aby zapewnić warunki bezpiecznej, bezawaryjnej pracy. Dość często dodawano jeszcze jeden parametr - czystości powietrza - mówiąc całościowo o kształtowaniu mikroklimatu pomieszczeń serwerowni. Zastanówmy się, jakie czynniki wpłynęły na obecne wymogi chłodzenia data center, co kształtowało urządzenia i systemy chłodzące przez lata, co dzieje się na naszych oczach i czego możemy spodziewać się w przyszłości.
W artykule zwrócono uwagę na trudności z wyborem odpowiedniego algorytmu pomiaru częstotliwości w Systemie Elektroenergetycznym (SEE) oraz na potrzebę wypracowania kompromisu pomiędzy dokładnością estymacji, szybkością odpowiedzi i odpornością na zakłócenia algorytmów dla poszczególnych przypadków zastosowania. Zauważono próbę ujednolicenia wymagań przez wprowadzenie kodeksów sieciowych oraz zasygnalizowano, że wymagania te nie są wyczerpujące. Następnie opisano stan normalizacji w zakresie pomiaru częstotliwości w SEE, szczególnie dla funkcji Elektroenergetycznej Automatyki Zabezpieczeniowej (EAZ). Przytoczono wybrane parametry, które powinny być określone dla urządzeń EAZ realizujących funkcje częstotliwościowe oraz zwrócono uwagę na potrzebę ujednolicenia metod badawczych w tym zakresie.
EN
The paper highlights the difficulties in selecting an appropriate frequency measurement algorithm for the Electric Power System. The need to develop a compromise between estimation accuracy, response time and noise resistance of the algorithms for particular use cases is demonstrated. It was noted that the implemented network codes are not defined full requirements. Next, the state of normalization regarding to frequency measurement in power systems is described. Selected parameters that should be specified for frequency protection devices are presents.
Artykuł przedstawia w skrócie ideę normalizacji, jej cele i zasady działania w Polsce. W drugiej części skupiono się na działalności KT 70, która dotyczy urządzeń elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej. Zasady działania innych Komitetów Technicznych PKN są analogiczne jak te opisane w artykule dla KT 70.
EN
The paper briefly presents the idea of standardization, its purposes, aims and operation in Poland. The second part is related to the activities of the TC70, which covers the area of power system protection devices.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W ostatnich latach branża transportowa dostrzegła potrzebę rozwoju i wdrażania technologii cyfrowych. W dużej mierze dotyczy to transportu kolejowego, ponieważ wynika to z konieczności jak i jego znaczenia w zapewnieniu zarówno zrównoważonej mobilności ludności, jak i nieprzerwanego transportu towarów w przestrzeni euroazjatyckiej, zwłaszcza w okresie ograniczeń na dużą skalę np. podczas pandemii. Jak pokazuje praktyka przyszłość transportu kolejowego leży w technologiach cyfrowych. Aby przyspieszyć cyfryzację kolei w krajach członkowskich OSJD, a tym samym zapewnić pomyślny rozwój zarówno samych kolei, jak i międzynarodowego transportu kolejowego w komunikacji między Europą a Azją, konieczne są celowe i ciągłe prace nad wprowadzeniem innowacyjnych technologii cyfrowych we wszystkich obszarach działalności transportowej. Autor w swoim artykule przedstawia wprowadzanie technologii cyfrowych w praktykę transportu kolejowego na wybranych przykładach w kolejach krajów członkowskich OSJD.
EN
In recent years, the transport industry has recognized the need to develop and implement digital technologies. To a large extent, this applies to rail transport, as it is due to the necessity and its importance in ensuring both sustainable mobility of the population and uninterrupted transport of goods in the Eurasian space, especially during periods of large-scale restrictions, e.g., during a pandemic. As practice shows, the future of rail transport lies in digital technologies. In order to accelerate the digitization of railways in the OSJD member countries and thus ensure the successful development of both the railways themselves and international rail transport in communication between Europe and Asia, deliberate and continuous work is needed to introduce innovative digital technologies in all areas of transport activity. In his article, the author presents the introduction of digital technologies into the practice of rail transport on selected examples in the railways of OSJD member states.
Artykuł przedstawia wyniki prac Grupy roboczej ds. standaryzacji i certyfikacji, prowadzonej przez Instytut Techniki Budowlanej w ramach projektu pt. Sektorowa Rada ds. Kompetencji w Budownictwie nr POWER.02.12.00-00-0006/16-01, realizowanego od marca 2017 r. do czerwca 2023 r. Istotne są rekomendacje Grupy przedstawione Sektorowej Radzie na posiedzeniach plenarnych do wprowadzenia i stosowania w obszarze budownictwa.
EN
The article presents the results of works of the Working Group for standardization and certification, led by the Building Research Institute as part of the project entitled Sectoral Council for Competences in Construction No. POWER.02.12.00-00-0006/16-01, in the period of March 2017 - June 2023. The most important are recommendations of the group presented to the Sectoral Council at plenary meetings for implementation and application in the field of construction.
Na początku 2020 r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad przystąpiła do realizacji pierwszego projektu pilotażowego, wdrażającego metodykę i narzędzia BIM w środowisko projektu realizowanego w oparciu o przepisy Ustawy Prawo zamówień publicznych. Zakres pilotażu obejmował trzy podstawowe obszary: standaryzację, wspólne środowisko danych i model informacyjny BIM. Prace nad dokumentacją projektową BIM zostały zakończone w 2023 roku. W niniejszym artykule dokonano przeglądu wniosków z projektu pilotażowego BIM budowy obwodnicy Zatora, które zostały zaprezentowane podczas Konferencji Naukowo-Technicznej LXIV Techniczne Dni Drogowe (Łódź, 6-8 listopada 2023).
EN
At the beginning of 2020, the General Directorate for National Roads and Motorways commenced the first pilot project, implementing the BIM methodology and tools in the project environment based on the provisions of the Public Procurement Law. The scope of the pilot project covered three main areas: standardization, common data environment and BIM information model. BIM design documentation was completed in 2023. This article reviews the conclusions from the BIM pilot project of Zator bypass, which were presented during the LXIV Scientific and Technical Conference LXIV Technical Road Days (Łódź, 6-8 November, 2023).
Artykuł opracowany na podstawie rozprawy doktorskiej dr. Radosława Porady pt.: Funkcjonalizacja materiałów elektrodowych dla woltamperometrii związków organicznych z elementami standaryzacji i przetwarzania sygnałów nagrodzonej przez Komitet chemii Analitycznej PAN w 2023 roku w konkursie na najlepsze prace doktorskie. Nagroda ufundowana przez firmę nLab.
Wzmożone zainteresowanie drzewami – zwiększaniem ich liczby czy utrzymaniem i ochroną już rosnących przy zachowaniu bezpieczeństwa publicznego – przyniosło w ostatnich latach pozytywny skutek w postaci oddolnej propozycji nowych standardów prac na drzewach i w ich otoczeniu oraz dotyczących kompetencji osób wykonujących te prace.
The research problem of the article refers to the question of the sense of using concrete prefabrication to create a new quality of architecture for single-family houses. Known and referenced projects from the past - from the period of early architectural Rationalism (Modernism and Functionalism) - seem appropriate to show, recall and update the idea of concrete prefabrication of single-family houses in the present day. This point of reference, having its source in the vision of the housing revolution from the beginning of the 20th century, can today be the subject of direct references and the search for further variants of rational patterns of modern prefabrication of single-family houses. The article is based on the most important items from the beginnings of concrete prefabrication technology, including Vers une architecture (1923) by Le Corbusier and articles and manuscripts by Walter Gropius following new concepts in German construction. Newer items include the Gilbert Herbert’s text that summarizes the heritage of Gropius’ prefabrication entitled The Dream of the Factory Made House by Walter Gropius and Konrad Wachsmann (1984). The research method was the analysis of selected historical and contemporary houses built either in whole or in part in the precast concrete technology (a multiple-case study). The presentation of new examples shows the possibility of adapting the rational ideas and aesthetics of architecture from the early 20th century with the use of the latest concrete technologies. According to the author, the sense of concrete prefabrication in the construction of single-family houses is to return to the idea of ‘developed’ technology rationalization and Modernist architectural aesthetics. Although prefabrication is associated with the domain of economization, modularity, standardization and typification, thanks to advanced technologies, a prefabricated house in the 21st century can be a proof of the multitude of possible configurations.
PL
Problemem badawczym artykułu jest sens wykorzystania prefabrykacji betonowej do tworzenia nowej jakości architektury domów jednorodzinnych. Znane i omawiane przez badaczy realizacje realizacje z przeszłości - konkretnie z okresu wczesnego racjonalizmu architektonicznego (modernizmu i funkcjonalizmu) - wydają się odpowiednie do ukazania, przypomnienia i zaktualizowania idei prefabrykacji betonowej domów jednorodzinnych we współczesności. Ów punkt odniesienia, mający swoje źródło w wizji rewolucji mieszkaniowej z początku XX wieku, może być dzisiaj przedmiotem bezpośrednich nawiązań i poszukiwania kolejnych wariantów racjonalnych wzorców współczesnej prefabrykacji domów jednorodzinnych. Artykuł opiera się na najważniejszych pozycjach z początków technologii prefabrykacji betonowej, m.in. Vers une architecture (1923) Le Corbusiera oraz artykułach i manuskryptach Waltera Gropiusa podążających za nowymi koncepcjami budownictwa niemieckiego. Z nowszych pozycji szczególnie ważny jest tekst Gilberta Herberta podsumowujący dziedzictwo prefabrykacji Gropiusa pt. The Dream of the Factory Made House by Walter Gropius and Konrad Wachsmann (1984). Za metodę badawczą przyjęto analizę wybranych historycznych oraz współczesnych domów realizowanych w całości albo w części w technologii betonowej prefabrykowanej (case studies). Prezentacja nowych przykładów ukazuje możliwość adaptacji racjonalnych idei i estetyk architektury z początku XX wieku przy zastosowaniu najnowszych technologii betonowych. Według autora sensem prefabrykacji betonowej w budownictwie domów jednorodzinnych jest powrót do idei „rozwiniętej” racjonalizacji technologii oraz modernistycznej estetyki architektonicznej. Choć prefabrykacja wiąże się z domeną ekonomizacji, modułowości, standaryzacji i typizacji, dzięki rozwiniętym technologiom dom prefabrykowany w XXI wieku może stanowić dowód na wielość możliwych konfiguracji.
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Wdrożenie wymogów ISO 17025 oznacza ustanowienie określonego systemu zarządzania zbudowanego z szeregu opisanych procedur, instrukcji oraz wynikających z nich rejestrów i formularzy. Ich lista nie jest ściśle zdefiniowana.
18
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The paper presents the fields of applications of polymer composites in building structures. The use of composite glass fibre tubes is discussed in more detail. The laboratory methods used to test the mechanical properties of these pipes are presented. An original research program is presented, including six concrete-filled glass fibre tubes. The cylinders and columns made in this way were tested for their axial load capacity. Conclusions were formulated regarding the relationship between the load-bearing capacity of the test elements and their length, as well as the angle of glass fibres arrangement in the tube composite.
Artykuł porusza zagadnienia systemu normalizacji światowej oraz implementacji norm światowych i europejskich w Polsce. Omówiona jest zasada dobrowolności stosowania norm i na tym tle konieczność zapewnienia podstawowych wymagań bezpieczeństwa produktów na wspólnym rynku europejskim. W artykule zawarto ostrzeżenie przed pochopnym tworzeniem norm zakładowych z pobudek oszczędnościowych. Artykuł podkreśla pozytywną rolę normalizacji w światowym postępie technicznym.
EN
This paper presents information about the world standardization and normalization system and the implementation of world and European standards in Poland. The principle of the voluntary application of standards is discussed, and against this background the necessity to ensure basic product safety requirements on the common European market. The article contains a warning against rashly creating company standards for savings reasons. The article highlights the positive role of standardization in global technological progress. Słowa kluczowe
Cel: Celem opracowania jest przedstawienie koncepcji standaryzacji działań jako metody doskonalenia na przykładzie procesu produkcji wanien i brodzików akrylowych. Projekt badania/metodyka badawcza/koncepcja: W pracy wykorzystano następujące metody badawcze: przegląd i analizę literatury przedmiotu, metodę studium przypadku, metodę obserwacji oraz analizę danych wtórnych, metodę pracy koncepcyjnej i wnioskowania logicznego. Wyniki/wnioski: Zastosowanie zaproponowanych koncepcji doskonalenia opartych na standaryzacji działań umożliwiło zidentyfikowanie obszarów wymagających poprawy oraz przyczyniło się do lepszej organizacji procesów badanej organizacji. Ograniczenia: Ograniczeniamogą dotyczyć dostępu jedynie do wybranych informacji przekazanych przez badane przedsiębiorstwo. Zastosowanie praktyczne: Zaprezentowane pomysły standaryzacji działań z powodzeniem mogą znaleźć zastosowanie w przedsiębiorstwach, które stosują standaryzację jako element doskonalenia procesów. Oryginalność/wartość poznawcza: Zaprezentowane studium przypadku pozwala zrozumieć praktyczne apekty standaryzacji działań w przedsiębiorstwach.
EN
Purpose: The purpose of the paper is to present the standardization of activities as a method of improvement. The example of a company manufacturing baths and acrylic shower trays. Design/methodology/approach: The following research methods were used in the work: literature review and analysis, case study method, observation method and secondary data analysis, as well as the method of conceptual work and logical inference. Findings/conclusions: The implementation of the proposed improvement concepts based on standardization of activities made it possible to identify areas requiring improvement and contributed to a better organization of the processes of the examined organization. Research limitations: Restrictions may apply to access only to selected information provided by the examined enterprise. Practical implications: The presented ideas of standardization of activities can be successfully applied in companies that use standardization as an element of process improvement. Originality/value: The presented case study helps to understand the practical aspects of standardization of activities in enterprises.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.