Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Geoturystyczne walory krajobrazu łuku Mużakowa

Koźma J.

Górnictwo Odkrywkowe

|

2017

|

R. 58, nr 3

32--40

PL

W artykule omówiono geoturystyczne walory współczesnego krajobrazu Łuku Mużakowa, na który składa się krajobraz geologiczny związany z glacjalną historią rozwoju geologicznego obszaru oraz krajobraz pogórniczy, będący efektem renaturyzacji obszarów zmienionych przez przemysł wydobywczy i przetwórczy węgla brunatnego i iłów ceramiki budowlanej. Przedstawiono wybrane obiekty geoturystyczne Światowego Geoparku Łuk Mużakowa, zwracając szczególną uwagę na obszar położony w południowej polskiej jego części, w pobliżu Łęknicy. Jest to rejon dawnej podziemnej i odkrywkowej przedwojennej kopalni węgla brunatnego „Babina” oraz powojennej kopalni „Przyjaźń Narodów – Szyb Babina”, gdzie aktywność górnicza została zakończona w 1972 r. Geoturystyczne walory tego miejsca wynikają z obecności najlepiej zachowanych antropogenicznych form ukształtowania terenu, do których należą hałdy i nasypy pokopalniane oraz zagłębienia wypełnione kwaśnymi wodami kopalnianymi. Ich geneza oraz złożona historia rozwoju została rozpoznana na podstawie analiz historycznych map topograficznych i planów górniczych, z zastosowaniem sytemu GIS oraz obrazowania numerycznego modelu rzeźby terenu. Krajobraz pokopalniany można obecnie zwiedzać na trasie urządzonej ścieżki geoturystycznej „Dawna kopalnia Babina”, o długości około 5 km, na której znajduje się wieża widokowa oraz 11 stanowisk z tablicami objaśniającymi. Została ona zaprojektowana na podstawie wyników wymienionych analiz przestrzennych.

EN

This article discusses the geotouristic merits of the modern landscape of the Muskau Arch, that is composed of the geological landscape connected with the glacial history of the area development and post-mining landscape, being a result of renaturalisation of the area changed by the mining and processing of the excavated brown coal and the building ceramic clays. The chosen geoturistic objects of the Global Muskau Arch Geopark are being presented, putting particular focus on the area in its southern Polish part, near Łęknica. It is a region of a former, prewar underground and open-cast brown coal mine ‚Babina’ and the after war mine ‚Przyjaźń Narodów - Szyb Babina’, where the mining activity terminated in 1972. The geoturistic values of this place result from the presence of the best preserved anthropogenic forms of the landscape formation, including mine heaps and post-mining embankments, and pits filled with acid water. Their origins and complex history of the development has been uncovered thanks to the analysis of the historical topographical maps and mining plans with the application of the GIS system, and visualisation of the digital terrain model. The post-mining landscape can be observed along the way of the geoturistic path ‚The former Babina mine’, being 5km long. On the path, there are a viewing tower and 11 sites with the information tables. It has been projected on the basis of the results of the said spatial GIS analysis.

2

Obszary i zasoby perspektywiczne wystąpień rud metali i surowców chemicznych w Polsce na mapach w skali 1 : 200 000 wraz z ich oceną surowcową oraz ograniczeniami środowiskowymi i zagospodarowania przestrzennego

Mikulski S. Z., Oszczepalski S., Czapowski G., Gąsiewicz A., Sadłowska K., Markowiak M., Sztromwasser E., Bukowski K., Giełżecka-Mądry D., Strzelska-Smakowska B., Paulo A., Michniewicz M., Radwanek-Bąk B., Chmielewski A., Mądry S., Kuć P., Sikorska-Maykowska M., Koźma J., Bliźniuk A., Piotrowska M., Kostrz-Sikora P.

Przegląd Geologiczny

|

2016

|

Vol. 64, nr 9

657--670

EN

As part of the tasks performed by the Polish Geological Survey (Polish Geological Institute - National Research Institute), 260 prospective maps (MOP) at a scale of 1 : 200,000 have been developed in the period of 2013-2015. These maps were designed for metal ores (Cu-Ag, Zn-Pb, Mo-W, Ni, Sn, Au, Pt, Pd and Zn oxide ore - galmans) and chemical raw materials (rock and potash salts, gypsum, anhydrite and native sulphur), in relation to the assessment of raw materials resources and environmental restrictions and land use planning. The total surface of prospective teritories projected onto the surface area is ~15.25 thousand km2 for metal ores and ca. 52.5 thousand km2 for chemical raw materials. The estimated resources of predicted ore deposits (prognostic and prospective) are approx. 42.2 million Mg of Cu and 75 thousands Mg of Ag (12 prospective areas), ca. 20 million Mg of Zn-Pb ores (in 4 prospective areas), 32 million Mg of Ni ores of weathering type (10 prospective areas), from 9.4 to 21.5 Mg of Au encountered by orogenic vein and metasomatic deposits (7 prospective areas), and ca. 22 million Mg of Sn ores. The estimated prognostic and prospective resources of chemical raw materials (at a depth of not more than 2000 m) are: ca. 4.059 trillion Mg of rock salt (68 prospective areas) and ca. 3638.1 million Mg of potash (12 prospective areas), as well as ca. 575.6 billion Mg of gypsum and anhydrite, and 202 million Mg of native sulphur (prognostic resources). In the assessment of environmental conflicts and land use planning, 125 information data sheets developed environmental conditions for prospective areas (with the exception of rock salts, which are discussed in the regional aspect). Development of the designated prospective areas may be important in the future to ensure the availability of raw material safety, not only for Poland, but also for the European Union, thus contributing positively to economic growth and prosperity of local communities.

3

Antropogeniczne zmiany krajobrazu związane z dawnym górnictwem węgla brunatnego na przykładzie polskiej części obszaru łuku Mużakowa

Koźma J.

Górnictwo Odkrywkowe

|

2016

|

R. 57, nr 3

5--13

PL

W artykule omówiono zmiany pierwotnego krajobrazu geologicznego obszaru polskiej części Łuku Mużakowa wywołane dawnym odkrywkowym i podziemnym górnictwem węgla brunatnego, iłów ceramicznych oraz piasków i żwirów. Dla potrzeb identyfikacji form antropogenicznych wykorzystano metody wizualizacji numerycznego lidarowego modelu rzeźby terenu, w zestawieniu z historycznymi mapami topograficznymi i planami górniczymi. Wyniki ilościowej analizy form antropogenicznych z zastosowaniem metod analizy GIS, dostarczyły informacji na temat wykształcenia współczesnego krajobrazu pogórniczego.

EN

Changes of the primeval geological landscape due to former lignite, ceramic clays as well as sand and gravel open-cast and underground mining, in the Polish part of Muskau Arch have been discussed in this paper. For the purposes of identification the anthropogenic forms visualisation methods of high-resolution lidar terrain model have been used, in accordance with historical topographical maps and mining plans. The results of the quantitative GIS analysis of the anthropogenic forms made in the selected area, provided information on the contemporary post-mining landscape.

4

Metodyka waloryzacji przestrzennej pokrycia terenu i obiektów ochrony przyrody na potrzeby oceny konfliktowości potencjalnej eksploatacji kopalin w obszarach perspektywicznych

Koźma J.

Przegląd Geologiczny

|

2015

|

Vol. 63, nr 9

581--588

EN

One of the elements of the mineral deposit prospectivity analysis is the evaluation of land surface in terms of the conditions and possible restrictions on the potential exploitation of ores, which are connected with diverse forms of land use and protecting valuable nature areas. In the article the quantitative method of cartographic environmental analysis of the accessibility of mineral deposit areas is presented, based on the evaluation of land cover (CORINE Land Cover) and legal protected areas by the GIS system application. The core of the method is the point bonitation made in the specially calculated grid of elementary fields. The method was used to show and evaluate both the spatial planning and nature protection conditions for the potential exploitation in prospective areas of selected raw materials, such as: metal ores and gypsum, rock salt, K–Mg salts and native sulphur in Poland. The prospective areas with estimated resources were presented on maps at scale 1 : 200 000. The results are presented in the cartographic form, allowing appointing locations for mine investments.

5

Uwarunkowania geologiczne i środowiskowe eksploatacji złóż kopalin w regionie suwalsko-augustowskim

Bąk B., Kuć P., Szeląg A., Koźma J.

Górnictwo Odkrywkowe

|

2014

|

R. 55, nr 2-3

52--60

PL

Celem artykułu jest pokazanie kopalin regionu suwalsko-augustowskiego jakimi są rudy żelaza, głazy, piaski i żwiry, kred jeziorne, torfy i kopaliny ilaste na tle uwarunkowań geologicznych i środowiskowych. Baza surowcowa kopalin skalnych jest i mało zróżnicowana. Dominują piaski i żwiry, których udokumentowane zasoby stanowią blisko połową zasobów województwa podlaskiego. Pozostałe kopaliny mają podrzędne znaczenie. Charakterystyczna dla tego regionu jest duża konfliktowość sozologiczna złóż, wynikająca głównie z objęcia ich fragmentów różnymi formami prawnej ochrony przyrody i krajobrazu, lasów, wód powierzchniowych i podziemnych. Konflikty te rzutują w istotny sposób na możliwość swobodnego rozwoju wydobycia kopalin skalnych, eksploatowanych metodami odkrywkowymi. Prezentowana praca zawiera omówienie tych wielowątkowych uwarunkowań na tle specyfiki regionu.

EN

The paper presents mineral resources of Suwałki - Augustów region, namely: iron ores, aggregates (boulders, sands, gravels), lacustrine chalk, peat and clay deposits, and their geologic and environmental conditioning. The region is characterized by rather undiversified raw materials, among which sand and gravel are the most crucial. Their documented resources stand for almost a half of the total resources of the Podlaskie province. Other exploited raw materials are of secondary importance. The discussed area is to a far extent sozologically conflictual, because the extensive terrains in the region are under a legal protection of nature and landscape, forests and surface or underground waters. The conflicts of interest have an adverse impact on possibility of open-pit mining and quarrying. The paper discusses these issues in manifold context.

6

Wałbrzyski Obszar Geoturystyczny - inwentaryzacja geotopów dla potrzeb promocji geoturystyki

Ihnatowicz A., Koźma J., Wajsprych B.

Przegląd Geologiczny

|

2011

|

Vol. 59, nr 11

722-731

EN

The paper presents inventory and results of valorization of geotopes located in the Walbrzych region. This region is situated in south-western Poland, in proximity of the Wałbrzych Foothills (Bolków-Wałbrzych Foothills), Wałbrzych Mts., Kamienne Mts. and Sowie Mts. and Kamienna Góra Basin. The 149 geotopes which represents 6 geological themes - sedimentology, volcanism, metamorphism, geomorphology, hydrogeology, geology of Quaternary - have been selected and evaluated. All the data collected for these sites are stored in the database and may be displayed on several thematic maps. Based on results of valorization of geotopes, analyses of geology and geomorphology of the area as well as evaluation of land development, the seven geotourist sub-areas (so-called domains) have been differentiated. The results of the geotopes inventory and valorization indicate a possibility to propose a new geotourist area in the studied region and name it "Wałbrzych Geotourist Area".

7

Transgraniczny Geopark Łuk Mużakowa

Koźma J.

Przegląd Geologiczny

|

2011

|

Vol. 59, nr 4

276-290

EN

The Muskau Arch lies in southern part of Lubuskie voivoship and border zone of Saxony and Brandenburg. It forms glaciotectonical structure well visible in terrain morphology. Inside it, there are disturbed Neogene deposits with brown coal seams. Among the abundant fold and slice structures the numerous brown coal and accompanying glass sands and ceramic clays deposits has been investigated. Underground and opencast mining of brown coal was conducted from the middle of XIX century up to the second part of XX century. Nowadays, many post-mining evidences like antropogenic reservoir and artificial landforms are exposed in the Muskau Arch area. The natural processes of post-mining areas transformation both with the post-industrial cultural heritage and geological phenomenon are protected values as a Geopark. In the year 2006, the Muskau Arch has obtained certificate of the seventh German National Geopark and in the year 2009, of the first Polish National Geopark (National Muskau Arch Geopark). The aims are preservation of geological heritage as well as scientific and teaching purposes. Current efforts are made for establishing the transborder Muskau Arch Geopark, of the European Geopark rank with the UNESCO support.

8

Przestrzenna ocena perspektyw surowcowych obszaru krakowskiego (północno-zachodnia część województwa Małopolskiego)

Radwanek-Bąk B., Koźma J.

Górnictwo Odkrywkowe

|

2011

|

R. 52, nr 6

26-37

PL

W artykule przedstawiono wyniki kartograficznej analizy geologiczno-środowiskowych i planistycznych uwarunkowań zagospodarowania, wydzielonych jednostek geologiczno-złożowych w obszarze położonym na zachód od Krakowa. Znajduje się on we fragmencie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, Kotliny Oświęcimskiej i brzeżnej strefy Pogórza Wielickiego. W regionie tym występuje szereg znaczących, z punktu gospodarczego, złóż związanych z jurajskimi i paleozoicznymi utworami monokliny śląsko-krakowskiej, neogeńskimi utworami zapadliska przedkarpackiego, karpackimi utworami fliszowymi serii śląskiej i podśląskiej oraz czwartorzędowymi utworami dolin rzecznych. Jednocześnie znaczne fragmenty obszaru objęte są zróżnicowanymi, pod względem rangi, obiektami ochrony przyrody ożywionej oraz poddawane są silnej presji zabudowy terenu, trwale wykluczającej inne funkcje użytkowania. Zaprezentowano metodę wartościowania stanu zagospodarowania omawianego terenu, z zastosowaniem podziału obszaru na równopowierzchniowe pola oceny, przeprowadzonego z zastosowaniem technik GIS. Wyniki zostały skonfrontowane z wydzieleniami jednostek geologiczno-złożowymi, co w efekcie końcowym umożliwiło wskazanie obszarów predysponowanych dla inwestycji górniczych, spełniających kryteria zrównoważonego rozwoju

EN

The paper deals with the results of the analysis of the geological-environmental mapping and land development conditions of the selected geological-mineral deposits units in the region west of Kraków. The discussed area is located in the part of the Kraków-Czestochowa Upland, the Oświęcim Basin and the border zone of Wielickie Foothills. From the economical point of view there are many important mineral deposits which are related to the Jurassic and Paleozoic rocks of Krakow-Silesia monocline, Neocene deposits of the Carpathian Foredeep, the Silesian and under Silesian series of the Carpathian flysch as well as Quaternary river deposits. The considerable parts of the discussed area are covered by the various types of nature protection zones and strong building development – the factors which eliminate other options for land use. The valuation method of the state of land development, based on the equal-surface valuation areas using of the GIS methods has been presented. The obtained results have been compared with the geological–mineral deposits units. The analysis allowed the indication of the areas predisposed towards mining activity which fulfills the sustainable development criteria.

9

Stan rozpoznania i możliwości powiększenia zasobów kwarcu żyłowego na Dolnym Śląsku

Sroga C., Koźma J.

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2010

|

nr 79

223-232

PL

W artykule przedstawiono wystąpienia kwarcu żyłowego o znaczeniu przemysłowym; znane są one jedynie z regionu dolnośląskiego. Największe skupienia żył kwarcowych rozpoznano w Sudetach Zachodnich (blok karkonosko-izerski) oraz w północnej części strefy kaczawskiej na bloku przedsudeckim gnejsy Wądroża Wielkiego, masyw granitoidowy Strzegom-Sobótka). Dotychczas udokumentowano siedem złóż kwarcu żyłowego, z których jedynie trzy są zagospodarowane: "Stanisław", "Taczalin" i "Krasków". Spośród obszarów prognostycznych i perspektywicznych największe znaczenie surowcowe mają wystąpienia w Rębiszowie, Olesznej Podgórskiej, Morawie i Taczalinie oraz wiązki żył w rejonie Mikołajowic i Wądroża Wielkiego. Zostały one stosunkowo dobrze rozpoznane, a występująca tam kopalina (czyste odmiany kwarcu gruboziarnistego, kwarc wielkokrystaliczny) nadaje się do różnorodnych zastosowań, m.in. w przemyśle elektrotechnicznym, chemicznym, szklarskim, ceramicznym, hutniczym. Utrudnieniem w górniczym zagospodarowaniu poszczególnych wystąpień są ograniczenia planistyczne, niekiedy środowiskowe, a także konieczność prowadzenia selektywnej eksploatacji kopaliny.

EN

The paper presents vein quartz deposits of industrial importance. Such large deposits have been described only in Lower Silesia. The largest concentrations of quartz veins were recognized in the Western Sudety Mountains and in the northern part of the Kaczawa Zone of the Fore-Sudetic Block (Wądroże Wielkie gneisses, Strzegom-Sobótka granitoid massif). Until now, documentation has been prepared for only 7 deposits of vein quartz, but only three of them have been developed: "Stanisław", "Taczalin" and "Krasków" deposit. Within prognostic and promising areas, the occurrences in Rębiszów, Oleszna Podgórska, Morawa and Taczalin localities, as well as a bundle of veins near Mikołajowice and Wądroże Wielkie, are of the greatest importance. They were relatively well recognized, and the mineral that is present within these sites (pure varieties of coarse-grained quartz and coarse-crystalline quartz) are suitable for various applications, e.g. in electrical, chemical, glass, ceramic and metallurgical industries. The exploitation of individual occurrences of vein quartz can be hindered by issues related to spatial planning and environmental limitations, and by the condition of the selective exploitation of the mineral.

10

Koncepcja projektu: "Geostrada Sudecka - studium geologiczno-krajobrazowe z inwentaryzacją obiektów dziedzictwa przyrody nieożywionej"

Słomka T., Bartuś T., Mastej W., Łodziński M., Mayer W., Stefaniuk M., Doktor M., Koźma J., Cwojdziński S., Stachowiak A.

Geoturystyka

|

2009

|

nr 4

3-18

PL

Celem niniejszej pracy jest prezentacja studium geologiczno-krajobrazowego z inwentaryzacją obiektów dziedzictwa przyrody nieożywionej dla obszaru Sudetów, wzdłuż proponowanej trasy turystyczno-rekreacyjnej, nazwanej Geostradą Sudecką im. Leszka Sawickiego. Poprzez inwentaryzację, opis oraz propozycje zagospodarowania wytypowanych obiektów geoturystycznych położonych wzdłuż trasy, Geostrada przyczyni się do przybliżenia skomplikowanych zagadnień geologii Sudetów turyście nie znającemu podstaw geologii. Wykorzystując przejezdne drogi, ustalono przebieg Geostrady wzdłuż głównych grzbietów górskich Sudetów po obu stronach granicy polsko-czeskiej, promując przy tym mało znane, ale atrakcyjne rejony Sudetów i ich przedpola. Przebieg polskich odcinków Geostrady (łącznie ok. 285 km) wyznaczono w taki sposób, aby w pasie o szerokości 10 km (5 km po obu stronach Geostrady) znalazło się jak najwięcej najatrakcyjniejszych geoturystycznie obiektów dziedzictwa geologiczno-górniczego, do których można dojechać lub dojść pieszo.

EN

The aim of the paper is presentation of geological and landscape studies with the inventarization of abiotic nature objects located along proposed trail "The Leszek Sawicki Sudetic Geostrada". Through detailed descriptions of the trail and proposals of development of selected, most attractive geosites of geological-mining heritage, the project should aim to spread geological knowledge of the Sudety Mts. among the non professionals. Using the passable roads, the trail was led along the main ridges of the Sudety Mts. in both the Polish and the Czech parts, through less popular and rarely visited but also interesting parts of the Sudety Mts. and their foreland. Polish parts of the Geostrada (ca 285 km) were such determined to reach as much the most attractive geosites as possible in the 10-kilometers-wide zone (+/- 5 km from both sides of the trail).

11

Możliwości wykorzystania pozycjonowania satelitarnego GPS dla potrzeb inwentaryzacji i geoturystycznego udostępnienia geotopów w obszarze polskiej części projektowanego geoparku "Łuk Mużakowa"

Blachowski J., Koźma J.

Prace Naukowe Instytutu Górnictwa Politechniki Wrocławskiej. Studia i Materiały

|

2005

|

Vol. 113, nr 31

23-34

PL

W artykule przedstawiono założenia wykorzystania pozycjonowania satelitarnego GPS z wykorzystaniem narzędzi GIS w inwentaryzacji geotopów dla udostępnienia turystycznego polskiej części projektowanego geoparku "Łuk Mużakowa". Opisano istotę tworzenia i zagospodarowania geoparków oraz scharakteryzowano geopark "Łuk Mużakowa". Omówiono zasady pozycjonowania satelitarnego i kartowania terenowego z zastosowaniem GPS. Na przykładzie wybranych obiektów (geotopy, infrastruktura turystyczna) przedstawiono zasady tworzenia oraz proponowaną strukturę elektronicznego formularza do pozyskiwania geoinformacji oraz zakres pomiarów GPS w inwentaryzacji turystycznej geoparku.

EN

In the paper, satellite GPS positioning and GIS application standards in geotope inventorying for geo-tourist development of the Polish part of the "Muzakow Arc" geopark have been presented. The idea behind geopark creation and development has been described and the "Muzakow Arc" area has been characterized. Positioning and mapping principles using GPS have been discussed. The guidelines of preparing electronic data form structure for acquisition of geo in formation has been given on selected examples (geotopes, tourist infrastructure objects). Scope of planned GPS measurements in tourist inventorying of the geopark has also been addressed.

12

Zagospodarowanie kopalin towarzyszących na przykładzie obszaru dawnego górnictwa węgla brunatnego rejonu projektowanego Geoparku "Łuk Mużakowa"

Koźma J.

Górnictwo Odkrywkowe

|

2005

|

Vol. 47, nr 2

64-70

PL

W artykule w zarysie przedstawiono historię zagospodarowania glin ceramicznych towarzyszących węglom brunatnym w rejonie Łęknicy, które znajdują się w obrębie glacitektonicznej struktury nazywanej łukiem Mużakowa. Pod względem morfologicznym łuk Mużakowa, położony na pograniczu Saksonii, Brandenburgii i Ziemi Lubuskiej, stanowi pasmo szeregu równoległych wzniesień, o kształcie bardzo dobrze zachowanej podkowy otwartej ku północy. Z punktu widzenia jego budowy geologicznej jest to ciąg szeregu moren spiętrzonych, ukształtowanych w efekcie wieloetapowej działalności lądolodu południowopolskiego i następnie przemodelowanych w okresie zlodowaceń środkowopolskich. W omawianym obszarze spiętrzeniu i wydźwignięciu ku powierzchni uległy osady starszego czwartorzędu oraz trzeciorzędu, które budują struktury typu łusek i różnorodnych fałdów. Głębokość zaburzeń osadów sięga do około 150 m, co stworzyło bardzo dogodne warunki dla prowadzonej od połowy XIX w. eksploatacji, węgli brunatnych i współwystępujących tu jako kopaliny towarzyszące - piasków szklarskich i glin ceramicznych. Obecnie, od końca lat osiemdziesiątych XX w. w omawianym rejonie łuku Mużakowa nie prowadzi się eksploatacji kopalin, a silnie przeobrażony teren pogórniczy okolic Łęknicy, znajdujący się w granicach Parku Krajobrazowego, stanowi miejsce prac dokumentacyjnych nad utworzeniem międzynarodowego obszaru ochrony dziedzictwa geologicznego - "Geopark Łuku Mużakowa".

EN

The paper presents an outline of the history of management of ceramic clays which occur in lignite deposits near Łęknica, within a galcitectonic structure called "Łuk Mużakowa". In the morphological sense Muskau Arch, that stretches in a boundary area of Saxony, Brandenburg and Ziemia Lubuska, represents a stripe of parallel hills with a shape of a very well preserved 'horseshoe' opened towards the north. With the view of the geological structure, it is generally a sequence of moraines, shaped during several stages of activity of the South-Polish glacier and subsequently remolded during the Central-Polish glaciations. Within this area, older Quaternary and Tertiary sediments were pushed forward and uplifted towards the land surface. They form scales and folds of various types. The depth of sediment disturbance reaches down to around 150 m. These good conditions encouraged the development of lignite mining that was conducted till the mid-19th century. Along with lignite mining, other raw materials were mined, such as glass sands and ceramic clays. Nowadays, since the late 1980s, no mining activity has been performed in this region, and the area around Łęknica, which was strongly altered as a result of mining, and now is situated within the landscape park, is being documented in order to create an international geological heritage protection area "Muskau Arch" Geopark.

13

Geological Map Lausitz–Jizera–Karkonosze and Muskau Arch Geopark as examples of cross-border cooperation of the national geological surveys of Poland, the Czech Republic and Germany

Kasiński J. R., Kozdrój W., Koźma J., Krentz O., Opletal M., Stachowiak A.

Przegląd Geologiczny

|

2004

|

Vol. 52, nr 8/2

724-730

EN

The article presents the cross-border cooperation of geologists from the Lower Silesian Branch of Polish Geological Institute and the national geological surveys of the Czech Republic and Germany. The current cooperation is discussed on the basis of Geological Map Lausitz–Jizera–Karkonosze as well as on geological research of the Muskau Arch. The Geological Map Lausitz–Jizera–Karkonosze, in 1 : 100,000 scale, with Comments, presents the geology of the north-western part of the Bohemian Massif. A short geotectonic evolution of the area from Neoproterozoic to Cenozoic is presented. The results of Polish-German geological research and inventory of so-called “geotopes” are the basis to establish a cross-border Muskau Arch Geopark.

14

Geotopes of the proposed Muskau Arch Geopark : inventory, classification and evaluation

Kasiński J. R., Koźma J., Gawlikowska E.

Polish Geological Institute Special Papers

|

2004

|

Vol. 13

73-87

EN

Criteria of estimation of geotope (geosite) value from the viewpoint of different social requirements (museum value, scientific research, nature-knowledge, youth education, countryside science) are not clear nor easy to define. The system of valorisation criteria of geotopes applied by the German Geological Survey looks like a good proposal for answering this question. The system mentioned above has been used for assessment of the geotopes value for the planned "Muskau Arch Geopark" area, located at the crossborder area of Poland, Brandenburg and Saxony. 95 geotopes have been registered and evaluated with the uniform criteria within the whole Geopark area, on both Polish and German sides; 34 of them are located in the Polish part. From the viewpoint of scientific research, 32 geotopes (of these 12 on the Polish side) have been assessed as valuable and of special value. As far as teaching and tourism values were concerned, 32 geotopes (of these 14 on the Polish side) have been evaluated there. In the light of that, the Polish part seems to become a substantial part of the planned Geopark.

PL

Ustalenie kryteriów umożliwiających klasyfikację geotopów (geostanowisk) z punktu widzenia rozmaitego rodzaju zapotrzebowania społecznego (wartość muzealna, badania naukowe, edukacja przyrodnicza młodzieży, krajoznawstwo) budzi wiele wątpliwości. System waloryzacji geotopów stosowany przez Niemiecką Służbę Geologiczną wydaje się być dobrą propozycją wprowadzenia takich kryteriów. Wspomniany wyżej system został zastosowany przy ocenie wartości geotopów na terenie planowanego transgranicznego Geoparku Łuk Mużakowa, leżącego u zbiegu granic Polski, Brandenburgii i Saksonii. Na całym obszarze geoparku, po stronie polskiej i niemieckiej, zinwentaryzowano i poddano ocenie na podstawie jednolitych kryteriów 95 różnych geotopów, z których 34 znajduje się w polskiej części obszaru. Za wartościowe i szczególnie wartościowe z punktu widzenia badań naukowych należy uznać 32 geotopy (w tym 12 w części polskiej), a z punktu widzenia wartości dla edukacji i turystyki - także 32 geotopy (w tym 14 w części polskiej). W świetle tych wyników polska część projektowanego geoparku "Łuk Mużakowa" stanowi jego istotny element.

15

Geopark "Łuk Mużakowa" - proponowany transgraniczny obszar ochrony georóżnorodności

Badura J., Gawlikowska E., Kasiński J. R., Koźma J., Kupetz M., Piwocki M., Rascher J.

Przegląd Geologiczny

|

2003

|

Vol. 51, nr 1

54-58

PL

Zgodnie z programem ochrony dziedzictwa Ziemi prowadzonym przez UNESCO i IUGS, środowiska geologiczne Brandenburgii podjęły inicjatywę utworzenia Geoparku "Łuk Mużakowa" (Muskauer Faltenbogen). Głównym zadaniem tego geoparku jest zachowanie dla przyszłych pokoleń unikatowej w skali światowej struktury glacitektonicznej wraz ze śladami dawnego górnictwa oraz walorami środowiska przyrody ożywionej, w powiązaniu z ideą promowania edukacji i geoturystyki. Podstawowymi obiektami ochrony na obszarze geoparku są geotopy, czyli szczególnie cenne fragmenty litosfery, które powinny być udostępniane dla nauki, edukacji oraz ruchu turystycznego. Na obszarze geoparku utworzone zostaną centralne ośrodki obsługi ruchu turystycznego, lokalne muzea, miejsca wystawiennicze i edukacyjne. Pierwszym etapem prac zmierzających do powołania Geoparku "Łuk Mużakowa" była inwentaryzacja i ocena geotopów na obszarze Niemiec (Brandenburgii i Saksonii), a następnie na obszarze Polski. Zinwentaryzowano geotopy typu odsłonięć geologicznych, form rzeźby terenu, pozostałości po dawnej eksploatacji węgla brunatnego, iłów ceramiki budowlanej oraz kruszywa naturalnego, a także budowle architektoniczne z głazów narzutowych. Dalsze prace nad utworzeniem geoparku powinny zmierzać do uszczegółowienia sposobu jego udostępniania poprzez opracowanie planów zagospodarowania turystycznego geoparku oraz koncepcji edukacyjnego prezentowania zagadnień związanych z dziedzictwem geologicznym i historycznym.

EN

Following the UNESCO/IUGS Programme on Earth Heritage, geologists of Brandenburg started to organise the "Muskau Arch " Geopark. Conservation of a unique (in a global scale) glaciotectonic structure, together with elements of historical mining and values of inanimate natural environment, and promotion of education and geotourism should be the main goals of the Geopark. The geotopes - elements of lithosphere particularly valuable, which should be accessible for scientific research, education and geotourism - are the basic elements. Tourism centres, local museums and exposition/education centres will be established. The first stage of the organising works on the "Muskau Arch " Geopark includes making an inventory and evaluation of geotopes in the Brandenburgian and Saxonian parts of the Muskau Arch ("Muskauer Faltenbogen ") and later also in the Polish part ("Łuk Mużakowa "). Some kinds of geotopes, such as geological outcrops, forms of land surface, remains of historical mining of lignite, ceramic clays and aggregates, and also buildings made with glacial boulders have been evidenced. More detailed project of accessibility of the Geopark area, i.e., project of tourist infrastructure and concept of presentation of geological and historical heritage from the education viewpoint, should be a subject of the further works on the Geopark organisation

16

Projekt zagospodarowania obszaru poeksploatacyjnego na przykładzie złoża kruszywa naturalnego "Lenartowice"

Koźma J.

Przegląd Geologiczny

|

2000

|

Vol. 48, nr 6

523-526

17

Waloryzacja środowiskowa złóż kruszywa naturalnego doliny Odry w granicach byłego województwa opolskiego i wrocławskiego

Koźma J.

Górnictwo Odkrywkowe

|

1999

|

Vol. 41, nr 2-3

109-133

PL

Przedstawiono wyniki wstępnej waloryzacji środowiskowej złóż kruszywa naturalnego, położonych w obszarze o wysokich walorach środowiskowych, jakim jest dolina Odry, zaliczana do sytemu europejskich korytarzy ekologicznych. W kontekście podkreślanej przez przyrodników bardzo wysokiej wartości układów przyrodniczo-krajobrazowych charakterystycznych dla środowisk dolinnych należy uznać, że eksploatacja znacznej części analizowanych złóż kruszyw doliny Odry jest niemożliwa lub dopuszczalna, ale ze znacznymi ograniczeniami. Analizę złóż kruszyw przeprowadzono w oparciu o celowo zaprojektowany atlas tematyczny, złożony z 75 arkuszy, na które składa się 375 map w skali 1:25 000. Konstrukcja atlasu oparta została o system przedstawiania informacji geośrodowiskowej, w formie kart ewidencyjnych złóż oraz na przeźroczystych foliach tematycznych. Korzystanie z atlasu polega na kolejnym nakładania folii (warstw informacyjnych) na podkłady topograficzne, co umożliwia wzajemną konfrontację analizowanych zjawisk. Atlas stanowi nową i prostą w wykonaniu, konwencjonalną metodę ewidencji i wizualizacji obiektów geologiczno - górniczych, na użytek wartościowania konfliktów środowiskowych. Jego analogowa forma nie wymaga nauki i obsługi złożonych systemów informatycznych GIS. Może on znaleźć bezpośrednie zastosowanie w pracy państwowej administracji ochrony środowiska.

EN

The paper presents preliminary results of the environmental assessment of natural agregate deposits in the area of the Odra valley in former Wrocław and Opole voivodeships. It shows environmental management system basing on the Atlas consisting of the thematic maps. This system enables storage, analysis, and presentation of data concernig natural environment and natural deposits resourses. The Environmental Atlas is a new, simple, economic and conventional method of presentation of the geological and mining objects and environmental impacts related to them. Because of its analog form, there is no requirement of using computers.