Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Cement wieloskładnikowy sposobem na produkcję betonu o obniżonym śladzie węglowym

Grajek Albert, Raczkiewicz Wioletta, Bacharz Kamil

Przegląd Budowlany

|

2026

|

R. 97, nr 2

141--145

PL

Cement portlandzki to najbardziej rozpowszechniony cement stosowany w betonach konstrukcyjnych. Jednocześnie jest to cement, przy produkcji którego uwalniana jest do atmosfery duża ilość dwutlenku węgla. Stąd jeżeli w cemencie część klinkieru zastąpi się takimi dodatkami, jak: popiół lotny, żużel wielkopiecowy, czy pucolany, to ilość uwalnianego przy jego produkcji CO2 obniży się, a tym samym będzie można uzyskać beton o niskim śledzie węglowym, potocznie mówiąc tzw. eko beton. Konieczna jest jednak weryfikacja, czy beton z cementem wieloskładnikowym, o obniżonym śladzie węglowym spełnia wszystkie istotne parametry betonu konstrukcyjnego. W artykule przedstawiono stan dotychczasowej wiedzy na temat możliwości użycia cementów wieloskładnikowych do produkcji betonów o obniżonym śladzie węglowym.

EN

Portland cement, the most common cement used in structural concrete, is also the cement whose production releases the largest amount of carbon dioxide into the atmosphere. Replacing some of the clinker in cement with additives such as fly ash, blast furnace slag, or pozzolans will reduce the amount of CO2 released during its production, allowing for the production of low-carbon concrete, so-called „eco concrete”. However, reliable knowledge is necessary to ensure that concrete made with multi-component cement meets all the essential parameters of structural concrete. This article presents the current state of knowledge regarding the potential use of multi-component cements to produce concrete with a reduced carbon footprint.

2

Rarely reported Planothidium Round et Bukhtiyarova (Bacillariophyceae) from flowing waters of southern Poland

Noga Teresa, Bysiek Anna, Sobiło Aleksandra, Bąk Wiktoria, Poradowska Anita, Kosiński Krzysztof

Oceanological and Hydrobiological Studies

|

2026

|

Vol. 55, No 2

118--132

EN

The aim of this study was to document new records for Poland of Planothidium species occurring in running waters of southern Poland and to characterise their morphology, ecology and distribution. The study material was collected during the spring (April–June) and autumn (September–October) seasons in years 2013, 2017, 2023 and 2024. Species identification was conducted using light microscopy and scanning electron microscopy. Environmental parameters were measured in situ and complemented by laboratory analyses of water chemistry. Ecological status was assessed using diatom indices (Specific Pollution Sensitivity Index, Generic Diatom Index). Five Planothidium species not previously reported from Poland were identified: Planothidium cavilanceolatum, Planothidium daui, Planothidium gallicum, Planothidium hinzianum and Planothidium potapovae. Most taxa occurred rarely and predominantly as individual valves, which limits the precise interpretation of their ecological preferences. In our study, P. daui exhibited a broad ecological amplitude, occurring under oligo- to eutrophic conditions, whereas P. cavilanceolatum, P. gallicum and P. hinzianum were restricted to specific habitats and showed low abundances. In contrast, P. potapovae reached dominant status in the upper course of the Szum River, where it was associated with oligotrophic conditions, sandy substrates and high calcium concentrations.

3

Znaczenie kompostowania w systemach gospodarki odpadami organicznymi w kontekście zrównoważonego rozwoju

Żesławska Patrycja, Zawieja Iwona, Worwąg Małgorzata

Instal

|

2026

|

nr 4

37--41

PL

Kompostowanie stanowi istotny element systemów gospodarki odpadami organicznymi, wpisując się w podstawowe założenia zrównoważonego rozwoju oraz gospodarki o obiegu zamkniętym. Rosnąca ilość bioodpadów generowanych przez gospodarstwa domowe, rolnictwo, przemysł oraz sektor rolno-spożywczy stanowi poważne wyzwanie środowiskowe i ekonomiczne, wymagające wdrażania efektywnych i przyjaznych dla środowiska metod zagospodarowania. W tym kontekście kompostowanie odgrywa kluczową rolę jako proces biologiczny umożliwiający przetwarzanie odpadów organicznych w wartościowy produkt, jakim jest kompost, wykorzystywany m.in. w rolnictwie i rekultywacji gleb. Zastosowanie kompostowania przyczynia się do ograniczenia ilości odpadów kierowanych na składowiska. W wymiarze ekonomicznym kompostowanie stanowi alternatywę dla kosztownych metod unieszkodliwiania odpadów, umożliwiając zarówno ograniczenie kosztów ich przetwarzania, jak i odzyskanie wartościowego źródła związków biogennych w formie ustabilizowanego kompostu. Ponadto rozwój systemów kompostowania sprzyja wdrażaniu innowacyjnych rozwiązań technologicznych, tworzeniu nowych miejsc pracy oraz wzmacnianiu lokalnych systemów gospodarowania odpadami. Integracja idei kompostowania z założeniami polityki środowiskowej i strategią zrównoważonego rozwoju przyczynia się do zwiększenia efektywności zarządzania bioodpadami oraz realizacji celów środowiskowych, społecznych i gospodarczych. Celem artykułu jest przedstawienie znaczenia kompostowania jako elementu systemu gospodarki odpadami organicznymi w kontekście zrównoważonego rozwoju, ze szczególnym uwzględnieniem jego roli w ograniczaniu negatywnego wpływu bioodpadów na środowisko, wspieraniu gospodarki o obiegu zamkniętym oraz poprawie ekologicznej i ekonomicznej efektywności systemów zarządzania odpadami.

EN

Composting is a crucial element of organic waste management systems, aligning with the fundamental principles of sustainable development and the circular economy. The growing amount of biowaste generated by households, agriculture, industry, and the agri-food sector poses a significant environmental and economic challenge, requiring the implementation of effective and environmentally friendly management methods. In this context, composting plays a key role as a biological process enabling the transformation of organic waste into a valuable product: compost, used in agriculture and soil remediation, among other applications. Composting contributes to reducing the amount of waste sent to landfills. Economically, composting offers an alternative to costly waste disposal methods, enabling both reduced waste processing costs and the acquisition of a valuable source of nutrients in the form of stabilized compost. Furthermore, the development of composting systems promotes the implementation of innovative technological solutions, the creation of new jobs, and the strengthening of local waste management systems. Integrating the concept of composting with environmental policy and sustainable development strategies contributes to increasing the efficiency of biowaste management and achieving environmental, social, and economic goals. The aim of this article is to present the importance of composting as an element of the organic waste management system in the context of sustainable development, with particular emphasis on its role in reducing the negative impact of bio-waste on the environment, supporting the circular economy, and improving the ecological and economic efficiency of waste management systems.

4

Ecology in the workplace: key value or redundant luxury?

Olejniczak-Szuster Katarzyna

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2025

|

z. 221

437--446

EN

Purpose: In the face of the global challenges of climate change, environmental degradation and increasing consumption of natural resources, the question of whether a green approach in the office is a core value or an unnecessary luxury is gaining importance. Integrating sustainability principles into the daily operations of companies not only affects the image of the company, but also contributes to improving the quality of life of employees and protecting the environment. The purpose of this article is to identify and evaluate key environmental values that influence workplace operations and employee behavior in the context of sustainability. Design/methodology/approach: In addition to the analysis of the subject literature, this study uses the results of a survey of 174 SMEs operating in the Częstochowa county. A chi-square-based empirical analysis workshop used the T-Chuprov convergence coefficient. Findings: The study showed that trust, commitment and environmental responsibility form a triad of values that determines employees' approach to environmental protection. Acceptance of this triad contributes to sustainable development and reduces the negative impact of a company's activities on the environment. Ignoring them, on the other hand, can lead to so-called employee betrayal, i.e. lack of recognition of environmental values in the workplace. Originality/value: The study draws attention to issues of ecology as a value in organizations. The added value of the study is the determination of the importance of ecological values in the activities of modern enterprises, as well as the indication of recommendations for SME enterprises in the field of ecological activities.

5

Przygotowanie do przyjęcia i rozwoju polskiej energetyki jądrowej : wyzwania w gospodarowaniu odpadami promieniotwórczymi w ekologicznej przestrzeni bezpieczeństwa

Michailiuk Bogdan

Wiedza Obronna

|

2025

|

Nr 3, nr spec.

279--291

PL

Konieczność dywersyfikacji nośników energii oraz potrzeba ograniczenia emisji zanieczyszczeń do atmosfery pozostają mocno akcentowane w polskiej polityce energetycznej od początku XXI wieku. Jednym z fundamentów zarówno polityki energetycznej (PEP2040), jak i ekologicznej (PEP2030) jest rozwój energetyki jądrowej w RP. Budowa elektrowni atomowej to ogromne przedsięwzięcie społeczno-gospodarcze. Wymaga intensywnych złożonych działań w zakresie technicznym, ekonomicznym, naukowo-badawczym, prawno-organizacyjnym, w tym w kwestii zapewnienia specyficznego zaplecza kadrowo-szkoleniowego. Celem artykułu jest wskazanie i omówienie aktualnego stanu i przyszłych wyzwań w zakresie gospodarowania odpadami promieniotwórczymi oraz zidentyfikowanie kluczowych aspektów dotyczących bezpieczeństwa ekologicznego oraz rekomendacji w kontekście przygotowania do przyjęcia i rozwoju polskiej energetyki jądrowej. Z uwagi na ograniczenia wynikające z charakteru publikacji oraz fakt, że niniejszy artykuł stanowi syntetyczny wyciąg z wkładu autora do projektu naukowo-badawczego w obszarze bezpieczeństwa ekologicznego, wzięto pod rozwagę wybrane wyzwania w omawianym obszarze.

EN

The need to diversify energy sources and reduce atmospheric pollutant emissions has been strongly emphasized in Polish energy policy since the beginning of the 21st century. One of the cornerstones of both energy policy (PEP2040) and environmental policy (PEP2030) is the development of nuclear energy in Poland. Building a nuclear power plant is a massive socio-economic undertaking. It requires intensive, complex technical, economic, scientific, research, legal, and organizational efforts, including the provision of specific human resources and training. The aim of this article is to identify and discuss the current status and future challenges in radioactive waste management and to identify key aspects of environmental safety and recommendations in the context of preparing for the adoption and development of Polish nuclear energy. Due to the limitations of the publication’s nature and the fact that this article is a synthetic excerpt from the author’s contribution to a scientific and research project in the area of environmental safety, selected challenges in this area are considered. The need to diversify energy sources and reduce atmospheric pollutant emissions has been strongly emphasized in Polish energy policy since the beginning of the 21st century. One of the cornerstones of both energy policy (PEP2040) and environmental policy (PEP2030) is the development of nuclear energy in Poland. Building a nuclear power plant is a massive socio-economic undertaking. It requires intensive, complex technical, economic, scientific, research, legal, and organizational efforts, including the provision of specific human resources and training. The aim of this article is to identify and discuss the current status and future challenges in radioactive waste management and to identify key aspects of environmental safety and recommendations in the context of preparing for the adoption and development of Polish nuclear energy. Due to the limitations of the publication’s nature and the fact that this article is a synthetic excerpt from the author’s contribution to a scientific and research project in the area of environmental safety, selected challenges in this area are considered.

6

Ślady środowiskowe tradycyjnego domu drewnianego – ekologiczne dziedzictwo kulturowe Małopolski

Furtak Marcin, Ciuła Michał, Korzeniowska Anna

Wiadomości Konserwatorskie

|

2025

|

Nr 82

56--69

PL

Artykuł ukazuje, jak cenne jest polskie dziedzictwo kulturowe w erze rosnącej globalnej świadomości ekologicznej. Autorzy z pełną uwagą pochylają się nad przykładem historycznego tradycyjnego domu drewnianego z Małopolski, tworząc z niego swoisty benchmark dla współczesnych technik zrównoważonego budownictwa. Uwzględniono układ przestrzenny wsi, organizację siedliska, zagospodarowanie otoczenia budynków oraz dobór materiałów budowlanych. Analizowane są również najważniejsze cechy formy budynku drewnianego, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu parametrów aerodynamicznych na efektywność cieplną i odporność na działanie wiatru. Wnioski wskazują, że integracja historycznych metod budowlanych z nowoczesnymi rozwiązaniami architektonicznymi pozwala na osiągnięcie lepszej harmonii między człowiekiem a środowiskiem naturalnym. Artykuł podkreśla znaczenie lokalnych tradycji w projektowaniu budynków o dużej efektywności energetycznej, minimalizujących wpływ na ekosystem i wpisujących się w koncepcję współczesnej ekologicznej odpowiedzialności.

EN

This article highlights the value of Polish cultural heritage in an era of increasing global ecological awareness. The authors carefully examine the example of a historical, traditional wooden house from Lesser Poland, turning it into a kind of benchmark for modern sustainable construction techniques. It considers the spatial layout of villages, the organization of homesteads, the management of building surroundings, and the selection of building materials. The key features of wooden building forms are also analyzed, with particular attention to the impact of aerodynamic parameters on thermal efficiency and wind resistance. The conclusions indicate that integrating historical construction methods with modern architectural solutions allows for a better balance between humans and the natural environment. The article emphasizes the importance of local traditions in designing energy- efficient buildings that minimize environmental impact and align with the concept of modern ecological responsibility.

7

Czysta woda dzięki nauce: Ruth Patrick i jej ekosystemy

Antos Joanna, Gadzińska Wiktoria

Technologia Wody

|

2025

|

Nr 4 (90)

95-96

8

Europejski Zielony Ład

Polaczek Jerzy

Przemysł Chemiczny

|

2025

|

T. 104, nr 7

667--670

9

Efektywność jako klucz do zrównoważonego rozwoju – cyfrowa transformacja i ekologia w przemyśle odlewniczym

Jura Przemysław

Przegląd Odlewnictwa

|

2025

|

Vol. 75, nr 9-10

316--319

PL

Przemysł odlewniczy należy do kluczowych sektorów gospodarki, dostarczając komponentów dla motoryzacji, energetyki, budownictwa czy lotnictwa. Jednocześnie charakteryzuje się on wysoką energochłonnością procesów technologicznych oraz znacznym oddziaływaniem na środowisko. Szacuje się, że koszty energii i materiałów mogą stanowić 30–40% całkowitych kosztów produkcji w odlewniach, co powoduje, że nawet niewielka poprawa efektywności energetycznej przekłada się na milionowe oszczędności w skali roku.

EN

The foundry industry is a key economic sector, supplying components for the automotive, energy, construction, and aviation industries. At the same time, it is characterized by high energy consumption and a significant environmental impact. It is estimated that energy and material costs can account for 30–40% of total production costs in foundries, meaning that even small improvements in energy efficiency translate into millions of dollars in annual savings.

10

Czy strefy czystego transportu to dobry pomysł?

Makuch Jacek

Przegląd Komunikacyjny

|

2025

|

R. 80, nr 11

15--20

PL

W artykule rozpoznano pewne negatywne aspekty rozwiązań polegających na tworzeniu w miastach różnego rodzaju stref. Zwrócono uwagę, że uciążliwość transportu nie ogranicza się jedynie do zanieczyszczenia powietrza, ale obejmuje również problemy związane z hałasem i terenochłonnością. Dokonano przeglądu pojazdów poruszających się po ulicach naszych miast pod względem poziomu generowanego hałasu. Zwrócono uwagę na nierzetelność przedstawianych niekiedy porównań zajętości terenu przez różnego rodzaju środki transportu. Zauważono problem „podrzucania” swoich spalin innym. Odniesiono się do zagadnień takich jak zrównoważony rozwój i elektromobilność oraz zjawisk takich jak moda i konsumpcjonizm. Zaproponowano pewne nowe rozwiązania. W podsumowaniu sformułowano wnioski z przeprowadzonych rozważań.

EN

This article identifies some of the negative aspects of solutions involving the creation of various types of zones in cities. It notes that the burden of transport is not limited to air pollution but also encompasses problems related to noise and land consumption. It reviews the noise levels of vehicles circulating on the streets of our cities. It highlights the unreliability of sometimes presented comparisons of land use by different types of transport. The problem of "throwing" one's exhaust fumes to others has been noticed. It addresses issues such as sustainable development and electromobility, as well as phenomena such as fashion and consumerism. Some new solutions are proposed. The conclusions drawn from the analysis are presented.

11

Ślad węglowy w budownictwie – ekologiczna wizja przyszłości

Ciuła Michał

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 1

127--130

PL

Obecnie coraz większy nacisk kładzie się na ekosystem w architekturze projektowanych obiektów. Koncepcja ochrony środowiska w branży budowlanej skupia się na ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych, ponieważ mają one istotny wpływ na globalne zanieczyszczenie atmosfery. W tym kontekście Komisja Europejska proponuje wprowadzenie wymogu Zero Emission Building (ZEB) już od 2030 roku. Jednak obliczanie śladu węglowego budynku i wartości potencjału tworzenia efektu cieplarnianego (GWP) jest skomplikowane i budzi kontrowersje. W opinii autora tak złożoną problematyką w przyszłości zajmować będą się algorytmy uczenia maszynowego. W artykule przeglądowo przedstawiono kilka obecnie działających projektów wykorzystujących sztuczną inteligencję (AI) w celu minimalizacji śladu węglowego w budownictwie. Wnioskiem jest, że dalsze badania i rozwój metodologii oceny śladu węglowego są niezbędne w celu osiągnięcia bardziej precyzyjnych i spójnych wyników, co przyczyni się do budowania bardziej ekologicznych systemów zarządzania zasobami i środowiskiem.

EN

Currently, more and more emphasis is placed on the ecosystem in the architecture of designed facilities. The concept of environmental protection in the construction industry focuses on reducing greenhouse gas emissions, because they have a significant impact on global atmospheric pollution. In this context, the European Commission proposes to introduce the Zero Emission Building (ZEB) requirement from 2030. However, calculating a building’s carbon footprint and global warming potential (GWP) is complex and controversial. In the author’s opinion, machine learning algorithms will deal with such complex issues in the future. The article reviews several currently operating projects using artificial intelligence (AI) to minimize the carbon footprint in construction. The conclusion is that further research and development of carbon footprint assessment methodologies are necessary to achieve more precise and consistent results, which will contribute to building greener resource and environmental management systems.

12

First record of the Danube sturgeon Acipenser gueldenstaedtii Brandt & Ratzeburg, 1833 in Al-Furat Lake, Syria : likely aquaculture escapees

Aidek Ahmad E., Jawad Laith A.

Oceanological and Hydrobiological Studies

|

2025

|

Vol. 54, No. 3

171--177

EN

This study documents three separate occurrences of the Danube sturgeon (Acipenser gueldenstaedtii; Actinopterygii, Acipenseridae) in Al-Furat Lake, Syria, marking the first recorded presence of this species in Syrian freshwater systems. A. gueldenstaedtii, commonly known as the Russian sturgeon, is listed as critically endangered on the IUCN Red List of Threatened Species. This status is due to severe population declines caused by overfishing (primarily for caviar), habitat loss, and the damming of rivers that disrupt their spawning migrations. Conservation efforts, including fishing restrictions and aquaculture, are in place, but wild populations remain at high risk. The specimens were observed on 8 October 2020, in November 2020, and on 13 November 2022. These records are likely the result of aquaculture escapees from Turkish freshwater systems. The three juvenile specimens do not indicate an established reproductive population of A. gueldenstaedtii in the lake. The presence of A. gueldenstaedtii in Al-Furat Lake is ecologically significant because it could indicate: a new invasive species threat to the Euphrates system, a rare expansion of a critically endangered species, and human-induced changes in freshwater ecosystems facilitating unexpected species movements. Further studies are needed to assess long-term ecological consequences.

13

Czynniki determinujace ekologiczność produktów

Styp-Rekowski Michał

Obróbka Metalu

|

2025

|

nr 3

34--39

PL

Każdy produkt powinien powstawać jako skutek zaspokajania zidentyfikowanej potrzeby. Formułując potrzebę należy uwzględniać aspekt ekologiczny istnienia tego produktu. W artykule przedstawiono czynniki, które determinują ten aspekt, przy czym analizę przeprowadzono z uwzględnieniem etapów cyklu istnienia wytworu wskazując działania, jakie w poszczególnych etapach należy realizować.

EN

Each product should be created as a result of satisfying an identified need. When formu-lating the need, the ecological aspect of the existence of this product should be taken into account. In this paper there were presented the factors that determine this aspect, with the analysis conducted taking into account the stages of the product life cycle, indicating the actions that should be taken at each stage.

14

Advancing soil sampling techniques for environmental assessment of artillery impact zones

Ivan Jan, Šustr Michal, Gregor Jiří, Potužák Ladislav, Varecha Jaroslav

Journal of Ecological Engineering

|

2025

|

Vol. 26, nr 5

1--14

EN

Article delved into the environmental impact of artillery fire, proposing an innovative sampling method for assessing its effects. With a focus on minimizing ecological harm from military operations, particularly in light of the ongoing war in Ukraine, it explained a new approach to defining environmental damage based on the detection of the harmfulness of a specific type of ammunition. The proposed approach offers a more accurate determination of environmental impacts than traditional sampling methods that do not identify the specific agent. The article outlined the first step in addressing artillery environmental impacts by introducing a new crater soil sampling methodology, refined through experimental artillery fires. This method ensures enough samples are collected for valid chemical analysis and identification of soil pollution caused by specific types of ammunition. In addition to the sampling methodology, the article explained the nature of the execution of experimental artillery fire and the necessary considerations in relation to the shape of the crater and defining of its center, which is a necessary step to the layout of the sampling scheme. Applying the method will precisely define the environmental impacts of each projectile type, enabling accurate determination of post-war restoration requirements for artillery-affected areas.

15

Wpływ dodatków rozdrobnionego HPDE i granulatu gumowego z opon samochodowych na wskaźnik ITSR mieszanki mineralno-asfaltowej

Walotek Konrad, Olma Anna

Inżynieria i Budownictwo

|

2025

|

R. 81, nr 2

151--156

PL

Mieszanki mineralno-asfaltowe należą do najdroższych materiałów budowlanych wykorzystywanych w budownictwie komunikacyjnym, a ich najkosztowniejszym składnikiem jest lepiszcze asfaltowe. Wysoka cena lepiszcza wynika z procesu rafinacji ropy naftowej. Dlatego zasadne wydaje się stosowanie dodatków odpadów przemysłowych w mieszankach mineralno-asfaltowych. Takie rozwiązanie może przyczynić się do obniżenia kosztów produkcji poprzez zastąpienie drogich składników tańszymi surowcami wtórnymi, a jednocześnie wpisuje się w koncepcję gospodarki o obiegu zamkniętym i zrównoważonego budownictwa. Zagraniczne doświadczenia wskazują, że wykorzystanie odpadów w mieszankach mineralno-asfaltowych nie tylko przynosi korzyści ekonomiczne i ekologiczne, ale także może poprawiać ich parametry, zwłaszcza w przypadku zastosowania odpadów gumowych. W niniejszej pracy przedstawiono wyniki badań nad wpływem dodatku odpadów przemysłowych (HDPE oraz miału gumowego) na wytrzymałość na rozciąganie pośrednie oraz wskaźnik odporności na oddziaływanie wody i mrozu. Odpady HDPE miały formę ciętych strzępów pochodzących z recyklingu opakowań, natomiast odpady gumowe pochodziły z mechanicznego rozdrabniania opon samochodowych i zostały doprowadzone do uziarnienia 0/2 mm. Odpady HDPE zastosowano jako środek modyfikujący lepiszcze asfaltowe (metoda „mokra”), natomiast odpady gumowe wykorzystano na dwa sposoby: jako dodatek modyfikujący lepiszcze (metoda „mokra”) oraz jako substytut frakcji piaskowych (metoda „sucha”). Mieszanki mineralno-asfaltowe przygotowano na podstawie recepty mieszanki AC11S. Na wykonanych próbkach przeprowadzono badania ITSR zgodnie z Wytycznymi Technicznymi cz. 2. Wyniki badań wskazują, że zastosowanie niektórych dodatków odpadów gumowych oraz HDPE pozytywnie wpłynęło na wytrzymałość na rozciąganie pośrednie oraz wskaźnik odporności na oddziaływanie wody i mrozu. Może to świadczyć o korzystnym wpływie odpadów przemysłowych na trwałość mieszanek mineralno-asfaltowych.

EN

Asphalt mixtures are one of the most expensive construction materials used in roads, and the most expensive component of the mixture itself is the asphalt binder. The high price of asphalt binder is due to its production process, i.e. crude oil refining. The use of industrial waste additives in asphalt mixtures therefore seems to be a valid solution. On the one hand, this can reduce production costs by replacing valuable components with very cheap waste, while on the other hand, such measures should have a very positive impact on the environment, in line with the idea of a closed-cycle economy and sustainable construction. Experience gained over many years abroad shows that the use of waste materials in mineral and asphalt mixtures, in addition to their economic and ecological advantages, also makes it possible to achieve a partial improvement in their parameters, particularly when rubber waste is used. This paper presents the results of a study of the effects of the addition of industrial waste (HDPE and rubber fine), on the indirect tensile strength and water and frost resistance index of mineral-asphalt mixtures. The HDPE waste used in the study was in the form of shredded chips from the processing of everyday packaging, while the rubber waste came from the mechanical shredding of passenger car tyres and was brought to a grain size of 0/2 mm. The HDPE waste was used in the mineral and asphalt mixture as a binder modifier (so-called wet method); in the case of rubber waste, two variants of its use were realised, as an additive modifying the binder (wet method) and as a modification of the mineral and asphalt mixture by replacing sand fractions (dry method). Mineral-asphalt mixtures were prepared based on an AC11S mix recipe. ITSR tests were carried out on samples of the prepared mix in accordance with Technical Guideline Part 2. The tests carried out showed a positive effect of some of the rubber waste additives and HDPE on the values of the indirect tensile strength parameters and the ITSR water and frost resistance index. This may indicate a positive effect of the industrial waste used on the durability of the mineral and asphalt mixtures.

16

Katastrofa na Odrze w 2022 r.

Satora Leszek

Gospodarka Wodna

|

2025

|

Nr 3

24-27

17

The difficult relationships between sozology and ecology

Czaja Stanisław

Economics and Environment

|

2025

|

No. 4

art. no. 1312

EN

The study is controversial in nature. It contains certain selected, in the author's opinion, difficult relationships between sozology and ecology, as natural sciences. The presentation begins with a brief discussion of the origins and characteristics of ecology and the origins and scope of sozology. The main part of the study is devoted to considerations of the desirable and actual relationships between the two approaches. The author's reflections focus on the desirable directions of development for both disciplines. The issue is important because the mutual relations between ecology and sozology are not clear-cut, and situations of conflict or mutual negative impact of varying degrees are not uncommon. The goals of both approaches should be convergent.

PL

Opracowanie ma charakter dyskusyjny. Zawiera pewne wybrane, zdanie autora, trudne związki sozologii z ekologią, nauką przyrodniczą. Prezentacja rozpoczyna się od krótkiego omówienia genezy powstania i charakterystyki ekologii oraz od pochodzenia i zakresu sozologii. Zasadniczą część opracowania zajmują rozważania nad pożądanymi i rzeczywistymi relacjami obu podejść. Całość autorskich rozważań zajmują refleksje nad pożądanymi kierunkami rozwoju obu dyscyplin. Problem jest o tyle ważny, że wzajemne relacje ekologii i sozologii nie są jednoznaczne, a nieobce są sytuacje konfliktów czy wzajemnego negatywnego oddziaływania o różnym zakresie. A cele obu ujęć powinny być zbieżne.

18

Assessing vegetation dynamics and influencing factors in Northwest China’s Arid Regions: a spatiotemporal analysis using NDVI (2000-2020)

Ke Haocheng, Liang Liang, Tian Menghan, Wang Maolin, Yuan Chunhui, Gao Yayu

Acta Geophysica

|

2025

|

Vol. 73, no. 4

3405--3424

EN

Vegetation is an essential component of the earth's ecosystem. Exploring the dynamic changes of NDVI and its influencing factors in the arid regions in Northwest China (NWAC) is of great significance to the restoration and management of the regional ecological environment. In order to study the law of NDVI change and its driving mechanism in the NWAC, MODIS NDVI data from 2000 to 2020 were used to explore the spatial and temporal characteristics and trends of NWAC NDVI by using Theil-Sen trend analysis, Mann-Kendall significance test, Hurst index and correlation analysis. Based on the analysis of NDVI, meteorological data and underlying surface data of NWAC from 2000 to 2020, the relationship between NDVI and driving factors was revealed by means of geographical detectors. The results indicate that the NDVI in the NWAC shows a significant upward trend (growth rate of 1.5 X 103 per year). Approximately 10% of the NWAC was ecologically improved, while 3% was degraded. In addition, the future changes of NDVI in the NWAC are characterized by antipersistence. Precipitation (q = 0.502) is the main factor affecting NDVI in the NWAC, and the interaction with other factors has the strongest effect on the spatial differentiation of NDVI in the whole region. The results of this study can help to better understand the intricate mechanism of vegetation change, and provide a scientific foundation for future vegetation restoration and rational implementation of ecological projects in the NWAC.

19

Zielone mikropodróżowanie

Mikolaszek Aleksandra

Zieleń Miejska

|

2024

|

Nr 3

22--24

PL

Ekologia w turystyce już od wielu lat jest zagadnieniem szeroko rozważanym i coraz świadomiej podnoszonym w kontekście kształtowania turystycznych zachowań. Miasta, w których turystyka stanowi ważny element gospodarki, stają obecnie przed sporymi wyzwaniami. Czy zieleń, o której myślimy, przywołując pojęcie ekologii, może okazać się pomocna?

20

Mała architektura na zielonych dachach

Łukaszkiewicz Jan

Zieleń Miejska

|

2024

|

Nr 11

20--23

PL

Wprowadzanie zieleni na powierzchnie architektoniczne budynków i budowli – w tym zwłaszcza zakładanie dachów zielonych – staje się jedną z priorytetowych strategii osiągnięcia zrównoważonego rozwoju miast. Ważnym elementem tych założeń jest mała architektura.