Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Managing the energy transition of coal regions: a deliberative-polycentric model. A case study of Silesia

Janikowska Olga

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2026

|

z. 242

141--159

EN

Purpose: This article examines a deliberative-polycentric model as a managing model for energy transition of coal regions. Design/methodology/approach: This study adopts a qualitative, interpretivist research design to investigate governance dynamics within the context of the energy transition in the Silesian region of Poland. Findings: The study reveals that stakeholders in Silesia perceive the energy transition as a profound socio-economic and cultural shift rather than merely a technological or policy-driven process. Focus group results show a strong sense of uncertainty and identity-related loss among mining communities, accompanied by concerns over job security, inadequate retraining systems, and unequal distribution of transition-related benefits. Stakeholders consistently identified governance fragmentation, weak coordination between institutional levels, and insufficient communication as major barriers to a just transition. At the same time, the research uncovered a clear appetite for more inclusive, transparent, and participatory decision-making processes. Participants expressed support for deeper engagement of local governments, civil society, and SMEs, as well as the institutionalization of deliberative mechanisms such as citizen assemblies or multi-stakeholder forums. Although participants did not use the formal terminology of polycentric or deliberative governance, their expectations aligned strongly with both models - favouring decentralization, shared authority, and long-term dialogue as prerequisites for building trust, legitimacy, and social acceptance during the transition. Originality/value: This study offers one of the first empirically grounded assessments of how deliberative and polycentric governance models are perceived by diverse stakeholders within a coal-dependent European region undergoing structural transformation. While existing literature often discusses these governance concepts in abstract terms, this research provides concrete, bottom-up insights into their applicability, feasibility, and perceived added value in the specific context of Silesia. By foregrounding lived experiences, power asymmetries, and local expectations, the study bridges a critical gap between theoretical governance models and real-world transition dynamics. It contributes original evidence on how governance innovations could enhance procedural and distributive justice in post-mining regions and informs policy design at regional, national, and EU levels. The findings offer practical guidance for building more legitimate, adaptive, and participatory frameworks capable of supporting socially just energy transitions in structurally dependent regions across Europe.

2

Strategie inwestycyjno-ekonomiczne w sektorze energetyczno- -ciepłowniczym: proces kształtowania i benchmarking największych spółek energetycznych w Polsce

Duda Krzysztof

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2026

|

nr 114

27--38

PL

Celem artykułu jest porównawcza analiza strategii inwestycyjno-ekonomicznych czterech największych grup energetycznych działających w obszarze ciepłownictwa systemowego: PGE, Enei, TAURONU i ORLENU. Badanie oparto na jakościowo-ilościowej analizie treści oficjalnych dokumentów strategicznych oraz na mapowaniu kamieni milowych regulacyjnych dotyczących ciepłownictwa na lata 2023–2050. Zastosowano podejście benchmarkingu strategicznego, umożliwiające identyfikację podobieństw i różnic w zakresie struktury portfela wytwórczego, planowanych nakładów inwestycyjnych, harmonogramu odchodzenia od węgla oraz wykorzystania nowych technologii. Wyniki wskazują na wysoką konwergencję kierunków transformacji – wszystkie analizowane grupy zakładają stopniową dekarbonizację ciepłownictwa, rozwój źródeł nisko- i zeroemisyjnych oraz modernizację infrastruktury sieciowej. W części podsumowującej omówiono implikacje regulacyjne i strategiczne dla dalszego kształtowania polityki inwestycyjnej w polskim ciepłownictwie.

EN

The aim of the article is to conduct a comparative analysis of the investment and economic strategies of the four largest energy groups operating in the district heating sector: PGE, Enea, TAURON and ORLEN. The study is based on a qualitative–quantitative content analysis of official strategic documents and on the mapping of regulatory milestones for district heating for the period 2023–2050. A strategic benchmarking approach is applied, enabling the identification of similarities and differences in the structure of the generation portfolio, planned capital expenditures, coal phase-out schedules and the use of new technologies. The results indicate a high degree of convergence in the directions of transformation: all the analysed groups assume a gradual decarbonisation of district heating, the development of low- and zero-emission sources and the modernisation of network infrastructure. The concluding section discusses the regulatory and strategic implications for the further shaping of investment policy in the Polish district heating sector.

3

Między partycypacją a liderstwem w transformacji energetycznej. Studium przypadku Spółdzielni Mieszkaniowej Przylesie: doniesienia z projektu CO-SUSTAIN

Pepłowska Monika, Hubert Wit

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2026

|

nr 114

57--67

PL

W artykule przedstawione jest studium przypadku Spółdzielni Mieszkaniowej Przylesie w Sopocie, analizowanej w ramach projektu CO-SUSTAIN*, **, którego celem jest badanie demokratycznej transformacji energetycznej i nowych form partycypacji obywatelskiej. Spółdzielnia, założona w 1968 roku, stanowi przykład lokalnej wspólnoty energetycznej, która od końca lat 90. systematycznie modernizuje swoje zasoby, wprowadzając głęboką termomodernizację budynków oraz instalacje fotowoltaiczne. Analiza koncentruje się na społecznych i instytucjonalnych uwarunkowaniach transformacji, roli liderów oraz mechanizmach legitymizacji decyzji wśród mieszkańców. Zastosowano wywiady eksperckie, analizę dokumentów oraz perspektywę wielopoziomową (MLP), umożliwiającą uchwycenie interakcji między poziomem nisz innowacyjnych, reżimem decyzyjnym i szerszym krajobrazem społeczno-ekonomicznym. Wyniki wskazują, że sukces transformacji SMP jest efektem synergii między silnym przywództwem, dostępem do finansowania, zaufaniem społecznym i stopniowym włączaniem mieszkańców w proces decyzyjny. Jednocześnie ujawniono ograniczenia modelu top-down, konflikty pokoleniowe oraz napięcia związane z kosztami inwestycji. Studium przypadku Przylesie pokazuje, że integracja aspektów technicznych, ekonomicznych i społecznych sprzyja trwałej transformacji energetycznej oraz może stanowić przykład dla innych spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej. Wyniki badań dostarczają informacji decydentom politycznym i kierownictwu spółdzielni, dążącym do wdrożenia zrównoważonych rozwiązań energetycznych na poziomie społeczności lokalnych.

EN

This article presents a case study of the Przylesie Housing Community in Sopot, Poland, analyzed within the CO -SUSTAIN project, which explores democratic energy transition and new forms of civic participation. Established in 1968, the cooperative represents a local energy community that has systematically modernized its housing stock since the late 1990s, including deep building retrofits and photovoltaic installations. The study focuses on the social and institutional conditions of energy transition, the role of leadership, and mechanisms legitimizing decisions among residents. Methods included expert interviews, document analysis, and a multi-level perspective (MLP) approach, capturing interactions between niche innovations, the regime, and the broader socio-economic landscape. Results indicate that the cooperative’s success stems from the combination of strong leadership, access to external funding, social trust, and gradual engagement of residents in decision-making. Simultaneously, limitations of a top-down model, intergenerational conflicts, and tensions over investment costs were observed. The Przylesie case study demonstrates that integrating technical, economic, and social dimensions supports sustainable energy transition and provides lessons for other housing cooperatives and communities in Poland and Central and Eastern Europe. Findings provide insights for policymakers and cooperative managers seeking to implement sustainable energy solutions at the community level.

4

Energetyka węglowa w Unii Europejskiej: schyłek epoki czy strategiczna rezerwa?

Kielerz Anna, Porzerzyńska-Antonik Monika

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2026

|

nr 114

89--98

PL

Energetyka węglowa w Unii Europejskiej od dekad stanowiła fundament rozwoju przemysłu i bezpieczeństwa energetycznego, lecz dziś znajduje się na rozdrożu między wygaszeniem a strategicznym wykorzystaniem. Artykuł stanowi próbę analizy roli węgla kamiennego w polityce energetyczno-klimatycznej Unii Europejskiej, z uwzględnieniem aspektów technologicznych, ekonomicznych oraz społecznych. Zarysowane zostają historyczne uwarunkowania wykorzystania węgla w UE oraz jego aktualny udział w miksie energetycznym, ze szczególnym uwzględnieniem państw o wysokim poziomie zależności (Polska, Niemcy i Czechy). Omówiono instrumenty regulacyjne (pakiet Fit for 55, system ETS), które determinują kierunek transformacji w stronę neutralności klimatycznej. W artykule analizowane są również implikacje odejścia od energetyki węglowej dla bezpieczeństwa energetycznego UE w warunkach niestabilności geopolitycznej oraz identyfikowany jest potencjał tzw. technologii czystego węgla. Szczególną uwagę poświęcono kosztom społeczno-ekonomicznym procesu transformacji oraz roli funduszy europejskich w łagodzeniu skutków restrukturyzacji regionów górniczych. W zestawieniu z globalnymi trendami (Chiny, Indie, USA) postawiono pytanie, czy UE działa realistycznie. Wskazano możliwe scenariusze dalszej ewolucji energetyki węglowej, rozpatrując węgiel zarówno jako wygasający surowiec, jak i strategiczną rezerwę w systemie energetycznym.

EN

Coal based energy in the European Union has for decades been a foundation of industrial development and energy security, yet today it stands at a crossroads between phase out and strategic utilization. This presentation is an attempt to analyse the role of hard coal in the EU’s energy and climate policy, taking into account technological, economic, and social aspects. It outlines the historical conditions of coal use in the EU and its current share in the energy mix, with particular emphasis on countries with a high level of dependence (e.g., Poland, Germany). The discussion covers regulatory instruments (the Fit for 55 package, the ETS system) that determine the direction of the transition toward climate neutrality. The presentation also analyses the implications of phasing out coal based energy for the EU’s energy security under conditions of geopolitical instability and identifies the potential of so called clean coal technologies. Special attention is given to the socio economic costs of the transformation process and to the role of European funds in mitigating the effects of restructuring mining regions. In comparison with global trends (China, India, the USA), the question is raised as to whether the EU’s actions are realistic. Possible scenarios for the further evolution of coal based energy are outlined, considering coal both as a resource in decline and as a strategic reserve within the energy system.

5

Analiza porównawcza transformacji energetycznej Polski i Niemiec

Szczerbowski Radosław, Mielcarek Agata

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2026

|

nr 114

99--106

PL

W referacie zaprezentowano analizę porównawczą transformacji energetycznej Polski i Niemiec. Przedstawiono wyzwania, jakie czekają obie gospodarki w dochodzeniu do zeroemisyjnego wytwarzania energii, i drogi, jakimi oba kraje postanowiły podążać do tego celu. Wskazano mocne i słabe strony oraz wyzwania, jakie stoją przed Polską i Niemcami w perspektywie 2050 roku, w którym zakładane jest osiągnięcie neutralności klimatycznej. W tym kontekście porównane zostały sektory wytwarzania energii elektrycznej, górnictwa węgla, energetyki jądrowej oraz roli gazu i źródeł odnawialnych w obu krajach.

EN

The paper presents a comparative analysis of the energy transition in Poland and Germany. It outlines the challenges facing both economies in achieving zero-emission energy production and the paths both countries have decided to follow to achieve this goal. It identifies the strengths, weaknesses, and challenges facing Poland and Germany in the perspective of 2050, when climate neutrality is expected to be achieved. In this context, the paper compares the electricity generation, coal mining, and nuclear energy sectors, as well as the role of gas and renewable sources in both countries.

6

Lokalne strategie bezpieczeństwa energetycznego

Szczerbowski Radosław

Wiadomości Elektrotechniczne

|

2026

|

R. 94, nr 3

15--20

PL

W artykule przedstawiono rolę, jaką mogą odegrać jednostki samorządu terytorialnego w kształtowaniu bezpieczeństwa energetycznego. Realizowana obecnie transformacja energetyczna zakłada stopniowe odchodzenie od paliw kopalnych w energetyce i przejście na źródła zeroemisyjne, w tym źródła odnawialne. Jej powodzenie wymagać będzie, aby zaangażowani w nią byli wszyscy interesariusze. W tym zakresie samorządy mogą odegrać kluczową rolę. To na poziomie gminy może być koordynowany rozwój energetyki przez tworzenie i wspieranie inicjatyw promujących lokalne, odnawialne źródła energii, takie jak klastry energii czy spółdzielnie energetyczne. Tego typu społeczności energetyczne mogą zapewnić tańszą i stabilniejszą energię dla mieszkańców, a tym samym wzmacniać niezależność energetyczną regionu. Wymagać to będzie nowej formy współpracy jednostek samorządowych z operatorami systemów energetycznych. Powodzenie tego typu przedsięwzięć może przyczynić się do wzrostu bezpieczeństwa energetycznego nie tylko w skali gminy czy regionu ale również kraju.

EN

The article presents the role that local government units can play in shaping energy security. The energy transition currently underway involves a phased move away from fossil fuels in the energy sector and a shift to zero-emission sources, including renewable sources. Its success will require the involvement of all stakeholders. Local governments can play a key role in this regard. It is at the municipal level that energy development can be coordinated by creating and supporting initiatives that promote local renewable energy sources, such as energy clusters or energy cooperatives. These types of energy communities can provide cheaper and more stable energy for residents, thereby strengthening the region's energy independence. This will require a new form of cooperation between local government units and energy system operators. The success of such projects can contribute to increased energy security not only at the municipal or regional level, but also at the national level.

7

Metodyka optymalizacji kosztów modernizacji energetycznej budynków jednorodzinnych w kontekście narzędzia „Zefir dla domu”

Chmiel Tomasz, Grab Maksymilian, Kartashov Artem, Krakowiak Maciej, Mazurek Maciej, Paska Józef, Pilot Karol, Plewa Grzegorz, Sobolewska Agnieszka, Szymczuk Michał, Walkowiak Sławomir, Wawrzyniak Karol

Rynek Energii

|

2026

|

Nr 1

31--38

PL

Transformacja energetyczna budynków jednorodzinnych to jeden z kluczowych elementów realizacji celów klimatycznych i energetycznych Polski oraz Unii Europejskiej. Właściciele domów, stojąc przed wyborem technologii grzewczych, zakresu termomodernizacji i instalacji OZE, często napotykają trudności wynikające z braku prostych i wiarygodnych narzędzi wspierających decyzje inwestycyjne. W artykule przedstawiono założenia oraz strukturę modelu optymalizacyjnego opartego na metodzie programowania liniowego (LP), którego celem jest minimalizacja całkowitych kosztów mikrosystemu energetycznego budynku w ujęciu godzinowym. Model integruje koszty inwestycyjne, eksploatacyjne, zużycie paliw oraz przychody z systemu rozliczeń net-billing, odwzorowując rzeczywiste warunki pracy urządzeń i zmienność pogodową. Opracowana metodyka stanowi fundament narzędzia „Zefir dla Domu” – dostępnego m.in. w wersji aplikacji internetowej, która pozwala na zaawansowaną analizę techniczno-ekonomiczną użytkownikom bez wiedzy specjalistycznej, wykorzystując dane z publicznych baz (m.in. BDOT, PvGis, bazy adresowe). Wyniki przykładowych analiz potwierdzają poprawność modelu i jego zdolność do identyfikacji optymalnych scenariuszy modernizacji. Badanie dowodzi, że kompleksowe podejście oparte na optymalizacji i bilansie godzinowym jest kluczowe dla efektywnego planowania inwestycji w sektorze budownictwa jednorodzinnego, eliminując ryzyko nieopłacalnych decyzji wynikających z wykorzystania uproszczonych metod oceny.

EN

The energy transition of single-family buildings is one of the key components in achieving the climate and energ goals of Poland and the European Union. Homeowners, facing the need to choose heating technologies, the scope of thermz modernization, and renewable energy installations, often encounter difﬁculties due to the lack of simple yet reliable tools t support investment decisions. This paper presents the concept and structure of an optimization model based on the linea programming (LP) method, designed to minimize the total costs of a building’s energy system on an hourly basis. The mode integrates investment and operational costs, fuel consumption, and revenues from the net-billing system, reﬂecting real ope. ating conditions of devices and weather variability. The developed methodology forms the foundation of the “Zeﬁr for Home tool - a web-based application that provides advanced techno-economic analysis to non-expert users, utilizing data from publ databases (including BDOT, PvGis, and address registries). Results from sample analyses conﬁrm the model’s validity and i ability to identify optimal modernization scenarios. The study demonstrates that a comprehensive approach based on optim zation and hourly energy balance is essential for effective investment planning in the single-family housing sector, eliminatir the risk of unproﬁtable decisions resulting from simpliﬁed assessment methods.

8

Zrównoważony rozwój, raportowanie i wyzwania środowiskowe z perspektywy przemysłu rafineryjno-petrochemicznego

Kamiński Arkadiusz, Pusz Agnieszka

Przemysł Chemiczny

|

2026

|

T. 105, nr 2

87--93

9

AI i energia – dwa nierozłączne elementy przyszłości

Sobieraj Janusz

Przegląd Budowlany

|

2026

|

R. 97, nr 1

83--87

PL

Artykuł analizuje rosnącą współzależność sztucznej inteligencji i energetyki jako dwóch filarów transformacji gospodarczej. Z jednej strony rozwój AI wymaga coraz większej mocy obliczeniowej, co przekłada się na wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną, obciążenie centrów danych oraz presję na infrastrukturę wytwórczą i sieciową. Z drugiej strony systemy elektroenergetyczne – w warunkach rosnącej zmienności OZE, wysokich kosztów inwestycyjnych, ryzyk opóźnień oraz ograniczeń finansowania – wymagają narzędzi predykcyjnych, automatyzacji i inteligentnego sterowania. W tekście zestawiono krajowe prognozy popytu i ryzyk bilansowania mocy z ekonomicznym rachunkiem transformacji (atom, OZE, modernizacja sieci, magazyny energii, cyfryzacja). Omówiono wpływ automatyzacji przemysłu („ciemne fabryki”) na strukturę zużycia energii oraz zjawisko przesuwania kosztów energetycznych do infrastruktury cyfrowej. Artykuł podkreśla znaczenie geopolityki, cyberbezpieczeństwa i koordynacji polityk publicznych oraz wskazuje, że stabilność systemu w epoce AI będzie zależała od równowagi między dostępnością energii, inwestycjami i zdolnością algorytmów do zarządzania systemem w czasie rzeczywistym.

EN

The article examines the growing interdependence between artificial intelligence (AI) and the energy sector as two core pillars of global economic transformation. On the one hand, AI development requires rapidly increasing computational power, which translates into higher electricity demand, expanding data-center infrastructure, and mounting pressure on generation capacity and power grids. On the other hand, modern power systems – facing renewable variability, high investment costs, schedule-delay risks, and financing constraints – need predictive analytics, automation, and intelligent control to remain stable and efficient. The paper combines national demand and adequacy forecasts with the economic „balance sheet” of the energy transition (nuclear, renewables, grid modernization, storage, and digital infrastructure). It also discusses how industrial automation („dark factories”) reshapes the structure of energy consumption while shifting a growing share of energy costs toward digital infrastructure. The analysis highlights the role of geopolitics, cybersecurity, and coordinated public policy, arguing that system stability in the AI era will depend on a sustained balance between energy availability, investment execution, and algorithmic capability to manage real-time operations across the energy value chain.

10

Zasada „Energy Efficiency First” w budownictwie

Gilewski Paweł, Węglarz Arkadiusz, Skoczkowski Tadeusz, Bielecki Sławomir, Pilzak Hanna

Materiały Budowlane

|

2026

|

nr 1

84--86

11

Od optymalizacji do własnych źródeł energii

Białek Marcin, Podolak Anna, Lilia Jerzy

Kierunek Spożywczy

|

2026

|

Nr 2

24-30

PL

Przez lata polski przemysł spożywczy - od browarów i mleczarni po zakłady owocowo-warzywne oraz piekarnie - rozwijał się w cieplarnianych warunkach relatywnie taniej energii. Głównym celem kadry technicznej było maksymalizowanie wydajności linii, minimalizacja awaryjności oraz utrzymanie bezkompromisowej jakości produktów. Niestety, ta epoka bezpowrotnie minęła. Dziś priorytetem stała się efektywność energetyczna.

12

Zielona energia dla przemysłu. Kto zapłaci ten rachunek?

Pytel Bronisław

Kierunek Energetyka

|

2026

|

Nr 1

60--64

PL

Kiedy dyrektor zakładu otwiera fakturę za energię, zauważa kwotę. Nie widzi mechanizmu, który ją wygenerował. A ten mechanizm - od dyrektywy UE, przez polską transpozycję, po stawki zatwierdzane przez Prezesa URE - decyduje dziś o konkurencyjności każdego polskiego eksportera. W artykule, opartym na 25 latach doświadczenia po stronie odbiorcy przemysłowego, rozkładam rachunek na części pierwsze, pokazuję prognozę kosztów na najbliższe 5-10 lat i przedstawiam konkretny plan działania.

13

Z czego żyją Polacy? Przemysł energochłonny: weryfikacja

Kaliś Henryk

Kierunek Energetyka

|

2026

|

Nr 1

28--37

PL

Warto przypomnieć energetykom, skąd pochodzą środki na budowę i utrzymanie infrastruktury, którą zarządzają. I może uzasadnione jest adresowane w ich kierunku oczekiwanie przemysłowych zakładów energochłonnych, by prowadząc niskoemisyjną transformację energetyczną zadbali o to, by ta nowa energetyka uwzględniała specyfikę i potrzeby polskiego przemysłu.

14

Wielkie magazyny energii. Nieuchronna konsekwencja Zielonego Ładu

Jędral Waldemar

Kierunek Energetyka

|

2026

|

Nr 1

80--90

PL

Czy budowa wielkiego systemu magazynowania energii pomoże w transformacji całej gospodarki w kierunku OZE?

15

Energia i produkcja. Duet, który decyduje o konkurencyjności

Izdebski Marcin

Kierunek Energetyka

|

2026

|

Nr 1

40--42

PL

Transformacja energetyczna wchodzi w fazę, w której jej skutki przestają być abstrakcyjnym scenariuszem regulacyjnym, a stają codziennym doświadczeniem przemysłu. W debacie publicznej dominują wskaźniki mocy zainstalowanej w OZE, rekordowe udziały energii odnawialnej czy poziomy emisji CO2. Znacznie rzadziej analizuje się natomiast wpływ tych procesów na strukturę kosztów przedsiębiorstw produkcyjnych oraz ich zdolność do konkurowania na rynkach międzynarodowych.

16

150 sekund do pełnej mocy. Solina po wielkim remoncie

Płonka Przemysław

Kierunek Energetyka

|

2026

|

Nr 1

73--75

PL

Maszyny i urządzenia z elektrowni wodnej w Solinie, które w niespełna trzy minuty potrafią wesprzeć krajową sieć energetyczną, przeszły gruntowny remont. W zmodernizowanym niedawno obiekcie nowoczesna automatyka spotkała się z historią największej zapory w Polsce.

17

Wrócić z tarczą, nie na tarczy.Walka o neutralność klimatyczną w Europie trwa

Bańkowski Bartosz

Kierunek Chemia

|

2026

|

Nr 2

87-90, 93-95

PL

Transformacja energetyczna to dziś zderzenie ambitnych celów z realiami funkcjonowania europejskiego przemysłu, dla którego rosnące koszty i regulacje stają się kluczowym wyzwaniem. Czy jest on w stanie przetrwać walkę o neutralność klimatyczną z Chinami czy USA? Jak wyjść z niej z tarczą?

18

Utopijna wiara czy realna skuteczność?Efektywność energetyczna jako droga do dekarbonizacji segmentu Downstream

Gorzelana-Wienke Dagmara

Kierunek Chemia

|

2026

|

Nr 2

96-99

PL

Sektor rafineryjno-petrochemiczny staje przed fundamentalnym pytaniem: jak pogodzić dynamiczne, odpowiadające potrzebom rynku procesy produkcyjne i biznesowe z ambitnymi celami redukcji zużycia mediów energetycznych i dekarbonizacji?

19

Energia i produkcja duet, który decyduje o konkurencyjności

Izdebski Marcin

Kierunek Chemia

|

2026

|

Nr 2

82-84

PL

Transformacja energetyczna wchodzi w fazę, w której jej skutki przestają być abstrakcyjnym scenariuszem regulacyjnym, a stają codziennym doświadczeniem przemysłu. W debacie publicznej dominują wskaźniki mocy zainstalowanej w OZE, rekordowe udziały energii odnawialnej czy poziomy emisji CO2. Znacznie rzadziej analizuje się natomiast wpływ tych procesów na strukturę kosztów przedsiębiorstw produkcyjnych oraz ich zdolność do konkurowania na rynkach międzynarodowych.

20

Determinants of activity in european inland ports: a classification analysis based on sustainability and energy indicators

González-Cancelas Nicoletta, Vaca Cabrero Javier, Molina Serrano Beatriz, Vaca Silva Jeffrey Fabian

Journal of KONBiN

|

2026

|

Vol. 56, iss.2

113--131

EN

The management of European ports is a strategic driver for international trade and economic development. This study analyzes the determinants of activity in European inland ports through a classification framework based on sustainability and energy indicators. Using Eurostat data for 2018–2024, a decision tree model (Random Forest) identifies the thresholds separating low, medium, and high traffic levels. The findings reveal that energy consumption and international trade are the primary drivers, while renewable energy adoption and protected areas influence lower activity levels. These results provide scientific guidance for regional logistical planning and highlight the role of energy and sustainability in port governance.

PL

Zarządzanie europejskimi portami stanowi strategiczny czynnik napędzający handel międzynarodowy oraz rozwój gospodarczy. Niniejsze badanie analizuje determinanty działalności europejskich portów śródlądowych poprzez zastosowanie modelu klasyfikacyjnego opartego na wskaźnikach zrównoważonego rozwoju i efektywności energetycznej. Wykorzystując dane Eurostatu z lat 2018–2024, model drzewa decyzyjnego (Random Forest) identyfikuje progi rozdzielające poziomy natężenia ruchu portowego na niski, średni i wysoki. Wyniki wskazują, że zużycie energii oraz handel międzynarodowy są głównymi czynnikami determinującymi aktywność portów, podczas gdy wykorzystanie energii odnawialnej oraz obecność obszarów chronionych wpływają na niższe poziomy aktywności. Uzyskane rezultaty dostarczają naukowych podstaw dla regionalnego planowania logistycznego oraz podkreślają znaczenie energii i zrównoważonego rozwoju w zarządzaniu portami.