Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Potrzeby i wymagania interesariuszy w odniesieniu do systemów ITS (Inteligentnych Systemów Transportowych) w zakresie „Informacji dla podróżnych”

Karoń Grzegorz, Mikulski Jerzy

Napędy i Sterowanie

|

2026

|

R. 28, nr 2

64--72

PL

W artykule zaprezentowano spersonalizowany widok funkcjonalny (ViewPoint) architektury ITS dotyczący Informacji dla użytkowników miejskich systemów transportowych. Wybór takiego widoku wiąże się z tym, że podstawową potrzebą tzw. użytkowników końcowych systemów ITS, czyli osób przemieszczających się z wykorzystaniem systemów transportowych, jest otrzymywanie użytecznych i aktualnych informacji w sposób efektywny – najlepiej w czasie rzeczywistym. Biorąc pod uwagę procesy transportowe z punktu widzenia użytkowników końcowych, to informacje te można przypisać do jego trzech podstawowych etapów [1, 2]: z etap „planowania podróży”, w którym wybierane są trasa oraz system transportowy, przy czym kolejność może być dowolna, np. najpierw wybór systemu transportowego [...]

2

Barriers to use local public transportation by people with disabilities in the context of sustainable development

Rosa Grażyna, Ostrowska Izabela

Economics and Environment

|

2026

|

No. 1

art. no. 952

EN

The aim of this article is to present the main barriers identified by people with disabilities when using urban public transport in the context of implementing sustainable development solutions. The main reason for undertaking the research was to answer the question of whether people with disabilities use sustainable means of transport and to identify barriers that hinder more sustainable behaviour. To this end, a CAWI survey was conducted among public transport passengers in Poland. The following hypotheses were adopted in the study: H 1: People with disabilities are statistically significantly more likely to rate public transport in a city or region as unsuitable for their needs than people without disabilities. H 2: Different forms of public transport create different barriers that limit the accessibility and comfort of persons with disabilities to varying degrees, and the type of barriers depends on the specific characteristics of the means of transport. In all forms of urban public transport surveyed (buses, streetcar and rail), persons with disabilities encounter at least three types of barriers, the occurrence and severity of which depend on the type of transport. The elimination of perceived barriers is a prerequisite for changing the transport behaviour and activity of persons with disabilities. Research has shown that there are barriers in public transport that are perceived by persons with disabilities, their carers and able-bodied persons alike. However, it is people with disabilities who experience these barriers to a greater extent. The barriers include the availability of adapted infrastructure (rolling stock and stations/stops) and the service and knowledge of the needs of this group of people by staff (employees). The results of the research are particularly important for transport operators and public transport organisers. The study makes an important contribution to discussions on sustainable transport by not only pinpointing the obstacles that people with disabilities face in using local public transport, but also by comparing these barriers across different modes of transport within the framework of sustainable urban mobility. Its innovative nature lies in demonstrating that, regardless of the specific means of transport, the same categories of barriers are identified – infrastructural, informational and those resulting from the attitudes and competences of staff.

PL

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie głównych barier wskazanych przez osoby z niepełnosprawnościami podczas korzystania z miejskiego transportu publicznego w kontekście wdrażania rozwiązań z zakresu zrównoważonego rozwoju. Badanie zostało przeprowadzone przede wszystkim po to, aby odpowiedzieć na pytanie, czy osoby z niepełnosprawnościami korzystają ze zrównoważonych środków transportu, oraz zidentyfikować bariery utrudniające bardziej zrównoważone zachowania. W tym celu przeprowadzono ankietę CAWI wśród pasażerów transportu publicznego w Polsce. W badaniu przyjęto następujące hipotezy: H 1: Osoby z niepełnosprawnościami istotnie częściej niż osoby pełnosprawne oceniają transport publiczny w mieście lub regionie jako nieodpowiadający ich potrzebom. H 2: Różne formy transportu publicznego stwarzają różne bariery, które w różnym stopniu ograniczają dostępność i komfort osób z niepełnosprawnościami, a rodzaj barier zależy od specyficznych cech danego środka transportu. We wszystkich badanych formach miejskiego transportu publicznego (autobusy, tramwaje i kolej) osoby z niepełnosprawnościami natrafiają na co najmniej trzy rodzaje barier, których występowanie i nasilenie zależą od rodzaju transportu. Wyeliminowanie postrzeganych barier jest warunkiem koniecznym do zmiany zachowań transportowych i aktywności osób z niepełnosprawnościami. Badania wykazały, że w transporcie publicznym istnieją bariery postrzegane zarówno przez osoby z niepełnosprawnościami, ich opiekunów, jak i osoby pełnosprawne. Jednak to osoby z niepełnosprawnościami doświadczają tych barier w większym stopniu. Bariery te obejmują dostępność dostosowanej infrastruktury (taboru kolejowego oraz stacji/przystanków) oraz obsługę i znajomość potrzeb tej grupy osób przez personel (pracowników). Wyniki badań są szczególnie ważne dla operatorów transportu i organizatorów transportu publicznego. Badanie wnosi istotny wkład w dyskusję na temat zrównoważonego transportu, nie tylko identyfikując przeszkody, z jakimi borykają się osoby z niepełnosprawnościami podczas korzystania z lokalnego transportu publicznego, ale także porównując te bariery w różnych rodzajach transportu w ramach zrównoważonej mobilności miejskiej. Jego innowacyjny charakter polega na wykazaniu, że niezależnie od konkretnego środka transportu zidentyfikowano te same kategorie barier – infrastrukturalne, informacyjne oraz wynikające z postaw i kompetencji personelu.

3

From vision to reality: what shapes the future of autonomous public transport in Białystok

Zazulka Natalia

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2025

|

z. 222

661--681

EN

Purpose: The purpose of this article is to analyze the possibility of implementing autonomous vehicles in Bialystok. Design/methodology/approach: The first phase of study focused on a critical analysis of the literature and a case study on the example of Bialystok. Then a diagnostic survey method, supported by the CAWI (Computer Assisted Web Interview) technique, was used to obtain data from users of Bialystok's public transportation. In addition, a statistical analysis of the survey results was undertaken to identify correlations between respondents' answers Findings: The study showed that there is a possibility for the implementation of autonomous buses in Bialystok. However, in order for the implementation to be effective, it is necessary to analyze and modernize the current urban infrastructure, as well as raise public awareness and education about autonomous vehicles. Research limitations/implications: The study is based on a diagnostic survey method, while it would be interesting for future research to use more elaborate statistical methods to deepen the analysis, for example identifying the profiles of potential users of autonomous vehicles. Practical implications: Autonomous buses can impact the positive perception of public transportation and improve the frequency of public transportation use, but requires an analysis of the current state and appropriate regulations. Social implications: Successful implementation of autonomous buses in Bialystok can help improve the residents' quality of life, travel comfort and even change habits by choosing public transportation more often than cars. Originality/value: The study presents an analysis of the current state of public transportation in Bialystok and verifies users' opinions on autonomous vehicles, offering value to researchers and practitioners planning to analyze the conditions for implementing sustainable and intelligent mobility in cities.

4

Challenges of managing passenger transport in the regions on the example of Pomeranian voivodeship

Grzelec Krzysztof, Bąkowski Wojciech, Wyszomirski Olgierd

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2025

|

z. 226

367--377

EN

Purpose: The research objective of the study is to determine the conditions, threats and challenges of passenger transport integration in the regions using the example of the Pomeranian Voivodeship. Design/methodology/approach: The study was conducted based on the assumptions of the concept of passenger transport integration in the Pomeranian Voivodeship (Poland). In the article were used qualitative research methods from the field of social sciences. It is based on scientific and practical own author’s studies, in particular in the scope of economics and management. Findings: The article shows that the scope and method of integrating passenger transport in the region must be determined by precisely formulated objectives; integrated passenger transport in the region must provide a transport offer competitive with other means of transport in the region, decision-makers should abandon the current political management of the offer of this transport services. Research limitations/implications: The limitations result from the assumptions of the analysed document, which may change during work on the integration of public transport. Practical implications: The article indicates the conditions for the effective implementation of the concept of public transport integration in the Pomeranian Voivodeship in Poland. Its significance and value for practice result from the identification of integration goals and potential threats to their achievement. The authors are scientists and practitioners in the field of passenger transport systems operation. Originality/value: The study is the first critical assessment of the concept of public transport integration in the Pomeranian Voivodeship. It indicates its weaknesses and threats, taking into account the experiences of Poland and other countries.

5

Multifactor analysis of mass transit digitalization in the five largest cities in the Republic of Bulgaria

Asenov Asen, Pencheva Velizara, Georgiev Aleksandar, Mineva Kremena

Transport Problems

|

2025

|

T. 20, z. 4

5--14

EN

The digitalization of urban mass passenger transport is a critical pillar of sustainable urban transformation, offering substantial potential to enhance the efficiency, convenience, and environmental sustainability of transport services. With the growing populations in urban zones and the escalating demand for mobility, the integration of intelligent transport systems and digital technologies has become a necessity. Global exemplars such as Helsinki and Singapore showcase the tangible benefits of implementing Mobility-as-a-Service platforms, electronic fare collection systems, and Internet-of-thingsdriven solutions. In Bulgaria, the digitalization process is still in its early stages. Nonetheless, successful examples have emerged, such as the integrated ticketing system in Sofia and the electrification of Burgas’ public vehicle fleet. Despite these advancements, pronounced disparities persist across cities, coupled with persistent challenges, including financial constraints, a shortage of expert capacity, and regulatory barriers. This study is a comprehensive multifactor analysis of the extent of digitalization in Bulgaria’s five largest cities: Sofia, Plovdiv, Varna, Burgas, and Ruse. The methodology follows a seven-stage process: establishing objectives, defining indicator categories, collecting data from diverse sources, evaluating and normalizing the factor variables, assigning weights based on expert assessments, calculating composite scores, and interpreting the results. The employed approach amalgamates quantitative and qualitative data assessed on a five-point scale and addresses both technological and socio-economic dimensions. The analysis focuses on seven pivotal factors influencing digitalization: service quality, accessibility, safety and security, affordability, environmental sustainability, technological solutions, and infrastructure. These dimensions serve as the foundation for evaluating the digital maturity of urban transport systems across the studied cities and inform strategic recommendations for the sector’s sustainable evolution.

6

A dynamic society-oriented total cost of ownership model for electric bus deployment

Urbanek Anna, Krawiec Krzysztof, Krawiec Stanisław, Czogalla Olaf

Transport Problems

|

2025

|

T. 20, z. 2

211--221

EN

This paper presents a new methodology for calculating the total cost of ownership (TCO) for the deployment of battery-electric buses in public transportation. The model considers multiple parameters and their dynamics, complementing the existing body of knowledge on TCO models. The model integrates internal and external cost categories, accounting for cost dynamics over time and the allocation of these costs among different stakeholders, including public transport operators and local authorities. Unlike static models, our dynamic framework captures the evolution of costs throughout the project lifecycle by incorporating forecasted values for variables such as operational expenditures, energy prices, maintenance, and environmental costs. Furthermore, the model includes externalities such as emissions and noise pollution costs, which are often overlooked in traditional TCO assessments. Based on data obtained from public transport operators, we applied the TCO model to a real-life long-term conversion scenario in southern Poland. The main research findings emphasize the importance of operating and external costs in the overall TCO structure, with the latter accounting for up to 30% of the total TCO. Their inclusion in the model is crucial because they are typically not considered in TCO models.

7

Zmiany zachowań i preferencji transportowych mieszkańców Gdyni w latach 2018-2024

Grzelec Krzysztof, Helbin Maciej, Wyszomirski Olgierd

Transport Miejski i Regionalny

|

2025

|

nr 9

9--13

PL

Zachowania i preferencje transportowe mieszkańców powinny być systematycznie badane w celu możliwości racjonalnego kształtowania oferty przewozowej i podejmowania efektywnych działań w zakresie równoważenia mobilności. W Gdyni badania takie są realizowane systematycznie metodą wywiadu standaryzowanego bezpośredniego wśród wylosowanych mieszkańców w gospodarstwach domowych. Próba ma charakter warstwowy. Warstwy tworzą poszczególne dzielnice miasta z uwzględnieniem struktury ich mieszkańców według płci i wieku. Przedstawione porównawczo w artykule wyniki badań przeprowadzonych w Gdyni w 2018 i w 2024 roku obejmują strukturę mieszkańców oraz ich zachowania i preferencje transportowe. Strukturę mieszkańców zbadano według płci, wieku, statusu społeczno-zawodowego i statusu motoryzacyjnego. W ramach zachowań transportowych przedstawiono sposób wykonywania podróży miejskich, cele podróży miejskich, przyczyny wykorzystywania samochodu osobowego i transportu publicznego w podróżach miejskich oraz strukturę modalną podróży miejskich. Prezentację wyników badań preferencji transportowych mieszkańców ograniczono do hierarchii postulatów przewozowych obejmujących bezpośredniość połączeń, częstotliwość odjazdów, dostępność przystanków, punktualność odjazdów, prędkość przejazdu, niezawodność dojazdu, niski koszt, rytmiczność odjazdów, wygodę podróży, wyczerpującą informację oraz ewentualnie inne postulaty wskazane we własnym zakresie przez badanych mieszkańców.

EN

Residents’ transportation behaviour and preferences should be systematically studied to rationally shape transportation offer and implement effective measures to balance mobility. In Gdynia, such studies are systematically conducted using standardized face-to-face interviews with randomly selected inhabitants in households. The sample is stratified. The strata are formed by individual city districts, taking into account the structure of their residents by gender and age. The comparative results of studies conducted in Gdynia in 2018 and 2024, presented in this article, cover the structure of residents but first of all their transportation behaviour and preferences. The structure of residents was examined by gender, age, socio-professional status, and automotive status. Within the framework of transport behaviour, the study presented the way of making urban trips, the purposes of urban trips, the reasons for using passenger cars and public transport for urban trips, and the modal structure of urban trips. The presentation of the results of the survey on residents’ transport preferences was limited to a hierarchy of transport requirements, including direct connections, frequency of departures, accessibility of stops, punctuality of departures, travel speed, reliability of access, low cost, regularity of departures, travel comfort, comprehensive information, and any other requirements identified on their own by the surveyed residents.

8

Zachowania i preferencje transportowe mieszkańców gminy wiejskiej w aglomeracji na przykładzie Gminy Wejherowo

Grzelec Krzysztof, Raszpunda Adam, Bujak Kamil

Transport Miejski i Regionalny

|

2025

|

nr 8

15--20

PL

Zrównoważona mobilność jest wpisana w strategie miast i gmin. Jej cele przedstawione są w planach zrównoważonej mobilności. W celu monitorowania zmian w zachowaniach i preferencjach transportowych oraz efektywności poszczególnych instrumentów kształtowania zachowań transportowych mieszkańców należy prowadzić badania potrzeb przewozowych, popytu, preferencji i zachowań transportowych. W niniejszym artykule przedstawiono wybrane wyniki badań preferencji i zachowań transportowych mieszkańców gminy wiejskiej Wejherowo, która jest położona w obszarze Metropolii Zatoki Gdańskiej. Wyniki badań wskazują, z jednej strony na różnice w zachowaniach i preferencjach transportowych mieszkańców gminy wiejskiej w porównaniu do miast z rdzenia aglomeracji, z drugiej - na określone podobieństwa do mniejszych miast położonych na obrzeżu obszaru metropolitalnego.

EN

Sustainable mobility is embedded in the strategies of cities and municipalities. Its objectives are set out in sustainable urban mobility plans. In order to monitor changes in transport behaviour and preferences, as well as the effectiveness of individual instruments aimed at shaping the transport behaviour of residents, it is necessary to conduct regular studies on mobility needs, transport demand, preferences, and actual transport behaviour. This article presents selected results of a survey on the transport preferences and behaviour of residents of the rural municipality of Wejherowo, located within the functional area of the Gdańsk Bay Metropolis. The findings reveal, on the one hand, clear differences in the transport behaviour and preferences of rural municipality residents compared to inhabitants of the core cities of the agglomeration and, on the other hand, certain similarities with smaller towns situated on the metropolitan periphery.

9

Studium rozwoju systemu metra w Warszawie : koncepcja stacji metra

Lebiedowicz-Cuch Marta, Mirosław Michał, Kołodziejczyk Olga, Brzóska Daniel, Gumiński Karol

Transport Miejski i Regionalny

|

2025

|

nr 1

3--12

PL

W artykule zaprezentowano wybrane elementy opracowania pod tytułem „Studium rozwoju systemu metra w Warszawie - analiza wariantów przebiegu i określenie docelowego układu sieci metra” wykonanego w latach 2022-2023 na zamówienie Biura Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu m.st. Warszawy. W ramach tego dokumentu opracowana została docelowa sieć metra Warszawy oraz jej szczegółowa koncepcja. Przedmiotowe studium zawierało analizę różnych wariantów sieci metra oraz wybór rekomendowanego wariantu układu linii metra. Oprócz wytyczenia tras poszczególnych linii tego środka transportu, określono w nim także lokalizacje poszczególnych stacji i opracowano ich koncepcje oraz propozycje układów wejść/wyjść z poszczególnych stacji. W niniejszym artykule zaprezentowano elementy studium związane z problematyką projektowania stacji metra. W artykule skoncentrowano się na opisie procesu projektowego, czynników branych pod uwagę podczas jego realizacji oraz prezentacji sformułowanych wytycznych. Zaprezentowano także przykłady zastosowanych rozwiązań. Z uwagi na ograniczoną objętość w artykule nie zaprezentowano rozwiązań zastosowanych dla poszczególnych stacji projektowanej sieci metra. Omówiono koncepcję podziału stacji na różne typy, a następnie je scharakteryzowano. Omówiono czynniki brane pod uwagę podczas przyporządkowywania poszczególnych typów dla konkretnych stacji. Następnie zaprezentowano problematykę szczegółowego lokalizowania stacji metra wraz z wytycznymi dla tego procesu projektowego. Przedstawiono również problematykę projektowania układów wejść/ wyjść ze stacji wraz z czynnikami branymi pod uwagę podczas tego etapu planowania. Zaprezentowano także uwarunkowania dotyczące stacji przesiadkowych pomiędzy liniami metra. W podsumowaniu wymieniono najważniejsze ze sformułowanych wytycznych oraz czynniki brane pod uwagę podczas poszczególnych etapów analizy. Dzięki zaprezentowanej strukturze artykuł przybliża problematykę projektowania sieci metra w zakresie dotyczącym stacji tego środka transportu.

EN

The article introduces selected elements of ”Study of Warsaw metro system development - route variant analysis and target metro network design” which was conducted over the period 2022-2023 commissioned by the Office of Architecture and Spatial Planning of the City of Warsaw. In the study target metro network and detailed route conception were developed. Different metro network options were analysed and recommended network scenario was chosen. The study contained detailed stations concept including station locations and entrance / exit networks. In the article selected parts of the study concerning station aspects were presented. The article shows a design process, factors considered in the analysis and main objectives of different design phases. Design effects and explanations of particular metro stations were not included. Firstly, station types concept and different station types were presented. General rules of station type implementation were also explained. Secondly, particular station location factors were discussed. Successive part of the article explained analysis of station entrance / exit networks. Main factors regarding this phase were also presented. Conditions for interchange stations between metro lines were also presented. In the summary main aspects and factors of different design phases were discussed. With the structure presented, the article takes a closer look at the design of the metro network as it relates to the stations of this mode of transport.

10

Studium rozwoju systemu metra w Warszawie : docelowa sieć metra

Mirosław Michał, Gumiński Karol, Drabicki Arkadiusz, Gzyło Cyryl, Kaczorek Maciej, Szarata Andrzej, Toboła Kamila

Transport Miejski i Regionalny

|

2025

|

nr 1

13--21

PL

W artykule zaprezentowano wybrane elementy opracowania pt. „Studium rozwoju systemu metra w Warszawie - analiza wariantów przebiegu i określenie docelowego układu sieci metra” wykonanego w latach 2022-2023 na zamówienie Biura Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu m.st. Warszawy. W ramach tego dokumentu opracowana została docelowa sieć metra Warszawy oraz jej szczegółowa koncepcja. Przedmiotowe studium zawierało analizę różnych wariantów sieci metra oraz wybór rekomendowanego wariantu układu linii tego środka transportu. W niniejszym artykule zaprezentowano elementy tego studium związane z problematyką projektowania tras linii metra oraz ogólną prezentację tras linii tego środka transportu w wariancie rekomendowanym. Skoncentrowano się na opisie procesu projektowego, czynników branych pod uwagę podczas jego realizacji oraz prezentacji sformułowanych wytycznych. Przedstawiono założenia ogólne do analiz oraz opis przyjętego procesu projektowego. Szczegółowo scharakteryzowano zagadnienia rozpatrywane w ramach analizy funkcjonalno-przewozowej. Przedstawiono także założenia ogólne dla projektowanych tras linii metra. Zaprezentowano układ linii metra w wariancie rekomendowanym, opisując jego wybrane cechy. W podsumowaniu wymieniono wybrane założenia, kluczowe elementy analizy, wytyczne trasowania linii metra oraz najważniejsze cechy sieci tego środka transportu w wariancie rekomendowanym. Dzięki zastosowanej strukturze artykuł przybliża problematykę projektowania tras linii metra.

EN

The article introduces selected elements of ”Study of Warsaw metro system development - route variant analysis and target metro network design” which was conducted over the period 2022-2023 commissioned by the Office of Architecture and Spatial Planning of the City of Warsaw. In the study target metro network and detailed route conception were developed. Various metro network options were analysed and recommended network scenario was chosen. In the article selected parts of the study concerning metro routing were presented. The article shows a design process and factors considered in the analysis. Firstly, general assumptions and proposed metro routing design process were presented. Secondly, complex functional - transport analysis was explained and its different aspects were discussed in detail. Further, metro routing general rules created on the base of analysis were listed. Recommended metro network scenario with its main features was also presented. In the summary main aspects and factors of different design phases were discussed. Thanks to the applied structure, the article brings closer the problem of designing metro line routes.

11

Podejście probabilistyczne w wyznaczaniu czasu kursowego w sieciach tramwajowych

Krych Andrzej, Plucińska Elżbieta

Transport Miejski i Regionalny

|

2025

|

nr 7

3--12

PL

Czas kursowy linii tramwajowych jest zasadniczym komponentem rozkładu jazdy i planów operacyjnych przewoźników. W procesie obsługi pasażerów poddany jest oddziaływaniu wielu czynników losowych. Minutowa, całkowitoliczbowa periodyzacja harmonogramu osadza go w zaszłościach historycznych, co czyni rozkład jazdy niepodatnym na proces modernizacji systemu przez całe dekady. Tak więc poddano analizie potencjał aplikacji rozkładu sekundowego w formule respektującej warunki swobodnego kinetycznie przejazdu i ponadnormatywny naddatek losowych opóźnień. Wybrano grupę trzech linii tramwajowych w sieci Poznania. Wstępne obliczenia ujawniły nonsensownie długie czasy przejazdów, opartych na uściślonych warunkach regulaminowych. Dowodzi to oddziaływania sensorycznych czynników wpływu na decyzje motorniczych i na kinetykę przejazdów. Zastosowanie podejścia sensorycznego okazało się interesujące i stanowi dobrą podstawę do budowania alternatywnych, opartych na harmonogramie sekundowym metod optymalizacji solidnych rozkładów jazdy. Wskazano na potencjał operatorów w bieżącym wspomaganiu procesu optymalizacji środkami IT.

EN

Travel time on tram lines is a fundamental element of timetables and carriers’ operational plans. It is influenced by many random factors in passenger service. Timetable periodization based on integer minutes is historically stable and resistant to the benefits of long-term system modernization. Therefore, the potential for implementing a timetable based on seconds was analyzed. A formula was used that takes into account kinetically free travel conditions and a probabilistic margin for random delays. A group of three tram lines in the Poznań network was selected. Preliminary calculations revealed unreasonably long travel times based on stringent regulatory conditions. This demonstrates the influence of sensory factors on driver decisions and travel kinetics. Applying a sensory approach proved interesting and provides a good basis for developing alternative, secondbased methods for optimizing robust timetables. The potential of the operator’s IT resources for ongoing support of optimization procedures was demonstrated.

12

Nowoczesne technologie i informatyczne wspomaganie w transporcie zbiorowym na przykładzie Suwałk

Żegaczewska Ewa Agnieszka

Transport Miejski i Regionalny

|

2025

|

nr 2

20--28

PL

W artykule przedstawiono funkcjonujące systemy informatyczne i nowoczesne technologie zastosowane w transporcie zbiorowym w Suwałkach. Należą do nich: System zarządzania ruchem pojazdów komunikacji zbiorowej, System dynamicznej informacji pasażerskiej oraz System sprzedaży biletów. Wdrożenie tych systemów informatycznych odegrało kluczową rolę w rozwoju i optymalizacji miejskiego transportu zbiorowego w Suwałkach. Dzięki dofinansowaniu ze środków Unii Europejskiej możliwe było wprowadzenie wielu nowych systemów informatycznych, takich jak elektroniczne rozkłady jazdy, zapowiedzi głosowe w pojazdach, systemy monitorowania pojazdów czy platformy umożliwiające zakup biletów online, które umożliwiają lepszą organizację i zarządzanie komunikacją miejską. Analiza dostępnych rozwiązań wykazała, iż ich zastosowanie pomaga w podniesieniu efektywności przewozów, poprawia komfort pasażerów oraz podnosi poziom bezpieczeństwa. Jednocześnie rozwój tych technologii wymaga dalszych inwestycji, szkolenia personelu oraz stałego monitorowania i dostosowywania rozwiązań do potrzeb mieszkańców. Dlatego też władze miasta cały czas dążą do wprowadzania kolejnych innowacyjnych rozwiązań w zbiorowym transporcie miejskim.

EN

The article presents the functioning information systems and modern technologies applied to public transport in Suwałki. These include: Traffic Management System for public transport vehicles, Dynamic Passenger Information System and Ticketing System. The implementation of these IT systems has played a key role in the development and optimization of urban public transport in Suwałki. Thanks to European Union funding, it was possible to introduce many new IT systems, such as electronic timetables, voice announcements in vehicles, vehicle monitoring systems or online ticketing platforms, which enable better organization and management of public transport. An analysis of available solutions has shown that their use helps to increase transport efficiency, improve passenger comfort and enhance safety. At the same time, the development of these technologies requires further investment, staff training and constant monitoring and adaptation of the solutions to the needs of residents. Therefore, the city authorities are constantly striving to introduce more innovative solutions in urban public transport.

13

Koncepcja zrównoważonej mobilności dla miasta Wołów w oparciu o stały takt połączeń

Kruczek Emilia, Kurowska Zuzanna, Wojnarowicz Anna, Hyży Dominika, Małysz Michał

Transport Miejski i Regionalny

|

2025

|

nr 8

3--9

PL

Wołów jest przykładem miasta znajdującego się w ekwidystancie 25 km od granic Wrocławia. Mimo swojego niedalekiego położenia względem największego miasta Dolnego Śląska, jak i zespołu osadniczego Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego (LGOM), transport zbiorowy opiera się na połączeniach kolejowych prowadzonych po linii kolejowej nr 273. Transport autobusowy nie jest szczególnie rozwinięty przy dość małej liczbie połączeń i niecyklicznym rozkładzie jazdy. Deklaracje przemieszczeń ludności na podstawie Narodowego Spisu Powszechnego 2021 informują, że istnieje popyt na przewozy na znacznie szerszą skalę niż wskazują na to rozkłady jazdy. O ile takt połączeń kolejowych w kierunku Wrocławia w godzinach porannych jest akceptowalny, o tyle do Legnicy czy Lubina bezpośredni dojazd jest niemożliwy. Również w obrębie miasta nie występuje komunikacja miejska pozwalająca na swobodne przemieszczanie się. Celem artykułu jest przedstawienie koncepcji zrównoważonej mobilności dla Wołowa i jego subregionu z założeniem stałego taktu połączeń. Proponowane rozwiązania obejmują rozwój: połączeń kolejowych w kierunku Wrocławia, połączeń autobusowych w subregionie Wołowa we wszystkich kierunkach deklarowanych w NSP 2021 oraz komunikacji miejskiej w obrębie miasta. Połączenia zostały zaprojektowane z wykorzystaniem programu PTV Visum. Przedstawiona koncepcja może służyć jako źródło inspiracji do planowania polityki regionalnej i lokalnej w zakresie rozwoju transportu zbiorowego, opartego na rozwiązaniach multimodalnych na węźle w Wołowie.

EN

Wołów is an example of a city located 25 km from the city limits of Wrocław. Despite its proximity to the largest city in Lower Silesia and the LGOM urban system, public transport relies primarily on rail connections along railway line no. 273. Bus transport is not particularly developed, with a relatively small number of connections and a rather irregular timetable. Declarations of population movements based on the 2021 National Census indicate that there is demand for transport on a much larger scale than indicated by timetables. While the morning train times towards Wrocław are acceptable, direct connections with Legnica or Lubin are impossible. Furthermore, there is no public transport within the city that would allow for free mobility. The aim of this paper is to present a sustainable mobility concept for Wołów and its subregion, assuming a constant timetable. The proposed solutions include the development of rail connections towards Wrocław, bus connections in the Wołów subregion in all directions declared in the 2021 National Public Procurement Census, and public transport within the city. These connections have been designed using the PTV Visum software. The presented concept can serve as a source of inspiration for regional and local policy planning regarding the development of public transport based on multimodal solutions at the Wołów multimodal node.

14

Analiza i ocena funkcjonowania transportu publicznego w Tarnowie

Pokora Anna

Transport Miejski i Regionalny

|

2025

|

nr 4

27--32

PL

Publiczny transport zbiorowy stanowi nieodzowny element funkcjonowania współczesnych aglomeracji miejskich, wpływając na mobilność ludności, jakość życia, gospodarkę oraz stan środowiska naturalnego. W kontekście narastających problemów związanych z urbanizacją, emisją CO2 i przeciążeniem infrastruktury drogowej, rola efektywnego systemu transportu publicznego nabiera szczególnego znaczenia. W artykule scharakteryzowano transport zbiorowy w Tarnowie i powiecie tarnowskim, przedstawiając stan obecny, analizę głównych trudności oraz propozycję usprawnień. Zwrócono uwagę na miejski transport zbiorowy i transport zbiorowy prywatnych przewoźników. Artykuł bazuje na przeglądzie dokumentów prawnych i strategicznych, analizie danych statystycznych, obserwacjach terenowych oraz wywiadach z mieszkańcami.

EN

Public collective transport is an indispensable element in the functioning of modern urban agglomerations, influencing the mobility of the population, the quality of life, the economy and the state of the environment. In the context of growing problems related to urbanisation, CO2 emissions and congestion of road infrastructure, the role of an efficient public transport system assumes particular importance. The article characterises public transport in Tarnów and the Tarnów poviat, presenting the current state, an analysis of the main difficulties and a proposal for improvements. Attention was paid to municipal public transport and public transport of private carriers. The article is based on a review of legal and strategic documents, analysis of statistical data, field observations and interviews with residents.

15

Analiza i ocena funkcjonowania publicznego transportu zbiorowego w Zawierciu

Kurzawa Grzegorz

Transport Miejski i Regionalny

|

2025

|

nr 3

14--21

PL

Transport publiczny odgrywa kluczową rolę w funkcjonowania współczesnych miast, wpływając na mobilność mieszkańców, jakość życia, rozwój gospodarczy oraz ochronę środowiska. W dobie rosnących wyzwań związanych z urbanizacją, zmianami klimatycznymi i zatłoczeniem dróg sprawnie działający system komunikacji zbiorowej staje się nie tylko wygodną alternatywą dla transportu indywidualnego, ale także elementem zrównoważonego rozwoju. Artykuł koncentruje się na ocenie obecnego stanu komunikacji miejskiej i podmiejskiej, identyfikacji głównych problemów oraz przedstawieniu propozycji usprawnień. Praca oparta jest na analizie aktów prawnych, dokumentów strategicznych, danych statystycznych, obserwacjach terenowych oraz rozmów z przedstawicielami władz lokalnych i mieszkańcami. Podejście to pozwala na kompleksowe ujęcie tematu i sformułowanie wniosków, które mogą posłużyć do dalszych działań na rzecz rozwoju transportu publicznego w Zawierciu.

EN

Public transport plays a key role in the functioning of modern cities, affecting citizen mobility, quality of life, economic development and environmental protection. In an era of growing challenges related to urbanisation, climate change and traffic congestion, an efficient public transport system becomes not only a convenient alternative to individual transport, but also an element of sustainable development. The article focuses on assessing the current state of urban and suburban transport, identifying the main problems and presenting proposals for improvement. The study is based on an analysis of legal acts, strategic documents, statistical data, field observations and interviews with representatives of local authorities and inhabitants. This approach allows for a comprehensive consideration of the topic and the formulation of conclusions that can be used to further development of public transport in Zawiercie.

16

Elektrobusy zmieniają transport i powietrze

Słomka Wojciech

Przegląd Komunalny

|

2025

|

nr 9

62--64

PL

Elektrobusy stają się jednym z filarów nowoczesnego transportu miejskiego w Polsce. Choć ich udział w taborze nadal jest niewielki, to właśnie one coraz częściej symbolizują dążenie samorządów do czystszego powietrza i cichszych ulic. Polska na tle Unii Europejskiej nie wypada ani najgorzej, ani najlepiej - rozwój jest widoczny, ale wciąż daleki od tempa, jakie obserwujemy w niektórych krajach Wspólnoty.

17

Pozamiejski transport publiczny w obsłudze komunikacyjnej Słupska z perspektywy przestrzennej

Parol Adam R.

Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG

|

2025

|

nr 28(2)

50--64

PL

Opracowanie podejmuje zagadnienie zakresu przestrzennego i organizacyjnego funkcjonowania połączeń transportu publicznego poza systemem komunikacji miejskiej, które umożliwiają podróże w obrębie danego ośrodka. Badania zrealizowano na przykładzie Słupska - średniej wielkości miasta, położonego na Pomorzu, w północnej Polsce. W ośrodku tym zidentyfikowano liczne przystanki i relacje obsługiwane przez kolej regionalną oraz pozamiejski transport autobusowy (ptz) - ponad 20% odjazdów w zakresie podróży wewnątrz omawianej jednostki terytorialnej realizowanych jest właśnie przez te formy organizacyjne transportu. Istotną kwestią jest, typowy dla niemal całego kraju, brak integracji taryfowej, biletowej i organizacyjnej między przewoźnikami i środkami transportu. Na podstawie poszczególnych przystanków oraz ich agregacji do poziomu osiedli wykazano, iż niektóre obrzeżne tereny Słupska są obsługiwane wyłącznie lub przeważająco przez przewozy inne niż komunikacja miejska (w obszarach śródmiejskich zjawisko zaznacza się słabiej, lecz również występuje - szczególnie przy głównych drogach). Na co szóstym przystanku w Słupsku komunikacja miejska stanowi mniejszość wśród odjazdów lub nie występuje wcale (16%). Wskazano wybrane cechy przestrzenne takich miejsc, jak również obliczono wskaźniki i mierniki stopnia dezintegracji oferty połączeń - zjawiska niekorzystnego z perspektywy pasażera. W Polsce występuje wyraźne rozproszenie organizacyjne i podażowe usług transportowych, a sytuacja w Słupsku stanowi adekwatną ilustrację tego problemu. Wobec powyższych uwarunkowań, autor postuluje szersze wykorzystanie ujęć kompleksowych w badaniach geografii i ekonomiki transportu, w celu identyfikacji komplementarnych funkcji poszczególnych ogniw systemu transportu publicznego oraz ułatwienia wdrożenia usprawnień w zarządzaniu transportem miejskim i aglomeracyjnym. W ramach zastosowań praktycznych autor opracował i przetestował wskaźnik pozwalający ocenić stopień dezintegracji oferty transportu publicznego na poziomie przystanku.

EN

The study addresses the spatial and organisational perspective of public transport connections outside the urban public transport system, which enable travel within a one town. The research was conducted on the example of Słupsk, a medium-sized city located in Pomerania, in northern Poland. Numerous stops and connections served by regional rail and non-urban bus transport were identified in this city - over 20% of departures within the discussed territorial unit are carried out by these forms of transport. An important issue, typical for almost the entire country, is the lack of tariff, ticket and organisational integration between bus and train means of transport. On the basis of individual stops and their aggregation to the level of housing estates, it was shown that some of the outlying areas of Słupsk are served exclusively or predominantly by transport other than public transport (in downtown areas, this phenomenon is less pronounced, but it also occurs, especially along main roads). Every sixth stop in Słupsk is not served by public transport or this form of transport accounts for a minority of departures (16%). Selected spatial characteristics of such places were identified, and indicators and measures of the degree of disintegration of transport services were calculated. In Poland, there is an organisational fragmentation of transport services, and the situation in Słupsk adequately reflects this on a national scale. In view of the above conditions, the author proposes a broader use of comprehensive approaches in transport geography and economics research in order to identify the complementary functions of individual links in the public transport system and to facilitate the implementation of improvements in urban and agglomeration transport management. As part of practical applications, the author has developed and tested an indicator to assess the degree of disintegration of public transport services at the stop level.

18

Blockchain w transporcie miejskim : rewolucja, która zmienia handel, logistykę i obsługę klienta

Sadocha Mikołaj

Logistyka

|

2025

|

nr 5

60--63

PL

Logistyka miejska rozwija się szybciej niż infrastruktura, która ma ją obsłużyć. Wzrost zamówień e-commerce, presja czasu i ograniczenia przestrzenne zwiększają koszty oraz napięcia między operatorami, miastem i mieszkańcami.

19

Ślad węglowy modernizacji taboru autobusów miejskich na pojazdy elektryczne akumulatorowe i wodorowe

Fice Marcin, Komenda Danuta

Energetyka

|

2025

|

nr 4

258--268

PL

Ślad węglowy stanowi istotny wskaźnik oceny oddziaływania produktu lub usługi na środowisko, obejmując emisje gazów cieplarnianych w całym cyklu życia, a nie tylko bezpośrednie emisje dwutlenku węgla z pojazdów. W analizie uwzględniono główne gazy cieplarniane: dwutlenek węgla (CO2), metan (CH4) i podtlenek azotu (N2O), które są istotne w kontekście sektora transportu. W artykule przedstawiono wyniki obliczeń śladu węglowego miejskiej usługi transportowej w Wodzisławiu Śląskim, przeprowadzonych zgodnie z wytycznymi protokołu GHG (Greenhouse Gas Protocol). Analizie poddano zarówno istniejący tabor z silnikami Diesla, jak i scenariusze modernizacji floty na pojazdy elektryczne zasilane akumulatorowo oraz wodorowe. Obliczenia obejmowały emisje bezpośrednie (zakres 1), emisje pośrednie związane z zakupioną energią elektryczną (zakres 2) oraz inne emisje pośrednie, takie jak produkcja komponentów autobusów, źródła paliw i energii oraz działalność operacyjna przedsiębiorstwa transportowego (zakres 3). Wyniki wskazują, że całkowity ślad węglowy jest silnie uzależniony od źródła pochodzenia paliwa i energii. W analizowanym przypadku, transport określany jako „zeroemisyjny” może generować wyższy ślad węglowy w porównaniu z tradycyjnymi pojazdami z silnikami spalinowymi, szczególnie gdy energia elektryczna lub wodór pochodzą z nieodnawialnych źródeł. Dodatkowo, produkcja akumulatorów może znacząco zwiększyć całkowite emisje gazów cieplarnianych. Do przeprowadzenia obliczeń wykorzystano dane z kilkudziesięciu źródeł literaturowych oraz wyniki rzeczywistych testów autobusów o danych producentów. Analiza podkreśla również, że wyniki śladu węglowego mogą się różnić w zależności od zastosowanych źródeł danych i przyjętych założeń.

EN

The carbon footprint is a key indicator for assessing the environmental impact of a product or service, encompassing greenhouse gas emissions throughout the entire life cycle, not just the direct carbon dioxide emissions from vehicles. The analysis considers major greenhouse gases: carbon dioxide (CO2), methane (CH4), and nitrous oxide (N2O), which are particularly relevant in the transport sector. This article presents the results of a carbon footprint assessment of municipal transport services in Wodzisław Śląski, conducted in accordance with the Greenhouse Gas (GHG) Protocol guidelines. The study covers both the existing diesel-powered bus fleet and scenarios for its modernization to battery-electric and hydrogen-powered vehicles. The calculations include direct emissions (Scope 1), indirect emissions from purchased electricity (Scope 2), and other indirect emissions (Scope 3) such as emissions related to the production of vehicle components, sources of fuels and energy, and the operational activities of the transport company. The results indicate that the total carbon footprint is highly dependent on the origin of the fuel and energy used. In the analyzed case, so-called “zero-emission” transport may result in a higher carbon footprint compared to conventional diesel-powered vehicles, particularly if the electricity or hydrogen is derived from non-renewable sources. Moreover, battery production can significantly increase total greenhouse gas emissions. The assessment was based on data from several dozen scientific sources and real-world tests of buses, including manufacturer data. The analysis also highlights that carbon footprint results may vary depending on the data sources and assumptions applied.

20

Steering into the future: public perceptions and acceptance of autonomous buses

Ejdys Joanna, Gulc Aleksandra, Budna Klaudia, Esparteiro Garcia Jorge

Economics and Environment

|

2025

|

No. 1

art. no. 1140

EN

This study examines the social factors influencing the acceptance of autonomous buses, with a focus on perceived benefits, safety, and comfort. It also explores whether these factors differ among residents of cities with varying sizes and urban mobility solutions. A survey was conducted in three Polish cities, collecting data from 1,160 respondents. Structural Equation Modelling (SEM) was used to analyse relationships between perceived benefits, safety, comfort, and future intentions to use autonomous buses. Results indicate that safety and comfort positively influence future intentions to use autonomous buses. However, the effect of perceived benefits varies across cities, suggesting that urban mobility conditions shape public acceptance. The study focuses on Polish cities, which may limit generalizability. Future research should examine other geographical contexts. Findings provide insights for policymakers and manufacturers on enhancing public trust and promoting autonomous bus adoption. Improving public awareness and addressing safety concerns may increase societal acceptance of autonomous mobility. The study uniquely assesses how city characteristics influence social acceptance of autonomous buses.

PL

Celem przeprowadzonych badań była analiza społecznych uwarunkowań wdrożenia autonomicznych auto-busów, ze szczególnym uwzględnieniem postrzeganych korzyści, bezpieczeństwa i komfortu. Przeprowadzone badania miały również na celu weryfikację na ile analizowane czynniki różnią się w zależności od wielkości miast i stosowanych rozwiązań w zakresie mobilności miejskiej. Badania ankietowe zostały przeprowadzone w trzech polskich miastach (Łomża, Warszawa, Wrocław), na próbie 1160 respondentów. Do analizy zależności między postrzeganymi korzyściami, bezpieczeństwem, komfortem a przyszłymi intencjami korzystania z autonomicznych autobusów wykorzystano modelowanie równań strukturalnych (SEM). Wyniki wskazują, że bezpieczeństwo i komfort mają pozytywny wpływ na przyszłe intencje w zakresie korzystania z autonomicznych autobusów. Jednocześnie wpływ postrzeganych korzyści różni się w zależności od miasta, co sugeruje, że warunki mobilności miejskiej kształtują społeczną akceptację analizowanej technologii.