Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Ostatnia modernizacja fortyfikacji Twierdzy Wisłoujście z 2. połowy XIX wieku

Woźniakowski Arkadiusz, Samól Piotr, Hirsch Robert

Wiadomości Konserwatorskie

|

2025

|

Nr 83

9--25

PL

Rozwijana od XV w. Twierdza Wisłoujście była przez długi czas główną fortyfikacją nadmorską Gdańska, która zmieniała się wraz z przekształceniami ujścia Wisły oraz rozwojem techniki wojskowej. Artykuł skupiony jest na ostatnich etapach jej rozwoju w XIX w. i rozbudowie zewnętrznych umocnień, kiedy starano się utrzymać panowanie nad ujściem Wisły w obliczu znacznych przemian geomorfologicznych wybrzeża. Omówiono w nim dzieje zewnętrznych pierścieni twierdzy: tzw. Szańca Wschodniego i Szańca Zachodniego, a także Szańca Mewiego jako wysuniętej ku morzu części twierdzy i łącznika z zespołem fortyfikacji Westerplatte i Nowego Portu. Utracone obecnie relacje przestrzenne twierdzy i Szańca Mewiego wymagają podkreślenia, szczególnie w kontekście ostatnich prac restauratorskich prowadzonych tylko w samej Twierdzy Wisłoujście. Podstawą artykułu są najnowsze badania, które pozwoliły zweryfikować i uszczegółowić historię rozwoju zespołu Twierdzy Wisłoujście w XIX w.

EN

Developed since the fifteenth century, the Wisłoujście Fortress was for a long time the main coastal fortification of Gdańsk, which changed along with the transformations of the Vistula estuary and the development of military technology. This article focuses on the final stages of its development in the nineteenth century and the expansion of its external fortifications, when attempts were made to maintain control over the Vistula estuary in the face of significant geomorphological changes to the coastline. The article discusses the history of the outer rings of the fortress: the so-called Eastern Rampart and Western Rampart, as well as the Seagull Redoubt as the part of the fortress extending towards the sea and connecting it with the Westerplatte and New Port (Neufahrwasser) fortifications. The now lost spatial relationships between the fortress and the Seagull Redoubt need to be emphasized, especially in the context of the recent restoration work carried out only in the Wisłoujście Fortress itself. Based on the latest research, the article verifies and details the history of the Wisłoujście Fortress complex’s development in the nineteenth century.

2

Historia i uwarunkowania geomorfologiczne oraz geologiczne Brześcia (Bresta) i Twierdzy Brzeskiej (Białoruś)

Marks Leszek, Pochocka-Szwarc Katarzyna

Przegląd Geologiczny

|

2025

|

Vol. 73, nr 6

596--603

EN

Medieval Brest was set over 1000years ago at the mouth of the Mukhavets River to the Bug River. Despite its defensive position, the city was occupied many times. Since the 14th century, it has mostly belonged to Grand Duchy of Lithuania and Poland. At the end of the 18th century, it was captured by Russia. The Quaternary deposits are ~40 m thick in the Brest Fortress and 50-60 m in the town, and are underlain by Cretaceous, Paleogene and Neogene sediments. The Pleistocene sequence is represented by tills, glaciofluvial and glaciolacustrine deposits of three glaciations (Donian, Elsterian and Saalian). Terraces in the river valleys were formed during the Weichselian and the Holocene. In the 19th century, the Brest Fortress was constructed on the site of the town of Brest, and a new city was built to the north-east at a morainic plateau, 6-10 m above the riverbed and out of the reach of the river floods.

3

Text versus visualization in the presentation of diachronic analyses of historical objects on the example of the Saint-Nicolas fort in Marseille

Dudek Iwona

Architectus

|

2025

|

Nr 2 (81)

91--102

EN

The theme of this paper is the communication of knowledge about the evolution of architectural objects. Our aim is to highlight the impact of the form of transmission and the spatial discrimination used in the analysis on the clarity and the level of understanding of the proposals made. This paper is based on the diachronic analysis of the fort Saint-Nicolas in Marseille presented in the expert report on the condition of the fort, conducted between 2015 and 2022. In the course of the research reported, a detailed analysis of the fort’s evolution was carried out according to two spatial discrimination variants: the fort considered as a whole and the fort divided into its constituent elements arising from its function as a fortification work. In order to highlight potential differences in the interpretation of the content of the report, two researchers independently analysed the information gathered in the report on the evolution of the site. The study based on a diachronic analysis model that allows for visual (diagrammatic) representation of information, taking into account the degree of perceived dating uncertainty, the number and type of transformations and their consequences for the form, structure, function and ownership status of the site. Even a cursory analysis of the resulting diagrams reveals the specificity and evolutionary independence of the different parts of the fort, as well as significant differences in the interpretation of the same data by different analysts. The article presents an analysis of the results, underlines the most substantial differences between traditional methods of communication and forms using information visualisation, and discusses the potential and limitations inherent in the method of the analysis used.

XX

Tematem artykułu jest komunikowanie wiedzy o ewolucji obiektów architektonicznych. Celem autorki jest podkreślenie wpływu formy przekazu oraz dyskryminacji przestrzennej zastosowanej w analizie na jasność i poziom zrozumienia przedstawionych propozycji. Praca opiera się na analizie diachronicznej fortu Saint-Nicolas w Marsylii przedstawionej w ekspertyzie stanu zabytkowego fortu dokonanej w latach 2015–2022. W trakcie opisanych studiów przeprowadzono szczegółową analizę ewolucji fortu według dwóch wariantów dyskryminacji przestrzennej: fort rozpatrywany jako całość oraz fort podzielony na elementy składowe wynikające z jego funkcji jako dzieła fortyfikacyjnego. Aby uwypuklić potencjalne różnice w interpretacji treści raportu, dwóch badaczy niezależnie przeanalizowało zgromadzone tam informacje na temat ewolucji obiektu. W ramach badania wykorzystano model analizy diachronicznej pozwalający na wizualne (diagramatyczne) przekazanie informacji, uwzględniając stopień postrzeganej niepewności datowania, liczbę i rodzaj przekształceń oraz ich konsekwencje dla formy, struktury, funkcji i statusu własnościowego obiektu. Nawet pobieżna analiza uzyskanych diagramów pokazuje specyfikę i ewolucyjną niezależność poszczególnych części fortu oraz znaczące różnice w interpretacji tych samych danych przez poszczególnych analityków. W artykule przedstawiono analizę wyników, podkreślono najważniejsze różnice między tradycyjnymi metodami komunikacji a formami wykorzystującymi wizualizację informacji oraz omówiono potencjał i ograniczenia związane z zastosowaną metodą analizy.

4

Current state of knowledge of high medieval fortifications in the Broumov region. The Benedictine Order as a builder of fortified settlements

Drnovský Pavel, Hejhal Petr

Architectus

|

2024

|

Nr 4 (80)

3--10

EN

In the middle of the 13th century, the Broumov region (Bohemia) passed to the possession of the Benedictine Order (Břevnov Monastery in Prague). The centre of the area became Broumov, consisting of a town and a provostry, later a monastery. The Benedictine Order is associated with the high medieval colonization of the region. During the High Middle Ages, a system of villages and regularly measured-out fields was established here. However, the colonization activity of the Order also included the construction of several fortifications, which perished relatively soon. The aim of the paper is to present the current state of research on the local medieval fortifications. In addition to the well-known fortified provostry located in Broumov, there is a castle near Božanov. During the archaeological survey, two more hitherto unknown medieval fortifications were recently discovered (near Šonov and Studená Voda).

PL

W połowie XIII w. region Broumova (Czechy) przeszedł w posiadanie zakonu benedyktynów (klasztor Břevnov w Pradze). Centrum obszaru stał się Broumov, składający się z miasta i prepozytury, później klasztoru. Zakon benedyktynów jest związany z kolonizacją regionu w okresie późnego średniowiecza. W tym czasie utworzono tu system wiosek i regularnie mierzonych pól. Jednak działalność kolonizacyjna zakonu obejmowała również budowę kilku fortyfikacji, które stosunkowo szybko uległy zniszczeniu. Celem artykułu jest przedstawienie aktualnego stanu badań nad lokalnymi średniowiecznymi fortyfikacjami. Oprócz znanej ufortyfikowanej prepozytury znajdującej się w Broumovie, w pobliżu Božanova znajduje się zamek. Podczas badań archeologicznych niedawno odkryto dwie kolejne nieznane dotąd średniowieczne fortyfikacje (w pobliżu Šonova i miejscowości Studená Voda).

5

Problematyka konserwacji i adaptacji fortyfikacji na przykładzie projektu koncepcyjnego rewitalizacji i adaptacji zabytkowego budynku fortu VI w Poznaniu

Wyczyńska Aleksandra, Zaroda Agnieszka

Zeszyty Naukowe Politechniki Poznańskiej. Architektura, Urbanistyka, Architektura Wnętrz

|

2023

|

Z. 12

237--246

PL

W ostatnich czasach możemy zauważyć wzrost zainteresowania dziedzictwem militarnym. Fortyfikacje, które do niedawna uważano za obiekty mało atrakcyjne turystycznie, cieszą się popularnością. Dynamiczny rozwój sytuacji militarnej i gospodarki rynkowej sprawił, że historyczna zabudowa obronna nie spełnia już swojej pierwotnej funkcji, a opuszczone obiekty często ulegają degradacji. Pojawił się więc problem zagospodarowania tych obiektów i ich wykorzystania przy jednoczesnym utrzymaniu jego wartości zabytkowych, w celu przekazania go jako spuścizny kulturowej dalszym pokoleniom. Celem rewitalizacji jest przywrócenie do życia zdegradowanej części miasta i uzupełnienie jej o nowe funkcje, czyli wprowadzenie takich zmian, dzięki którym będzie się lepiej żyło, przebywało i pracowało. Użytkowanie obiektu zabytkowego wiąże się z doborem i przypisaniem mu odpowiednich funkcji, dzięki którym będzie mógł istnieć w sferze przestrzennej, ekonomicznej, a także społecznej. Rewitalizacja to również praca z lokalną społecznością. Powinna być poprowadzona w taki sposób, aby zabytek nie tracił swojego potencjału, a wręcz wykazywał walory estetyczne, naukowe i historyczne, tworząc przy tym nowe miejsca pracy i rekreacji. Celem niniejszego artykułu jest próba podjęcia problematyki adaptacji zabytków architektury fortyfikacyjnej na przykładzie projektu koncepcyjnego rewitalizacji i adaptacji zabytkowego budynku fortu VI w Poznaniu i analizy innych wybranych przykładów obiektów fortecznych w Polsce.

EN

In recent times, we can see an increase in interest in military heritage. Fortifications, which until recently were considered unattractive for tourists, are currently very popular. The aim of revitalization is to bring the degraded part of the city back to life and supplement it with new functions, i.e. introducing such changes that will make life, stay and work better. Its aim is to integrate cultural goods into the social organism by recreating its old functions or giving it new ones, thanks to which it will be able to exist in the spatial, economic and social sphere. Revitalization also means working with the local community. It should be run in such a way that the monument does not lose its potential, and even shows aesthetic, scientific and historical values, creating new places for work and recreation.

6

Obiekty architektury sakralnej w fortyfikacjach austriackich XIX w. Otwarcie badań

Suchoń Filip

PUA Przestrzeń Urbanistyka Architektura

|

2023

|

Vol. 1

31--48

PL

W artykule opisano przykłady dzieł architektury sakralnej, towarzyszących dziełom fortyfikacyjnym szkoły austriackiej z XIX w. Podjęto próbę określenia zasobu, ustalenia typologii, a także wyjaśnienia i interpretacji tego dotychczas niezbadanego zjawiska. Zainicjowana kwerenda może stanowić wstęp do nowych badań na szerszym polu.

EN

The paper describes examples of sacred architecture accompanying the fortification works of the Austrian school of the 19th century. An attempt was made to identify the primary resource, establish a typology, and explain and interpret the phenomenon, so far unexplored. The initiated study may prelude new research in a broader field.

7

Wieniec w Twierdzy Wisłoujście z lat sześćdziesiątych XVI wieku, jego przekształcenia i uszkodzenie w wojnie w roku 1577 w świetle badań architektonicznych z lat 2020–2022

Samól Piotr, Hirsch Robert, Woźniakowski Arkadiusz

Wiadomości Konserwatorskie

|

2022

|

Nr 72

62--79

PL

Wieniec w twierdzy Wisłoujście, położony przy historycznym ujściu rzeki do Zatoki Gdańskiej, to unikatowy przykład strażnicy w formie samodzielnej bastei łączącej w sobie tradycje budownictwa średniowiecznego i nowożytnego. Powstała w latach 1562–1563 w miejscu wcześniejszego założenia (prawdopodobnie z ok. 1519) o nieustalonej formie. Przedmiotem artykułu jest rozpoznanie pierwotnej formy Wieńca z lat sześćdziesiątych XVI wieku i wskazanie zakresu jego modyfikacji związanych z pierwszą przebudową oraz odbudową po zniszczeniach z 1577. Podstawą artykułu są najnowsze badania architektoniczne autorów z lat 2020–2022, które pozwoliły sfalsyfikować ustalenia starszej literatury, przedstawić nowe ustalenia i wskazać zagadnienia, które będą w przyszłości wymagały weryfikacji w dalszych badaniach architektonicznych i archeologicznych w częściach obecnie niedostępnych.

EN

The Wreath in Wisłoujście Fortress, located at the historic mouth of the river into the Gulf of Gdańsk, is a unique example of a watchtower in the form of a standalone roundel combining the traditions of medieval and modern construction. It was built between 1562 and 1563 on the site of an earlier establishment (probably from around 1519) of an undetermined form. The subject of this article was to identify the original form of the Wreath of the 1560s and to indicate the extent of its modifications related to the first reconstruction and to the rebuilding after the destruction of 1577. The article is based on the authors’ most recent architectural research from 2020–2022, which has helped to rectify a number of the findings from the older literature, to present new findings and to identify issues that will require verification in further architectural and archaeological research in parts that are currently inaccessible.

8

Dzieje latarni w Twierdzy Wisłoujście w świetle badań architektonicznych z roku 2018

Samól Piotr, Hirsch Robert, Woźniakowski Arkadiusz

Wiadomości Konserwatorskie

|

2021

|

Nr 66

21--36

PL

W roku 2018 zespół autorski wykonał badania architektoniczne wieży w Twierdzy Wisłoujście w Gdańsku w związku z planowanymi pracami konserwatorskimi. Pierwszy raz podjęto metodologiczne badania architektoniczne najstarszej struktury zespołu – wieży- latarni morskiej wzniesionej w 1482, a następnie rozbudowywanej w wiekach XVI–XX. Wyniki badań oraz weryfikacja źródeł historycznych i archeologicznych pozwoliły zrekonstruować 6 głównych etapów budowy. Ustalono, że obecne wejście do wieży jest wtórne, a forma jej zwieńczenia (krenelaż) jest ahistoryczną kreacją zrealizowaną pod koniec lat pięćdziesiątych XX stulecia, nieznajdującą historycznego uzasadnienia. Wyniki badań – pomimo nowych ustaleń – wskazują na wiele dalszych wątpliwości na temat historii, a zwłaszcza przekształceń twierdzy, które do tej pory nie zostały rozpoznane. Dowodzą też konieczności kontynuowania analiz twierdzy poprzez badania architektoniczne i archeologiczne w powiązaniu z badaniami archiwalnymi.

EN

In 2018, the authors performed architectural research of the tower in Wisłoujście Fortress, in Gdańsk, in connection with planned conservation works. For the first time, methodological architectural studies of the oldest structure of the complex were undertaken-focusing on the tower-lighthouse, which was erected in 1482, and which was extended in the sixteenth and twentieth centuries. The results of the research and verification of historical and archaeological sources allowed to identify six main stages of the structure’s construction. It was established that the current entrance to the tower is a secondary one, and the form that is placed at the top of the tower (battlements) is an ahistorical creation built at the end of the 1950s, with no historical justification. The results of the research-despite the new findings-indicate more uncertainties about the history and especially the transformation of the fortress, that have not been discovered yet. The study also proved the necessity to continue the analysis of the fortress by means of architectural and archaeological research, along with archival research.

9

Parameters of castle fortifications on the territory of the western regions of Ukraine of the middle of the 16th - beginning of the 18th centuries

Okonchenko Olha, Okonchenko Ihor

Przestrzeń i Forma

|

2021

|

nr 47

213--226

EN

A comparative typological and metrological analysis of defensive structures of 53 castles in the western regions of Ukraine is carried out. Fortification lines of castles are classified, based on the division of fortresses by their dimensions, proposed in the treatise on fortification in 1659 by J. Naronovich-Naronsky. The reasons for the functioning of castle fortifications with different levels of defense in one period are explained.

PL

Przeprowadzono porównawczą analizę typologiczną i metrologiczną umocnień obronnych pięćdziesięciu trzech zamków zlokalizowanych na terenie zachodnich obwodów Ukrainy. Sklasyfikowano linie umocnień zamkowych w oparciu o podział twierdz pod względem rozmiaru, zaproponowany w traktacie o fortyfikacjach 1659 roku przez Naronowicza-Narońskiego. Uzasadniono przyczyny funkcjonowania w tym samym okresie umocnień zamkowych o różnym poziomie obronności.

10

Adaptation and embedding of modern military objects on the example of the Kłodzko Fortress

Drobek Katarzyna

Teka Komisji Architektury, Urbanistyki i Studiów Krajobrazowych

|

2020

|

T. 16, nr 3

33--41

EN

The issue of adaptation and modernization of fortifications is very important nowadays. Military objects have lost their original purpose and have largely been left alone. Recently there has been a constant increase in interest in the military. This causes that more and more such objects are being adapted to the new function. This is the only way to protect them from degradation. An excellent example of this type of objects is the Kłodzko Fortress, which belongs to the best preserved and most impressive Silesian fortifications and is a unique example of military architecture on a Polish scale. After it was abandoned by the military, the technical condition of the object significantly deteriorated. The reason for that were attempts to introduce new functions to it. Currently, works are being carried out in order to remove some of the secondary layers. However, in order for the object to function properly nowadays it is necessary to create a plan for its modernization, which would cover the whole Fortress. Gradual changes would ensure efficient functioning and its development in the future.

PL

Problematyka adaptacji oraz modernizacji fortyfikacji jest współcześnie bardzo istotną kwestią. Obiekty militarne utraciły swoje pierwotne przeznaczenie i w dużej mierze zostały pozostawione same sobie. W ostatnim czasie odnotowywany jest stały wzrost zainteresowania militariami. Powoduje to, że coraz więcej tego typu obiektów jest przystosowywanych do nowej funkcji. Jest to jedyny sposób by uchronić je przed procesem degradacji. Doskonałym przykładem tego typu obiektów jest Twierdza Kłodzko, która należy do najlepiej zachowanych oraz najbardziej efektownych fortyfikacji śląskich oraz jest unikatowym na skalę Polski przykładem architektury militarnej. Po opuszczeniu jej opuszczeniu przez wojsko, stan techniczny obiektu znacznie się pogorszył. Powodem tego były próby wprowadzania do niego nowych funkcji. Aktualnie prowadzone są prace mające na celu usunięcie części wtórnych nawarstwień. Jednakże do prawidłowego funkcjonowania obiektu w dzisiejszych czasach niezbędne jest stworzenie planu jego modernizacji, który objąłby swoim działaniem całą Twierdzę. Stopniowe zmiany zapewniłyby sprawne funkcjonowanie oraz jej rozwój w przyszłości.

11

Wiadukt Biskupia Górka : budowa zmierza do finału

Januszek Magdalena

Geoinżynieria : drogi, mosty, tunele

|

2020

|

nr 4

68--69

PL

Budowa obiektu mostowego Biskupia Górka w Gdańsku jest ważnym etapem przebudowy Traktu św. Wojciecha, elementem docelowego układu drogowego w ciągu DK91 dochodzącego do portu morskiego łączącego Pomorze z południem kraju. Realizacja inwestycji o wartości około 165 min zł rozpoczęła się jeszcze w 2018 r. i powoli zmierza do zakończenia.

12

Adaptacje zabudowy fortecznej na przykładzie Sarzany

Łyziak-Dyga Paulina

Wiadomości Konserwatorskie

|

2019

|

Nr 58

70--77

PL

Artykuł przybliża problematykę współczesnych ingerencji w zabytkowym budownictwie militarnym. Sarzana jako przykład ufortyfikowanego miasteczka ilustruje różne możliwości adaptacji elementów zabytkowych do współczesnych potrzeb. Niniejsze ingerencje można podzielić na dwie grupy ze względu na nowo nadaną funkcję. Pierwszą z nich jest funkcja mieszkaniowa, drugą usługowa. Zachowany indywidualny charakter zabudowy historycznej ukierunkował adaptacje poszczególnych elementów fortyfikacji, ukierunkowując tym samym adaptacje. Na przykładzie wybranego miasta zilustrowano współczesne rozwiązania dotyczące adaptacji zabudowy fortecznej z uwzględnieniem wyżej wskazanego podziału.

EN

Arranging a historic building causes numerous difficulties for many reasons. The basis which will provide us with an opportunity for a good adaptation is conducting interdisciplinary research that will allow the designer to fully use the values of a given building, while maintaining its identity. Currently, project studies which are aimed at assigning a new function to historic objects play an important role. This operation becomes more effective when the newly designed function corresponds to the original one. This is a good step forward, because the architecture that is left behind, unused, often becomes dilapidated, “no-man’s”, and even a criminogenic area. The indicated examples present both a good method of adaptation and attempts that have a negative impact on the monument.

13

Spatial transformations of Wrocław in the first half of the 19th century resulting from the dismantling of municipal fortifications

Piróg Marek, Chądzyński Andrzej

Teka Komisji Architektury, Urbanistyki i Studiów Krajobrazowych

|

2019

|

T. 15, nr 3

28--33

EN

The article focuses on the spatial development of Wrocław at the beginning of the 19th century. The paper discusses the causes and subsequent stages of the demolition of city fortifications and the effects of this project on the spatial development of Wrocław. The article describes the state of fortifications around Wrocław and the city plan after the demolition of city walls. The article discusses the importance of these activities for the development of Wroclaw and for the increase in the standard of living of its residents.

14

Features of the fortifications of the Bilsk settlement of the 7th and 4th centuries BC

Trehubov Kostiantyn, Trehubova Oksana, Zosim Stanislav

Teka Komisji Architektury, Urbanistyki i Studiów Krajobrazowych

|

2019

|

T. 15, nr 2

60--67

EN

The article deals with the defensive system of the Bilsk settlement of the 7th and 4th centuries BC. The peculiarities of the formation and development of the fortifications of the Western, Eastern, Kuzemyn and the Great Bilsk hillforts are investigated.

15

The 18th century Lublin in the eyes of a military engineer. Fortifications and security measures for the negotiations on the map of Lublin created by C. d’Örken and modern evidence confirming their existence

Nieścioruk Kamil

Polish Cartographical Review

|

2019

|

Vol. 51, No. 2

95--103

EN

Just as contemporary cartographic works, old maps were usually made for specific purposes, e.g. related to taxation, propaganda or military objectives. C. d’Örken’s map of Lublin of 1716 is an example of a cartographic work created for military purposes, as it was made in the context of negotiations of the Tarnogród Confederation. The author of the map focused on the thematic content – he marked control zones, as well as military outposts, and accommodation sites. In many instances, the base content is presented with little attention to detail. There are a few exceptions to this rule, with fortifications being the most noticeable one. It was most likely motivated by the author’s profession, as he was a military engineer. Still, although Lublin has never been a particularly well-fortified city, the aforementioned content of the map perfectly reflects not only the former shape of the city space, but also its contemporary organisation. This article, due to its detailed description of selected works and the methodology involving the use of old cartographic materials, can be used as an important source material for archaeological, restoration and regeneration works.

16

Przemyśl. Miasto Twierdza oraz Twierdza Przemyśl. Razem czy osobno na drodze do pomnika historii

Nestorow Rafał

Ochrona Dziedzictwa Kulturowego

|

2019

|

Nr 7

135--147

PL

W artykule poruszone zostały zagadnienia dotyczące wyboru i trudnej selekcji obiektów zabytkowych z terenu miasta Przemyśla, jakie zostały wybrane do wpisu na listę Pomników Historii RP. Z uwagi na czynniki geograficzno-historyczne zdecydowano się główny akcent położyć na wartość militarną miasta. We wniosku na listę pomników historii RPoprócz starego miasta w obrębie pozostałości murów miejskich listę obiektów poszerzono o inkastelowane klasztory karmelitów, reformatów i benedyktynek na Zasaniu, których umocnienia wspierały obronność miasta. Wybrano również znajdujące się na terenie miasta obiekty zaplecza koszarowego Twierdzy. Wszystkie te elementy złożyły się na bardzo rozległy, rozlokowany „wyspowo” na terenie miasta i gmin sąsiednich obszar o zróżnicowanym stopniu zachowania substancji zabytkowej. W referacie poruszono problem rozległości wpisu na listę Pomników Historii RP, wartości krajobrazowe i historyczno-artystyczne miasta, problem ochrony i podniesienia wartości turystycznej, a także postawiono pytanie o dalsze perspektywy rozwoju miasta i Twierdzy.

EN

The article discusses issues concerning the choice and difficult selection of historic buildings from the area of the city of Przemyśl, which were put forward for inclusion in the list of Monuments of History. Due to geographical and historical factors, it was decided to place the main emphasis on the military value of the city. In the application for the list of monuments of history, apart from the old town within the remnants of the city walls, the list of objects was extended to include castellated Carmelite, Franciscan (FPOs) and Benedictine monasteries, in Zasanie, whose fortifications supported the defense of the city. The buildings of the barracks of the Fortress were also selected. All these elements made up a very large area, “insularly” scattered around the city and neighboring communes, with a varying degree of preservation of the historical substance. The text discusses the problem of the extent of the entry on the list of Historical Monuments, landscape, historical and artistic values of the city, the issues of protection and increasing the tourist value, and also poses a question about further prospects for the development of the city and the Fortress.

17

Niezrealizowany projekt przebudowy zamku Gryf autorstwa Valentina von Saebisch

Świdrak Marek

Architectus

|

2019

|

Nr 1 (57)

79--94

PL

W artykule omówiono nieznany dotychczas rysunek autorstwa Valentina von Saebisch odnoszący się do zamku Gryf. Choć rysunek nie jest datowany, to z pewnością powstał na krótko przed wybuchem wojny 30letniej, dzięki czemu stanowi niezwykle cenne źródło wiedzy o przedmiotowej re zydencji. Rysunek ma podwójny charakter – zawiera szczegółową inwentaryzację zastanego wyglądu zamku, a także przedstawia proponowaną wizję jego przebudowy. Korzystając z inwentaryzacji, autor artykułu koryguje dotychczasowe tezy dotyczące wyglądu zamku na początku XVII w. Ponadto tekst omawia zaproponowaną przebudowę w kontekście współczesnej jej architektury rezydencjonalnej na Śląsku, mecenatu Schaffgotschów, a także twórczości Valentina von Saebisch.

EN

The article discusses the hitherto unknown design for remodelling of the Gryf castle drawn by Valentin von Saebisch. Even though the drawing is undated, it is clear that it was made prior to the Thirty Years’ War which makes it an invaluable source for research on the Gryf castle. The drawing has a double character – it contains a condition survey of the property and a design of remodelling of the residence. Using the condition survey, the article discards some of the hitherto hypotheses about the shape of the castle and provides new, credible information on the matter. Moreover, the paper delves into a comparison between the proposed design and the wider panorama of contemporary Silesian residential architecture, Schaffgotsch’s patronage and work of Valentin von Saebisch.

18

Zmiany w formach pokrycia terenu wokół wybranych nowożytnych fortyfikacji Śląska w oparciu o historyczne oraz współczesne materiały kartograficzne

Potyrała J., Iwancewicz I.

Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego

|

2018

|

nr 39 (1)

79--98

PL

Celem artykułu jest analiz zmian pokrycia terenu wokół wybranych miast pofortecznych Śląska, na podstawie historycznych oraz współczesnych materiałów kartograficznych z użyciem oprogramowania GIS. Obszar badań obejmuje Nysę i Świdnicę, miasta na terenie których znajdują się nowożytne fortyfikacje oraz Oleśnicę, miasto nieposiadające w którym nigdy takich obwarowań nie było. Przeprowadzone badania pozwoliły określić wpływ fortyfikacji nowożytnych na rodzaj pokrycia otaczającego je terenu w okresie ponad 250 lat. Badania wykazały, że największe zmiany w formach pokrycia terenu wokół miasta związane były z likwidacją twierdzy i polegały głównie na wzroście powierzchni zabudowy miejskiej, rozwoju przemysłu i infrastruktury komunikacyjnej. Wyraźnie zmalała wówczas powierzchnia zieleni wysokiej i użytków zielonych. Wokół Oleśnicy nie zaobserwowano gwałtownych zmian w żadnym z badanych przedziałów czasowych, poza znacznym wzrostem powierzchni zabudowy miejskiej w pierwszej połowie XX w. We wszystkich badanych miastach na przełomie XX i XXI w. nastąpił duży wzrost powierzchni zabudowy miejskiej, infrastruktury i przemysłu, głównie kosztem powierzchni zieleni wysokiej oraz użytków zielonych.

EN

The aim of this study is the presentation of land cover changes around selected post-fortress cities located in Lower Silesia. The study is based on the historical and contemporary areas with the use of GIS. The area of the study includes the cities of Nysa and Świdnica, which have modern fortifications, and Oleśnica, a city which HAS never had this type of fortification.The study allowed the impact of modern fortifications on the type of land cover of surrounding areas and their changes, during over 250 years, to be determined. The study shows that the biggest changes in land use in all of the cities selected were connected with the liquidation of fortresses, and these were concerned mainly with the increase of urban areas, industrial areas, and transport areas. We can observe a decrease in forestry and grasslands. Around Oleśnica, we did not notice many changes, besides the increase of urban areas in the first half of the twentieth century. All cities at the turn of the 20th and 21st centuries saw a large increase in urban development, infrastructure, and industry, mainly at the expense of forestry and grasslands.

19

The Paris Plan of Kamieniec Podolski from 1772

Opyrchał Leszek, Nahnybida Ruslan

Kwartalnik Architektury i Urbanistyki

|

2018

|

T. 63, z. 1-2

136--140

EN

The article discusses a plan of Kamieniec Podolski, hitherto unknown to Polish researchers, which is in the collection of the archives of the French Ministry of Defense and the French Armed Forces in the Chateau Vincennes, near Paris.

20

Międzyrzecki Rejon Umocniony – w oczekiwaniu na adaptacje i modernizacje

Michalak B.

Budownictwo i Architektura

|

2018

|

Vol. 17, nr 1

21--28

PL

Pomiędzy Wrocławiem a Krosnem Odrzańskim, w latach 1928 – 1944, zbudowano około 650 żelbetowych schronów bojowych i biernych. Na odcinku ok. 250 km wzniesiono zarówno niewielkie obiekty przeznaczone dla dwóch, trzech osób jak i obiekty mieszczące całe podziemne koszary. Ponadto stawiano betonowe zapory przeciwczołgowe, budowano tamy, zapory, przeprawy mostowe i inne betonowe konstrukcje. Ważnym odcinkiem tych umocnień wschodnich granic Niemiec był Międzyrzecki Rejon Umocniony (MRU), obecnie w województwie lubuskim. Od lat 70. XX w.obiekty te nie pełnią pierwotnych funkcji. Jest to jednak nadal jeden z największych systemów obronnych na świecie. Długość podziemnych korytarzy wynosi ponad 30 km. Przyroda z czasem wykorzystała te pomieszczenia jako naturalne siedlisko dla dziesiątków tysięcy nietoperzy. Niestety, wciąż nie ma konkretnego planu zmiany ich funkcji. Wykorzystanie tych budowli dla współczesnych celów będzie wymagało ogromnych środków finansowych ale przede wszystkim interesujących idei i odważnych projektów. W artykule przedstawiono historię oraz opis kompleksu a także propozycje adaptacji schronów na nowe cele. Istnieje kilka koncepcji a realizacja tych planów byłaby cenną inicjatywą związaną z ochroną tego wyjątkowego obszaru i znajdujących się na nim obiektów inżynierskich.

EN

Between Wrocław and KrosnoOdrzańskie, in the years 1928 – 1944, about 650 reinforced concrete and passive bunkers were built. On a stretch of about 250 km, both small buildings for two or three people as well as the whole underground barracks were build. In addition, concrete anti-tank barriers, dams, bridges and other concrete structures were built. An important part of these fortifications of eastern German borders was MiędzyrzeczFortified Region, now in the LubuskieVoivodeship. Since 1970s. , these objects do not have primary functions. However, it is still one of the largest defense systems in the world. The length of underground corridors is over 30 km. Nature has used these rooms as a natural habitat for tens of thousands of bats over time. Unfortunately, man has no idea for a good transmutation. The use of these buildings for modern purposes will require huge financial resources but above all interesting ideas and bold projects. The article presents the history and description of the complex as well as proposals for adapting shelters for new purposes. There are several concepts and the implementation of these plans would be a valuable initiative related to the protection of this unique area and engineering structures located there.