Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Wyzwania związane ze zwiększonym wykorzystaniem paliw alternatywnych i syntetycznych w Polsce

Stala-Szlugaj Katarzyna, Kryzia Dominik, Kopacz Michał, Olczak Piotr

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2026

|

nr 114

69--87

PL

Celem niniejszego artykułu było przeanalizowanie wyzwań związanych ze zwiększonym wykorzystaniem paliw alternatywnych i syntetycznych w Polsce. Omówiono regulacje prawne dla rynku paliw alternatywnych zarówno na poziomie unijnym, jak i krajowym. Przedstawiono definicję paliw alternatywnych zaprezentowaną w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej AFIR z 2023 r. Szczególną uwagę poświęcono: (i) paliwom alternatywnym wykorzystywanym w transporcie samochodowym, (ii) paliwom gazowym wykorzystywanym w transporcie samochodowym, (iii) paliwom syntetycznym. Przeprowadzono także analizę porównawczą kosztów wykorzystania paliw tradycyjnych, energii elektrycznej i paliw syntetycznych w transporcie kołowym.

EN

The aim of this paper was to analyse the challenges associated with the increased use of alternative and synthetic fuels in Poland. Legal regulations for the alternative fuels market at both EU and national level were discussed. The definition of alternative fuels presented in the 2023 Regulation of the European Parliament and of the Council of the European Union (AFIR) is presented. Particular attention is paid to: (i) alternative fuels used in road transport, (ii) gaseous fuels used in road transport, (iii) synthetic fuels. A comparative analysis of the costs of using traditional fuels, electricity and synthetic fuels in road transport was also carried out.

2

Thermal modernization of residential facility based on the example of a building in the OWT-67 system

Życzyńska Anna, Ostańska Anna, Dyś Grzegorz

Materiały Budowlane

|

2026

|

nr 1

51--62

EN

Previous thermal modernization of large-panel buildings activities were analyzed as part of a project carried out by the Polish Chamber of Construction (PIB) [1]. Overall, 25% of people in Poland live in buildings constructed using large-panel technology, which account for approximately 1% of all buildings. The PIB conducted a survey among 130 housing cooperatives, which comprise 470,000 residential units. On this basis, it was determined that 70% of cooperatives plan further thermal modernization works, but only 1% plan to modernize ventilation [2]. In the Lublin region, a low-rise, five-story residential building was studied. The analysis concerns a selected research object, constructed using the OWT-67 large-panel system. In Poland, such buildings account for approximately 30% of structures built from prefabricated elements. The article presents the calculated energy effects that can be achieved as a result of thermal modernisation improvements, leading to a reduction in the building's energy demand for heating and ventilation. Based on [3], the investment costs of implementing these improvements were also determined.

PL

Dotychczasowe działania termomodernizacyjne budynków wielkopłytowych analizowano w ramach projektu realizowanego przez Polską Izbę Budownictwa (PIB) [1]. Zakłada się, że 25% społeczeństwa w Polsce mieszka w budynkach wykonanych w technologii wielkopłytowej, które stanowią ok. 1% wszystkich budynków. PIB przeprowadziła ankietę wśród 130 spółdzielni mieszkaniowych, w których znajduje się 470 tys. lokali mieszkalnych, na podstawie której ustalono, że 70% spółdzielni planuje dalsze prace termomodernizacyjne obiektów, a tylko 1% modernizację wentylacji [2]. Badaniom poddano pięciokondygnacyjny budynek mieszkalny w systemie wielkopłytowym OWT-67 w regionie lubelskim. W Polsce takie budynki stanowią ok. 30% obiektów zrealizowanych z elementów prefabrykowanych. W artykule przedstawiono obliczeniowe efekty energetyczne, jakie można uzyskać w wyniku realizacji usprawnień termomodernizacyjnych, prowadzących do zmniejszenia zapotrzebowania budynku na energię do ogrzewania i wentylacji. Na podstawie [3] określono również koszty realizacji tych usprawnień.

3

The proactive maintenance strategy and its impact on the performance in public transport

Teplická Katarína, Staša Pavel

Management Systems in Production Engineering

|

2026

|

nr 2 (34)

282--289

EN

The availability of public transport is one of the most important strategic goals of transport companies in terms of mobility, quality, safety, and environmental sustainability. Satisfying customer requirements for mobility and sustainability, while also achieving an acceptable level of environmental protection and quality of life, is the main goal of public transport. The breakdown of public transport vehicles represents a fundamental barrier to meeting the goals of public transport sustainability. The main goal of the article is to optimize the maintenance process in a transport company in Slovakia with an orientation to cost reduction from the perspective of the ineffective maintenance process. An important role in the elimination of faults is played by the maintenance process of public transport vehicles and the setting of a maintenance strategy in terms of minimizing costs and the number of vehicle faults. The results of economic analyses pointed to increasing costs for the maintenance process, increasing vehicle kilometers, increasing maintenance costs per vehicle kilometer, and increasing spare parts costs for public transport vehicles. Improving the economic and technical parameters of public transport vehicles makes it possible to increase the overall performance of the transport company in Slovakia. The proactive maintenance enriched with autonomous and predictive elements creates the basis for maintenance strategy in public transport with environmental, social, and economic sustainability.

4

The impact of global and local crises on the functioning of road transport in Poland

Szawelski Mateusz

Zeszyty Naukowe Politechniki Poznańskiej. Organizacja i Zarządzanie

|

2025

|

Nr 92

199--219

EN

Polish road transport is number one in Europe, accounting for over 20% of freight transport on the old continent. It is also directly responsible for 6% of Poland’s GDP. However, since the outbreak of the Covid-19 pandemic, a huge crisis has been noticeable, which, combined with many smaller ones, has escalated to the most serious in over 20 years. The aim of this paper is to discuss the key reasons for the crisis in the Polish road transport industry and to show the actual consequences of these problems. The study was conducted in a descriptive form using data analysis from reports by major road transport organizations, a review of scientific literature, observation and analysis of real cases. It was found that the impact on this industry in a single period of challenges related to the pandemic, economic, war in Ukraine, shortage of drivers, and EU policy. The emergence of so many sudden changes and unusual situations forced many companies to reduce their fleets and, in the worst cases, led to restructuring or bankruptcy. As a result, the study showed that these situations were significantly reflected in the crisis that affected the Polish road transport industry. The conclusion was that carriers were forced to adapt to the current situation, which was referred to as their new reality. It was also established that a responsible approach is key in this situation, which must be focused on flexible action and adaptation to the current conditions imposed by global and local crises.

PL

Polski transport drogowy jest numerem jeden w Europie, odpowiada za ponad 20% pracy przewozowej na Starym Kontynencie, generuje również 6% polskiego PKB. Jednak od wybuchu pandemii COVID-19 zauważalny jest ogromny kryzys, który – złączony z wielu pomniejszych – eskalował do rangi najpoważniejszego od ponad 20 lat. Celem pracy jest omówienie kluczowych powodów kryzysu w branży polskiego transportu drogowego oraz ukazanie faktycznych konsekwencji tych problemów. Przedstawienie powodów oraz skutków wspomnianych sytuacji jest kluczowe dla zrozumienia powagi rzeczywistości, z jaką mierzą się przewoźnicy w Polsce. Badanie miało charakter opisowy i zostało przeprowadzone z wykorzystaniem analizy danych pochodzących z raportów głównych organizacji sektora transportu drogowego. Uzupełniono je przeglądem literatury naukowej, obserwacją oraz analizą rzeczywistych przypadków, a także analizą opinii ekspertów branżowych. Stwierdzono, że skumulowanie w krótkim czasie wyzwań związanych z pandemią, ze spowolnieniem gospodarczym, z wojną w Ukrainie, brakiem kierowców zawodowych oraz polityką UE doprowadziło do zwiększenia kosztów działalności, a także wymusiło szybką reorganizację procesów i struktur w przedsiębiorstwach. Pojawienie się nagłych zmian i niecodziennych sytuacji zmusiło wiele firm do redukcji floty, a w najgorszych przypadkach zakończyło się restrukturyzacją lub upadłością. W rezultacie badanie dowiodło, że wspomniane sytuacje znacząco odzwierciedliły się w kryzysie, który dotknął branżę polskiego transportu drogowego. Wykazano przymus adaptacji przewoźników do aktualnej sytuacji, którą nazwano nową rzeczywistością. Ustalono również to, że kluczowe w tej sytuacji jest odpowiedzialne podejście, które w swojej strategii musi być nastawione na elastyczne działanie i dopasowywanie się do aktualnych warunków stawianych przez globalne i lokalne kryzysy.

5

O poszukiwaniu optymalnego udziału OZE – traktat

Kwiecień Grzegorz

Wiadomości Elektrotechniczne

|

2025

|

R. 93, nr 4

8--10

PL

Celem artykułu jest przypomnienie, że zadanie dekarbonizacji energetyki nie może być realizowane bezkrytycznie i musi podlegać procesom optymalizacji. Szczególnej krytyce poddano wadliwość stosowania metodyki LCOE.

EN

The aim of the work is to remind that the task of decarbonizing the energy sector cannot be carried out uncritically and must be subject to optimization processes. The flawed application of the LCOE methodology was particularly criticized.

6

Optimization of road transport within the supply network - a case study from Poland

Ziółkowski Jarosław, Hošková-Mayerová Sarka, Hutsaylyuk Volodymyr, Łukasiak Daniel

Transport Problems

|

2025

|

T. 20, z. 1

193--206

EN

Optimization in the area of road transport is the subject of numerous scientific publications. Its analysis uses programming languages (including linear) and tools enabling not only a detailed analysis of the examined process but also including data dynamics (demand variability) and the availability of resources (means of transport) diversified in terms of permissible total mass (GVW). Such tools are useful because they support decision-making processes. This paper uses the example of a military supply network to present a multi-criteria methodology enabling minimization of total transport costs, number and type (due to load capacity) of vehicles used, distance traveled, fuel used, and CO2 emissions into the atmosphere. Moreover, additional restrictions on existing transport resources were included, considering the number and type of vehicles available at the base. This is of great importance, especially when there is a need to provide emergency deliveries, for example, in the event of a war threat. The proposed method is universal and was developed using an MS Excel spreadsheet with the Solver add-in.

7

Małe oczyszczalnie ścieków w Austrii i lekcje dla Polski

Błażejewski Ryszard

Technologia Wody

|

2025

|

Nr 3 (89)

14-18

PL

Artykuł przedstawia podstawowe dane geograficzne i administracyjne dla Austrii oraz warunki funkcjonowania małych (RLM<500) oczyszczalni ścieków bytowych. Przedstawiono przepisy prawne, regulujące budowę, montaż i eksploatację blisko 30 tysięcy systemów indywidualnego oczyszczania ścieków, stosowane technologie oraz wyniki monitorowania przydomowych oczyszczalni w terenie. Najpopularniejszymi technologiami oczyszczania ścieków są: osad czynny (50% liczby małych oczyszczalni) i złoża hydrofitowe (20%). Kontrola pracy i obsługa małych oczyszczalni ścieków w Austrii są na znacznie wyższym poziomie i mogą stanowić wzór dla Polski.

EN

The article presents a comparison of basic geographical and administrative data for Austria and the conditions of operation of small systems (up to 500 p.e.) for the treatment of domestic sewage. It presents legal regulations governing the construction, installation and operation of almost 30 thousand individual sewage treatment systems, the technologies used and the results, of monitoring domestic sewage treatment plants in the field. The most popular wastewater treatment technologies are: activated sludge (50% of the number of plants) and constructed wetlands (20%). The control and service of the small WWTPs in Austria are at a much higher level than in Poland and can serve as a model.

8

Indywidualne systemy oczyszczania ścieków bytowych we Francji

Błażejewski Ryszard

Technologia Wody

|

2025

|

Nr 2 (88)

28-32

PL

Artykuł przedstawia porównanie podstawowych danych geograficznych i administracyjnych dla Francji i Polski, oraz warunków funkcjonowania indywidualnych systemów oczyszczania ścieków bytowych we Francji. Przedstawiono przepisy prawne, regulujące budowę, montaż i eksploatację blisko 6 milionów systemów indywidualnego oczyszczania ścieków, stosowane technologie oraz wyniki monitorowania 246 przydomowych oczyszczalni w terenie. Największą niezawodnością technologiczną cechowały się złoża biologiczne z wypełnieniem stałym w postaci piasku lub wiórów kokosowych.

EN

The article presents a comparison of basic geographical and administrative data for France and Poland, as well as the conditions of operation of individual systems for the treatment of domestic sewage in France. It presents legal regulations governing the construction, installation and operation of almost 6 million individual sewage treatment systems, the technologic used and the results of monitoring 246 domestic sewage treatment plants in the field. The highest technological reliability was characteristic of biological beds with solid filling in the form of sand or coconut chips.

9

Application of BIM systems in intelligent design - process and cost

Ciepłucha Wojciech, Zima Krzysztof, Burek Kacper

Structure and Environment

|

2025

|

Vol. 17, no. 1

9--17

EN

The article analyzes the application of BIM (Building Information Modeling) systems in intelligent design, focusing on process and cost optimization in construction. The authors discuss the benefits of implementing BIM throughout the entire life cycle of a building, from the pre-design phase to operation. BIM enables rapid concept analysis, supports interdisciplinary collaboration, streamlines cost estimation, and improves construction management. During the operational phase, BIM supports efficient facility management through real-time data collection and updates. The authors emphasize that the future of construction lies in integrating BIM with technologies such as IoT, artificial intelligence, and augmented reality. Despite the low level of BIM adoption in Polish companies, the trend of digitalization in construction is inevitable, and firms effectively implementing these technologies will gain a competitive advantage.

PL

Artykuł analizuje zastosowanie systemów BIM (Building Information Modeling) w inteligentnym projektowaniu, koncentrując się na optymalizacji procesów i kosztów w budownictwie. Autorzy omawiają korzyści płynące z wdrożenia BIM w całym cyklu życia obiektu budowlanego, od fazy przedprojektowej po eksploatację. BIM umożliwia szybką analizę koncepcji, wspiera współpracę międzybranżową, usprawnia kosztorysowanie i zarządzanie budową. W fazie eksploatacji BIM wspiera efektywne zarządzanie obiektem poprzez gromadzenie i aktualizację danych w czasie rzeczywistym. Autorzy podkreślają, że przyszłość budownictwa leży w integracji BIM z technologiami takimi jak IoT, sztuczna inteligencja i rozszerzona rzeczywistość. Mimo niskiego stopnia wdrożenia BIM w polskich firmach trend digitalizacji budownictwa jest nieunikniony, a firmy skutecznie implementujące te technologie zyskają przewagę konkurencyjną.

10

Durability of ground improvement in road construction projects

Kowalewska Agata, Graczyk Mirosław, Świtała Marcin

Materiały Budowlane

|

2025

|

nr 10

21--27

EN

The durability of ground improvement is a key factor determining the long-term performance and safety of road construction projects. This paper presents selected aspects that influence the durability of ground improvement, as well as an overview of the most important reinforcement methods. It also includes a review of international experiences, highlighting differences in the selection of technologies and improvement depths, as well as an analysis of the costs of selected methods in relation to their effectiveness and service life. The findings confirm that material properties, quality of execution, and economic and environmental aspects play a decisive role in ensuring the long-term reliability of applied solutions.

PL

Trwałość wzmocnień podłoża gruntowego stanowi kluczowy czynnik decydujący o długoterminowej trwałości i bezpieczeństwie inwestycji drogowych. W artykule przedstawiono wybrane aspekty determinujące trwałość wzmocnień podłoża gruntowego oraz przytoczono najważniejsze metody stosowane do jego wzmacniania. Uwzględniono przegląd doświadczeń zagranicznych, wskazujących na różnice w podejściu do doboru technologii i głębokości wzmocnienia, oraz analizę kosztów wybranych metod w odniesieniu do ich efektywności i trwałości eksploatacyjnej. Analiza potwierdza, że zarówno właściwości materiałów, precyzja wykonania, jak i aspekty ekonomiczne oraz środowiskowe decydują o długotrwałej skuteczności wzmocnienia podłoża.

11

Costs of implementing the assumptions of a long-term building renovation strategy

Plebankiewicz Edyta, Karcińska Patrycja, Grącki Jakub

Materiały Budowlane

|

2025

|

nr 10

152--159

EN

The aim of the article is to analyze the costs of implementing the assumptions of a long-term building renovation strategy in Poland based on two representative buildings that will require thermal modernization works to meet future energy boundary conditions. The analysis included two multi-family residential buildings made using large-panel technology, erected in the 70s and 80s of the last century. In both cases, consistent design assumptions were adopted, and then the non-renewable primary energy demand (EP) indicator was calculated, which for a four-story building was 215 kWh/(m²•year), while for a ten-story building it was 271 kWh/(m²•year). The use of mechanical ventilation with heat recovery is a cheaper option than a heat pump or photovoltaic panels, and at the same time allows for a significant improvement in the EP value, guaranteeing savings on heating bills of up to 30 – 40%. The unit costs of renovation were also analyzed in the critical periods of 2027, 2035, 2045 and 2050. The article also provides three examples of effective thermal modernization of historic buildings.

PL

W artykule przedstawiono analizę kosztów wdrożenia założeń długoterminowej strategii renowacji budynków w Polsce na podstawie dwóch wielorodzinnych budynków mieszkalnych wykonanych w technologii wielkopłytowej, wzniesionych w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych ubiegłego wieku, które będą wymagały przeprowadzenia prac termomodernizacyjnych, aby spełnić przyszłe graniczne warunki energetyczne. W obu przypadkach przyjęto spójne założenia projektowe, a następnie przeprowadzono obliczenia wskaźnika zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną (EP), który w przypadku budynku czteropiętrowego wyniósł 215 kWh/(m²•rok), natomiast dziesięciopiętrowego 271 kWh/(m²•rok). Zastosowanie wentylacji mechanicznej z rekuperacją jest tańszą opcją niż pompa ciepła oraz panele fotowoltaiczne, a jednocześnie pozwala na zdecydowaną poprawę wartości EP, gwarantując oszczędności na rachunkach za ogrzewanie nawet do 30 – 40%. Przeanalizowano również koszty jednostkowe przeprowadzenia renowacji w latach 2027, 2035, 2045 i 2050. W artykule podano również trzy przykłady efektywnych termomodernizacji obiektów zabytkowych.

12

Analysis of the design of a replacement motorway viaduct

Trochymiak Wojciech, Wierzbowski Maciej, Mossakowski Przemysław

Materiały Budowlane

|

2025

|

nr 7

147--157

EN

The main goal of the article is to describe the results of the case study on the design of an alternative variant of a post-tensioned concrete motorway viaduct, located in one of the most important motorway junctions in Poland. The study included the design of the viaduct's supporting structure (at the level of the technical design, with the output parameters of the existing structure), based on the currently applicable regulations, and a comparative analysis of the existing structure with the alternative variant. The analyses carried out confirmed the feasibility of the proposed variant, indicating the necessary works enabling the construction of a new structure on the rebuilt supports. The conclusions contain practical references regarding the potential replacement, if necessary, of the existing supporting structure with the alternative variant.

PL

W artykule opisano wyniki prac studialnych dotyczących alternatywnego projektu kablobetonowego wiaduktu autostradowego, usytuowanego w jednym z najważniejszych węzłów autostradowych w Polsce. Prace te obejmowały zaprojektowanie konstrukcji nośnej wiaduktu (na poziomie projektu technicznego, o parametrach wyjściowych już istniejącej konstrukcji), na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, wraz z analizą porównawczą istniejącej konstrukcji z wariantem alternatywnym. Przeprowadzone analizy potwierdziły realność zaproponowanego wariantu ze wskazaniem niezbędnych prac umożliwiających budowę nowej konstrukcji na przebudowanych podporach. Wnioski zawierają praktyczne odniesienie dotyczące potencjalnej zamiany, w razie potrzeby, istniejącej konstrukcji nośnej na wariant alternatywny.

13

Implementation of the Models of Operational Research for the Solution of the CNC Machines Life Cycle

Šaffová Damiána, Petráš Dávid, Mykhei Maksym

Management Systems in Production Engineering

|

2025

|

nr 2 (33)

289--297

EN

Operational research is a significant part of management, based on improving efficiency, operability, and machine quality. Those improvements influence the time of the repair process, workforce availability for the repair process, safety, and environment. The main goal of this article is to investigate the optimal – operating service life of the machine and the optimal – operating time interval for the renewal of the CNC metalworking machine. The research was implemented in a small enterprise in Slovakia that needed a CNC machine in the production process. The research hypothesis was determined H1: Using quantitative models of operational research can manage the machine’s life cycle. We used quantitative mathematical models of operational research. By calculation, we found that the optimal – operational lifetime of the CNC machine is 6 years. The renewal time of the machine is between the 5th and 6th year of use with a minimal level of the total costs for repairs and maintenance. This simulation is essential information for the financial plan for CNC machine renewal. The results of the research showed a confirmed hypothesis. The suggested proactive model is a viable instrument for the machine park in small enterprises with various orientations.

14

Machine learning techniques for optimizing the efficiency and costs of drill steel in sandstone and granodiorite: a case study in Peru

Cotrina Marco, Marquina Jairo, Mamani Jose, Arango Solio, Antonio Eusebio, Noriega Eduardo, Donaires Teofilo, Cano Dominga

Journal of Sustainable Mining

|

2025

|

Vol. 24, iss. 3

393--407

EN

This research aims to optimize the efficiency and costs of drilling steel in sandstone and granodiorite rocks using machine learning techniques in a Peruvian mine. Predictive models, including random forest (RF), XGBoost (XGB), decision trees (DT), and artificial neural networks (ANN), were applied, along with optimization algorithms such as genetic algorithm (GA), particle swarm optimization (PSO), ant colony optimization (ACO), and simulated annealing (SA). A dataset of 705 entries was analyzed, focusing on drill bit wear, percussion and rotation pressures, and cost per meter drilled. Model performance was evaluated using R2, RMSE, MAE, and MAPE. The ANN model demonstrated the highest accuracy, with an R2 of 0.64, RMSE of 0.05 and MAE of 0.04, for efficiency, and an R2 of 0.96, RMSE of 0.03 and MAE of 0.03 for costs. Optimization with PSO offered the best performance, increasing the efficiency of drill steel by 360% in sandstone and 423.33% in granodiorite, with a slight cost increase of 8.82% in sandstone and a cost reduction of 32.71% in granodiorite. In conclusion, machine learning techniques proved effective in optimizing the efficiency and drilling cost in different types of rocks in an underground mine.

15

Eksurbanizacja współczesnych miast

Mielicki Krzysztof

Zieleń Miejska

|

2024

|

Nr 9

54--55

PL

W dobie rosnącej świadomości ekologicznej ucieczka z miasta na tereny podmiejskie – do zieleni, ciszy i świeżego powietrza, do miejsc bez korków – wydaje się rozsądnym krokiem w kierunku lepszej przyszłości. Czy aby na pewno? Po kilku latach może się okazać, że miasto, z którego wyemigrowaliśmy, nas dogoniło…

16

Planning expenses in an institution with the use of the forecasting method in terms of economic security

Kozicki Bartosz, Milichiewicz Jakub, Świercz Marek

Nowoczesne Systemy Zarządzania

|

2024

|

T. 19, nr 2

63--72

EN

The article analyzes and evaluates the time series of expenses incurred in the research subject from January 2016 to December 2023. The research focused on the distribution of the analyzed data. Three regularities were detected: trend, seasonality and random factor. No outliers or extreme values were observed in the data. The distribution of the analyzed data is not normal. That was confirmed by the Shapiro-Wilk test. The expenditure forecast for 2024 is PLN 37 074 834. MAPE was 5,8%.

PL

W artykule przeanalizowano i oceniono szeregi czasowe wydatków poniesionych w związku z badanym obiektem od stycznia 2016 r. do grudnia 2023 r. Badania koncentrowały się na rozkładzie analizowanych danych. Wykryto trzy prawidłowości: trend, sezonowość i czynnik losowy. W danych nie zaobserwowano wartości odstających ani ekstremalnych. Rozkład analizowanych danych nie jest normalny. Potwierdziła to próba Shapiro-Wilka. Prognoza wydatków na 2024 r. wynosi 37 074 834 zł. MAPE wynosił 5,8%.

17

The impact of adverse weather conditions on traffic costs, environmental pollution and the operation of intersections with traffic signals

Ostrowski Krzysztof, Budzyński Marcin

Economics and Environment

|

2024

|

No. 4

art. no. 1050

EN

Living in large cities is prone to adverse environmental impacts including air pollution. Increased vehicle traffic generates congestion as some road infrastructure such as intersections, including signalised ones, have limited capacity. When congestion exceeds capacity, vehicle queues occur and their presence increases delays and generates more harmful exhaust fumes. Travel costs also increase. Studies show that adverse weather conditions negatively affect drivers’ behaviour, who become more cautious and slower to exit intersections during the green signal. Such behaviour further reduces lane capacity, increasing congestion relative to similar level of demand flow on days with favourable weather (sunny and cloudy days, no rain). The paper will demonstrate the impact of weather conditions on lane capacity and traffic performance on signalised through lanes. Worse traffic performance on days with prolonged rainfall or snowfall contributes to increased travel costs and air pollution, as will also be demonstrated in the paper.

PL

Życie w dużych miastach narażone jest na niekorzystne oddziaływania środowiskowe w tym zanieczyszczenie powietrza. Wzmożony ruch pojazdów generuje stany zatłoczenia, gdyż niektóre elementy infrastruktury drogowej takie jak skrzyżowania w tym z sygnalizacją świetlną mają ograniczoną przepustowość. Gdy natężenie przekracza przepustowość pojawiają się kolejki pojazdów, a ich obecność zwiększa straty czasu i generuje zwiększone wydzielanie się spalin, które są szkodliwe dla zdrowia. Rosną również koszty podróży. Badania wykazują, że wpływ niekorzystnych warunków pogodowych wpływa negatywnie na zachowania kierujących pojazdami, którzy ostrożniej i wolniej zjeżdżają ze skrzyżowania w czasie trwania sygnału zielonego. Takie zachowania dodatkowo zmniejszają przepustowości pasów ruchu, a tym samym zwiększają zjawisko kongestii przy podobnym poziomie natężenia dopływającego obecnego w dniach ze sprzyjającą pogodą (dni słoneczne i poch-murne, bez opadów). W artykule ukazany zostanie wpływ warunków pogodowych na przepustowość pasów ruchu oraz warunki ruchu pojazdów na pasach z relacją na wprost sterowanych sygnalizacją świetlną. Gorsze warunki ruchu w dni z długotrwałymi opadami deszczu (albo śniegu) przyczyniają się do wzrostu kosztów podróży oraz zanieczyszczeń powietrza, co zostanie wykazane w artykule.

18

Evaluation of the effect of using sewage sludge as a fertilizer on the concentration of heavy metals in soil and the economic implications of its application

Petryk Agnieszka, Ryczek Marek, Guzdek Sylwia

Economics and Environment

|

2024

|

No. 1

art. no. 647

EN

The costs of fertilising the soil with sewage sludge were reduced to the operating time of the equipment and the working time of the labourers operating the equipment in the two main operations (manure spreading and ploughing), for three sewage sludge application doses, namely 50, 100 and 200 Mg·ha-1. The costs were calculated using the Katalog Nakładów Rzeczowych nr 2-21: Tereny zielone/Ministerstwo Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa (2009) and the current prices from Sekocendbud (2023). The effectiveness of fertilisation was assessed by studying the level and change in heavy metal content after the soil was fertilised with sewage sludge at three proportional doses, namely 50, 100 and 200 Mg·kg-1. The sewage sludge used for fertilisation complied with the sanitary requirements for sludge to be utilised for natural purposes (Regulation, 2015). The estimated total cost of sludge application ranged from PLN 12646.19 to PLN 20456.73 per 1 ha for doses from 50 to 200 Mg per 1 ha. The results of the estimation confirmed the hypothesis that the unit cost of fertilisation with stabilised sewage sludge increases with the dose of sludge in relation to the area of fertilised soil and decreases with the increase of the mass of sludge deposited in the soil. Optimising fertiliser costs, therefore, requires selection - increasing the sludge dose per unit area. No contamination of the soil with copper, cadmium, lead and zinc was found despite an obvious increase in the content of these metals when mixed into the soil. The application of sewage sludge, even in multiple doses, did not result in exceeding the permissible limit for the content of these elements in the soil, as defined in the Minister of the Environment Regulation of 2015 (Regulation, 2015).

PL

Celem artykułu było określenie zawartości metali ciężkich w glebach po aplikacji do nich osadu ściekowego jako źródła i sposobu nawożenia oraz próba oszacowania kosztów tego procesu. Koszty związane z nawożeniem gleby osadami ściekowymi, sprowadzono do czasu pracy sprzętu oraz robotników obsługujących sprzęt w dwóch podstawowych etapach prac (rozrzucanie obornika i orka), dla trzech wysokości dawek osadów ściekowych: 50, 100 oraz 200 Mg·ha-1. Kalkulacja kosztów została wykonana na podstawie Katalogu Nakładów Rzeczowych nr 2-21: Tereny zielone / Ministerstwo Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa (2009) oraz aktualnych cen z bazy danych Sekocendbud (2023). Skuteczność nawożenia została oceniona przez zbadanie poziomu i zmiany zawartości metali ciężkich po zasileniu gleby osadami ściekowymi w proporcjonalnych, trzech dawkach: 50, 100, 200 Mg·ha-1. Zastosowane do nawożenia osady spełniały wymagania sanitarne stawiane osadom, które mają być wykorzystane w celach przyrodniczych (Regulation, 2015). Oszacowane koszty całkowite aplikacji osadu, wyniosły od 12646,19zł do 20456,73zł na 1 ha, odpowiednio dla dawek od 50 do 200 Mg na 1 ha. Wyniki szacunku potwierdziły założoną tezę, a mianowicie: koszty jednostkowe nawożenia ustabilizowanymi osadami ściekowymi rosną wraz z dawką osadu w odniesieniu do powierzchni nawożonej gleby a maleją wraz ze wzrostem masy zdeponowanych w glebie osadów. Optymalizacja kosztów nawożenia wymaga zatem doboru – zwiększania dawki osadu na jednostkę powierzchni. Nie stwierdzono skażenia gleby miedzią, kadmem, ołowiem i cynkiem pomimo oczywistego zwiększenia zawartości tych metali po ich zmieszaniu z glebą. Stosowanie osadu, nawet dawki wielokrotnej, nie wpłynęło na przekroczenie dopuszczalnego progu zawartości tych pierwiastków w glebie, określonej w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z 2015 r. (Regulation, 2015).

19

Modelling the costs of postal companies for the delivery of goods to consumers within the last mile

Jucha Peter, Corejova Tatiana

Transport Problems

|

2023

|

T. 18, z. 1

33--42

EN

The aim of this paper is to design a methodological procedure for determining the costs of companies in the process of travelling the last mile in the context of changing the business model. At present, traditional services such as delivery by post or by courier to a particular consumer’s place of residence are still used to deliver consignments to consumers. In recent years, however, new delivery methods have begun to be used, such as ParcelShops, lockers located at specific locations, or dispensing points where the consumer comes to pick up the shipment. In order for each of these methods of delivering goods to consumers to work as efficiently as possible, it is necessary to incur certain costs. The results of this paper contain a mathematical relationship for calculating the total costs that a postal company has to incur in order to deliver goods to consumers within the last mile using the available delivery options.

20

Improving the efficiency of transporting lightweight bulky cargo by motor transport

Gogiashvili Phridon, Kirtadze Shalva, Lekveishvili Gocha, Kbilashvili David, Chogovadze Jumber, Sirbiladze Besik

Transport Problems

|

2023

|

T. 18, z. 4

147--159

EN

The shipping process should be carried out to minimize standing time, as it affects the total vehicle mileage. The efficiency of distributing cargo on routes in modern conditions could be achieved by transporting cargo taken from several manufacturers that have mutually comparable mileages. This paper analyzes common methods of cargo distribution by routes. It was established that the approximate methods that provide near- optimal solutions to problems have become widespread. Therefore, there is no alternative to using accurate methods in the process of studying the routing problem. One such method is the branch-and-bond method. It should also be noted that it does not involve going to the same place multiple times, which takes place in a real transport scheme. Thus, the modification of accurate methods is a promising direction in solving the routing problem in the process of transporting the goods in small consignments. Consequently, this provides an opportunity to effectively use motor transport in the logistic system.