Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Rola zasobów przyrodniczych w kształtowaniu modelu lecznictwa uzdrowiskowego w Polsce

Walczak Jakub

Aura : Ochrona Środowiska

|

2026

|

Nr 1

25--26

PL

Artykuł przedstawia potencjał przyrodniczo-leczniczy miejscowości uzdrowiskowych w Polsce, podkreślając znaczenie wód mineralnych, borowin, mikroklimatu oraz atrakcyjnych krajobrazów dla funkcjonowania uzdrowisk i rozwoju turystyki zdrowotnej. Omówiono funkcje lecznicze i rekreacyjne zasobów naturalnych, ich rolę w przyciąganiu kuracjuszy oraz budowaniu marki miejscowości. Analiza danych GUS z lat 2021-2024 wskazuje na stabilność sektora uzdrowiskowego i zróżnicowanie regionalne długości pobytów pacjentów. Artykuł podkreśla konieczność harmonijnego wykorzystania zasobów przyrodniczych wraz z ochroną środowiska i lokalnym dziedzictwem kulturowym, wskazując jednocześnie kierunki dalszych badań nad potencjałem turystycznym uzdrowisk.

EN

The article presents the natural and therapeutic potential of health resorts in Poland, emphasizing the importance of mineral waters, peat deposits, microclimate, and attractive landscapes for the functioning of health resorts and the development of health tourism. It discusses the therapeutic and recreational functions of natural resources, their role in attracting patients, and in building the destination’s brand. An analysis of GUS data from 2021-2024 indicates the stability of the health-resort sector and regional differences in the length of patients’ stays. The article highlights the need for the harmonious use of natural resources together with environmental protection and local cultural heritage, while also pointing to directions for further research on the tourist potential of health resorts.

2

Osiedle mieszkaniowe w uzdrowisku na początku XX wieku. Wymogi planistyczne i realizacja na przykładzie osiedla przy ulicy Kasztanowej w Szczawnie-Zdroju

Ludwig Bogna

Wiadomości Konserwatorskie

|

2020

|

Nr 62

66--78

PL

Tekst stanowi przyczynek do rozważań nad pojmowaniem regionalizmu opartego na realizacjach przepisów prawa państwowego i lokalnego. Osiedle willowe w Szczawnie-Zdroju przy ulicy Kasztanowej, zrealizowane na wykupionej przez budowniczego Juliusa Schiedecka działce rolniczej w latach 1908–1912, jest jednym z najciekawszych zespołów architektonicznych zachodniej dzielnicy mieszkalnej uzdrowiska. Powstało na podstawie zapisów planu miejscowego, sformułowanego w wyniku wdrożenia prawa państwowego o ochronie wartości krajobrazu z roku 1907. Decyzje przestrzenne z tego okresu oraz formy architektoniczne wzniesionych wówczas secesyjnych budynków na stałe ukształtowały charakter miejscowości.

EN

This text is a contribution to the discussion on understanding regionalism as based on the application of state and local law. The villa estate in Szczawno-Zdrój at Kasztanowa Street, built on a farming plot in the years 1908–1912 by builder Julius Schiedeck, is one of the most interesting architectural complexes in the western housing district of the health resort. It was built following the provisions of a local plan formulated as a result of the passing of state law about landscape value protection in 1907. The planning decisions from this period and the architectural forms of the Secession style buildings that were erected at the time have permanently shaped the character of the town.

3

Koncepcja wykorzystania lokalnych zasobów odnawialnych źródeł energii jako możliwość ograniczenia niskiej emisji w uzdrowisku Rabka-Zdrój – założenia do projektu

Szulc A., Tomaszewska B.

Technika Poszukiwań Geologicznych

|

2018

|

R. 57, nr 2

185--195

PL

Uzdrowiska odgrywają istotną rolę w lecznictwie opartym na naturalnych zasobach środowiska. Jednakże w uzdrowiskach coraz częściej obserwowane jest zjawisko niskiej emisji. Wyniki pochodzące ze stacji pomiarowej Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska potwierdzają zły stan jakości powietrza w uzdrowisku Rabka-Zdrój. Podstawowym celem artykułu jest przedstawienie założeń projektu pt. Badania możliwości ograniczenia niskiej emisji w uzdrowisku Rabka-Zdrój poprzez wykorzystanie lokalnych zasobów odnawialnych źródeł energii. W projekcie realizacja badań ukierunkowana jest na rozpoznanie i wskazanie potencjału lokalnych zasobów odnawialnych źródeł energii dla ograniczenia niskiej emisji w uzdrowisku Rabka-Zdrój. Docelowo wyniki prac badawczych będą stanowiły ważne narzędzie umożliwiające społeczności lokalnej zapoznanie z faktycznymi możliwościami wykorzystania alternatywnych, proekologicznych rozwiązań technicznych. Wyniki projektu będą miały istotne znaczenie środowiskowe, społeczne i gospodarcze.

EN

The health resorts plays an important role in health care based on natural resources of the environment. However, in health resort the phenomenon of low emission is increasingly common. The results from the Chief Inspectorate for Environmental Protection monitoring station confirmed the poor air quality in the Rabka-Zdrój health resort. The significant scientific purpose of the project is the implementation of the studies aimed at the identyfication and indication of local renewable energy sources potential to reduce low emission in the Rabka-Zdrój health resort. The ultimate results of the works will be an important tool enabling the local community to acquaint themselves with the actual possibilities of using alternative, pro-ecological technical solutions. The results of the project will have significant environmental, social and economic effects. Comprehensiveness and a multidisciplinary approach to the entire issue will complement the consideration of the possibility of introducing selected solutions and directions of activities in the area of the health resort and in other areas where the problem of low emission is still valid.

4

Contemporary transformation of traditional Polish health resorts against the background of changes observed in balneological centers around the world

Węcławowicz-Bilska E., Vaščak M.

Technical Transactions

|

2018

|

Vol. 115, iss. 11

71--85

EN

The dynamic development of health resorts is cause for the comparison of the tendencies in the changes observed in terms of the development and arrangement of the space in therapeutic complexes and their adjacent localities. Studies demonstrated differences both in the programme of these complexes, as well as in their formal solutions.There are the result of civilizational differences, conditions of the natural environment or of the state of affluence of citizens. there can constitute an inspiration for the development of Polish layouts of spa, In conditions of competitive development, the increase in the wealth of society and the care for health and good physical fitness, the fully justified are improvment of standards quality of public spaces and increasing the amount of green areas.

PL

Dynamiczny rozwój uzdrowisk jest przyczyną porównania tendencji zmian obserwowanych pod względem rozwoju i aranżacji przestrzeni w kompleksach terapeutycznych i przyległych miejscowościach. Badania wykazały różnice zarówno w programie tych kompleksów, jak i w ich formalnych rozwiązaniach. Są one wynikiem różnic cywilizacyjnych, warunków środowiska naturalnego lub stanu zamożności obywateli. Może to stanowić inspirację dla rozwoju polskich układów uzdrowiskowych. W warunkach konkurencyjnego rozwoju, wzrostu zamożności społeczeństwa oraz dbałości o zdrowie i dobrą kondycję fizyczną w pełni uzasadnione są poprawa standardów jakości przestrzeni publicznych i zwiększenie ilość terenów zielonych.

5

Rozmieszczenie i gospodarka złożami wód leczniczych i termalnych oraz solanek w Polsce (Komunikat)

Mucha W.

Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie

|

2017

|

nr 7

31--35

PL

Komunikat zawiera krótkie omówienie podstaw prawnych eksploatacji wód leczniczych, termalnych i solanek, rozmieszczenie złóż tych wód w Polsce, sposoby wykorzystania kopaliny oraz działalność Wyższego Urzędu Górniczego w zakresie kontroli gospodarki złożem w procesie eksploatacji wód leczniczych i termalnych oraz solanek w latach 2011–2016.

EN

Therapeutic and thermal waters and seltzers in Poland are subject to the mining usufruct right and their exploitation can be carried out upon obtaining a concession. Most of the facilities extracting therapeutic waters are located in health resorts and towns located in the south of Poland, including the Sudetes and Carpathians together with the Carpathian Foredeep. The Sudetes region characterizes with the greatest accumulation of mineral waters with a very diverse physical and chemical composition as well as high yield. In the Carpathian region, the largest grouping of facilities exploiting therapeutic waters is located within health resort municipalities: Krynica, Muszyna and Piwniczna. There is a lot of sulfide water in the Carpathian Foredeep. Saltish and salty chloride and sodium water as well as iodide water are present within the coastal band. Therapeutic waters are commonly used for balneological and bottling purposes as well as for the production of healthy products, such as salts, lye, sludge and pharmaceuticals. The supervision over the exploitation of these waters is carried out by mining supervising authorities, whose activities have contributed to the elimination of the majority of previously identified irregularities.

6

Glisno – zapomniane uzdrowisko oparte na węglu brunatnym

Gontaszewska A.

Hereditas Minariorum

|

2016

|

Vol. 3

157--166

PL

Artykuł opisuje nieistniejące już uzdrowisko, jakie funkcjonowało w pierwszej połowie XIX wieku w Gliśnie (Ziemia Lubuska). Opierało się ono na leczniczych właściwościach wód mineralnych z lokalnych źródeł oraz na tzw. mule węglowym. Nie jest do końca wiadome, czy muł węglowy był swego rodzaju nawodnionym węglem brunatnym, jego mieszaniną, czy też może rozłożonym torfem. Przedstawiono charakterystykę mułu węglowego, cytując XIX-wieczne analizy chemiczne. Artykuł opisuje także pokrótce historię górnictwa węgla brunatnego w okolicy Glisna. Górnictwo to należy do najstarszych na terenie obecnej Polski. Podano także zarys historii samej wsi Glisno i losy dawnego uzdrowiska aż do czasów współczesnych.

EN

The paper presents the no longer existing spa located in Glisno (Ziemia Lubuska, West Poland) which functioned in first half of the 19th century. The spa was based on local mineral water and socalled lignite sludge. It is not known if the lignite sludge was a kind of saturated lignite, its mixture or peat. A description of lignite sludge was provided based on the available chemical analysis from the 19th century. In 19th century Glisno was one of the oldest lignite mines in Poland. The paper also focuses on the history of Glisno village which was closely connected to the lignite and the history of the 18th century palace where the former spa was located.

7

School tourism in health resorts, exemplified by school trips organized for children and teenagers from Krakow

Stach E.

Geotourism / Geoturystyka

|

2016

|

nr 1-2

57--61

EN

The process of organizing school trips should include such didactic elements as teaching, education, integration and recreation, as well as take into account the principles of a healthy lifestyle associated with the renewal and regeneration of psychophysical strength. Teachers organizing such excursions should, already in the process of planning, be guided by the values, potential benefits and attractiveness of the travel destinations. Health resorts, where the local climate creates optimum conditions for relaxation, constitute important travel destinations of trips organized for children and teenagers. The purpose of this article is to present towns and villages that are classified as health resorts as a reception space, which due to the qualities of their natural and cultural environment can influence the tourist activity of primary and middle school students. School tourism in the selected health resorts has been characterized in this paper for the purpose of conducting research.

PL

Podczas organizacji wycieczek szkolnych powinno uwzględniać się takie elementy dydaktyczno-wychowawcze jak nauczanie, wychowanie, integracja czy rekreacja, przy jednoczesnym uwzględnieniu zasad zdrowego stylu życia związanego z odnową i regeneracją sił psychofizycznych. Nauczyciele, pełniąc rolę organizatorów wycieczek, już w trakcie planowania wyjazdów powinni kierować się walorami środowiska miejsca pobytu i jego potencjalnymi korzyściami. Ważnymi kierunkami wśród wyjazdów dzieci i młodzieży szkolnej są miejscowości uzdrowiskowe, których lokalny klimat stwarza optymalne warunki do wypoczynku. Celem artykułu jest zaprezentowanie miejscowości mających status uzdrowiska jako przestrzeni recepcyjnej, której wysokie walory środowiska przyrodniczo-kulturowego mogą wpływać na aktywność turystyczną uczniów szkół podstawowych i gimnazjalnych. Na potrzeby badań scharakteryzowano szkolny ruch turystyczny w wybranych uzdrowiskach.

8

Rewitalizacja historycznych układów urbanistyczno-architektonicznych w wybranych miejscowościach uzdrowiskowych położonych w dolinie rzeki Prut na Huculszczyźnie

Czubiński J.

Przestrzeń i Forma

|

2015

|

nr 23/1

71--84

PL

W miejscowościach uzdrowiskowych położonych w dolinie rzeki Prut na Huculszczyźnie zachował się mało znany lecz niezwykle interesujący zespół historycznych założeń urbanistyczno-architektonicznych powstałych w pierwszej połowie ubiegłego stulecia. Badania terenowe i archiwalne w miejscowościach Jaremcze, Tatarów i Worochta doprowadziły do rozpoznania i częściowej inwentaryzacji tego zespołu. Jego postępująca degradacja wymaga stworzenia realnych propozycji ochrony i rewitalizacji.

EN

The spa towns situated in the valley of the river Prut in the Hutsul region preserved a little-known but extremely interesting set of historical urban and architectural layouts dating back to the first half of the previous century. Field and archival studies in the towns of Yaremche, Tatariv and Vorokhta led to its identification and partial inventory. The progressive degradation of this resource requires the creation of viable proposals for its conservation and revitalization.

9

Development of the trends in Czech spas, with an accent on Russian spa clients

Pellešová P., Kostková M.

Geotourism / Geoturystyka

|

2015

|

nr 1-2

55--61

EN

The Czech spa has a rich history and is based on the use of natural medicinal resources, with a significant share of direct medical care coupled with a comprehensive approach to treatment admissions. The trends set in Czech spas are affected more and more by foreign clients, which compensates for shortfalls of the domestic clientele. Russian guests are one of the most important groups of the Czech spa clientele. The article discusses the development of trends in Czech spas, with an accent on the Russian spa clientele. Trend analysis was carried out using the method of scenarios, where opinions of experts are compared with the results of surveys.

PL

Uzdrowiska w Czechach mają bogatą historię. Ich działalność opiera się na wykorzystaniu zasobów naturalnych surowców leczniczych i zastosowaniu bezpośredniej opieki medycznej w połączeniu z kompleksowym podejściem do zabiegów. Tendencje rozwojowe uzdrowisk w Czechach są w coraz większym stopniu wyznaczane przez klientów zagranicznych, których przyjazdy rekompensują spadek liczby klientów krajowych. Jedną z najważniejszych grup klientów w uzdrowiskach czeskich są Rosjanie. W artykule przedyskutowano tendencje rozwojowe uzdrowisk w Czechach z naciskiem na skutki obecności klienteli rosyjskiej. Do analizy trendów zastosowano metodę scenariuszy, w której opinie ekspertów porównywane są z wynikami sondaży.

10

Issues of identity and identification in the protection of the multicultural architectural heritage in selected spas in the Hutsul region

Czubiński J.

Czasopismo Techniczne. Architektura

|

2015

|

Y. 112, iss. 6-A

59--73

EN

The spa towns situated in the valley of the river Prut in the Hutsul region preserved a little-known but extremely interesting set of historical urban and architectural layouts dating back to the first half of the previous century. Considering the progressing destruction of the multicultural landscape of this region, the need to identify and register them is becoming urgent. Neither the historical architectural objects nor their immediate surrounding are covered by any form of institutional protection. Very often the inhabitants did not identify with the region and they lost their sense of their identity It seems necessary to create legal provisions for their protection and to establish guiding principles for the process of their restoration.

PL

W miejscowościach uzdrowiskowych położonych w dolinie rzeki Prut na Huculszczyźnie zachował się mało znany, lecz niezwykle interesujący zespół historycznych założeń urbanistyczno-architektonicznych powstałych w pierwszej połowie ubiegłego stulecia. W obliczu postępującej destrukcji wielokulturowego krajobrazu tego regionu potrzeba ich rozpoznania i ewidencji wydaje się niezwykle pilna. Zarówno historyczne obiekty architektoniczne, jak i ich otoczenie, nie są objęte ochrona konserwatorską. Nastąpił wyraźny zanik poczucia tożsamości i identyfikacji mieszkańców z regionem. Konieczne wydaje się szybkie stworzenie form prawnych ochrony i zasad postępowania w procesie rewaloryzacji.

11

Walory szaty roślinnej otoczenia źródeł w Ustroniu i jej znaczenie dla ekoturystyki

Wilczek Z., Zarzycki W, Kulik K., Zimnol J

Inżynieria Ekologiczna

|

2014

|

Nr 40

173--182

PL

Ustroń jest miejscowością uzdrowiskową położoną na obszarze Karpat Zachodnich, w Polsce południowej, w przedziale wysokościowym 360–480 m n.p.m. Ze względu na bliskość Konurbacji Górnośląskiej (ok. 50 km) Ustroń jest masowo odwiedzany przez turystów. Obiektem badań było otoczenie trzech popularnych źródeł mineralnych: Źródła Karola, Źródła Żelazistego i Źródła na Równicy. Badania terenowe objęły analizę roślinności i spis flory w promieniu 100 metrów od każdego ze źródeł. Wyniki pokazują obecność 21 zbiorowisk roślinnych reprezentujących 8 klas roślinności oraz 167 gatunków roślin naczyniowych. Wiele z nich jest rzadkich i chronionych. Walory przyrodnicze obszaru badań mogą być wykorzystane do promocji ekoturystyki na obszarze Ustronia. Co więcej, każde zbiorowisko roślinne ma swój specyficzny wpływ na ludzkie zdrowie i lokalne warunki bioklimatyczne, więc analiza roślinności powinna być potraktowana jako niezbędna dla każdej miejscowości uzdrowiskowej.

EN

Ustroń is a spa town in Southern Poland in area of the Western Carpathians (attitude range: 360–480 m a.s.l.). It is very popular with tourists due to its proximity to biggest urban area of Poland – Upper Silesian Metropolis (about 50 km). The objects of study were surroundings of 3 popular mineral springs in Ustroń: Karol Spring, Ferruginous Spring and Spring on Równica Hill. Field research concerned vegetation and flora within 100 m of each spring. Results show occurrence of 21 different vegetation types from 8 vegetation classes and 167 vascular species. Many of them are rare and legal protected. Natural values of study area could be use in promotion of ecotourism in Ustroń. What more, each plant community have specific influence to a human health and local bioclimatic properties, so it is necessary to recognize vegetation of spa towns.

12

Spa resorts in the age of knowledge-based economy

Wdowiarz-Bilska M.

Czasopismo Techniczne. Architektura

|

2014

|

R. 111, z. 4-A

87--97

EN

Spa resorts with a high quality environment, both in the natural and cultural sense, are attractive places for locating knowledge-based economy infrastructure. The article discusses several examples of technology parks and centres located within spa towns and presents the strategies which spa resorts may apply to boost their competitiveness and diversify the services they offer. Building partnerships and networks between research units, linking businesses and administration, developing services and technologies connected with balneology treatments and tourism as well as implementing green technologies open up new opportunities of growth for spa resorts.

PL

Miasta o funkcji uzdrowiskowej, dysponujące wysokimi walorami środowiskowymi, zarówno przyrodniczymi, jak i kulturowymi, są atrakcyjnym miejscem dla lokalizacji infrastruktury gospodarki opartej na wiedzy. W artykule przytoczono kilka przykładów wprowadzenia parków i centrów technologicznych w przestrzeń miasta, wskazując strategie, jakie mogą zastosować uzdrowiska w celu poprawy swojej konkurencyjności i dywersyfikacji usług. Budowa partnerstwa, sieci między jednostkami badawczymi, przedsiębiorstwami i administracją oraz rozwój usług i technologii związanych z lecznictwem i turystyką balneologiczną, a także rozwiązaniami proekologicznymi otwiera przed uzdrowiskami nowe możliwości rozwoju.

13

Wykorzystanie energii geotermalnej w Polsce, 2012–2013

Kępińska B.

Technika Poszukiwań Geologicznych

|

2013

|

R. 52, nr 1

5--24

PL

Artykuł zawiera przegląd stanu wykorzystania energii geotermalnej w Polsce w latach 2012–2013, z odniesieniem do lat poprzednich. Wody geotermalne są przedmiotem działalności gospodarczej w ponad dwudziestu instalacjach: w sześciu ciepłowniach, kilku uzdrowiskach oraz kilku ośrodkach rekreacyjnych. W zakresie tzw. płytkiej geotermii odnotowuje się przyspieszenie rozwoju stosowania pomp ciepła. W podanych latach zakończono lub też były w różnych stadiach realizacji projekty badawcze, inwestycyjne oraz inne prace. Wykonano cztery nowe otwory geotermalne, poddano rekonstrukcji jeden wykonany w latach 1970. W ostatnich latach wprowadzono sprzyjające geotermii przepisy w nowym prawie geologicznym i górniczym, z drugiej jednak strony obecne są bariery związane z dalszym finansowaniem projektów, które mogą znacząco ograniczyć rozwój geotermii. Wskazano na główne dziedziny rozwoju geotermii w nadchodzących latach, stosownie do warunków złożowych, zapotrzebowania rynkowego, zobowiązań kraju w zakresie udziału energii z OZE. Przedstawiono także m.in. obecny i prognozowany udział geotermii w grupie OZE w Polsce. Sytuację w zakresie jej nadal umiarkowanego wykorzystania odniesiono do krajów europejskich, w których w wielu przypadkach obserwowany jest istotny rozwój tej dziedziny.

EN

The article presents an overview of geothermal energy use in Poland in 2012–2013, with reference to some previous years. Geothermal waters are subject of economic activity in over twenty installations: six district heating plants, several spas and several recreation centers. In the shallow geothermal sector some acceleration of heat pumps deployment has been observed recently. In the given years several research projects, investment and other works were completed or were in various stages of realization. Four new geothermal wells were drilled, one borehole made in 1970 s undergone reconstruction for geothermal water abstraction. In recent years some regulations facilitating geothermal projects were introduced, but there are also the barriers to the further projects financing, what can significantly limit geothermal development. The main areas of geothermal uses in the coming years were pointed out (according to the reservoir conditions, market demand, as well as liabilities of the country for the share of energy from renewable sources). The current and officially projected share of geothermal in the renewable energy group in the country was discussed. Moderate geothermal energy uses in Poland was referred to the European countries, where in many cases a significant development has been observed in this area.

14

Zanieczyszczenia metalami gleb parków uzdrowisk jako element oceny ich funkcji rekreacyjnej

Bojarska K., Bzowski Z., Dawidowski A.

Inżynieria Ekologiczna

|

2012

|

Nr 30

18-26

PL

W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczących zanieczyszczenia metalami gleb w parkach zdrojowych polskich wybranych uzdrowisk. Dla realizacji pracy pobrano 16 próbek gleb w ośmiu uzdrowiskach. W pozyskanych próbkach oznaczono zawartości 13 pierwiastków oraz pH wyciągu wodnego. Uzyskane wyniki porównano do dopuszczalnych wartości dla gleb zaliczanych do grupy A zgodne z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 r. w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi.

EN

Results of heavy metals contamination of soils in health resort parks are presented in the paper. 16 soils from eight polish health resorts were sampled to perform the work. In collected samples concentration of 13 elements and pH value were determined. Results were compared to the limit values according to the polish law.

15

Turystyka uzdrowiskowa w Polsce i na świecie - perspektywy rozwoju Spa i Wellness w Polsce

Dąbrowska-Zielińska K., Wołk-Musiał E.

Inżynieria Ekologiczna

|

2012

|

Nr 30

36-47

PL

W ostatnich latach nastąpił szybki wzrost zapotrzebowania na tzw. "zdrowy tryb życia", dbałość o własny wygląd i walkę z objawami starzenia się organizmu. Współczesny człowiek żyje intensywnie i równie intensywnie zabiega o regenerowanie swojego organizmu. W skali światowej rysują się dwa modele uzdrowisk: europejskie kurorty nawiązując do tradycyjnej turystyki uzdrowiskowej propagują przede wszystkim model leczniczo-profilaktyczny. Jednak coraz częściej poszerzają swoje oferty w kierunku szeroko rozumianej rekreacji oraz funkcji wypoczynkowej turystyki. Stają się modne miejsca SPA&Wellness łączące zabiegi wodne, głównie ciepłe wody z harmonią ducha jak uprawianie yoga, medytacje i wyciszanie codziennego zgiełku na który każdy jest narażony. Ze względu na klimat i zasoby wód ciepłych, w Polsce istnieją dogodne warunki rozwoju nowoczesnych SPA, a zatem turystyki zdrowotnej.

EN

During the last years there has been noted the increase interest in improving health conditions in specific SPA. In Europe exist traditional old SPA's which offer various mineral therapies. The SPA places develop according to the demand for the recreation activities. The new way of the therapy is SPA&Wellness which offer different water treatment and also quite environment which offer harmony with the mind and body.

16

Therapeutic waters as geotourism values of the Polish Baltic sea coast

Krawiec A.

Geotourism / Geoturystyka

|

2012

|

nr 1-2

3--12

EN

The oldest spa towns in the Polish Lowland have developed on the basis of brines from which salt used to be refined. This article presents conditions for the occurrence of medicinal (therapeutic) waters on the Polish Baltic Sea coast. It discusses the development of naturopathy in the area and presents brine water intakes and their utilisation. Moreover, the main tourist attractions of the spa towns and chances for the development of health tourism in the area are enumerated.

PL

Najstarsze uzdrowiska na Niżu Polskim powstały w miejscach, gdzie występują solanki, z których warzono sól. W artykule przedstawiono warunki występowania wód leczniczych na polskim wybrzeżu Bałtyku. Omówiono rozwój przyrodolecznictwa na tym obszarze, scharakteryzowano ujęcia wód solankowych i wykorzystanie zasobów tych wód. Zaprezentowano główne walory turystyczne uzdrowisk oraz przedstawiono możliwość rozwoju na tym obszarze turystyki uzdrowiskowej.

17

O złożach i źródłach wód uzdrowiskowych

Rak J. R.

Technologia Wody

|

2010

|

Nr 2 (4)

70-74

PL

W pracy przedstawiono charakterystykę wód uzdrowiskowych. Podano podstawowe definicje związane z klasyfikacją jonową wód mineralnych i leczniczych. Omówiono unormowania prawne związane z wodami leczniczymi obowiązujące w kraju. Krótko scharakteryzowano potencjalne możliwości wystąpienia awarii źródeł i złóż wód uzdrowiskowych.

EN

In the work characteristics of spa waters were described. Basic definitions associated with electrovalent classification of mineral and healing waters were announced. Legal regulations associated with healing waters being in effect in the country were discussed. Potential options of the appearance of the breakdown of sources and deposits of spa waters were briefly characterised.

18

Mineral and thermal waters of Poland

Ciężkowski W., Chowaniec J., Górecki W., Krawiec A., Rajchel L., Zuber A.

Przegląd Geologiczny

|

2010

|

Vol. 58, nr 9/1

762-773

EN

Definitions, history, resources, origin, and use of mineral and thermal waters in Poland are discussed. Mineral and some thermal waters have been used on the present territory of Poland for therapeutic purposes probably since the Roman times and according to documents since medieval ages. Nowadays, different types of mineral and thermal waters are exploited in a number of Spas for therapeutic purposes, whereas in some other areas thermal waters are exploited for recreation and heating purposes. Their occurrences, origin, chemical types, legal aspects of exploitation, potential vulnerability and bottling are presented.

19

Occurrence of Fungal Aerosol in Overground and Underground Health Resorts

Grzyb J., Frączek T.

Ecological Chemistry and Engineering. A

|

2010

|

Vol. 17, nr 1

73-80

EN

For many years sanatorium therapeutics has been very popular in Poland as well as abroad. Detailed pulmonological research showed the appropriateness of such treatment in respiratory diseases. According to this, specific environmental conditions, which occur in the underground subterraneotherapy chambers and rooms of overground sanatoriums become more and more important. The main aim of the research was to define and divide the particles of biological aerosol into fractions (depending on their aerodynamical diameters) into: over 7.0 um, 7.0-4.7 um, 4.7-3.3 um, 3.3-2.1 um, 2.1-1.1 um and 1.1-0.65 um which occur in the underground subterraneotherapy chambers in Salt Mine in Bochnia and in overground sanatorium chambers in "Health Resort Szczawnica". The microbiological analyses of the air were carried out during the winter and spring of 2008, in 2 underground sanatorium chambers in Bochnia and in sanatorium chambers in Szczawnica. The measurements were carried out by means of the six-step Graseby-Anderson impactor from the human's respiratory zone (oral and nasal cavity position) in the statc of so called "original sterility" which is before introducing sick people and the personnel into the chambers and during the period of visitors stay. As a result of the analyses, significant differences between the amount of fungal aerosol in different places of chambers were showed. It has been ascertained that the biological aerosol occurred in subterraneotherapy chambers in defmitely higher concentrations during the treatment actwity than during the period of the break between the turns. The highest concentrations of fungi in Salt Mine in Bochnia ascertain in Koldras Chamber and gymnasium in Wazyn Chamber; in Szczawnica the highest concentration was in the pump room.

PL

Lecznictwo sanatoryjne zarówno w Polsce, jak i za granicą jest bardzo rozpowszechnione. Jak wynika z wielu badań szczególnie w schorzeniach dróg oddechowych takie leczenie przynosi bardzo dobre efekty. Na te efekty w znaczący sposób wpływa specyficzny mikroklimat panujący zarówno w podziemnych komorach subterraneoterapii, jak i w pomieszczeniach sanatoriów naziemnych. Zasadniczym celem wykonywanych badań było oznaczenie i rozdział cząstek aerozolu biologicznego na frakcje (w zależności od ich średnic aerodynamicznych: powyżej 7,0 um; 7,0-4,7 um; 4,7-3,3 um, 3,3-2,1 um; 2,1-1,1 um i 1,1-0,65 um) występującego w komorach leczniczych w Kopalni Soli w Bochni oraz w pomieszczeniach sanatoryjnych Przedsiębiorstwa "Uzdrowisko Szczawnica". Badania mikrobiologiczne powietrza zostały przeprowadzone w okresie zimy i wiosny 2008 r. w dwóch podziemnych komorach sanatoryjnych w Bochni oraz w pomieszczeniach sanatoryjnych w Szczawnicy. Pomiary zostały wykonane za pomocą sześciostopniowego aeroskopu Graseby-Andersena ze strefy oddechowej (tj. na wysokości jamy ustnej i nosowej) człowieka w stanie tzw. "pierwotnej jałowości", tj. przed wprowadzeniem chorych i personelu do pomieszczeń sanatoryjnych oraz w czasie przebywania tam kuracjuszy. W wyniku przeprowadzonych analiz ilościowych stwierdzono znaczne zróżnicowanie aerozolu grzybowego na różnych stanowiskach pomiarowych. W czasie turnusów sanatoryjnych liczebności grzybów były znacząco większe w stosunku do tych, które występowały podczas nieobecności kuracjuszy - zarówno w sanatorium nadziemnym, jak i podziemnym. Największe stężenia grzybów w Kopalni Soli w Bochni zanotowano w Komorze Kołdrasa oraz na boisku sportowym w Komorze Ważyn; z kolei w sanatorium w Szczawnicy największe stężenia bioaerozolu grzybowego stwierdzono w pijalni wód mineralnych.

20

Przestrzeń publiczna w miastach o dominującej funkcji usług specjalistycznych

Węcławowicz-Bilska E.

Czasopismo Techniczne. Architektura

|

2010

|

R. 107, z. 3-A

269-280

PL

Przestrzeń publiczna w obszarach o dominującej funkcji usług publicznych wymaga troskliwego zaprojektowania i zagospodarowania z uwzględnieniem rożnych typowych dla danej miejscowości sytuacji. Wynika to z faktu, że stan tej przestrzeni w wypadku dominującej funkcji świadczy o standardzie i atrakcyjności przestrzennej całej miejscowości. W artykule porównano przestrzenie publiczne w kilku miejscowościach o dominującej funkcji pielgrzymkowej, turystyczno-sportowej oraz uzdrowiskowej. Zestawiono wybrane przykłady z obszaru Polski oraz rozwiązania z innych krajów europejskich. We wnioskach zawarto najważniejsze różnice pomiędzy poszczególnymi rozwiązaniami.

EN

A public space in areas with the dominating function of public services requires careful design and development taking various situations typical of a given locality into consideration. It results from the fact that the state of this space - in the case of a dominating function - proves the standard and spatial attractiveness of an entire area. This article compares public spaces in several places with a dominating pilgrimage, tourist and spa function. It confronts selected examples from Poland and solutions from other European countries. Conclusions include the most important differences between individual solutions.