Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Impact of the Salinity Gradient on the Mollusc Fauna in Flooded Mine Subsidences (Karvina, Czech Republic)

Kašovská K., Pierzchała Ł., Sierka E., Stalmachová B.

Archives of Environmental Protection

|

2014

|

Vol. 40, no. 1

87--99

EN

This paper presents the impact of salinisation on the aquatic mollusc fauna in flooded mine subsidences in the Karvina region (Czech Republic). The results of the previous research on salinity in flooded mine subsidences show that some of them contain a high content of dissolved inorganic substances (above 1000 mgl-1). These substances can affect the vegetation and animals occurring in the water and the surrounding area. The phylum of Mollusca was selected as a model group for the fieldwork as it includes species with the proven bioindication potential. The occurrence of aquatic mollusc species was studied at 10 sites. The sites were selected based on the content of dissolved substances (the salinity gradient from <500 to >1000 mgl-1).. A total of 12 aquatic mollusc species were found, including one species identified as a potential bioindicator of the negative effect of salinisation on aquatic biota. The analysis showed statistically significant positive correlations between the content of dissolved inorganic substances and the presence of alien species Potamopyrgus antipodarum (J.E. Gray, 1843). The gradient of salinity significantly affects the species composition of the mollusc fauna in flooded mine subsidences and may affect the biodiversity of this group.

PL

W artykule przedstawiono reakcję wodnych gatunków mięczaków (Mollusca), jako grupy modelowej, na zasolenie wód zbiorników powstałych w nieckach osiadania rejonu Karwiny (Czechy). Analizę występowania wodnych gatunków mięczaków przeprowadzono w obrębie 10 obiektów. Wody badanych zbiorników tworzyły gradient zasolenia w zakresie od <500 do >1000 mg·l-1. W ich obrębie stwierdzono występowanie łącznie 12 gatunków wodnych mięczaków, w tym jednego gatunku, który uznano za potencjalny indykator znacznego zasolenia zbiorników. Wyniki analizy statystycznej wykazały istotną pozytywną zależność między zawartością rozpuszczonych substancji nieorganicznych i występowaniem gatunku Potamopyrgus antipodarum (J.E. Gray, 1843). Wykazano, że gradient zasolenia w istotny sposób wpływa na skład gatunkowy fauny mięczaków, kształtujących się w zbiornikach w nieckach osiadania oraz mieć wpływa na bioróżnorodność tej grupy.

2

Kierunki badań zastosowania technologii GIS w ochronie środowiska: analiza polskiego czasopiśmiennictwa naukowego

Gajos M., Sierka E.

Roczniki Geomatyki

|

2011

|

T. 9, z. 3

61-70

PL

Dzięki dostępowi (zwłaszcza on-line) do czasopism użytkownicy mają możliwość szybkiego poznawania stanu rozwoju poszczególnych dziedzin wiedzy. Badanie piśmiennictwa na bieżąco daje możliwość uzupełniania zakresu tematycznego dziedziny wiedzy. Pozwala również na wskazanie obszarów, w których badania (np. w zakresie wykorzystania technologii GIS) nie są wystarczająco rozwinięte, a mogą mieć wpływ na rozwój i kształtowanie się ochrony środowiska. Jak wynika z przeprowadzonej analizy bibliometrycznej, główne kierunki badań wykorzystania technologii GIS w ochronie środowiska odpowiadają wymienionym w założeniu badawczym podanym we wprowadzeniu. Problematyka poruszana w analizowanych pracach generalnie najczęściej dotyczy stopnia degradacji elementów środowiska przyrodniczego. Zjawiska te analizowane są w skali lokalnej lub globalnej. Kolejnym często reprezentowanym zagadnieniem jest problematyka wdrażania technologii prowadzących do poprawienia stanu środowiska przyrodniczego. Ponadto analiza artykułów pozwoliła wyróżnić tematykę dotyczącą powiązania problematyki technologii GIS (zastosowania metod teledetekcji, fotogrametrii, kartografii, geodezji) i ochrony środowiska. Uzyskane wyniki nie są odzwierciedleniem prawidłowości zastosowania metod GIS w ochronie środowiska w Polsce. Można je natomiast uznać za zestawienie głównych trendów zarówno prowadzonych badań, jak również potencjalnych zastosowań GIS. Mogą również być podstawą analizy rozwoju zastosowania metody GIS w badaniach z zakresu ochrony środowiska przez porównywanie zawartości czasopism publikowanych w kolejnych okresach czasowych.

EN

GIS technologies have been widely applied in almost all scientific fields of work and practical human activities. In the case of environment management, their use is of broad spectrum, including, as a simplest formula, visualization of data on natural world, visualization of pollutant concentrations in the environment and their spatial distribution, site planning and managing environmental processes, hazard monitoring, land use modelling or forest protection. GIS is used for analysis and visualization of various sorts of data, such as flood risk, disease incidence, pest gradation etc. GIS technologies can serve as tools for comprehensive, advanced multi-factor analyses of past and present events, as well as allow to predict and examine future conditions, thus being of extreme importance to estimate natural hazards. The goal of this paper is to identify the research directions in application of GIS technology in environmental protection by reviewing Polish literature. The selection of journals to be investigated is based upon journal profiles and their scientific prestige. Two groups of journals are studied for the 2007-2009 period: those on GIS technology and on environmental protection. Critical analysis and bibliometric study have main been carried out. Due to high differentiation of environmental aspects, it is assumed that classification will be conducted to determine substance contents of articles published in selected journals (Archives of Photogrammetry, Cartography and Remote Sensing; Geomatics and Environmental Engineering; Annals of Geomatics; Archives of Environmental Protection, Ecological Questions, Polish Journal of Environmental Studies).

3

Walory przyrodnicze miasta Orzesza i ich zagrożenia

Warzecha M., Sierka E.

Problemy Ekologii

|

2009

|

R. 13, nr 2

93-96

PL

Miasta Górnego Śląska są najczęściej postrzegane jako obszary silnie zdegradowane, ze znacznie przeobrażonym środowiskiem przyrodniczym. Jednak liczne badania dowodzą, że posiadają one cenne walory przyrodnicze i krajobrazowe. Za przykład może posłużyć położone w środkowej części województwa śląskiego miasto Orzesze. Szczegółowe badania na jego terenie wykazały obecność wielu interesujących gatunków roślin naczyniowych, w tym gatunków objętych ochroną prawną i gatunków rzadkich w skali regionu. Na terenie miasta znajdują się również cenne pojedyncze okazy drzew oraz dobrze zachowane i interesujące pod względem estetycznym i przyrodniczym aleje i parki. Do ważnych elementów orzeskiej przyrody można zaliczyć lasy, które zajmują ok. 50% jego powierzchni oraz liczne zbiorniki wodne - głównie stawy hodowlane. Południowo-zachodnia część miasta jest położona na terenie parku krajobrazowego "Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich", gdzie w szczególny sposób wyróżnia się sołectwo Woszczyce. Ogólny stan zachowania przyrody w mieście można ocenić jako dobry, jednak bezpośrednia i pośrednia działalność człowieka może być dla niego poważnym zagrożeniem. Szczególne znaczenie ma tutaj przemysł oraz zwiększające się natężenie ruchu drogowego.

EN

The towns of Upper Silesia are the most frequently treated as strongly degraded areas with considerable changes in natural environment. However, numerous studies show that even they posse precious environmental and landscape elements. Such example is a town situated in medium part of Silesian province - Orzesze. The detailed studies conducted in its area demonstrated the presence of many interesting vascular plant species including those which are under legal protection and are rare in the scale of region. In the territory of the town there are also trees being nature monuments and well-preserved and interesting from nature point of view and aesthetics parks and alleys. Other important elements of Orzesze's nature are forests, which cover ca. 50% of its territory and, many water reservoirs - mainly fish ponds. The southern-western part of the town is situated in the area of the landscape park "Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich" [Landscape Park of the Cistercian Landscape Compositions of Rudy Wielkie], where one of the most valuable part is the village Woszczyce. The general state of nature in the town can be considered as good, however, direct and indirect human activity may be serious problem. Particularly the industry and increasing road traffic matter.

4

Environmental repercussion of subsidence reservoirs reclamation

Sierka E., Molenda T., Chmura D.

Journal of Water and Land Development

|

2009

|

no. 13a

41-52

EN

Subsidence basins filled with water are being formed above exploitation fields also in woodland areas leading to changes in water relations simultaneously affecting creation of environmental islands characterized by higher biodiversity in comparison with adjacent areas. Unfortunately, these types of water reservoirs from the legal point of view are considered mining damage and should thus be reclaimed. Reclamation usually consists in gravitational drainage and filling up with barren rock, appropriate relief forming and afforestation. So performed reclamation practices lead to negative effects both within the subsidence and in adjacent areas. The objective of this work was to determine the impact of reclamation based on filling subsidence with barren rock on changes in hydrology and biodiversity of nearby forest communities. For the purpose of the study two objects were selected: the existing water body and former water reservoir - at present filled with barren rock. Both are situated in Śląskie voivodship (the territory of Mysłowice and Katowice). Within the two objects, hydrological studies at two sampling points in each of the objects and vegetation sampling were performed. The DCA of 12 transects (6 in each object) and statistical analyses of vegetation showed differences between two objects in species composition, especially due to higher abundance and coverage of invasive and expansive species in reclaimed areas. Chemical analyses showed high contamination of surface waters (by e.g. SO4²-, Cl-, Na+) caused by waste deposition in barren rock and the negative effect of coal mine waters supplying the area of reclaimed reservoir.

PL

Niecki osiadania wypełnione wodą tworzą się nad polami eksploatacyjnymi również na terenach leśnych, zmieniając poważnie warunki hydrologiczne a równocześnie przyczyniając się do powstania wysp środowiskowych o znacznie większej różnorodności biologicznej niż tereny sąsiadujące. Niestety tego typu zbiorniki wodne z punktu widzenia prawa są szkodami górniczymi i podlegają procesom naprawczym, polegającym najczęściej na grawitacyjnym odwodnieniu niecki a następnie jej wypełnieniu skałami płonnymi, odpowiednim ukształtowaniu rzeźby terenu i najczęściej posadzeniu lasu. Tak prowadzone prace rekultywacyjne pociągają za sobą (paradoksalnie) szereg negatywnych skutków, zarówno w obrębie samej niecki jak i obszarach przyległych. Celem prezentowanej pracy jest określenie wpływu rekultywacji zbiornika, powstałego w niecce osiadań, przez zasypanie skałą płonną na zmiany warunków hydrologicznych oraz różnorodność biologiczną sąsiadujących zbiorowisk leśnych. W prezentowanej pracy dane florystyczne gromadzono na terenie zasypanego zbiornika, zlokalizowanego na terenie miasta Mysłowice (woj. śląskie) i zbiorowiska leśnego w jego sąsiedztwie. W obrębie zbiornika szczegółowo scharakteryzowano warunki hydrologiczne. Wykonano spisy gatunków roślin naczyniowych z ich procentową wyceną w skali 0%, 10%, 20%, ..., 100% w obrębie wyznaczonych reprezentatywnych powierzchni badawczych, zarówno na terenie byłego zbiornika, jak i w sąsiadującym zbiorowisku leśnym. Różnice w różnorodności gatunkowej, udziale grup ekologicznych gatunków roślin przeanalizowano testem nieparametrycznym Kruskalla-Walisa i post-hoc Conovera, natomiast związek z warunkami siedliskowymi sprawdzono analizą korelacji sumy rang Spearmana i metodami analizy gradientowej (DCA). Wyniki badań wskazują na negatywny wpływ procesów rekultywacji technicznej zbiorników powstałych w nieckach osiadań na różnorodność biologiczną, mający wyraz w składzie gatunkowym - obecność gatunków obcego pochodzenia. Również z punktu widzenia hydrologii zasypanego skałą płonną zbiornika ten typ rekultywacji prowadzi do wysokiego stopnia zmineralizowania oraz podwyższonego stężenia siarczanów, chlorków oraz jonów sodu.

5

Importance of spontaneous succession in reclamation processes

Woźniak G., Sierka E.

Zeszyty Naukowe. Inżynieria Środowiska / Uniwersytet Zielonogórski

|

2004

|

nr 131(12)

391-398

EN

The wastelands are conventionally regarded as blight on the landscape with negative environmental value. There are examples from Poland as well as from Europe that post-industrial sites have been undergone natural colonisation and succession to give in some cases ecosystems of greater diversity and biological interest than ecosystems they replaced. This paper presents the result of investigation which was carried out since 1989 on coal mine water sedimentation pools, coal mine heaps and open cast sand pits in the Upper Silesia Industry Region. The aim of this study is to present the diversity of spontaneous plant communities recorded on post-industrial waste sites. The plant-cover, which develops in the course of spontaneous succession is best adjusted to the environmental condition. The reclamation plans should consider spontaneous succession as one of reclamation and restoration way. This method will never fail and is cost-less.

PL

Nieużytki poprzemysłowe powszechnie uważane są za element środowiska stanowiący zło konieczne. Jeśli już doszło do powstania nieużytków poprzemysłowych, to wszelkie dalsze poczynania związane z tymi obiektami powinny być niezwykle rozważne. Istnieją przykłady z Polski i z Europy świadczące o tym, że pewne typy nieużytków poprzemysłowych podlegające naturalnej kolonizacji (sukcesji) mogą rozwinąć się w ekosystemy o znacznej biologicznej wartości. Niniejsza praca prezentuje wyniki badań, które były prowadzone od 1998 roku na osadnikach ziemnych wód kopalnianych, hałdach skały płonnej oraz na obszarach odkrywkowych kopalni piasku położonych w obrębie obszaru Górnego Śląska. Celem prezentowanych badań było przedstawianie różnorodności spontanicznie rozwiniętych zbiorowisk roślinnych zidentyfikowanych na badanych nieużytkach poprzemysłowych. Podziwiając różnorodność roślinność, która wykształciła się w toku spontanicznej sukcesji, należy z całą mocą podkreślić, że jest ona najlepiej przystosowana do lokalnych warunków siedliskowych i wykorzystuje wszystkie dostępne mikrosiedliska. Tak powstała roślinność daje duże szanse na powstanie w przyszłości ekosystemów w pełni samoregulujących się, a więc trwałych, bez ponoszenia znacznych kosztów.

6

Changes in mixed coniferous forest (Querco roboris - Pinetum) as a result of forest economy in the Silesian Upland

Sierka E., Chmura D.

Zeszyty Naukowe. Inżynieria Środowiska / Uniwersytet Zielonogórski

|

2004

|

nr 131(12)

327-334

EN

In the present paper the results of the phytosociological studies on mixed coniferous community Querco-roboris Pinetum in the Silesian Upland were shown. Different types of plant community disturbances were observed, caused by various forms of forest economy and these are: impoverishment of floristic composition, decrease of species diversity, monotypization, pinetyzation, fruticetyzation, geranietyzation, neophytization and cespityzation.

PL

W prezentowanym artykule przedstawiono wyniki badań fitosocjologicznych prowadzonych w zbiorowisku boru mieszanego Querco roboris - Pinetum obszaru Wyżyny Śląskiej. Stwierdzono występowanie licznych form degeneracji zbiorowiska, spowodowanych różnymi typami gospodarki leśnej i są to: zubożenie składu gatunkowego, spadek różnorodności gatunkowej, monotypizacja, pinetyzacja, fruticetyzacja, geranietyzacja, neofityazacja, cespityzacja i eurytopizacja.

7

Morska trawa i natrętny azjata - dwa "chwasty" leśne

Sierka E., Chmura D.

Problemy Ekologii

|

2004

|

R. 8, nr 5

250--256

PL

Zaburzenia równowagi ekologicznej w zbiorowiskach leśnych, powstałe na skutek działalności człowieka prowadzą m. in. do nadmiernego rozprzestrzeniania się gatunków o cechach inwazyjnych. W prezentowanym artykule autorzy, na przykładzie dwóch gatunków roślin (Carex brizoides i Impatiens parviflora), wskazują czynniki, jakie sprzyjają wkraczaniu roślin ekspansywnych do zbiorowisk roślinnych jak i mechanizmów, dzięki którym często całkowicie opanowują warstwę runa zbiorowisk leśnych (najczęściej lasów grądowych i borów mieszanych). Skutki wkraczania na nowe obszary zarówno gatunku rodzimego (turzyca drżączkowata) jak i obcego geograficznie (niecierpek drobnokwiatowy) wydają się być podobne i generalnie prowadzą do zmniejszenia różnorodności biologicznej zbiorowisk leśnych.

EN

Disturbances of ecological balance in woodland communities resulted from human activity lead to excessive spread of invasive species. In the paper, exemplified by two plant species (Carex brizoides and Impatiens parviflora), authors shows which factors encourage penetration of expansive species into plant communities as well as which mechanisms let them completely dominate herb layer (of hornbeam and mixed coniferous species, the most frequently). Effects of penetration and spread in new areas of both native species (sea grass) and alien one (small balsam) seem to be similar and generally result in a decrease of biodiversity.

8

Inwazja a ekspansja w świecie roślin

Chmura D., Sierka E.

Problemy Ekologii

|

2004

|

R. 8, nr 2

94--98

PL

Problem synantropizacji flory wskutek migracji gatunków na skutek działalności człowieka od dawna budzi powszechne zainteresowanie wśród wielu badaczy. Jednakże terminologia odnosząca się do tych roślin i zjawisk z nimi związanych jest bardzo bogata i niejednokrotnie myląca. Autorzy w oparciu o liczne źródła przeprowadzają dyskusję pojęć i proponują przejrzyste rozumienie niektórych terminów. Inwazja to rozprzestrzenianie się obcych gatunków w nowej ojczyźnie najczęściej zaczynające się od wniknięcia do zbiorowisk antropogenicznych a stamtąd do naturalnych. Natomiast ekspansja to proces rozszerzania areału przez gatunek rodzimy, prowadzący do wkraczania gatunku do zbiorowisk synantropijnych. Cechą wspólną inwazyjnych i ekspansywnych gatunków jest ich szeroka tolerancja ekologiczna.

EN

Problem of synanthropization of flora, species migrations as a result of human activity have attracted the interest of many researchers for a long time. However, terminology concerning those plants and phenomenon connected with them is very abundant and sometimes confusing. Authors based on plentiful sources discuss the problem and suggest clear comprehension of some terms. Invasion is the spread of alien species in new homeland; it begins the most frequently from penetration into anthropogenic plant communities and later on into those of natural origin. Expansion, in turn, is an increase of range of native species, leading to penetration of the species into synanthropic communities. Common feature of both invasive and expansive plants is a wide ecological tolerance.

9

Contamination of Soil Around Non-ferrous Metals Smrlter. Lead and Cadmium

Sierka E., Palowski B., Kimsa T.

Chemia i Inżynieria Ekologiczna

|

2002

|

Vol. 9, nr 8

893-896

EN

Emissions of dust containing heavy metals from processing and smelting was the reason of contamination of the surroundings of non-ferrous metals smelter by zinc, lead, cadmium, and other metals. Heavy metals cumulated in soil and bound to the humic matter could be the reason of its degradation. Soil samples were taken along transects set with a compass in eight directions around non-ferrous metals smelter in Upper Silesia. The concentration of lead and cadmium was measured with conventional AAS method. The highest content of Pb in soil was found in a distance of about 1500 m from the smelter and highest content of Cd was found 250 m from the metalurgical plant. It was probably due to grain-size composition of dust emitted by the smelter, local conditions of cumulation of heavy metals in the soil or the wind direction. The results indicated contamination of the soil environment by heavy metals in the vicinity of the smelter.

PL

Trwająca od 1968 roku emisja zanieczyszczeń, zawierających m.in. metale ciężkie, doprowadziła do znacznego skażenia wierzchniej warstwy gleb ołowiem i kadmem w sąsiedztwie Huty Cynku "Miasteczko Śląskie". Z terenów przyległych do huty metali nieżelaznych pobierano próbki gleb z głębokości od O do 5 cm, wzdłuż transektów w ośmiu kierunkach świata (N, NE, E, SE, S, SW, W i NW), odpowiednio w odległości lO, 25, 50, 100, 150, 200, 250 m i dalej aż do 3000 m. Zawartość Pb i Cd oznaczono metodą absorpcji atomowej (AAS). Maksymalną zawartość Pb stwierdzono w odległości 1500 m od emitora, Cd natomiast w odległości 250 m. Największą kumulację omawianych metali odnotowano w kierunku W, gdzie wcześniej istniało składowisko odpadów zakładu tlenku cynku. Również znacznie obciążony jest kierunek NW, co związane jest z cyrkulacją powietrza na terenie Polski (z kierunku SW) i składem granulometrycznym opadających pyłów, a także lokalnymi warunkami, które sprzyjają kumulacji metali ciężkich (typ gleby, zawartość substancji organicznej itp.). Zawartość Pb i Cd jest dodatnio skorelowana z odległością od źródła emisji (p > 0,05). Najbardziej skażonym Pb i Cd obszarem, przyległym do huty metali nieżelaznych, jest strefa 1000 m wokół emitora.

10

Zinc in soil around non-ferrous metals smelter "Miasteczko Śląskie"

Sierka E., Palowski B., Kimsa T.

Archiwum Ochrony Środowiska

|

2001

|

vol.27, no. 2

169-173

EN

The zine and lead smelter "Miasteczko Śląskie" near Tarnowskie Góry started in 1968. In the last few years emission of contaminants from the production process of Zn and Pb were reduced. But some of the elements remain accumulated in the upper layer of the soil. Samples of the upper layer (0-5 cm) of the soil were taken along transects set with a compass in the following directions: N, NE, E, SE, S, SW, W and NW, starting from the smelter in the distances of: 10, 25, 50, 100, 150, 200, 250 m, and then every 250 m up to 3000 m. The concentration of zinc was measured by conventional AAS method. The highest content of zinc in soil was found 50-100 m from the smelter. It was probably due to the grain-size composition of dust emitted by the smelter and to local content of heavy metals in the soil.

PL

Huta Cynku "Miasteczko Śląskie" rozpoczęła produkcję w 1968 roku i od tego momentu wyraźnie oddziałuje na środowisko przyrodnicze, powodując m.in. znaczna kumulacje metali ciężkich w powierzchniowej warstwie gleb wokół zakładu. Chcąc określić stopień skażenia gleb cynkiem, pobierano próbki gleb w ośmiu kierunkach świata z głębokości od 0 do 5 cm., w odległości odpowiednio: 10, 25, 50, 100, 150, 200, 250 m. Aż do odległości 3000 m. Zawartość Zn oznaczano metodą AAS. Najwyższe średnie stężenie cynku w glebie stwierdzono w odległości około 50 -100 m od emitora i związane jest ono zapewne z wielkością cząstek opadającego pyłu.