Zaburzenia metabolizmu stanowią coraz większy problem zdrowia publicznego ze względu na zwiększającą się częstość ich występowania. Służą temu czynniki, takie jak globalne starzenie się populacji i zmiany stylu życia, które sprzyjają nadwadze. Według danych World Health Organization: „Ponad miliard ludzi na świecie jest otyłych – 650 milionów dorosłych, 340 milionów nastolatków i 39 milionów dzieci. Liczba ta wciąż rośnie [...]”. Zaburzenia metabolizmu glukozy zwiększają ryzyko schorzeń i dysfunkcji narządów, a długotrwała hiperglikemia powoduje uszkodzenie naczyń krwionośnych w wielu organach, co w szczególności wpływa na serce, oczy i nerwy. Aktualna wiedza na temat powikłań w narządzie wzroku spowodowanych przez zaburzenia glikemii i cukrzycę skupia się w głównej mierze na siatkówce, jednak powierzchnia oka jest równie istotną strukturą, na którą niekorzystnie wpływają zaburzenia metaboliczne.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Wraz z pojawiającymi się innowacjami w sprzęcie okulistycznym, umożliwiającymi coraz dokładniejsze obrazowanie struktur oka, klinicyści i badacze zaczęli rozważać wpływ akomodacji na zmianę różnych parametrów ocznych. Mimo licznych badań naukowych temat ten nadal budzi kontrowersje. Celem badania była analiza wpływu akomodacji na zmianę parametrów biometrycznych i geometrycznych gałki ocznej oraz ciśnienia wewnątrzgałkowego. Pomiary wykonano za pomocą biometru Pentacam AXL (Oculus), który umożliwia wywołanie akomodacji poprzez zastosowanie bodźców akomodacyjnych w zakresie od -1D do -5D. Natomiast ciśnienie wewnątrzgałkowe zmierzono za pomocą tonometru Corvis ST. Zbadano 20 par oczu, a oprócz pomiarów biometrycznych i ciśnienia wewnątrzgałkowego, wykonano również pomiary refrakcji za pomocą autorefraktometru oraz pomiary punktu bliży wzrokowej. Wykazano, że akomodacja istotnie wpływa na niektóre parametry biometryczne oraz ciśnienie wewnątrzgałkowe.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Niniejsza praca dotyczy związku pomiędzy miopią a grubością naczyniówki (ChT, z ang. choroidal thickness). Tej dynamicznej strukturze, znajdującej się między twardówką a błoną Brucha, przypisuje się rolę w procesie emmetropizacji i coraz częściej uznaje się za kolejny, obok długości osiowej gałki ocznej (AXL, z ang. axial length), biomarker progresji krótkowzroczności. Praca miała na celu ocenę różnic w grubości naczyniówki w zależności od stanu refrakcji i stopnia miopii oraz sprawdzenie korelacji między grubością naczyniówki a długością osiową gałki. W tym celu wykorzystano optyczną tomografię koherencyjną (OCT, z ang. optical cohorence tomography).
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Najwięcej informacji z otoczenia dostarcza do mózgu narząd wzroku. Prawidłowy rozwój gałki ocznej już na etapie prenatalnym jest ważny dla jakości późniejszego widzenia u dziecka, a następnie dorosłego człowieka. Rozwój gałki ocznej płodu jest wieloetapowy, aż do momentu, w którym rozwijające się oko zaczyna odbierać bodźce wzrokowe jeszcze przed porodem [2,4].
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Istnieje wiele poważnych schorzeń gałki ocznej, które przebiegają bezobjawowo – nie są źródłem objawów subiektywnych, nie powodują zmiany wyglądu oka, jednak stanowią zagrożenie dla prawidłowego widzenia i ich terapia musi być wdrożona natychmiast. Część chorób, zwłaszcza tych, które dotyczą powierzchni oka, zmienia jego wygląd i mimo iż są to najczęściej zmiany łagodne, niezagrażające widzeniu skłaniają pacjenta do wizyty u specjalisty. W niniejszym opracowaniu omówione zostaną te schorzenia spojówki, które zwykle trudno przeoczyć i budzą duży niepokój chorych – wylew podspojówkowy i zmiany barwnikowe.
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Spojówka (łac. conjunctiva) jest półprzezroczystą błoną śluzową pokrywającą tylną powierzchnię powiek oraz przednią część twardówki. Odgrywa ona niezwykle ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu gałki ocznej. Stanowi nie tylko barierę chroniącą głębiej położone struktury oka, ale także, dzięki produkcji śluzu i komponenty wodnej łez, bierze udział w tworzeniu filmu łzowego. Rozpoznanie większości schorzeń spojówki nie jest trudne, nie wymaga wysoko specjalistycznej aparatury. Podstawę diagnostyki stanowi rzetelnie zebrany wywiad oraz wnikliwe badanie w lampie szczelinowej.
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Spojówka (łac. conjunctiva) to cienka, przezroczysta błona śluzowa, która pokrywa powierzchnię gałki ocznej oraz wewnętrzną powierzchnię powiek, tworząc worek spojówkowy. Do głównych zadań spojówki należy ochrona powierzchni oka przed zakażeniami spowodowanymi drobnoustrojami oraz tworzenie fizycznej bariery ograniczającej ryzyko uszkodzenia głębszych struktur gałki ocznej, w tym przenikania dał obcych do wnętrza gałki ocznej. Ponadto, spojówka bierze udział w produkcji komponenty śluzowej i wodnej filmu łzowego [1-4].
Artykuł stanowi kontynuację tematu opisanego w poprzednim numerze OPTYKI. W tej części omówiono, jak na ciśnienie wewnątrzgałkowe (IOP) wpływa kofeina. Badania wykazały, że jej spożycie może prowadzić do krótkotrwałego wzrostu IOP, co może mieć znaczenie szczególnie dla osób z ryzykiem chorób oczu, takich jak jaskra. Ponadto, artykuł podkreśla istotność zbilansowanej diety w utrzymaniu zdrowia wzroku. Wcześniej zauważono, że witaminy D i C wpływają pozytywnie na rozwój gałki ocznej, a witamina A poprawia jakość widzenia w różnych warunkach oświetleniowych oraz wpływa na kondycję spojówki. Kwasy tłuszczowe omega-3 regulują produkcję łez, co przyczynia się do nawilżenia oka, podczas gdy omega-6 wpływają na odporność organizmu. Jest to kluczowe dla procesów widzenia i zapobiegania chorobom oczu, takim jak zaćma. Ponadto, luteina i zeaksantyna zmniejszają obrzęk dołka i poprawiają ostrość wzroku. Wskazuje się także na negatywny wpływ nadmiernego spożycia tłuszczów nasyconych i cholesterolu na progresję krótkowzroczności. Wnioski te podkreślają znaczenie zdrowego stylu życia i odpowiedniej diety dla utrzymania dobrego stanu zdrowia oczu.
EN
The impact of caffeine on intraocular pressure (IOP) is discussed in this part. Previous studies have shown that caffeine consumption can lead to a short-term increase in intraocular pressure, which may be particularly important as risk factor for eye diseases such as glaucoma. Additionally, the article emphasizes the importance of following a balanced diet in maintaining eye health. It was previously noted that vitamins D and C have a positive effect on the development of the eyeball, while vitamin A improves the vision quality in various lighting conditions and affects the condition of the conjunctiva. Omega-3 fatty acids regulate the tear production, contributing to the hydration of the eye, while omega-6 affects the body’s immunity Itis crucial for vision processes and the prevention of eye diseases such as cataracts. Moreover, it was noticed that lutein and zeaxanthin reduce macular edema and improve visual acuity. The article also highlights the negative impact of excessive consumption of saturated fats and cholesterol on the progression of myopia. These conclusions underscore the importance of a healthy lifestyle and proper diet in maintaining good eye health.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Gorącym tematem w krótkowzroczności są obecnie dopamina i terapia światłem. To doskonały impuls do tego, aby naukowo podejść do rozumienia badań klinicznych i brać w nich czynny udział, jak i do stawiania pytań, gdyż na tym polega rozwój nas jako jednostki oraz nauki, jaką tworzymy i z której czerpiemy. Zadajmy sobie pytanie zarówno o efekt krótkoterminowy, jak i długoterminowy danej metody i stosowanej mono/politerapii oraz pytanie w tym przypadku krytyczne, o tzw. efekt z odbicia, czyli zastanówmy się nad tym, jaka jest progresja krótkowzroczności i czy postępuje wzrost osiowy gałki ocznej po zaprzestaniu terapii. To pytanie powinniśmy stawiać sobie w przypadku każdej metody: zarówno atropiny, jak i wieloaspektowo pojmowanego rozogniskowania w soczewkach okularowych i kontaktowych. Światło czerwone to alternatywa dla zwiększenia ekspozycji na jasne światło u dzieci w celu kontroli krótkowzroczności i jedno z dostępnych na rynku i badanych narzędzi. Światło czerwone jest bardzo dobrym przyczynkiem do tego, żebyśmy spojrzeli na środowisko, w jakim żyją nasze dzieci, na szeroko pojętą dietę, czyli ich styl życia, uwzględniając odżywianie. W jednym z ostatnich artykułów dotyczących krótkowzroczności zaczynamy już jednoznacznie naukowo przytaczać dowody na to, o czym przypominam specjalistom ochrony wzroku i lekarzem pediatrom od lat, że procesy wzrostu wagi ciała, nadwagi i otyłości wśród naszych dzieci toczą się równolegle z predyspozycją do rozwoju, a w późniejszej konsekwencji do progresji krótkowzroczności. Wiemy, że dieta wysokocukrowa predysponuje do zaburzeń ochronnej roli naczyniówki dla postępującego progresywnego ścieńczenia twardówki i wydłużania się osiowego gałki ocznej.
Widzenie przestrzenne to zdolność postrzegania świata w trzech wymiarach, która pozwala ocenić, gdzie znajduje się obiekt względem obserwatora. Właściwe postrzeganie otoczenia, w którym człowiek pracuje i żyje ma ogromne znaczenie w codziennym funkcjonowaniu. Prawidłowe widzenie jest kształtowane od okresu narodzin i wiąże się z odpowiednim rozwojem widzenia obuocznego, które definiuje się jako złożoną i skoordynowaną współpracę obojga oczu, pozwalającą uzyskać pojedyncze, przestrzenne wrażenie wzrokowe. Warunkiem tego procesu jest utworzenie wyraźnego, o podobnym rozmiarze i kształcie obrazu siatkówkowego w każdym z oczu. Jest to możliwe nie tylko dzięki prawidłowej budowie i funkcjonowaniu gałki ocznej i ośrodkowego układu nerwowego, ale także dzięki właściwej korekcji wad wzroku, co umożliwia właściwą percepcję bodźców [1-3].
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Lampa szczelinowa jest podstawowym narzędziem diagnostycznym w gabinetach optometrycznych i okulistycznych. Pozwala ona na dokładną ocenę zarówno przedniego, jak i tylnego odcinka gałki ocznej. Dzięki rozmaitym technikom badania możliwa jest także szczegółowa ocena rogówki – struktury, do oceny której po raz pierwszy ponad 110 lat temu lampa szczelinowa została wykorzystana.
13
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Wiele współczesnych aparatów OCT (ang. optical coherence tomography) posiada możliwość zobrazowania przedniego odcinka gałki ocznej, w tym rogówki. Niejednokrotnie można spotkać się z określeniem AS-OCT, co stanowi skrót od angielskiego określenia badania OCT przedniego odcinka (ang. anterior segment, OCT). Prawidłowo i starannie wykonane badanie OCT jest cennym narzędziem diagnostycznym w schorzeniach rogówki – pozwala nie tylko uzyskać ostateczne rozpoznanie, ale także monitorować stan rogówki podczas jej leczenia.
14
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Znajomość poszczególnych struktur gałki ocznej pozwala lepiej zrozumieć proces widzenia oraz zmiany w nim zachodzące w przypadku patologii narządu wzroku. Ważnym elementem układu optycznego oka jest rogówka – przezroczysta, awaskularna część błony włóknistej budująca wraz z twardówką ścianę gałki ocznej. Dzięki cienkiej warstwie filmu łzowego, który pokrywa rogówkę, uzyskiwana jest nie tylko gładka powierzchnia optyczna, ale także możliwe jest prawidłowe funkcjonowanie tej struktury.
Zewnętrzne struktury przedniej części gałki ocznej wraz z filmem łzowym i aparatem ochronnym, który tworzą powieki oraz rzęsy, stanowią niezwykle specyficzną funkcjonalnie i immunologicznie jednostkę łzową. Jej prawidłowe działanie jest uwarunkowane właściwym składem i ilością filmu łzowego, ale także niezakłóconą pracą każdej z tworzących ją struktur.
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przedstawiamy Państwu Alfabet Specjalisty Ochrony Wzroku, gdzie omawiane będą zagadnienia z dziedziny optometrii, optyki i okulistyki, z którymi mogą się Państwo spotkać podczas codziennej praktyki z pacjentami i klientami salonów optycznych. Mamy nadzieję, że okaże się on pomocny w Państwa pracy i ułatwi rozmowę z potencjalnym klientem. W tym numerze rozpoczynamy cykl od litery A.
18
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Prezbiopia zwana również starczowzrocznością nie jest ani chorobą, ani wadą refrakcji, a jedynie naturalnym procesem fizjologicznym związanym ze starzeniem się gałki ocznej i spadkiem zdolności akomodacji oka. Jak mówi literatura fachowa, o prezbiopii mówimy wówczas, „(..) gdy punkt bliski akomodacji cofa się do miejsca, w którym akomodacja niezbędna do czytania lub innej pracy z bliska staje się trudna lub wręcz niemożliwa. W przypadku większości ludzi praca z bliska staje się uciążliwa, kiedy amplituda akomodacji spada poniżej 5,00D (...)” [1]. Przy czym pamiętajmy, że jeżeli pacjent nie wykorzystuje więcej niż połowy amplitudy akomodacji podczas wykonywania czynności z bliska (zakładając odległość 40 cm, na którą potrzebujemy 2,50D, osoba z akomodacją 5,00D nie zauważy znacznego problemu), jego praca wciąż będzie komfortowa.
19
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Ważnym elementem prawidłowo przeprowadzonego badania okulistycznego jest ocena przedniego odcinka gałki ocznej. Ma ono również duże znaczenie w diagnostyce jaskry. Przeprowadza się je, aby stwierdzić lub wykluczyć objawy, które są charakterystyczne dla jaskry pierwotnej lub schorzeń, które są przyczyną jaskry wtórnej.
20
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Rozpoznanie jaskry nie zawsze jest proste. Problem mogą stanowić przypadki, w których nie stwierdza się jeszcze zmian w polu widzenia, a wygląd tarczy nerwu wzrokowego (n.II) budzi wątpliwości. W takiej sytuacji rutynowe badanie, które obejmuje ocenę przedniego odcinka gałki ocznej, oftalmoskopię z oceną tarczy n.II, tonometrię, gonioskopię i perymetrię może okazać się niewystarczające. Wówczas diagnostykę należy poszerzyć o obiektywną ocenę tarczy n.II oraz warstwy włókien nerwowych (ang. retinal nerve fibre layer, RNFL). Do tej oceny wykorzystywane są HRT (ang. Confocal Scanning Laser Ophthalmoscope, CSLO, Heidelberg Retina Tomograph, HRT) i GDx (ang. Scanning Laser Polarimeter, glaucoma diagnostic x, GDx) oraz SOCT (ang. Spectral Optical Coherence Tomography, OCT) [1,2]. Badania te mają istotne znaczenie nie tylko we wczesnej diagnostyce jaskry, ale także w monitorowaniu skuteczności jej leczenia. Badania HRT i GDx zostały omówione w ostatnim numerze OPT YKI (6/2020), treść niniejszego artykułu poświęcona jest SOCT.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.