Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Kierunki współpracy Państwowego Instytutu Geologicznego z krajami Wschodniej Afryki

Wołkowicz Stanisław, Wójcik Krystian

Przegląd Geologiczny

|

2025

|

Vol. 73, nr 12

1143--1147

EN

The Polish Geological Institute has been cooperating with African countries for over 20 years. Initially, these were bilateral projects, financed mainly from the Polish aid programme funded by the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Poland, and later inter¬national programmes financed by the European Union. In the current, third phase of the PanAfGeo+ Project, PGI-NRI is participating in several projects benefiting Uganda and Rwanda. Two important events took place in November and December 2025. The first was the Polish-Ugandan Mining Conference organised by the Polish Embassy in Nairobi, the PAIH Branch in Nairobi and PGI-NRI, focused strictly on the development of cooperation between the two countries in the field of mining. The second was a conference launching cooperation between PGI-NRI and the Rwanda Mining, Petroleum and Gas Board (RMB) as part of the PanAfGeo+ Project, Country Window Rwanda, led by PGI-NRI. The tasks identified for implementation include seismic monitoring, geohazard monitoring, and the inventory and valorisation ofpost-mining waste. Both conferences showed that Poland has great potential in the field of mineral resource mining, but is not using these opportunities. However, the implementation of so-called soft projects by PGI-NRI may contribute to the development of Poland's presence on the African continent.

2

Geological evolution of Rwanda and its contribution to the genesis of mineral resources

Ngaruye Jean Claude, Akaliza Barbara

Przegląd Geologiczny

|

2025

|

Vol. 73, nr 10

852--857

EN

The Karagwe-Ankole belt, part of Kibaran Belt and where Rwanda is located, is well known for the presence of peralkaline S-type granite-related mineralization of critical metal resources. Although the knowledge on the formation history of these mineralization has largely increased, information about the Country’ geology on large scale, mineralogy and geo¬chemistry of the ore minerals is relatively limited. The key objective of this article is to summarize and evaluate what was completed in terms of the geology and mineral resources of Rwanda, identify the gaps in knowledge and give insights on the future geo-scientific research focus. The present paper is a review of existing information focusing mainly on the regional geo-dynamism, various magmatic events, stratigraphy, structural geology and consequent links with ore mineralogy and geochemistry of different mines throughout the Republic of Rwanda, that is historically known to host cassiterite, ferberite, columbite-tantalite and gold mineralization. The mineralization occurs in quartz veins and pegmatites which are likely associated with the G4-granites of~986 +/-8 Ma, and which intruded metasedimentary sequences of Palaeo- to Mesoproterozoic age. Mineralogical investigation illustrated little variation in between the different deposits and a strong mineral zoning extending in some areas on up to 6km from the heat source of the mineralizing fluids. This research also illustrates that mineralogy is quite constant in an ore field, while geochemical variation seems to be due to changes in variation in local crystallization parameters.

3

Analiza potencjału surowcowego w otoczeniu Centralnego Portu Komunikacyjnego

Machniak Łukasz

Przegląd Geologiczny

|

2025

|

Vol. 73, nr 7

659--665

EN

The planned construction of the Central Transport Hub (CTH) requires securing vast quantities of mineral resources, particularly for the execution of large-scale earthworks. This article analyess the estimated demand for material, which, in the most likely scenario, exceeds 30 million tonnes, with the peak expected to occur in 2027-2028. An assessment was conducted to dermine the availability of mineral resources within a radius of 20-80 kilometres of the project site. The results indicate that the immediate vicinity of the CTH lacks the extraction capacity required to meet the projected demand. Effectively meeting these needs will require the exploitation of selected, currently undeveloped deposits. However, the development of these deposits is constrained by existing spatial planning regulations, which, in many cases, prevent extraction from beginning within the anticipated timeframe.

4

Analiza finansowa sektora wytwarzania i przetwarzania produktów rafinacji ropy naftowej

Ranosz Robert, Ogrodnik Romuald, Boręba Marcin, Kurach Urszula

Inżynieria Mineralna

|

2025

|

Vol. 1, no. 1

163--175

PL

Celem niniejszego artykułu jest podstawowa analiza finansowa spółek funkcjonujących w sektorze produktów rafinacji ropy naftowej. Analiza finansowa bazuje w głównej mierze na wskaźnikach rentowności, płynności, sprawności działania oraz zadłużenia. Poza analiza wskaźnikową przedstawiono również podstawowe analizę sektora dla badanych przedsiębiorstw. Przeprowadzona analiza dla przedsiębiorstw z sektora paliwowego w latach 2019–2023 ukazuje zróżnicowaną sytuację finansową firm w dynamicznie zmieniającym się otoczeniu rynkowym i geopolitycznym. Badany okres charakteryzował się istotnymi wyzwaniami, w tym pandemią COVID-19, wojną w Ukrainie, kryzysem energetycznym na Bliskim Wschodzie oraz globalnym dążeniem do ograniczenia emisji i osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 roku. Wpływ tych czynników jest widoczny w wynikach analizowanych wskaźników.

EN

The aim of this article is to provide a basic financial analysis of companies operating in the petroleum refining products sector. The analysis is primarily based on profitability, liquidity, efficiency, and leverage ratios. In addition to the ratio-based assessment, a fundamental sectoral overview for the firms examined is also presented. The review of fuel‐sector companies over the 2019–2023 period reveals a diverse financial landscape amid a rapidly evolving market and geopolitical backdrop. This timeframe was marked by significant challenges—including the COVID-19 pandemic, the war in Ukraine, the Middle East energy crisis, and the global drive to reduce emissions and achieve climate neutrality by 2050—and the impact of these factors is evident in the analyzed ratios.

5

Decommissioning of lignite mines in Poland - legal regulations regarding assurance of financial means

Uberman Robert, Naworyta Wojciech Robert

Gospodarka Surowcami Mineralnymi

|

2025

|

Vol. 41, iss. 3

93--115

EN

This article presents the evolution of legal regulations, which have played a key role in enforcing the obligation of planned mine closure. Particular attention is paid to ensuring financial resources for this purpose. Any legal regulations, in order to be effective, must provide for the necessary funds, which should be collected before the commencement of the closure process. It is difficult to determine its exact time frame and costs, which makes the task highly challenging to decision-making bodies. There is a need to match uncertain, distant expenses with precise legal provisions. The example of Polish lignite mining shows the effectiveness of decommissioning regulations. Not only will we face the effects of its closure, but also the next generation will. Unfortunately, it was not until 2001 that regulations were introduced to provide financial security to support mine closures. However, they have shortcomings because the mine closure process is planned only at the final stage of extraction rather than being initiated much earlier. Therefore, the funds collected in the Obligatory Mine Decommissioning Fund (FLZG), usually 10% of the so-called exploitation charge, are insufficient. In the case of Polish mines, payments to the FLZG cover only part of the liquidation works. Administrative actions eliminate these negative effects of the legal regulations presented above. The Polish government has secured financing for the mine liquidation process by consolidating them with lignite-fired power plants. Currently, Poland plans to build six nuclear power plants. In their case, such a consolidation step will be impossible. Therefore, taking into account the experience from lignite mining, a financial mechanism for securing their decommissioning should be created now.

PL

W artykule przedstawiono ewolucję przepisów, które odgrywały ważną rolę w egzekwowaniu obowiązku likwidacji kopalń. Szczególną uwagę zwrócono na zapewnienie środków finansowych na ten cel. Wszelkie regulacje prawne, aby były skuteczne, muszą przewidywać mechanizm zgromadzenia tych środków przed rozpoczęciem procesu likwidacji. Trudność dotyczy możliwości określenia jego dokładnych ram czasowych i finansowych, co sprawia, że zadanie to jest niezwykle trudne. Istnieje bowiem konieczność dopasowania niepewnych, odległych wydatków do precyzji wymaganej od przepisów prawa. Na przykładzie polskiego górnictwa węgla brunatnego przedstawiono efektywność omawianych regulacji. Nie tylko nasze, ale i kolejne pokolenie zmierzy się ze skutkami jego zamknięcia. Niestety, dopiero w 2001 roku wprowadzono szereg przepisów mających na celu zabezpieczenie finansowe likwidacji kopalń. Zasadniczą ich wadą jest to, że obowiązek szczegółowego planowania procesu likwidacji kopalni przypada dopiero na końcowy etap wydobycia, a nie dużo wcześniej. Dlatego środki zgromadzone w Funduszu Likwidacji Zakładu Górniczego (FLZG), zwykle gromadzone w wysokości 10% opłaty eksploatacyjnej, są niewystarczające. W przypadku polskich kopalń wpłaty do FLZG pokrywają tylko część kosztów prac likwidacyjnych. Te negatywne skutki przedstawionych powyżej luk prawnych są niwelowane przez działania administracyjne. Polski rząd zabezpieczył finansowanie procesu likwidacji kopalń poprzez ich konsolidację z elektrowniami opalanymi węglem brunatnym. Obecnie planowana jest w Polsce budowa 6 elektrowni jądrowych, w których przypadku takie postępowanie będzie niemożliwe. Dlatego już teraz, uwzględniając doświadczenie z górnictwa węgla brunatnego, należy stworzyć mechanizm finansowego zabezpieczenie ich likwidacji.

6

Chemia stosowana w branżach realizujących prace przy pomocy płynów wiertniczych w świetle zmieniającego się otoczenia biznesowego

Marchacz Łukasz

Wiadomości Naftowe i Gazownicze

|

2024

|

R. 27, Nr 10 (308)

14-17

PL

Koniec roku 2020 i pierwszy kwartał br. przyniosły sukcesywny wzrost cen surowców chemicznych stosowanych do produkcji. Jest to spowodowane ich ograniczoną dostępnością, wynikającą m.in. ze znacznie zwiększonego popytu w Chinach, gdzie gospodarka ruszyła z pełną mocą. Przerwanie łańcuchów dostaw w wyniku pandemii COVID-19 odbiło się na dostępności kontenerów, które znalazły się w różnych częściach świata. To z kolei spowodowało znaczący wzrost cen transportu morskiego. Głównym czynnikiem powodującym wzrost cen surowców był rosnący popyt w Azji i Europie. Produkcja przemysłowa Chin – która częściowo poradziła sobie z epidemią COVID-19– ruszyła z pełną mocą, dlatego gwałtownie zwiększyło się tam też zapotrzebowanie na surowce. To z kolei spowodowało braki na rynku. Popyt przewyższył podaż, co implikuje podwyżki. Także fabryki produkujące surowce w tym czasie nie osiągnęły pełni swoich mocy, a ponieważ utrzymywała się duża niepewność w związku z COVID-19, nie było jasne, kiedy osiągną swoje maksimum produkcyjne i uzupełnią podaż.

EN

The end of 2020 and the first quarter of this year brought a gradual increase in the prices of raw materials chemical substances used in production. This is due to their limited availability, resulting from significantly increased demand in China, where the economy has started at full capacity. The disruption of supply chains as a result of the COVID-19 pandemic has affected the availability of containers that have found their way to different parts of the world. This, in turn, has resulted in a significant increase in the prices of maritime transport. The main driver of the increase in commodity prices was growing demand in Asia and Europe. China’s industrial production - which has partially coped with the COVID-19 pandemic - has started at full capacity, which is why the demand for raw materials has also increased rapidly. This, in turn, caused shortages in the market. Demand has exceeded supply, which implies price increases. Also, the factories producing raw materials at that time did not reach their full capacity, and as high uncertainty due to COVID-19 persisted, it was unclear when they would reach their maximum production and replenish supply.

7

Increasing the Efficiency of Froth Flotation to Maximize Production of Coking Coal Concentrates in the Aspect of Sustainable Management of Natural Resources

Kowol Daniel, Matusiak Piotr, Jendrysik Sebastian, Czardybon Agata, Ignasiak Karina, Bigda Joanna

Inżynieria Mineralna

|

2024

|

Vol. 2, no. 1

125--133

EN

Coking coal, due to its limited availability and the role and importance of steel as a raw material, essential in almost all industries, has been on the list of critical raw materials in the EU for many years. The article presents the results of laboratory tests of impact of the selected factors (feed parameters, process parameters, reagents) on the effectiveness of flotation, which is a commonly used method for beneficiation of fine coking coal grains. The large number of variables and significant differences in results clearly indicate the need for more detailed tests before each new application of flotation beneficiation technology. Selection of parameters that guarantee maximization of production from the point of view of rational and sustainable management of resources while minimizing the negative impact of the effects of this process on the environment should be the result of these tests.

PL

Węgiel koksowy z uwagi na jego ograniczoną dostępność oraz rolę i znaczenie stali jako surowca, który jest niezbędnym materiałem wykorzystywanym praktycznie we wszystkich gałęziach przemysłu, znajduje się od wielu lat na liście surowców krytycznych w UE. W artykule przedstawiono wyniki badań laboratoryjnych wpływu wybranych czynników (parametry nadawy, parametry procesowe, odczynnik) na skuteczność procesu flotacji, powszechnie stosowanej metody wzbogacania drobnych ziaren węgla koksowego. Duża liczba zmiennych i znaczące różnice w wynikach wyraźnie wskazują na konieczność prowadzenia szczegółowych badań przed każdym nowym zastosowaniem technologii wzbogacania flotacyjnego. Efektem tych badań powinien być dobór parametrów gwarantujących maksyma-lizację produkcji z punktu widzenia racjonalnej i zrównoważonej gospodarki zasobami przy zminimalizowaniu negatywnego oddziały-wania efektów tego procesu na środowisko.

8

Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstw z branży surowcowej w Polsce za lata 2018–2022

Ranosz Robert, Fuksa Dariusz, Kret Yana, Mucha Kamil

Inżynieria Mineralna

|

2024

|

Vol. 3, no. 2

art. no. 87

PL

Celem niniejszego artykułu jest podstawowa analiza finansowa spółek funkcjonujących w sektorze surowców mineralnych. Analiza finansowa bazuje w głównej mierze na wskaźnikach rentowności, płynności, sprawności działania oraz zadłużenia. Poza analiza wskaźnikową przedstawiono również podstawowe wielkości finansowe takie jak: zysk netto, poziom aktywów oraz kapitału własnego. Wyniki analizy pozwoliły na stwierdzenie, iż branża surowców mineralnych w latach 2018–2022 jako całość miała satysfakcjonujące wyniki. W analizowanych latach wyróżniają się dwa sektory a mianowicie związanych z wydobyciem węgla kamiennego i górnictwem pozostałych rud metali nieżelaznych. Sektorami, które osiągały nieco gorsze wyniki to sektory wydobycia torfu oraz żwiru, piasku, gliny i kaolinu.

EN

The aim of this article is to provide a basic financial analysis of companies operating in the mineral resources sector. The financial analysis primarily focuses on profitability, liquidity, operational efficiency, and debt ratios. In addition to the ratio analysis, key financial figures such as net profit, asset levels, and equity were also presented. The analysis results indicate that the mineral resources sector as a whole performed satisfactorily in the years 2018–2022. Among the analyzed years, two sectors stand out, namely coal mining and the mining of other non-ferrous metal ores. The sectors that performed slightly worse were peat extraction and the mining of gravel, sand, clay, and kaolin.

9

Analiza efektywności finansowej Orlen S.A. za lata 2015–2022

Ranosz Robert, Fuksa Dariusz, Szczudrawa Jan, Mucha Kamil

Inżynieria Mineralna

|

2024

|

Vol. 3, no. 2

art. no. 88

PL

Artykuł analizuje kondycję finansową Orlen S.A., jednego z największych przedsiębiorstw paliwowo-energetycznych w Europie Środkowo-Wschodniej. Celem analizy była ocena rentowności, płynności finansowej oraz poziomu zadłużenia firmy tak aby poznać odpowiedz na pytania jaka jest kondycja finansowa przedsiębiorstwa oraz jak zarządza ono posiadanym kapitałem. Analizę oparto o wskaźniki rentowności ROS, ROA i ROE, wskaźniki bieżącej oraz przyspieszonej płynności finansowej wraz ze wskaźnikiem środków pieniężnych, a także o wskaźniki zadłużenia. Przedstawiono wyniki wraz z interpretacją oraz niezbędną teorie potrzebną do zrozumienia wykonanych obliczeń.

EN

This article examines the financial condition of Orlen S.A., one of the largest fuel and energy companies in Central and Eastern Europe. The analysis aimed to assess the company's profitability, financial liquidity, and debt levels to answer questions regarding the financial health of the enterprise and its capital management practices. The analysis was based on profitability indicators such as ROS, ROA, and ROE, current and quick liquidity ratios, along with the cash ratio, as well as debt indicators. The results are presented with interpretations and include the necessary theoretical background to understand the performed calculations.

10

Sustainable management of hard coal resources implemented by identifying risk factors in the mining process

Sobczyk Eugeniusz Jacek, Kulpa Jarosław, Kopacz Michał, Sałamaga Marcin, Sobczyk Wiktoria

Gospodarka Surowcami Mineralnymi

|

2024

|

T. 40, z. 3

23--48

EN

Dealing with risk and addressing risk consequences constitute indispensable and specific elements of every business activity. The aim of this paper has been to assess the level of risk connected with the process of exploitation of hard coal deposits used for the production of coke in Poland, that is why a methodology has been developed which takes into account the impact of significant risk factors resulting from both geological and mining conditions upon unit cost of coal mining. This methodology constitutes a comprehensive approach to sustainable management of hard coal resources. The key source of information pertaining to exploitation risk factors is the digital geological model of hard coal deposit which has been developed. It comprises a structural model as well as a quality model of the basic quality parameters of coal. Structural models and coal quality models have been developed on the basis of litho-stratigraphic profiles from geological exploratory boreholes and underground observations (boreholes drilled from underground workings and their profiling). The structural grid model also contains information on tectonic disturbances (faults) or sedimentation disturbances (intercalations, wash-outs, and the like). The digital model was used as the basis for devising time schedules of development and preparatory works, as well as coal extraction proper. Historical results of mining and economic data from 81 longwalls mined in the years 2016-2022 have been used for the purpose of analysis of the impact of risk factors on unit operating costs. The analysis comprised a total of 23 criteria which influence the costs of mining. From that group, 10 risk factors have been selected by means of statistical analysis using segmented regression, these factors have been utilized to make an assessment of the forecast concerning risk factor level for zones of the deposit meant for mining until the year 2035. The risk factors taken into account were those which are due to natural hazards, geological structure of the deposit (coal seam) and technical limitations. Risk factor (RF) indicator has been developed, for its construction the Fuzzy Analytic Hierarchy Process (FAHP ) has been used. The value of RF, which expresses the aggregated form of variability concerning individual factors pertaining to geology and mining, has been used to determine the adjusted own risk assessment when estimating the economic efficiency of the coking coal deposit for 8 exploitation zones with the use of discounted cash flow method. The assessed average value of RF for the entire deposit amounted to 0.29. The lowest level of RF was noted in case of zone W (RF = 0.17), whereas the highest value of risk occurs in zone PN (RF = 0.64). The values of RF were used to calculate the rate of discount as consolidated measure of own risk, when assessing investment projects in mining. For zone W with the lowest risk of mining the discount rate amounts to 8.34%, whereas in case of zone PN which has the highest risk level, it amounts to 15.02%. Assessing the level of mining risk provides the possibility to optimize the cost of mining, and may be utilized for making decisions concerning the sequence and time of mining from particular zones of the deposit.

PL

Radzenie sobie z ryzykiem z jego konsekwencjami to nieodzowny i specyficzny element każdego działania biznesowego. Celem artykułu była ocena poziomu ryzyka związanego z procesem eksploatacji złóż węgla kamiennego wykorzystywanych do produkcji koksu w Polsce, dlatego opracowano metodykę uwzględniającą wpływ istotnych czynników ryzyka wynikających zarówno z warunków geologicznych, jak i górniczych, na koszt jednostkowy wydobycia węgla. Metodologia ta stanowi kompleksowe podejście do zrównoważonego zarządzania zasobami węgla kamiennego. Kluczowym źródłem informacji o czynnikach ryzyka eksploatacyjnego jest opracowany cyfrowy model geologiczny złoża węgla kamiennego. Zawiera model strukturalny oraz model jakościowy podstawowych parametrów jakościowych węgla. Modele strukturalne i modele jakości węgla opracowano na podstawie profili litostratygraficznych z odwiertów badań geologicznych i obserwacji podziemnych (otwory wiertnicze z wyrobisk podziemnych i ich profilowanie). Model siatki strukturalnej zawiera również informacje o zaburzeniach tektonicznych (uskokach) lub zaburzeniach sedymentacji (interkalacje, wymywania itp.). Model cyfrowy posłużył jako podstawa do opracowania harmonogramów prac rozwojowych, przygotowawczych i samego wydobycia węgla. Do analizy wpływu czynników ryzyka na jednostkowe koszty operacyjne wykorzystano historyczne wyniki badań górniczych i dane ekonomiczne z 81 ścian eksploatowanych w latach 2016-2022. W analizie wzięto pod uwagę łącznie 23 kryteria wpływające na koszty wydobycia. Z tej grupy wyłoniono 10 czynników ryzyka w drodze analizy statystycznej metodą regresji segmentowej, na podstawie których dokonano oceny prognozy poziomu czynników ryzyka dla stref złoża przeznaczonych do eksploatacji do roku 2035. Wzięto pod uwagę czynniki ryzyka, które wynikają z zagrożeń naturalnych, budowy geologicznej złoża (pokład węgla) oraz ograniczeń technicznych. Opracowano wskaźnik czynnika ryzyka (RF), do jego budowy wykorzystano proces Fuzzy Analytic Hierarchy Process (FAHP ). Wartość współczynnika RF, wyrażająca zagregowaną postać zmienności poszczególnych czynników geologiczno-górniczych, posłużyła do wyznaczenia skorygowanej własnej oceny ryzyka przy szacowaniu efektywności ekonomicznej złoża węgla koksującego dla 8 stref eksploatacyjnych przy zastosowaniu zdyskontowanych metoda przepływu środków pieniężnych. Oszacowana średnia wartość RF dla całego złoża wyniosła 0,29. Najniższy poziom RF odnotowano w strefie W (RF = 0,17), natomiast największa wartość ryzyka występuje w strefie PN (RF = 0,64). Wartości RF posłużyły do obliczenia stopy dyskonta jako skonsolidowanej miary ryzyka własnego przy ocenie projektów inwestycyjnych w górnictwie. Dla strefy W o najniższym ryzyku eksploatacyjnym stopa dyskontowa wynosi 8,34%, natomiast dla strefy PN o najwyższym poziomie ryzyka wynosi 15,02%. Ocena poziomu ryzyka eksploatacyjnego daje możliwość optymalizacji kosztów wydobycia i może być wykorzystana do podejmowania decyzji dotyczących kolejności i czasu eksploatacji poszczególnych stref złoża.

11

Wśród białych gór piasku

Podsędek Sebastian

Surowce i Maszyny Budowlane

|

2023

|

nr 1

31--35

PL

W Tomaszowskich Kopalniach Surowców Mineralnych ,,Biała Góra" wydobywa się najczystszy piasek kwarcowy, w którym zawartość tlenku krzemu wynosi powyżej 99%. Eksploatacja złóż piasków szklarskich w tym rejonie Polski ma długą, ponad 100-letnią historię, a niedawna inwestycja w nowy zakład produkcyjny pozwoli na dalszy rozwój firmy.

12

Kruszywa, cement, wapno : razem czy osobno?

Skibiński Tytus

Surowce i Maszyny Budowlane

|

2023

|

nr 2

28--36

PL

W artykule przedstawiłem własne rozwiązanie pozwalające wytwarzać bezemisyjnie zaprawy budowlane według 17 receptur. Umożliwi to wdrożenie i poszerzy dostępność dostosowanych do receptur, standaryzowanych jakościowo i ilościowo surowców mineralnych w postaci wilgotnego kruszywa drobnego 0-1 mm, kruszywa drobnego 0-2 mm oraz wilgotnego kruszywa grubego 2-8 mm. Równoczesna dostępność surowców wiążących w postaci cementu w stałej dawce wagowej i wapna oraz ich standaryzacja dopasowana do receptur, służyć ma realizacji poprzez wybór rodzaju zaprawy i dobór prefabrykowanych elementów wg instrukcji.

13

Akustycznie o kruszywach drobnych

Skibiński Tytus

Surowce i Maszyny Budowlane

|

2023

|

nr 1

42--47

PL

Opisany w artykule, zgłoszony do Urzędu Patentowego dźwiękkochłonny panel, to innowacyjne rozwiązanie wykorzystujące kruszywa kwarcowe pochodzenia geologicznego o drobnych uziarnieniach.

14

Rola i znaczenie polskich portów morskich w kształtowaniu bezpieczeństwa energetycznego kraju

Kaźmierczak Maciej

Rocznik Bezpieczeństwa Morskiego

|

2023

|

R. XVII

225--266

PL

Bezpieczeństwo energetyczne rozumiane jest jako odporność gospodarki na możliwe zakłócenia w sferze podstawowych surowców mineralnych oraz w sferze energetycznej państwa. Istotnym elementem gospodarki surowcami mineralnymi naszego kraju jest obrót surowcami energetycznymi (węgiel, ropa naftowa, gaz ziemny). Strategiczne znaczenie dla funkcjonowania całej gospodarki ma przemysł paliwowo-energetyczny. Jego ważność wynika stąd, iż warunkuje on funkcjonowanie wszystkich pozostałych elementów gospodarki. Warunkiem koniecznym jest zapewnienie warunków bezpieczeństwa dostaw. Prezentowany materiał jest próbą zbadania bezpieczeństwa energetycznego Polski związanego z importem (pozyskaniem) węgla kamiennego, ropy naftowej i gazu z uwzględnieniem przepustowości głównych, posiadających strategiczne znaczenie dla gospodarki naszego kraju, portów morskich w Gdańsku, Gdyni, Świnoujściu i Szczecinie.

EN

Energy security is understood as the resistance of the economy to possible disruptions in the sphere of basic mineral resources and in the energy sphere of the state. An important element of the economy of mineral resources in our country is trading in energy resources (coal, petroleum, natural gas). The fuel and energy industry is of strategic importance for the functioning of the entire economy. Its importance stems from the fact that it determines the functioning of all other elements of the economy. A necessary condition is to ensure supply security conditions.The presented material is an attempt to examine Poland's energy security related to the import (acquisition) of hard coal, crude oil, and gas, taking into account the main throughputs of strategic importance for the economy of our country, sea ports in Gdańsk, Gdynia, Świnoujście, and Szczecin.

15

Organiczne tynki cienkowarstwowe na bazie mączek kwarcowych SKSM

Suchoń Katarzyna, Rajczakowska Danuta

Polimery dla Biznesu

|

2023

|

nr 1

5--10

PL

Strzeblowskie Kopalnie Surowców Mineralnych w Sobótce są największym i najstarszym krajowym dostawcą surowców skaleniowych. Spółka w swojej ofercie posiada: grysy i mączki skaleniowe, mączki kwarcowe oraz kruszywa granitowe. Mimo długoletniej tradycji firma podąża za nowoczesnymi innowacyjnymi technologiami, wciąż dostosowując swoją ofertę do trendów rynkowych i środowiskowych oraz dbając o co raz wyższą jakość obsługi Klienta.

EN

Strzeblowskie Mineral Mines in Sobótka is the largest and oldest domestic supplier of feldspar raw materials. The company's product range has: feldspar grits and powders, quartz powders and granite aggregates. Despite its long-standing tradition, the company keeps up with modern innovative technologies, constantly adapting its offerings to market and environmental trends and ensuring an ever-higher quality of customer service.

16

Influence of Nonlinear Shear Modulus Change of Elastomeric Shell of a Composite Tractive Element with a Damaged Structure on its Stress State

Belmas Ivan, Kolosov Dmytro, Onyshchenko Serhii, Bilous Olena, Tantsura Hanna

Inżynieria Mineralna

|

2023

|

no. 1

147--154

EN

Purpose. Determination of a dependency of a stress state for composite elastomer-cable tractive element with a broken structure on a nonlinear dependency of shear modulus on deformations in the elastomeric shell. Methods. Analytical solution of a model of a composite tractive element with disturbed structure and a deformation-dependent shear modulus of an elastomeric shell. Findings. Algorithm for determining a stress state of a composite tractive element with broken structure and a deformation-dependent shear modulus. Scientific novelty. Character of dependency for a stress state of a composite tractive element on a nonlinear dependency of shear modulus on deformations. Practical significance. A possibility to determine the dependency of a stress state of a composite elastomer-cable tractive element on a nonlinear shear modulus. Scientific novelty. Character of dependency for a stress state of a composite tractive element on a nonlinear dependency of shear modulus on deformations. Practical significance. A possibility to determine the dependency of a stress state of a composite elastomer-cable tractive element on a nonlinear shear modulus allows considering the effect of this phenomenon on the tractive element strength and ensures an increase of its operational safety.

PL

Artykuł przedstawia studium i analizę funkcjonalną wymagań światowego przemysłu metalurgicznego co do jakości rud żelaza w podziemnych kopalniach Ukrainy. Stwierdzono zależności wpływu kształtu i parametrów przestrzeni kompensacyjnych na ich stateczność i wskaźniki jakości rudy. Udowodniono, że komora wyrównawcza w kształcie trapezu pionowego charakteryzuje się największą stabilnością i jest stabilna w zakresie wszystkich rozważanych głębokości, nawet w rudach o twardości 3–5 punktów. Mniejszą stateczność wykazuje komora kompensacji pionowej o kształcie sklepionym z niewielkimi spadkami w przyczółku sklepienia komory w rudach o twardości 3–5 punktów na głębokości 2000 m. Komora z opadami o rożnym natężeniu występuje w dolnej części nachylonych odsłonięć namiotu w rudach o twardości 3–5 punktów na głębokości 1750 m lub większej. Pomieszczenie kompensacji poziomej ma najmniejszą stateczność; spadki występują w rudach o twardości 3–5 punktów na głębokości 1400 m, a na głębokościach 1750–2000 m pozostają stabilne tylko w rudach twardszych. Stwierdzono, że zastosowanie komór kompensacyjnych o dużej stabilności umożliwia osiągnięcie ich maksymalnej objętości, zwiększenie ilości wydobywanej czystej rudy, zmniejszenie jej rozrzedzenia, poprawę jakości wydobywanej masy rudy, a co za tym idzie, wzrost jej ceny i konkurencyjności rynkowej.

17

Regulacje prawne w zakresie dopuszczania surowcowych kopalin do obrotu w postaci środków poprawiających właściwości gleb lub środków wapnujących

Antonkiewicz Jacek, Skuta Ireneusz, Pożyczka Rafał

Górnictwo Odkrywkowe

|

2023

|

R. 64, nr 2

50--56

PL

Ustawa o nawozach i nawożeniu oraz rozporządzenia do ustawy pozwalają na wprowadzenie do obrotu nowych środków nawozowych, opracowanych na podstawie naturalnych kopalin, surowców mineralnych oraz odpadów mineralnych i organicznych, które spełniają określone wymagania w zakresie zanieczyszczeń chemicznych (np. metale ciężkie – Cr, Cd, Ni, Pb, Hg, As) oraz zanieczyszczeń biologicznych (żywych jaj pasożytów jelitowych: Ascaris sp., Trichuris sp., Toxocara sp., bakterii z rodzaju Salmonella). Środki nawozowe otrzymywane na bazie surowców mineralnych, na przykład o charakterze wapniowym, mogą być wprowadzone do obrotu, pod warunkiem zachowania minimalnej ilości składników pokarmowych oraz przy zachowaniu limitów metali ciężkich i innych pierwiastków potencjalnie toksycznych, takich jak kadmu (Cd) i ołowiu (Pb), czy arsenu (As). Z analizy składu chemicznego powinno wynikać, że surowce mineralne w postaci środka nawozowego, wapnującego, nie stanowią potencjalnego źródła metali ciężkich dla gleby. Środki nawozowe są bezpieczne dla środowiska i po pozytywnej opinii wydanej przez IUNG-PIB w Puławach mogą utracić status materiału odpadowego. Następnie surowce te mogą być wprowadzone do obrotu w postaci środka poprawiającego właściwości gleby lub środka wapnującego.

EN

The Act on Fertilizers and Fertilization and the Regulations to the Act allow for the marketing of new fertilizers, developed on the basis of natural minerals, mineral raw materials as well as mineral and organic waste, which meet specific requirements in terms of chemical impurities (e.g. heavy metals – Cr, Cd, Ni, Pb, Hg, As) and biological contaminants (live eggs of intestinal parasites: Ascaris sp., Trichuris sp., Toxocara sp., Salmonella bacteria). Fertilizers agents based on mineral raw materials, e.g. calcium, may be placed on the market, provided that the minimum amount of nutrients is maintained and the limits of heavy metals such as cadmium (Cd) and lead (P b), arsenic (As) are observed. The analysis of the chemical composition should show that mineral raw materials in the form of a fertilizer and liming agent are not a potential source of heavy metals for the soil. Fertilizers agents are safe for the environment and, after a positive opinion issued by IUNG-PIB in Puławy, may lose the status of a waste material. These raw materials can then be placed on the market in the form of a soil improver or liming agent.

18

Characteristics of sand recovered from the municipal wastewater treatment plant

Górka Justyna, Poproch Dominika, Cimochowicz-Rybicka Małgorzata, Łuszczek Bartosz

Gospodarka Surowcami Mineralnymi

|

2023

|

T. 39, z. 2

109--123

EN

This article investigates the possibilities of the recovery of raw materials at the Kraków-Płaszów municipal wastewater treatment plant (WWTP). The materials include sand coming with raw sewage and delivered by septic tankers, after cleaning sewage systems. Following the Regulation of the Minister of Climate (January 2020), sand from grit chambers is classified in the waste catalog as waste, with the code of 19 08 02. (Journal of Laws of 2020, item 10). The purchase of very efficient units has optimized the grit chamber operation and minimized the amount of waste generated as well as being an odor nuisance. The paper presents a mass balance for sand collected at the WWTP. Due to the use of new sand separators, the amount of this waste has been reduced by 28%. The paper presents the sieve curves of sand collected at the wastewater treatment plant and during the cleaning of sewage wells, as well as for sand mixtures. The sand mixture was prepared to allow some variations in the grain size characteristics of the sand. The graining differentiation indexes and curvature indexes were calculated. In addition, in laboratory tests, the leachability of heavy metals and the content of dry matter (DM) and dry mineral matter (DMM) were determined. The laboratory tests confirmed the reduction of organic solids to a level below 3% of dry weight; the content of heavy metals remained below the level of detection. The experiments confirmed that sand from the WWTP can be used as fine-grained aggregate in the production of concrete.

PL

W artykule przedstawiono możliwości odzysku surowców z miejskiej oczyszczalni ścieków Kraków-Płaszów. Do surowców tych zalicza się: piasek ze ścieków dopływających miejską siecią kanalizacyjną oraz piasek z czyszczenia sieci kanalizacyjnej dowożony samochodami asenizacyjnymi. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu ze stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2020 r., poz. 10) piasek z piaskowników klasyfikowany jest jako odpad o kodzie 19 08 02. Zastosowanie wysokosprawnych urządzeń pozwoliło zoptymalizować pracę piaskowników, zminimalizować ilość wytwarzanych odpadów, a także zmniejszyć ich uciążliwość zapachową. W pracy przedstawiono bilans ilościowy piasku pochodzącego z oczyszczalni ścieków. Dzięki zainstalowaniu nowych separatorów zmniejszeniu uległa ilość generowanego piasku o 36%. Przedstawiono krzywe sitowe piasku pochodzącego z oczyszczalni ścieków i z procesu czyszczenia studzienek kanalizacyjnych oraz ich mieszaniny w ustalonych proporcjach. Mieszanie miało na celu zmianę charakterystyki uziarnienia piasku. Obliczono wskaźniki różnoziarnistości oraz wskaźniki krzywizny uziarnienia. Ponadto wykonano analizy laboratoryjne piasku, tj. badania wymywalności metali ciężkich oraz zawartości suchej masy i suchej masy organicznej. Badania laboratoryjne potwierdziły skuteczność redukcji związków organicznych do poziomu poniżej 3% suchej masy oraz wartości metali ciężkich znajdowały się poza zakresem oznaczalności. Na podstawie oceny składu ziarnowego oraz analiz laboratoryjnych udowodniono, że piasek z oczyszczalni ścieków może być wykorzystany jako kruszywo drobnoziarniste w produkcji betonu.

19

Research about building the management for mineral software. Case Study in the Tuyen Quang Province

Nguyen Phi Hung, Bui Manh Tung, Nguyen Caokhai, Nguyen Thi Kim Thanh

Gospodarka Surowcami Mineralnymi

|

2022

|

T. 38, z. 1

151--169

EN

Mining industry is an important sector that produces materials for other industries, also plays an important role in economic and social development, especially in a developing country like Vietnam. However, mineral mining can destroy the environment and deplete resources over time. The biggest challenge for state managers is to balance the conflict between the mining planning, development planning of other economic sectors and environmental issues. One of the solutions is to replace backward, manual extraction tools with the application of the modern computer (Modernize government administration). In Viet Nam, at present, the provincial management agency of mines faces up with difficult problems such as: backward management method, lowly informative level, not using the current data effectively, even some areas can manage data well but can hardly and lowly share them, the current softwares are mainly document management, most of maps are stored on paper, digital map manage is not really cared. The traditional procedure and technology needs to be innovated by the way of enhancing to synthetically manage mineral resources, this can advance speed and quality of data processing, reduce the burden on employees and raise the level of office automation. The article uses the open code ASP.NET combined with GIS (Geographic Information Systems), based on the mineral economic development planning map in Tuyen Quang province, tools for editing, storing and extracting informaion are built detailedly for activities in mines from the beginning to the end of mining process. As a result, managers and authorities can easily search information for their work.

PL

Przemysł wydobywczy jest ważnym sektorem produkującym surowce dla innych gałęzi przemysłu, odgrywa również ważną rolę w rozwoju gospodarczym i społecznym, zwłaszcza w kraju rozwijającym się, takim jak Wietnam. Jednak wydobycie kopalin może z biegiem czasu niszczyć środowisko przyrodnicze i sczerpywać ich zasoby. Największym wyzwaniem dla dyrektorów spółek państwowych jest zrównoważenie konfliktu między planowaniem górniczym, planowaniem rozwoju innych sektorów gospodarki oraz kwestiami ochrony środowiska. Jednym z rozwiązań jest zastąpienie prymitywnych, ręcznych narzędzi do zarzadzania wydobyciem kopalin przez nowoczesne komputery (modernizacja administracji rządowej). W Wietnamie regionalna agencja zarządzania kopalniami boryka się obecnie z trudnymi problemami, takimi jak: zacofany sposób zarządzania, niski poziom informacyjny czy nieefektywne wykorzystanie aktualnych danych. Obecne oprogramowanie to głównie zarządzanie dokumentami, większość map jest w wersji papierowej, zarządzanie mapami cyfrowymi nie jest tak naprawdę ważne. Tradycyjna procedura i technologia wymagają innowacji poprzez usprawnienie syntetycznego zarządzania zasobami mineralnymi, co może przyspieszyć i poprawić jakość przetwarzania danych, zmniejszyć obciążenie pracowników i podnieść poziom automatyzacji biura. Artykuł wykorzystuje otwarty kod ASP.NET w połączeniu z GIS (Geographic Information Systems), w oparciu o mapę planowania rozwoju gospodarki surowcami mineralnymi w prowincji Tuyen Quang, narzędzia do edycji oraz przechowywania i wydobywania informacji są budowane szczegółowo dla działań w kopalniach od początku do końca procesu wydobycia. Dzięki temu kadra zarządzająca i władze regionalne mogą łatwo wyszukiwać informacje dotyczące swojej pracy.

20

Otrzymywanie nanomateriałów przez magnezotermiczną redukcję minerałów

Huczko Andrzej, Bystrzejewski Michał, Dąbrowska Agnieszka, Cyrański Michał, Dobrzycki Łukasz, Tiwari Santosh K., Fronczak Maciej, Pandey Manoj, Bogati Rabisharan, Kafle Bhim, Subedi Deepak Prasad

Przemysł Chemiczny

|

2021

|

T. 100, nr 3

250--256

PL

Naturalne tanie i szeroko dostępne surowce mineralne, takie jak krzemionka, kalcyt, magnezyt, syderyt czy dolomit, mogą być przetwarzane metodą redukcji magnezotermicznej w kierunku otrzymania nowych nanomateriałów. Minerały węglanowe zawierające węgiel w ilości do kilkunastu % mas., mogą być źródłem nanostruktur węglowych. Tego typu surowce wyjściowe poddano przeróbce chemicznej metodą syntezy spaleniowej w celu otrzymania nowych nanomateriałów, zawierających także krzem oraz trójwymiarowe struktury grafeno-pochodne. Przeprowadzono dodatkowe badania rozpoznawcze właściwości adsorpcyjnych otrzymanych produktów.

EN

SiO₂, Mg formate, dolomite and siderite were reduced with Mg at above 2000 K to produce C and Si nanoparticles. The products after purifin. showed an ordered structure with some defects and had a good capacity for adsorption of 4-chlorophenol from its aq. soln.