Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Analiza źródeł zanieczyszczenia miasta Rzeszowa

Kalda G., Kwaśniak K., Sokolan J.

Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury / Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture

|

2017

|

z. 64, nr 4/I

73--86

PL

W artykule prezentowano analizę takich źródeł zanieczyszczenia miasta Rzeszowa, jak zakłady przemysłowe i komunalne, które są źródłami zanieczyszczenia wód powierzchniowych i podziemnych miasta Rzeszowa. Także przeanalizowano zanieczyszczenie gleby miasta, powietrza i środowiska źródłami hałasu. Rozwój gospodarczy miasta Rzeszowa, a przede wszystkim wzrost produkcji przemysłowej oraz procesy urbanizacyjne stwarzają poważne zagrożenie dla zasobów wód powierzchniowych i podziemnych, powietrza i gleby. Pokazano, że zawartości poszczególnych substancji i metali ciężkich w wymienionych jednolitych częściach wód powierzchniowych w Rzeszowie nie przekraczają wartości normatywnych. Do najbardziej rozpowszechnionych zanieczyszczeń gleby Rzeszowa można zaliczyć metale ciężkie (np. ołów, rtęć, miedź, kadm); związki organiczne (pestycydy); sole siarczany, azotany, chlorki. Do głównych źródeł emisji zanieczyszczeń antropogenicznych do gleby na terenie Rzeszowa zalicza się procesy produkcyjne w zakładach przemysłowych; procesy spalania paliw na cele energetyczne i transport. Na stan powierza w Rzeszowie wpływa przede wszystkim emisja liniowa i powierzchniowa. Sektor komunalno-bytowy w dużej mierze odpowiada za zwiększone stężenia pyłu zawieszonego oraz benzo(a)pirenu w sezonie grzewczym. Stosowane w gospodarstwach domowych niskosprawne urządzenia i instalacje kotłowe, ich zły stan techniczny, nieprawidłowa eksploatacja, a także spalanie złej jakości paliw i odpadów komunalnych są główną przyczyną tzw. niskiej emisji. Największe przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu można zaobserwować na obszarach sąsiadujących z drogami krajowymi, drogą wojewódzką, a także w centrum miasta, czyli w miejscach, gdzie odbywa się największy ruch pojazdów.

EN

The article has presented analysis such sources of contamination the city of Rzeszow, as industrial plants and municipal facilities, which are source devastation surface waters and groundwater the city of Rzeszow. Also analyzed contamination of soil, air and environment the source of noise. Economy development the city of Rzeszow, but the most of all increase industrial productions and urbanization process created real danger for deposits surface waters and groundwater, air and soil. In the article presented analyzed environmental contaminations the city of Rzeszow from industrial and municipal types of sources. Shown, that the contents of individual substances and heavy metals in listed uniform parts of surface waters in Rzeszow not exceed normative values. To the most prevalent Rzeszow soil contaminants may include the heavy metals (e.g. lead, mercury, copper, cadmium); organic compounds (pesticides); salts, sulfates, nitrates, chlorides. To main sources emission of anthropogenic contamination to soil on territory of Rzeszow may include manufacturing processes in industrial plants; combustion of fuels for energy purposes and transport. For condition of air in Rzeszow depends first of all linearly and surface emission. The public utilities sector are largely response for increased concentration of particulate matter and benzo(a)pyren in heating season. Used in households low-efficiency device and boilers, their bad technical condition, incorrect exploitation and also combustion bad quality of fuels and garbage are main cause the so-called low emission. The biggest excessive norms of noise can observed on areas neighbouring with national routes, voivodeship route and also the city-center, in the other words in places, which hosts the largest traffic.

2

Analiza stanu gospodarki odpadami w powiecie Lesko

Kalda G., Rajchel A.

Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury / Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture

|

2017

|

z. 64, nr 4/II

77--89

PL

W artykule zaprezentowano analizę stanu gospodarki odpadami w powiecie Lesko województwa podkarpackiego. Przeanalizowano gospodarkę odpadami komunalnymi na poziomie gminnym, a także gospodarkę odpadami przemysłowymi i medycznymi wytwarzanymi na terenie omawianego powiatu. Pokazano, że w przeciągu ostatnich 5 lat powstało około 117-125 mln Mg odpadów przemysłowych, z których około 72% zostało poddane odzyskowi; około 26% zostało unieszkodliwione; około 2% zmagazynowano. Produkcja mniejszych ilości odpadów komunalnych przez mieszkańców powiatu może być spowodowana większą świadomością ekologiczną mieszkańców poprzez wykorzystywanie materiałów wielokrotnego użytku. Prawdopodobnie może mieć to również związek ze zużyciem odpadów do ogrzewania poprzez spalanie ich w gospodarstwach domowych. Zjawisku temu sprzyja konieczność segregacji odpadów przez mieszkańców. Zmniejszenie ilości odpadów może być związane ze zmniejszającą się liczbą mieszkańców powiatu. Zauważalne są zmiany w ilości wyprodukowanych odpadów na terenie gminy, a także zmiany w składzie odpadów. Ilość odpadów stale spada, natomiast zawartość odpadów segregowanych w strumieniu odpadów komunalnych stale wzrasta. W powiecie zauważono wprowadzenie zorganizowanego systemu zbiórki odpadów, obejmującego wszystkich mieszkańców poszczególnych gmin; spadek ilości wytwarzanych odpadów komunalnych; wzrost ilości odpadów zbieranych w sposób selektywny w stosunku do łącznej masy odpadów. Utworzono punkty zbiórki przeterminowanych leków oraz odpadów elektrycznych i elektronicznych. Zauważono wysoki poziom uświadomienia pracowników zakładów w Lesku w sprawie segregacji odpadów medycznych poprzez jasną instrukcję postępowania z odpadami.

EN

The article presents the analysis on the condition of waste management in the Lesko county, the Podkarpackie voivoidship. There is presented an examination of the municipal waste on the commune level, and also the industrial and medical waste production in the aforementioned county. It was shown that during the last 5 years there has been produced about 117-125 mln Mg of industrial waste, out of which approximately 72%was recycled, nearly 26% was incapacitated and about 2% was warehoused. It was scrutinized, that the lesser production of municipal waste might be caused by the increased level of ecological awareness among the residents, who use significantly more reusable materials. The usage of waste in the household might also be the cause, due to the fact that the refuse is frequently incinerated for sake of heating the building. What also favors mentioned phenomenon, is the introduced necessity of segregating the rubbish. What is more, the depletion of the amount of refuse might also be connected to decreasing number of residents. There are also various, visible shifts in the amount of produced waste in the commune area and changes in the refuse’s components. The amount of waste is constantly decreasing, while the content of the segregated refuse in the flow of municipal waste is steadily increasing. The introduction of organized system of refuse collection, engaging all residents from the communes was remarked very quickly; there was visible diminish of municipal waste and the increment of the refuse collected selectively in proportion to combined quantity of waste. There were established special collection points for overdue medications, and also for electrical and electronic waste. Owing to clear instructions for refuse management, there was noticed a high level of waste segregation awareness among the employees of SPZOZ (Independent Public Complex of Health Care Facilities).

3

Ochrona środowiska w turystyce na Podkarpaciu

Kalda G., Miętus I.

Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury / Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture

|

2016

|

z. 63, nr 2/I

65--74

PL

W artykule prezentowano analizę środowiska województwa podkarpackiego zanieczyszczanego odpadami turystycznymi. Województwo podkarpackie jest popularne z miejsc aktywności turystycznej oraz dobrej sieci infrastruktury turystycznej. Jak pokazują badania, Podkarpacie jest województwem z nieznacznym zanieczyszczeniem środowiska. Wody powierzchniowe są głównym źródłem zapotrzebowania na Podkarpaciu. Poprzez swoje położenie geograficzne województwo można uznać za jedno z niewielu miejsc z Polsce, gdzie sezon turystyczny trwa praktycznie cały rok. Podkarpacie przez to przyciąga turystów, którzy pragną aktywnego odpoczynku przez obcowanie z przyrodą. Nagły rozwój turystyki został spowodowany promowaniem województwa jako regionu atrakcyjnego turystycznie i przychylnego turystom. Jednym z większych problemów hamujący rozwój turystyki jest zbyt mała sieć informacji turystycznej. Rozmieszczone są one w mało strategicznych dla turystów miejscach. Znaleźć je można nawet kilka kilometrów od przystanków autobusowych czy dworcach kolejowych. Dla turystów, którzy przyjeżdżają do nowego miejsca, ważne jest uzyskanie jakichkolwiek informacji o mieście, noclegach czy zabytkach, które znajdują się w okolicy. Analiza pokazała, że turyści wytwarzają średnio do 30 razy więcej odpadów, niż przeciętny mieszkaniec województwa podkarpackiego, co spowodowane jest wykorzystywaniem większej ilości opakowań jednorazowych, wytwarzaniem odpadów, takich jak resztki żywności, tekstylia, szkło itp. Po przeprowadzonej analizie stwierdzono, ze turystyka pośrednio wpływa na zanieczyszczenia gleby, powierza oraz ma nieznaczny udział w poziomie hałasu komunikacyjnego. Nie oznacza to jednak, że jej wpływ jest niegroźny i nieistotny. Aby o tym się przekonać należy wykonać specjalne badania, które określiłyby stopień, w jakim turystyka może przyczynia się do tego typu zanieczyszczeń.

EN

The article presented an analysis of regional environmental podkarpacki tourist contaminated waste. Podkarpackie province is popular with places of tourist activity and good tourist infrastructure networks. Research shows that Podkarpacie is a province with a slight pollution. Surface waters are the main source of demand for Podkarpacie. Through its geographical location province can be considered one of the few places in Poland where the tourist season lasts almost all year round. Podkarpacie through it attracts tourists who want an active rest for communing with nature. The sudden development of tourism was caused by promoting the region as an attractive tourist destination in the region and welcomed tourists. One of the major problems hampering the development of tourism is too small network of tourist information. They are arranged in a few strategic places for tourists. They can be found even a few kilometers from bus stops or train stations. For tourists who come to a new place, it is important to obtain any information about the city, accommodation or monuments that are located in the area. Analysis has shown that tourists generate on average up to thirty times more waste than the average citizen Podkarpackie province, which is caused by the use of larger quantities of disposable packaging, production waste such as food scraps, textiles, glass, etc. After this analysis, it was found that indirectly affect tourism pollution of soil, air, and has a negligible share in the level of traffic noise. This does not mean, however, that its effect is harmless and irrelevant. To realize this should make special research that would determine the extent to which tourism can contribute to this type of pollution.

4

Analiza zanieczyszczeń wód powierzchniowych odpadami zakładów przemysłowych na terenie województwa podkarpackiego

Kalda G., Skuba E.

Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury / Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture

|

2016

|

z. 63, nr 4

255--268

PL

W artykule prezentowano analizę zanieczyszczenia wód powierzchniowych różnymi największymi zakładami przemysłowymi, jakie pracują na terenie województwa podkarpackiego. Pokazano, że głównymi przyczynami zanieczyszczenia wód powierzchniowych jest zawartość w nich specyficznych zanieczyszczeń pochodzenia chemicznego lub mikrobiologicznego. Analiza zanieczyszczenia wód powierzchniowych została przeprowadzona pod względem stanu czystości wód trzech największych rzek, takich jak San, Wisłok i Wisłoka, występujących na obszarze województwa podkarpackiego. Analizę zanieczyszczenia wód powierzchniowych dokonano także na podstawie stanu czystości wody powierzchniowej zlokalizowanej w pobliżu składowiska odpadów przemysłowych. Stan ekologiczny rzek San, Wisłok i Wisłoka określono na podstawie wskaźników biologicznych, fizykochemicznych i hydromorfologicznych. Stan chemiczny badanych wód powierzchniowych przeprowadzono na podstawie wartości wyników dla substancji priorytetowych i dla innych zanieczyszczeń oraz substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (specyficzne zanieczyszczenia syntetyczne i niesyntetyczne). W przypadku większej ilości punktów pomiarowych brano pod uwagę wartość najgorszego wyniku. Jedną z przyczyn zanieczyszczenia wód na terenie województwa podkarpackiego są zakłady przemysłowe, odprowadzające ścieki przemysłowe za pomocą własnego systemu kanalizacyjnego. Monitoring wód powierzchniowych na terenie składowisk był prowadzony w zakresie pH, przewodności elektrycznej właściwej, fenoli, siarczanów oraz ChZTcr. Badania wód cieku odbywały się w dwóch punktach pomiarowych, cztery razy w roku (w odstępach trzy miesięcznych): 1) powyżej składowisk odpadów; 2) poniżej składowisk odpadów. Poprawa jakości wód rzek San, Wisłok i Wisłoka związana może być ze zmniejszoną ilością odprowadzanych ścieków przemysłowych. Dalsza poprawa stanu wód jest możliwa poprzez modernizację zakładów przemysłowych.

EN

The article has presented the analysis of surfaces waters contamination by industrial wastes produced by the major industrial plants operating in the Podkarpackie Voivodeship. It has been indicated that the main reason for the contamination of surface waters is the fact that they contain specific chemical and microbiological contamination. The analysis of the contamination of surface waters has been performed in reference to water purity of the three major rivers: the San, the Wislok and the Wisloka which can be found in the Podkarpackie region. The analysis has also been done on the basis of the purity of surface water located near industrial plants, wastes disposal. The ecological condition of the San, the Wislok and the Wisloka rivers has been assessed on the basis of biological physical-chemical and hydro-morphological indicators. The chemical condition of the tested surface waters has been specified on the basis of the calculations in reference to priority substances and other contaminants and substances especially harmful to water environment (specific synthetic and non-synthetic contaminants). In the case of greater number of measuring points, the worst result was taken into consideration. One of the reasons for surface waters contamination in the Podkarpackie region is the presence of industrial plants which dispose their wastes using their own sewerage system. Surface water monitoring in the disposal site has taken into account pH, electrical conductivity, phenols, sulfates and Chemical Oxygen Demand (using potassium dichromate) test. The watercourse tests have been done in two measuring points, four times in a year (every three months): 1) above the disposal sites; 2) below the disposal sites. The improvement of water purity of the San, the Wislok and the Wisloka rivers can be attributed to the diminished amount of disposed industrial effluents. Further improvement of water purity can be achieved by modernization of industrial plants.

5

Analiza zanieczyszczenia wód powierzchniowych i podziemnych zakładami przemysłowymi na Podkarpaciu

Kalda G., Koczera B.

Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury / Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture

|

2016

|

z. 63, nr 3

139--149

PL

W artykule prezentowano analizę problematyki, związanej z ochroną wód powierzchniowych i podziemnych przed zanieczyszczeniami, jakie mają pochodzenie od zakładów przemysłowych na terenie województwa podkarpackiego. Największym problemem gospodarki wodnej jest zanieczyszczenie wód powierzchniowych, głównie rzecznych. Przyczyną tego są głównie zrzuty ścieków przemysłowych i komunalnych, oraz wypłukiwanie nawozów sztucznych. W województwie podkarpackim występuje kilka dużych zakładów przemysłowych, w których stosowana technologia przyczynia się do powstawania zanieczyszczeń, głównie wody powierzchniowej. Fabryki posiadają specjalną technologię oczyszczania ścieków przemysłowych, aby zniwelować do odpowiedniego stopnia zawartość metali ciężkich, siarczanów, chlorków, węglowodorów, fenoli oraz innych zanieczyszczeń organicznych i nieorganicznych. Zrzut ścieków do wody wiąże się ze zmianą jej właściwości oraz oddziaływaniem na faunę i florę. Następnie w procesie samooczyszczania dochodzi do rozkładu zanieczyszczeń. Województwo podkarpackie posiada zasoby wód słodkich w postaci rzek, jezior oraz wód głębinowych. Ich ilość jest zależna od sposobu jej wykorzystania, położenia geograficznego, klimatu. Na podstawie analizy stanu wód powierzchniowych i podziemnych i na przykładzie zanieczyszczenia wód wybranymi firmami pokazano, że sytuacja wód powierzchniowych jest w dość złym stanie. Wody te są nie dobrej czystości, a niekiedy nie spełniają żadnych wymogów i stanowią wody pozaklasowe. Związane jest to z rozwojem gospodarczym oraz wprowadzeniem do nich ścieków komunalnych i przemysłowych. Ścieki powstałe w fabrykach są poddawane odpowiednim procesom oczyszczania, gdyż nie wystąpiło przekroczenie dopuszczalnych norm. W celu dalszego zmniejszenia poszczególnych wartości należałoby zastanowić się nad unowocześnieniem technologii stosowanych przy oczyszczaniu danych ścieków lub np. zwiększenie czasu przebywania w osadnikach w celu zmniejszenia ilości zawiesiny ogólnej.

EN

In this article presents analysis of the issues associated with the protection of surface water and groundwater against pollution, to the origin of industrial establishments in the Carpathian province. The biggest is water pollution of surface water, mainly rivers. The reason for this is mainly industrial and municipal waste water discharges and leaching of fertilizers. In the Carpathian province there are several large industrial establishments, in which the applied technology contributes to the formation of pollutants, mainly surface water. The factory having a special industrial waste-water treatment technology to reduce to the desired degree of the content of heavy metals, sulphates, chlorides, hydrocarbons, phenols and other organic and inorganic pollutants. The discharge of sewage into the water is associated with a change in its properties and effects on fauna and flora. Then in the process of self-cleaning comes to the distribution of pollutants. The Carpathian province has freshwater resources in the from of rivers, lakes and deep waters. Their quantity is dependent on how it is used, geographic location, climate. On the basis of an analysis of the status of surface water and groundwater and the example of water pollution selected companies shows that the situation of surface water is in quite poor condition. These waters are not good, and sometimes do not meet any of the requirements and are outside of class water. This is connected with economic development and an introduction to municipal and industrial waste water. Waste water arising in factories are subject to the appropriate processes, because it does not limit exceedance of standards. In order to further reduce the individual values would consider revising technology used when cleaning or data eg. Increasing time reside in the inhabitants in order to reduce the amount of suspended matter.

6

Analiza zanieczyszczenia gleby zakładami przemysłowymi na Podkarpaciu

Kalda G., Wilk M.

Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury / Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture

|

2016

|

z. 63, nr 2/I

75--86

PL

W artykule prezentowano źródła zanieczyszczenia i zagrożenia gleby w województwie podkarpackim. Czynnikami wpływającymi na stan chemiczny gleb, jest stopień uprzemysłowienia terenu, natężenie ruchu drogowego, gęstość zaludnienia, struktura powierzchniowa miasta, gospodarka odpadowo-ściekowa, mikroklimat oraz rodzaj i gatunek gleb. Zakłady przemysłowe oraz komunikacja emitują najwięcej pyłowych i gazowych zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego. Emisja zanieczyszczeń gazowych i pyłowych nie wywołuje bezpośrednio widocznych skutków w zmianach profilów glebowych, ale ich pośrednie oddziaływanie może mieć duży wkład. W województwie podkarpackim występują liczne zakłady przemysłowe, które są potencjalnym zagrożeniem dla środowiska glebowego. Największa ilość zanieczyszczeń dostaje się do gleby wraz ze ściekami, pyłami, gazami oraz ciekłymi i stałymi odpadami, generowanymi przez przemysł. Zanieczyszczenia te zawierają głównie metale ciężkie czy sole. Poważnym źródłem zanieczyszczeń gleb mogą być występujące na Podkarpaciu zakłady dużego oraz zwiększonego ryzyka, w których przerabiane są w instalacjach produkcyjnych ogromne ilości substancji niebezpiecznych. Zagrożeniem jest także magazynowanie substancji toksycznych oraz ich transport. W artykule pokazana zawartość metali ciężkich w glebach Podkarpacia w 2011-2014 latach, zawartość gazów i pyłów emitowanych z zakładów przemysłowych, ilość gruntów zdegradowanych oraz zdewastowanych na Podkarpaciu. Pokazano, że stan gleby w województwie podkarpackim jest na ogół dobry. Jednak występują tu gleby zakwaszone, wymagające nieraz natychmiastowego wapnowania, oraz gleby zanieczyszczone substancjami chemicznymi. Grunty zdewastowane oraz degradowane powstawały głównie w wyniku działalności górnictwa oraz kopalnictwa surowców. W województwie podkarpackim dotyczyło to głównie gruntów z terenów poeksploatacyjnych górnictwa siarkowego.

EN

In the article were sources of pollution and soil threats in the Podkarpackie Voivodship. Factors affecting the chemical status of soils is highly urbanized terrain, traffic, population density, structure, the scrap and sewage economy, microclimate and soil type and species. An industrial plants and communication emit the most particulate and gaseous air pollutants. Emissions of gaseous and particulate pollutants do not cause directly visible effect in soil profile changes, but their indirect effects can have a major impact. In the Podkarpackie Voivodship there are numerous industrial plants, which are potential threat to soil environment. A lot of pollutants is getting to the soil along with sewers, dusts, gasses and liquid and permanent waste, generated by the industry. These pollutants contain heavy metals or salts mainly. Plants appearing on Podkarpacie of the great and increased risk, in which in production installations vast quantities are being altered can be the serious source of pollution of the soil of dangerous substances. Also storing toxic substances and their transport are in danger. In the article shows the content of the heavy metals in soils of Podkarpacie in 20112014, the gas and dust emitted from industrial plants, amount of land degraded and claims in the Podkarpacie. It has been shown that the state of the soil in the Podkarpackie Viovodship is generally good. However, there are soil acidified, requiring sometimes immediate liming and soil contaminated by chemical substances. Devastated and degraded land mainly as a result of the activities of mining and quarrying raw materials other than energy. In the Podkarpackie Voivodship it mainly land mines stockpiles from the areas of sulfuric acid.

7

Rozwój energetyki odnawialnej na Podkarpaciu

Kalda G., Kołek N.

Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury / Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture

|

2015

|

z. 62, nr 1

219--233

PL

W pracy dokonano analizy aktualnego stanu rozwoju energetyki odnawialnej na Podkarpaciu. Omówiono zastosowanie odnawialnych źródeł energii w województwie podkarpackim, mechanizmy wsparcia dla energetyki pochodzącej z odnawialnych źródeł i perspektywy rozwoju tych źródeł energii. Scharakteryzowano farmy wiatrowe wykorzystujące energię wiatru do produkowania energii elektrycznej oraz elektrownie wodne i kolektory słoneczne. Opisano przykłady zastosowania biomasy i biogazu na Podkarpaciu. Mechanizmy wsparcia OZE mają za zadanie pobudzenie wzrostu popytu na energię z odnawialnych źródeł, dążenie do realizacji celów wskaźnikowych określonych przez UE, zapewnienie inwestorom możliwości pozyskania opłacalności przedsięwzięcia dzięki wsparciu rządowemu, zwiększenie konkurencyjności energii pochodzącej z OZE na rynku energii elektrycznej, stworzenie przejrzystego systemu, tak aby różnica cen energetyki konwencjonalnej i odnawialnej odzwierciedlała społeczną nadwyżkę netto, która wynika z analizy kosztów i korzyści zewnętrznych obu technologii. Podstawowymi barierami rozwoju sektora energetyki odnawialnej są uwarunkowania ekonomiczne oraz niski poziom rozwoju sieci elektroenergetycznych w stosunku do wzrostu zapotrzebowania przesyłu mocy, które wynikają z planowanych inwestycji odnawialnych źródeł. Praca prezentuje perspektywy rozwoju OZE do 2020 r. oraz przykłady projektów realizowanych w województwie podkarpackim.

EN

The following issues have been presented in this article: an analysis of the current status of renewable energy development in Poland and in Podkarpacie region, use of renewable energy sources in Podkarpacie province, support mechanisms for energy from renewable sources and future prospects for renewable energy sources development. Characteristics of wind farms reusing wind power to produce electricity, water power plants, solar collectors have also been discussed. There were presented examples of use of bio-mass and bio-gas in Podkarpacie. Support mechanisms of RES to stimulate growth in demand for energy from renewable sources, striving for accomplishment of target specifies by EU, securing project profitability for investors due to the support of the government, increasing the competitiveness of RES, creation of the clear system, so as the price differences between conventional and renewable power engineering could reflect net social surplus, which results from analysis of external costs and benefits of both technologies. Main barriers of the development of the renewable power engineering are economic conditions and the low level of development of electricity networks in relation to the increase in demand of power transmission, which result from the planned investment of renewable sources. The article presented prospects of RES development by the year 2020 and examples of project performer in Podkarpacie province.

8

Problematyka zagospodarowania odpadów komunalnych na terenie Podkarpacia

Kalda G., Babiarz W.

Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury / Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture

|

2015

|

z. 62, nr 1

201--217

PL

W pracy przeprowadzono analizę aktualnego stanu gospodarki odpadami komunalnymi w województwie podkarpackim. Zaprezentowano główne źródła powstawania odpadów komunalnych na Podkarpaciu, procentowy udział odpadów wysegregowanych w masie wszystkich wytworzonych odpadów w latach 2011-2013. Omówiono systemy zbierania odpadów. Zużyte baterie są zazwyczaj zbierane do specjalnych pojemników znajdujących się w szkołach, w niektórych gminach województwa w urzędach i sklepach oraz podczas obwoźnych zbiórek. Przeterminowane lekarstwa są zbierane w aptekach. Omówiono procesy odzysku i unieszkodliwiania odpadów oraz metody unieszkodliwiania odpadów komunalnych i ich składowanie. Opisana instalacja do odzysku i unieszkodliwianie odpadów komunalnych. W pracy dokonano prognozy zmian ilościowych odpadów komunalnych poszczególnych regionów Podkarpacia oraz zaprezentowano cele i kierunki działań w gospodarce odpadami. W grupie odpadów komunalnych do najważniejszych działań zmierzających do ograniczenia powstawania odpadów oraz ich negatywnego wpływu na środowisko należy intensyfikacja czynności informacyjno-edukacyjnych, które wśród mieszkańców województwa promują zarówno zachowania zmierzające do zapobiegania powstawaniu odpadów, właściwe postępowanie z odpadami wytworzonymi, jak i produkty wytworzone z materiałów odpadowych. Dużym problemem jest nieprawidłowe zagospodarowywanie odpadów komunalnych przez mieszkańców województwa podkarpackiego, m.in. porzucanie odpadów na nielegalnych składowiskach, spalanie ich w kotłowniach i piecach. Zachowania te wiążą się z ogromnym zagrożeniem dla środowiska i wynikają często z niewiedzy i chęci zaoszczędzenia pieniędzy.

EN

The article presented an analysis of the current state of waste management in the region Subcarpathian. Shows the main sources of municipal waste generation in Podkarpacie, the percentage of waste segregated by weight of all waste produced in 2011-2013, the collection systems were presented. Used batteries are collected in special containers typically found in schools. In some municipalities of the province are collected, in some offices and shops, while overdue medicines in pharmacies, and sometimes when itinerant rebounds. Showing the processes of recovery and disposal of waste, methods of disposal of municipal waste and their disposal. Described installations for the recovery and disposal of waste. In the work presented quantitative forecast of changes of municipal waste each region Podkarpacie, objectives and lines of action in waste management in the future. In the group of municipal waste to the most important measures intending to reduce the generation of waste and its impact on the environment should be intensified information and educational activities that promote the conservation of the region,s population wishing to waste prevention and appropriate treatment of waste produced and promotion of products made from waste materials for by appropriate promotional activities and education. The big problem is the development of the Subcarpathian province of municipal waste by the residents themselves. Abandonment of waste should be distinguished from illegal landfills and incineration in boiler and furnaces. Such behavior associated with a huge threat to the environment and is often due to ignorance and the desire to save money.

9

Problematyka zagospodarowania odpadów komunalnych i przemysłowych na terenie województwa podkarpackiego

Kalda G., Kula K.

Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury / Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture

|

2015

|

z. 62, nr 3/I

179--190

PL

W artykule prezentowano analizę gospodarki odpadami komunalnymi i przemysłowymi na terenie województwa podkarpackiego. Pokazano, że gospodarka odpadami jest działaniem polegającym na zbieraniu, transporcie, odzysku oraz unieszkodliwianiu odpadów. Do głównych przyczyn wzrostu ilości odpadów zalicza się dynamiczny postęp cywilizacyjny, wzrost zaludnienia jak również konieczność zaspokojenia coraz to większych potrzeb ludzi. W artykule podana charakterystyka zakładów przemysłowych, jakie są największe źródła odpadów na terenie Podkarpacia. Pokazane sposoby zagospodarowania odpadami komunalnymi i przemysłowymi, jakie są zastosowane na Podkarpaciu. Pokazane przyczyny niekorzystnego wpływu na aspekt związany z gospodarką odpadami. Główny problem stanową brak wiedzy na temat postępowania z odpadami; stały wzrost ilości odpadów; niewystarczająca ilość instalacji i urządzeń do zagospodarowania odpadów, przede wszystkim do mechaniczno-biologicznego i termicznego przetwarzania niesegregowanych odpadów komunalnych; niski poziom odzysku; niewielki postęp związany z selektywną zbiórką odpadów komunalnych i odpadów niebezpiecznych wchodzących w skład zmieszanych odpadów komunalnych; nielegalne składowiska odpadów; mała ilość gminnych punktów zbiórki odpadów niebezpiecznych; koszty związane z gospodarką odpadów; niska świadomość ekologiczna; mała pojemność istniejących składowisk. Źle prowadzona gospodarka może powodować zanieczyszczenia środowiska, a w szczególności ziemi, powietrza i wody. Na terenie województwa podkarpackiego można zauważyć tendencję wzrostową poziomu odzyskiwanych odpadów jednak nadal nie osiągnięto zamierzonych celów. Odpady komunalne z terenu województwa podkarpackiego są przede wszystkim poddawane procesom unieszkodliwiania poprzez składowanie.

EN

In the article presented an analysis of management of municipal and industrial waste in the Sub Carpathian Voivodeship. It has been shown that waste management is an activity consisting in the collection, transport, recovery and disposal of waste. The main reasons for the increase of waste including dynamic progress of civilization, population growth and the necessity of satisfy the growing needs of people. This all makes the problem of management of waste is getting deeper. In the article presented the characteristics of industrial plants, as well as the largest sources of waste in the Sub Carpathian region. Shown ways of developing municipal and industrial waste used in the Sub Carpathian region. Shown causes of adverse effects on aspects related to waste management. The main problems are: lack of knowledge regarding waste disposal, steady increase in the amount of waste, insufficient number of installations and equipment for waste management, primarily for mechanical-biological and thermal treatment of unsorted municipal waste, low level of recovery, little progress associated with the selective municipal waste collection and hazardous waste included in mixed municipal waste, illegal waste disposal site, a small amount of municipal hazardous waste collection points, costs related to waste management, low environmental awareness and small capacity of existing disposal sites. Badly managed economy can cause environmental pollution, in particular soil, air and water. In the Sub Carpathian region can be seen an upward trend of recovered waste level but still had not achieved intended objectives. Municipal waste from the Sub Carpathian region are undergoing to disposal processes by landfilling.

10

Ocena efektywności wykorzystania alternatywnych źródeł energii w porównaniu z energią atomową

Kalda G., Szarek K.

Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury / Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture

|

2015

|

z. 62, nr 1

235--248

PL

W pracy zaprezentowano możliwości zastosowania energii odnawialnej i energii atomowej. Omówiono udział procentowy na popyt różnego rodzaju energii. Przedstawiono korzyści i zagrożenia źródeł energii atomowej. Podano charakterystyki różnego rodzaju reaktorów jądrowych mających zastosowanie w krajach na świecie, jak i w UE. Porównano źródła alternatywne i energię atomową oraz omówiono przyrost i spadek energii elektrycznej wytwarzanej przez różne typy źródeł energii. W pracy przedstawiono perspektywy wykorzystania odnawialnych źródeł energii i energii atomowej w różnych krajach. Zaprezentowano trzy scenariusze dotyczące perspektyw wykorzystania różnych źródeł energii na świecie, w tym odnawialnych źródeł i energii atomowej do 2020 i 2035 r. Pierwszy scenariusz oznacza działania podejmowane przed 2010 r. w sprawie rozwoju różnych źródeł energii na świecie, w tym OZE i EJ, drugi ze scenariuszy prezentuje obecne, nowe zasady działania, ostatni zaś przedstawia najbardziej efektywne perspektywy dla świata. Porównanie mające wpływ na efektywność wykorzystania dotyczy tego, że podczas wytwarzania energii w odnawialnych źródłach nie powstają żadne odpady (za wyjątkiem biomasy – niewielka ilość popiołu), natomiast w elektrowniach atomowych powstają odpady radioaktywne, z czego część to odpady wysokoaktywne, które muszą być zabezpieczane w specjalny sposób, co wiąże się z dodatkowymi kosztami.

EN

The article presents a possibility of using nuclear in the future worldwide including the European Union. The percentage of on demand different types of energy has been shown along with the benefits and risks of nuclear energy sources. The characteristics of various types of nuclear reactors, which are widely used today in countries around the world and the EU have also described. The article contains the comparison of alternative sources of energy and nuclear, showing the increase and decrease of electricity in the world and the European Union, produced by different types of energy sources. It presents the perspective of the use of renewable energy sources and nuclear power in different countries. It also includes three scenarios related to the prospects of using different energy sources in the world, including renewable and nuclear energy from 2020 to 2035. First scenario foresees actions before 2010 on the development of a variety of sources including AES and NE in the world, the second scenario – the new rules of operation and the last scenario represents the most efficient outlook for the world. The comparison, affecting the efficiency in use, concerns the production process of energy from renewable sources with no waste (with the exception of biomass – a small quantity of ash). However nuclear power plants produce radioactive waste, some of which is classified as high-level waste, that must be protected in a special way, which involves additional costs.

11

Badania rozwoju energetycznego na Podkarpaciu

Kalda G., Szyszka A., Urbanik M.

Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury / Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture

|

2015

|

z. 62, nr 3/I

207--218

PL

W artykule prezentowano analizę rozwoju energetycznego na Podkarpaciu. Pokazano związek między rozwojem gospodarczym a ochroną środowiska. W prace prowadzone badania rozwoju energetycznego, ankietowanie respondentów różnego wieku i wykształcenia. Celem badania było ukazanie, czy człowiek wie, jak przedstawia się sytuacja wykorzystywania energii i wpływ jej zużycia na środowisko naturalne. Pytania miały na celu sprawdzenie wiedzy ankietowanych na temat odnawialnych źródeł energii oraz stosunek społeczeństwa do energii jądrowej. W artykule zestawiono pytania główne i szczegółowe. Według ankietowania ludzie wiedzą, że korzystanie z pierwotnych źródeł energii przyczynia się do degradacji środowiska. Istotne znaczenie ma zamiana tych źródeł na odnawialne źródła energii. Po przeprowadzeniu badania wysunięte zostały takie wnioski, jak te, że społeczeństwo zdaje sobie sprawę, że rozwój gospodarczy przyczynia się do zanieczyszczenia środowiska przez to, że produkując energię emitowane do atmosfery są szkodliwe pyły i gazy. Wzrasta zainteresowanie wprowadzaniem i rozwojem sektora odnawialnych źródeł energii. Większość respondentów jest za wprowadzeniem zmiany pierwotnych źródeł energii odnawialnymi. Znany jest społeczeństwu problem globalnego ocieplenia wynikający głównie z emisji CO2 do atmosfery. Respondenci korzystają z OZE do ogrzewania ciepłej wody użytkowej. Rynek energetyki słonecznej wg ankietowanych ma największe szanse rozwoju w Polsce. Większa edukacja nie tylko w szkołach przekonałyby społeczeństwo do korzystania z odnawialnych źródeł energii.

EN

The article presents an analysis of energy development has region of Podkarpacie. Showing the relationship between economic development and environmental protection. The research work carried out energy development, surveys respondents of different ages and education. The aim of the study was to show that the man knows how is the situation of energy use and the impact of consumption on the environment. Questions were aimed at checking the knowledge of respondents about renewable energy sources and the relationship societies to the nuclear energy. In the article main and detailed questions were compared. According to conducting a survey people know that using primitive energy sources is contributing to the environmental decay. A change of these sources has material meaning to renewable energy sources. After conducting research such requests were protruding, that the society realized that the economic development is contributing to the environmental pollution, because of that producing the energy to the atmosphere harmful dusts and gasses are being emitted. An interest in leading and the development of the sector of renewable energy sources is growing. The majority of respondents are in favor of introducing changes to the original sources of renewable energy. The issue of global warming, that results from CO2 emission is known to the public. Respondents use of renewable energy sources for heating hot water. Solar energy market by respondents is most likely development in Poland. Higher education not only in schools would have persuaded the public to the use of renewable energy sources.

12

Analiza zastosowania innowacyjnych technologii do oświetlania, ogrzewania i klimatyzacji w krajach Europy

Kalda G., Wojciechowska D.

Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury / Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture

|

2015

|

z. 62, nr 1

249--263

PL

W pracy dokonano analizy sytuacji związanej z wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii do oświetlania, ogrzewania i klimatyzacji budynków. W ostatnich latach rynek fotowoltaiczny był zdominowany przez kraje europejskie. Jednakże zaczyna się to zmieniać za sprawą ogromnego rozwoju PV m.in. Chinach, które według prognoz w przeciągu następnych lat mogą prześcignąć Niemcy. W ostatnich latach coraz popularniejsze stały się mikroelektrownie wiatrowe, które często mogą być używane do ładowania baterii akumulatorów zasilających obwody wydzielone. Elektrownie wykorzystujące akumulatory mogą być stosowane do oświetlenia części domu, m.in. poszczególnych pomieszczeń, urządzeń czy lamp. W Europie coraz częściej dostrzega się zalety budowy wiatraków. W Polsce największe zaangażowanie w korzystanie z energii wiatru i przekształcanie jej na własne cele mają województwa zachodniopomorskie, wielkopolskie, kujawsko-pomorskie, warmińsko-mazurskie i łódzkie. Energetyka wodna w Polsce w 2013 r. wypadała dość korzystnie w stosunku do lat wcześniejszych. Najlepsze warunki hydrogeologiczne znajdują się głównie na Wiśle. W pracy przedstawiono wyniki badań z zastosowania technologii do oświetlania, ogrzewania i klimatyzacji. Z badań wynika, że społeczeństwo zdaje sobie sprawę z możliwości pozyskania energii z „zielonych” źródeł, wskazując najczęściej energię Słońca jako główne źródło możliwe do wykorzystania. Społeczeństwo coraz częściej stara się angażować w ochronę środowiska za pomocą ograniczania jej zanieczyszczenia przez korzystanie z OZE.

EN

The article discusses the situation involving the use of renewable energy sources to illuminate, heat and air condition buildings in Poland, European countries and the world. In recent years photovoltaic market has been dominated by European countries, however, it begins to alter through huge development of PV on the Old Continent mainly in China, which is estimated to overtake Germany in the next few years. In recent years it has become increasingly popular for microgeneration wind plants to by applied, which may often be used for charging the batteries in output circuits. Such power plants, which use batteries, may be used to illuminate part of the home, inter alia, individual facilities, equipment or lamps. In the world and in Europe the advantages of windmills are getting more popular. In Poland the use of wind energy and transforming it for their own objectives is especially common the fallowing districts: zachodniopomorskie, wielkopolskie, kujawsko-pomorskie, warminsko-mazurskie and lodzkie. Water energy in Poland in 2013 blew quite favorably in relation to previous years. The best hydrogeology conditions are mainly on the Vistula River. The article presents the results of the application of technology for lighting, heating and air conditioning. Research shows that the public is aware of the possibility of obtaining energy from “green” sources. They usually sun energy as the main source usable. A good sigh is that society is committed to protecting the environment the limiting its contamination by the use of renewable energy sources.

13

Analiza zanieczyszczeń wód podziemnych odpadami zakładów przemysłowych na terenie województwa podkarpackiego

Kalda G., Murias J.

Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury / Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture

|

2015

|

z. 62, nr 3/I

191--206

PL

W artykule prezentowano analizę zanieczyszczeń wód podziemnych odpadami zakładów przemysłowych, jakie mają miejsce w województwie podkarpackim, a same, w Rzeszowie, Stalowej Wole, Przemyślu, Mielcu, Dębice, Tarnobrzegu. Zanieczyszczenia wód podziemnych są najczęściej konsekwencją niezamierzonych zdarzeń, takich jak np. pęknięcia i nieszczelności rurociągów i kanalizacji, uszkodzenia zbiorników z niebezpiecznymi substancjami, awarie instalacji technologicznych, itp. Przedstawione metody ochrony i monitoringu wód podziemnych przed degradacją. Dominującymi gałęziami przemysłu są przemysł lotniczy, elektromaszynowy, rolno–spożywczy oraz chemiczny. Wskaźniki zanieczyszczenia wód podziemnych w zależności od rodzaju przemysłu są bardzo zróżnicowane. Zależą od charakteru produkcji, wytwarzanych produktów, wykorzystywanych surowców, stosowanych technologii, transportu, magazynowania, metod oczyszczania ścieków, utylizacji odpadów itp. W województwie podkarpackim największa ilość odpadów przemysłowych powstała w powiecie dębickim, stalowowolskim, mieleckim i rzeszowskim. Najmniej odpadów zostało wytworzonych w powiatach lubaczowskim, bieszczadzkim i kolbuszowskim. Miastem o największej ilości odpadów przemysłowych jest Rzeszów. W prace są analizowane zanieczyszczenia wód podziemnych ze względu na wytwarzane odpady przemysłowe i ze względu na składowiska. Jakość wód podziemnych z otworów piezometrycznych umieszczonych na terenie składowisk odpadów przemysłowych zależy od rodzaju deponowanych odpadów. Poprawa jakości wód podziemnych może być związana z modernizacją zabezpieczeń składowisk odpadów przemysłowych.

EN

In the article the analysis of underground water contamination with industrial waste products which occur in the Podkarpackie region, especially in Rzeszów, Stalowa Wola, Przemyśl, Mielec, Dębica and Tarnobrzeg was presented. The underground water contamination is most frequently a consequence of unintended incidents such as a crack and a leakage of pipelines and sewage systems, a damage of tanks with dangerous substances, failures of technological installations etc. Some protection and monitoring methods of underground water from degradation were presented. It was shown that areas of industrial plants, where waste was stored as well as dangerous substances were poured or transported, were one of the causes of the underground water contamination in the territory of Podkarpackie region. The major branches of industry are aviation, electromechanical, agricultural, food and chemical. The underground water contamination rates vary depending on the type of industry. They depend on the character of production, products manufactured, raw materials used, technologies applied, transport, storage, sewage treatment methods, waste utilization, etc. In Podkarpackie region the largest number of industrial wastes was generated in Dębicki, Stalowowolski, Mielecki and Rzeszowski counties. The smallest number of industrial wastes was generated in Lubaczowski, Bieszczadzki and Kolbuszowski counties. Rzeszow was the city with the largest number of industrial waste. In the thesis the underground water contamination is analyses with respect to the generated industrial waste as well as refuse collection depots. The quality of underground water in pressure holes situated in the areas of refuse collection depots depends on the type of stored waste. The improvement of underground water quality can be related to the modernization of protection of landfill sites.

14

Stan i perspektywy rozwoju bazy uzdrowiskowej w Polsce

Kalda G., Lalicka M.

Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury / Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture

|

2014

|

z. 61, nr 1

85--100

PL

Praca przedstawia charakterystyki uzdrowisk balneologicznych w Polsce, opis najczęściej występujących na terenie kraju leczniczych wód mineralnych, podział uzdrowisk polskich, korozyjność wód leczniczych w uzdrowiskach, możliwości rozwoju uzdrowisk w Polsce. Celem uzdrowiska jest rehabilitacja po zabiegach kardiochirurgicznych i chirurgicznych, poprawa lub utrzymanie kondycji w chorobach przewlekłych oraz kuracje profilaktyczne. Lecznictwo uzdrowiskowe różni się od lecznictwa zamkniętego szpitalnego, ponieważ cały proces kuracji przebiega na obszarze uzdrowiska. Leczniczy wpływ klimatu dobrze wpływa na poprawę zdrowotną. Pobyt w tych miejscach coraz częściej jest związany z poprawą urody i odreagowaniem stresu. Obecnie w Polsce funkcjonują 44 uzdrowiska statutowe. Można w nich leczyć choroby układu krążenia, układu oddechowego, układu trawienia, narządu ruchu, choroby kobiece, choroby metaboliczne i endokrynologiczne, choroby skóry i układu moczowego. Kierunki lecznicze w poszczególnych uzdrowiskach pozwalają na zorientowanie się, w których uzdrowiskach mogą być leczone określone grupy chorób. Lekarze, którzy zajmują się kierowaniem i kwalifikowaniem chorych do leczenia uzdrowiskowego, posiadają opracowania zawierające szczegółowe wskazania i przeciwwskazania do leczenia uzdrowiskowego. Na obszarze Polski występują bogate zasoby surowców mineralnych. Klasyfikacja wód leczniczych zależy od ogólnej mineralizacji wody, stężenia składników, ciśnienia osmotycznego oraz temperatury mierzonej przy wypływie. Wody lecznicze reprezentują wszystkie typy wód w balneoterapii i znajdują się na terenach prawie całego kraju. Umożliwia to tworzenie nowych uzdrowisk i ośrodków lecznictwa balneologicznego.

EN

The paper represents characteristics of balneological resorts in Poland, describes medical mineral waters mostly sited in Poland. It also represents Polish resort types, medical water corrosiveness, and perspectives for developing the resorts in the future. The objective of the spa is further rehabilitation after cardiac surgery and surgical, improve or maintain the condition of chronic diseases and preventive treatments. Health resort differs from inpatient hospital , because the entire treatment process takes place in the area of the spa. Therapeutic effect of climate is good for improving health. Today, stay in these places is associated with improvement in beauty and rebound stress. In Poland, currently operate 44 spas. One can treat there cardiovascular, respiratory, digestive, musculoskeletal, gynecological and metabolic diseases, endocrine disorders, skin and urinary tract. Directions healing in various spas allow you to ascertain where the spas can be treated with certain groups of diseases. Doctors who are involved in directing and qualifying patients for spa treatment, have papers containing detailed indications and contraindications for spa treatment. On the area of Poland there are rich mineral resources. Classification of medicinal water depends on the overall mineralization of water, concentrations of the ingredients, the osmotic pressure and the temperature detected by the discharge. The healing waters represent all types of waters in balneotherapy and can be found on almost all areas of the country. This allows the creation of new spas and treatment centers of balneology.

15

Pozyskiwanie i magazynowanie energii ze źródeł odnawialnych

Kalda G., Markowska M.

Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury / Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture

|

2014

|

z. 61, nr 4

93--107

PL

W pracy zaprezentowano dane statystyczne pozyskiwania i magazynowania energii ze źródeł odnawialnych w Polsce i w krajach Unii Europejskiej. Podstawowymi celami polityki energetycznej w zakresie rozwoju wykorzystania odnawialnych źródeł energii są: wzrost udziału odnawialnych źródeł energii w finalnym zużyciu energii, osiągnięcie w 2020 roku 10% udziału biopaliw w rynku paliw transportowych, ochrona lasów przed nadmiernym eksploatowaniem w celu pozyskania biomasy, zrównoważone wykorzystanie obszarów rolniczych na potrzeby OZE, zastosowanie do produkcji energii elektrycznej istniejących urządzeń piętrzących stanowiących własność Skarbu Państwa, zwiększenie stopnia dywersyfikacji źródeł dostaw, stworzenie optymalnych warunków do rozwoju energetyki rozproszonej opartej na lokalnie dostępnych surowcach. Przedstawiono wyniki analizy pozyskiwania energii z odnawialnych źródeł w województwie podkarpackim oraz perspektywy wykorzystania tych źródeł w przyszłości. W pracy omówiono zagadnienie magazynowania energii ze źródeł odnawialnych. Stosowanie technologii pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych zależy w dużej mierze od jej opłacalności. Stopniowo rosnące ceny tradycyjnych paliw kopalnych oraz wydajniejsze i tańsze urządzenia do pozyskiwania energii odnawialnej są coraz częściej dostępne dla większej liczby potencjalnych odbiorców. Możliwe do uzyskania w wielu przypadkach preferencyjne kredyty oraz bezzwrotne dotacje do podjętych inwestycji (zarówno te krajowe, jak i unijne) umożliwiają szybszy rozwój energetyki odnawialnej. Metody wykorzystywania energii ze źródeł odnawialnych są uzależnione od warunków panujących na danym terenie, tj.: od prędkości wiatru, natężenia promieniowania słonecznego, zasobów geotermalnych, dostępności do wód.

EN

The paper represents statistical data on the gain and storage of energy from renewable sources in countries of European Union and in Poland. It represents analysis results on the gain of energy from renewable sources in Podcarpathia region and the prospects for its usage in the future. Basic objective of energetic policy is to increase usage of renewable energy sources (RES), attain 10% share of biofuels in transport fuels market, forest conservation, sustainable usage of agricultural areas as RES and increase usage of dams on rivers to produce electric energy. Increase diversification of supply sources and create optimal conditions for the development of distributed energy based on local raw materials. Publication presents the results of the analysis of energy production from RES in Podcarpathia, perspectives of the sources in the future and different ways to store energy from renewable sources. Extraction of energy from RES mainly depends on its profitability. Becoming cheaper and more efficient devices for renewable energy maybe within range greater number of potential buyers. Loans and non-repayable grants to investments enable faster development of renewable energy. Methods of obtaining energy from RES are dependent on conditions prevailing in the area: wind speed, solar radiation, geothermal resources and availability of water.

16

Ochrona środowiska i racjonalne zużycie energii

Kalda G., Fornagiel A.

Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury / Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture

|

2014

|

z. 61, nr 1

67--84

PL

W pracy zaprezentowano regulacje prawne w Polsce i Unii Europejskiej dotyczące ochrony środowiska. Przedstawiono zasoby, strukturę i prognozę zużycia różnych źródeł energii, a także kategorie zasobów surowców energetycznych. Dokonano charakterystyki globalnych rezerw paliw naturalnych, takich jak węgiel kamienny i brunatny, ropa naftowa, gaz ziemny, uran, oraz odnawialnych źródeł energii, takich jak energia słoneczna, wiatrowa, energia wody, energia geotermalna. W pracy zaprezentowano strukturę i prognozy zużycia pierwotnych nośników energii. Czynnikami, które przyczyniły się do ogromnego wykorzystania nośników energii pierwotnej, są przede wszystkim rewolucja naukowo-techniczna oraz gwałtowny wzrost liczby ludności na świecie. Energia chemiczna zawarta w paliwach naturalnych jest wykorzystywana do wytworzenia energii cieplnej (kotłownie, ciepłownie), energii elektrycznej (elektrownie), energii mechanicznej (układy napędowe). Istnieje również możliwość jednoczesnej produkcji energii cieplnej i elektrycznej, czyli tzw. kogeneracja w elektrociepłowniach. Polskie prognozy odnośnie wykorzystania nośników energii przewidują spadek wykorzystania węgla, co jest związane ze wzrostem cen uprawnień do emitowania gazów cieplarnianych. Rokowany wzrost zużycia gazu ziemnego będzie wynikiem zwiększenia liczby odbiorców końcowych z instalacjami zasilanymi gazem. W pracy analizowano wybrane techniki racjonalnego zużycia energii w aspekcie ochrony środowiska. Oszczędność energii nie musi być wyłącznie formą udoskonalania technologii energetycznych, budowlanych czy przemysłowych. Istotny potencjał redukcji zużycia energii można osiągnąć w gospodarstwach domowych, gdzie form oszczędzania energii jest znacznie więcej niż w innych sektorach gospodarki. Ochrona środowiska w takich podstawowych jednostkach funkcjonowania społeczeństwa nie musi obniżać stopy życiowej ani też pogarszać warunków pracy obywateli.

EN

The article presents law regulations in Poland and European Union related to environmental protection. There are various categories of renewable energy resources, its structure and forecast consumption of their use. The article shows global reserves of natural fossil fuels such as coal, lignite, petroleum, natural gas, uranium. This publication presents the characteristics of renewable energy sources such as solar energy, wind energy, water energy, geothermal energy. There are also structures and forecast consumption of primary energy sources. The factors that contributed to the massive use of primary energy sources are first of all scientific and technological revolution and the rapid population growth in the world. The chemical energy contained in natural fuels is used to generate heat (boilers, district heating), electricity (power plant), mechanical energy (power systems). There is also the possibility of simultaneous production of heat and electricity, ie. cogeneration in heat and power station. At present, Polish forecasts of energy use is expected to decline the use of coal, which is associated with an increase in the price of allowances to emit greenhouse gases. The projected increase in the consumption of natural gas is the result of increasing number of end-users of the systems, supplied with gas. The article analyses the selected energy efficiency techniques in terms of environmental protection. Saving energy does not have to be only as improvement of energy, construction and industrial technologies. Significant potential to reduce energy consumption can be achieved in household where saving forms of energy is more than in other sectors of the economy. Protection of the environment in such basic units of society does not have to lower the standard of living or deterioration of working conditions of the citizens.

17

Analiza zanieczyszczeń promieniowaniem elektromagnetycznym Podkarpacia

Kalda G., Maj K.

Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury / Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture

|

2014

|

z. 61, nr 1

119--134

PL

W pracy przedstawiono metody pomiarów promieniowania elektromagnetycznego, źródła i instalacje elektroenergetyczne do wytwarzania i przesyłu energii elektrycznej stosowane na Podkarpaciu. Zaprezentowano instalacje elektroenergetyczne do wytwarzania i przesyłu energii elektrycznej. Linie energetyczne charakteryzują malejące natężenia składowej elektrycznej pola elektromagnetycznego wraz z odległością. Omówiono obiekty elektroenergetyczne istotnie wpływające na środowisko Podkarpacia. Oprócz wcześniej wymienionych źródeł pól elektromagnetycznych, które mają największy udział w emisji energii promieniowania elektromagnetycznego do środowiska, istnieją również inne urządzenia mające podobny wpływ na środowisko. Do jednej z takich grup należą urządzenia do zastosowań przemysłowych, takie jak: piece elektryczne i indukcyjne, sprzęt elektroiskrowy, spawarki, urządzenia do zgrzewania opakowań, hartowania, lutowania, topienia, produkcji materiałów półprzewodnikowych, suszenia, mierniki mikrofalowe, urządzenia do obróbki gastronomicznej oraz kuchenki mikrofalowe. Kolejną grupę stanowią urządzenia stosowane w medycynie. Pośród nich najwyższe natężenia pól elektromagnetycznych emitują rezonans magnetyczny, diatermie krótkofalowe i mikrofalowe. Następną grupę stanowią urządzenia łączności osobistej, radiodostępowe i radiolinie (urządzenia służące do transmisji danych). W tej grupie znajdują się radiotelefony mające przewagę nad telefonią komórkową, łączą się bowiem bezpośrednio bez użycia dodatkowej infrastruktury. Jeszcze inną grupę stanowią urządzenia bezpieczeństwa, takie jak np. czujki mikrofalowe. W urządzeniach tego typu używa się pola stacjonarne bądź impulsowe, a wykorzystywane moce nie osiągają kilkudziesięciu watów. Przedstawiono także analizę wyników pomiarów pól elektromagnetycznych w latach 2009-2011 dla różnych województw.

EN

The paper discusses methods for measuring electromagnetic radiation in its source and industrial power facilities for electric-power transmission, applied in Podkarpathia. It represents analysis results on measuring electromagnetic fields over 2009-2011 years period, and also assessing research results for various regions. The article presents the methods of measurement of electromagnetic radiation, sources and the electrical installations used for the production and transmission of electricity that are applied in Podkarpackie Province. Electrical installations for the production and transmission of electricity are presented. It is shown that the power lines are characterized by decreasing intensity of the electrical component of the electromagnetic field accordingly to the distance. Presented electromagnetic devices have a significant impact on the environment in Podkarpackie Province. There are also other devices having a similar impact on the environment as previously mentioned sources of electromagnetic fields, which have the largest share of the emission of electromagnetic radiation into the environment. One of such groups includes devices used in industrial applications. These are: electric and induction furnaces, electrospark equipment, welding equipment, devices for sealing containers, tempering, soldering, melting, production of semiconductors, drying, microwave measuring instruments, food processing devices and microwave ovens. The next group consists of devices used in medicine. Amonng them, the highest intensity of electromagnetic fields emit:magnetic resonence, short-wave and microwave diathermy. Another group consists of personal communication devices having radio access and radio links (devices for data transmission). There are radiotelephones having an advantage over mobile telephony as they connect directly without the use of additional infrastructure. Yet another group consists of safety devices, such as, for example, microwave detectors. Stationery or pulsed fields are used in such devices. What is more, used powers do not reach tens of watts. The analysis of the results of measurements of electromagnetic fields in 2009-2011 and the summary of the results of the researches in various provinces is represented.

18

Analiza zagrożeń środowiska Podkarpacia

Kalda G., Łopuszyńska P.

Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury / Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture

|

2014

|

z. 61, nr 1

101--117

PL

W pracy przedstawiono wyniki analizy zagrożenia środowiska województwa podkarpackiego: powietrza, wody i gleby. Do najważniejszych zagrożeń środowiska w Polsce należą: emisja zanieczyszczeń przemysłowych, komunalnych i rolniczych, użytkowanie ziemi niszczące strukturę przyrody, zmniejszanie się różnorodności biologicznej oraz terenów biologicznie czynnych na terenach zurbanizowanych i uprzemysłowionych. Celem publikacji jest przedstawienie wyników badań zanieczyszczenia gazowego i pyłowego powietrza podkarpackiego. Analiza danych dotyczących wysokości stężeń poszczególnych zanieczyszczeń powietrza w województwie podkarpackim wykazała, że zanieczyszczenia gazowe osiągały niskie wartości stężeń i nie przekraczały obowiązujących dla tych substancji wartości odniesienia w powietrzu. Natomiast od kilku lat w województwie utrzymuje się duże zanieczyszczenie powietrza pyłem zawieszonym PM10. Przeprowadzone badania wskazują na zanieczyszczenie wód województwa podkarpackiego. Większość jednolitych części wód jest dotknięta problemem eutrofizacji wywołanej przez zanieczyszczenia pochodzące ze źródeł komunalnych. Jakość wód powierzchniowych wykorzystywanych do zaopatrzenia ludności w wodę mieści się w przedziale kategorii A2-A3, jednak występują również wody niekwalifikujące się nawet do kategorii A3. W związku z tym wody te wymagają wysokosprawnego procesu uzdatniania fizycznego i chemicznego, co wiąże się ze znacznymi kosztami. Stan gleb województwa podkarpackiego jest na ogół dobry. Podstawowymi czynnikami degradacji gleb są zakwaszenie gleb, zanieczyszczenie substancjami chemicznymi i eksploatacja surowców. Badania wykazały, że ponad 70% użytków rolnych ma odczyn kwaśny i bardzo kwaśny, a więc najwyższe w kraju potrzeby wapnowania. Stopień zanieczyszczenia chemicznego gleb w województwie na ogół jest niewielki i nie stwierdza się znaczącego wpływu emisji przemysłowych na poziom zawartości metali ciężkich w glebie.

EN

In thesis presented are results of analysis environmental threats of Podkarpackie Province: air, water and soil. The major threats in Poland are emissions of industrial, municipal and agricultural pollution; cultivate of the land which destroys natural structure; biodiversity decline and biologically active areas in urban areas and industrialized countries. Purpose of the publication is presentation results of research gaseous and dust pollution in Podkarpackie Province. Analysis of data on the concentrations of various air pollutants in Podkarpackie Province showed that gaseous pollutants reach low concentrations and not exceed existing reference value in the air for these substances. However, for several years remains high air pollution caused by particulate matter PM10 in the region. Studies indicate that the water is polluted in Podkarpackie Province. Most of the water bodies are affected by the problem of eutrophication caused by municipal pollution. Surface water quality used for the supply of water to local populations fall within category A2-A3, but there are also water not falling within the category A3. Therefore, these water require a high performance physical and chemical processes of water treatment, which is also associated with high costs. Soil condition of Podkarpackie Province is generally good. The main factors of soil degradation are soil acidification, chemical pollution and exploitation of raw materials. Studies have shown that more than 70% of arable lands is acidic and very acidic, therefore, the highest in the country need for liming are in this region. The degree of chemical contamination of soil in the region is usually inconsiderable and does not indicate a significant impact of industrial emissions on the levels of metals in soil.

19

Analiza stanu energetyki wodnej w Polsce

Kalda G.

Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury / Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture

|

2014

|

z. 61, nr 4

81--92

PL

Przedmiotem analizy jest stan energetyki wodnej w Polsce, perspektywy wykorzystania jej w przyszłości oraz zalety i wady oddziaływania na środowisko. Zbiorniki retencyjne nie tylko sprzyjają rozwojowi energetyki, lecz również zabezpieczają przed powodziami czy też zapewniają dostawy wody pitnej. W pracy scharakteryzowano stan energetyki wodnej w kraju w latach 2007-2012. Pozyskanie energii wody w ostatnich latach jest zróżnicowane. Przyczyną takiego stanu są prawdopodobnie problemy z budową nowych elektrowni wodnych, a w szczególności związane z tym liczne formalności zniechęcające inwestorów. Innym powodem może być zmienność opadów w latach 2007-2012, przez co produkcja energii elektrycznej mogła być mniejsza. W pracy przedstawiono zasoby wodne Podkarpacia. Zmienność w odpływie powierzchniowym jest szczególnie odczuwalna przez gospodarkę i społeczeństwo w okresach wysokich lub bardzo niskich odpływów. Aby przeciwdziałać powodziom i równocześnie zatrzymać jak najwięcej wód, które mogłyby być spożytkowane w celach konsumpcyjnych, przemysłowych oraz rolniczych, w czasie niskiego stanu wody w rzekach są budowane zbiorniki zaporowe. Opisano oddziaływanie elektrowni wodnych na środowisko. Energia wodna jest najbardziej konwencjonalnym źródłem energii ze wszystkich odnawialnych źródeł energii. Energia ta pełni istotną rolę zarówno w środowisku przyrodniczym, jak i w gospodarce oraz kulturze. Elektrownie wodne nie tylko produkują energię elektryczną, ale też spełniają wiele innych funkcji, w tym ogólnospołeczne.

EN

The main point of this thesis is hydropower condition in Poland, the prospects of using in the future, advantages and disadvantages of environmental impact. Building of storage reservoirs conduces not only electricity development, but provides flood safety of water supply safety to consumers. It this thesis were represented characteristics of hydropower condition in the country in the years 2007-2012. Obtaining water energy is different in the last few years. The reasons of this estate are probably problems with building new hydroelectric power stations which creates a lot of formalities and discourages investors. Another reason can be variability of rainfall in the years 2007-2012. It causes that the production of electricity could be lower. In this article was represented catchments in the Podcarpacie region. Economy and society is especially touched by variability in surface flow in high or low run-off. Storage reservoirs are built to counteract flood and to save water as much as possible which could be used in consumption, industry and agriculture when water state is low. Influence of hydroelectric power stations on environment was written. Hydropower is the most conventional source of energy at all. This kind of energy plays essential role in the natural environment and economy or culture. Hydroelectric power stations – not only production of electricity, they play many other roles, including the whole society too.

20

Analiza gospodarki odpadami przemysłowymi na terenie Podkarpacia

Kalda G., Wilk M.

Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury / Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture

|

2014

|

z. 61, nr 4

109--123

PL

W pracy scharakteryzowano rodzaje odpadów występujących na terenie Podkarpacia. Omówiono oddziaływanie odpadów na środowisko, metody zapobiegania powstawaniu odpadów oraz analizę ilości odpadów i metody zmniejszenia odpadów niebezpiecznych w środowisku Podkarpacia. Dokonano ogólnej charakterystyki odpadów przemysłowych występujących w Polsce. Największe masy odpadów przemysłowych są gromadzone na terenach województw katowickiego, krakowskiego, legnickiego i wałbrzyskiego. Dominującymi odpadami przemysłowymi w Polsce są odpady górnicze oraz odpady pochodzące z przemysłu energetycznego. W pracy zaakcentowano także wpływ odpadów przemysłowych na środowisko. Odpady te wprowadzają do środowiska niebezpieczne substancje, które są trudno rozkładalne w przyrodzie. W glebach znajdują się coraz większe stężenia metali ciężkich i pestycydów, natomiast w wodach gruntowych i powierzchniowych nieprzerywalnie zwiększa się zawartość substancji organicznych. W gospodarowaniu odpadami istotna jest przede wszystkim redukcja ilości odpadów, tj. redukcja odpadów u źródła oraz selektywna zbiórka odpadów. Redukcję u źródła, czyli zmniejszenie ilości wytwarzanych odpadów, można osiągnąć poprzez zmiany w surowcach wyjściowych, zmiany w produkcjach, zmiany w technologii oraz właściwe wykorzystywanie. Selektywna zbiórka odpadów ma na celu ponowne wykorzystanie odpadów lub poddanie ich procesowi unieszkodliwienia. W pracy omówiono metody zagospodarowania odpadami niebezpiecznymi i monitoring odpadów. Procesami unieszkodliwiania odpadów są przede wszystkim takie procesy, jak składowanie na składowiskach, obróbka w glebie, retencja powierzchniowa (np. umieszczanie odpadów na lagunach czy poletkach osadowych), termiczne przekształcanie odpadów. W pracy dokonano także identyfikacji problemów w gospodarowaniu odpadami.

EN

The paper represents types of wastes taking place in Podcarpacie, their environmental effect, waste preventing methods, waste quantity analysis and methods for reducing hazardous wastes in Podcarpathia environment. In the thesis kinds of waste occuring in Podkarpacie Voivodeship are presented as well as their influence on the environment, the methods of preventing the creation of waste, analysis of waste quantity and methods of decreasing dangerous waste in the environment of Podkarpackie Voivodeship. General characteristics of industrial waste occuring in Poland are given. The largest masses of industrial waste are gathered in the following Voivodeships: Katovice, Krakov, Legnica and Valbrych. The dominant industrial waste in Poland are the mining ones as well as these coming from electric industry. In the article the influence of industrial waste on natural environment was emphasised. Such waste indroduce dangerous substances into the environment, in addition their slowly dissolving composition continuosly grows. In soils there is mounting concentration of heavy metals and pesticides, simultaneously, in groundwater and surface water there is constant increase in content of organics. The rule in waste management is, first of all, the reduction of waste, including the reduction of waste in source as well as selective waste collection. The reduction in source of waste creation, meaning the decrease of created waste, can be achieved by changes in feedstock, production, technology and appropriate usage. Selective waste collection aims in repeat usage or disposal of waste. In the article the methods of dangerous waste management as well as waste monitoring are presented. The disposal processes of waste include keeping them in stockyards, processing in the soil, surface retention (for instance, placing of waste in lagoons or sludge drying beds), waste incineration. In addition, the identification of problems in waste management was presented.