Idąc w ślad za występującymi negatywnymi zjawiskami w strefie osadzenia okien i drzwi w murach, przeanalizowano zjawisko przepływu ciepła oraz dyfuzji pary wodnej w tej strefie, symulując pełne warunki rzeczywiste. Wskazano na istnienie zmiennych liniowych mostków termicznych oraz zmiennych w czasie mostków dyfuzji pary wodnej wokół ram okien i drzwi. Grożą one powstaniem nadmiernej kondensacji pary wodnej w szczelinach między ramą okien i drzwi a murem – prowadzącej do pleśni i zagrzybienia. Wskazano na pilną potrzebę weryfikacji dotąd stosowanej metodyki projektowania i obsadzania okien i drzwi w murach.
EN
Following the negative phenomena occurring in the window and door placement zones in walls, heat transfer and water vapor diffusion in this zone were analyzed by simulating full real-world conditions. The existence of variable linear thermal bridges and time-varying water vapor diffusion bridges around window and door frames was identified. These pose a risk of excessive water vapor condensation in the gaps between the window and door frames and the wall, leading to mold and mildew. An urgent need was identified to verify the methodology used so far for designing and installing windows and doors in walls.
Artykuł analizuje przyczyny występowania korozji biologicznej w budownictwie wielkopłytowym, wskazując na kluczową rolę mostków cieplnych i źle działającej wentylacji. Przedstawiono nowoczesne metody diagnostyczne służące do wykrywania ognisk zagrzybienia. Wykazano, że skuteczna termomodernizacja wymaga zintegrowanego podejścia, łączącego poprawę izolacyjności przegród z modernizacją systemów wentylacyjnych i edukacją mieszkańców.
EN
This article analyzes the causes of biological corrosion in large-panel buildings, highlighting the critical role of thermal bridges and faulty ventilation in the process of surface condensation. Modern diagnostic methods for detecting mould growth locations are presented. The study demonstrates that effective thermal retrofitting requires an integrated approach, combining improved building envelope insulation with the modernization of ventilation systems and resident education.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule opisano działania zwalczające w obrębie murów innych konstrukcji oraz rodzaje środków biochronnych i przedstawiono przebieg prac odgrzybieniowych w obiektach zabytko wych. Zaprezentowano też wymagania dotyczące dokumentacji wykonanych robót.
EN
This article describes control measures within walls and other structures, as well as types of bioprotective agents, and presents the process of mold control in historic buildings. It also presents requirements for documentation of completed work.
Wady drewna mają istotny wpływ na parametry mechaniczne i trwałość drewnianych konstrukcji zabytkowych. Dlatego podczas analizy stanu takich obiektów należy na wady zwracać szczególną uwagę. W artykule opisano wady zabytkowej tarcicy konstrukcyjnej. Podano sposoby klasyfikacji wad i scharakteryzowano podstawowe wady, takie jak: sęki, skręt włókien, pęknięcia, pęcherze żywiczne, zabarwienia, zgnilizny, wady powodowane przez owady, obliny, krzywizny, oraz wady wynikające z obróbki uszkodzenia mechaniczne.
EN
Wood defects have a significant impact on the mechanical parameters and durability of historic wooden structures. Therefore, special attention should be paid to wood defects when analysing the condition of such objects. The article describes visible defects in historic wooden lumber. Methods of classifying defects are given, and basic defects are characterized, such as: knots, twisted fibres, cracks, resin bubbles, discoloration, rots, defects caused by insects, bleeds, curvatures, processing defects and mechanical damage.
W ostatnich latach obserwuje się stałe dążenie do oszczędności energii w budownictwie, co skutkuje zwiększaniem grubości termoizolacji ścian i stosowaniem nowoczesnych materiałów elewacyjnych. Zmiany te, obok korzyści energetycznych, prowadzą do modyfikacji warunków cieplno-wilgotnościowych na powierzchni przegród, sprzyjając rozwojowi skażenia mikrobiologicznego. W artykule przedstawiono analizę wpływu grubości warstwy termoizolacyjnej na czas wysychania powierzchni elewacji, który stanowi kluczowy czynnik sprzyjający rozwojowi mikroorganizmów. Omówiono także wyniki badań skuteczności zapraw tynkarskich z dodatkiem biocydów, prowadzonych zgodnie z procedurą normową PN-EN 15457 oraz w rozszerzonym wariancie laboratoryjnym dostosowanym do polskich warunków klimatycznych.
EN
In recent years, there has been a sustained drive to improve energy efficiency in the construction sector, resulting in increased wall thermal-insulation thicknesses and the adoption of modern façade materials. While these changes deliver energy benefits, they also modify the hygrothermal conditions at the envelope surface, thereby facilitating microbial contamination. This article presents an analysis of the effect of thermal-insulation layer thickness on façade-surface drying time-a key factor conducive to microbial growth. It also discusses the results of tests on the effectiveness of render mortars with biocidal additives, conducted in accordance with EN 15457 and within an extended laboratory protocol adapted to Polish climatic conditions.
One of the most common solutions for insulating the exterior walls of buildings is the ETICS (External Thermal Insulation Composite System), based on polystyrene. The durability of such a system is estimated at 25 years, but very often a degradation process of varying severity is observed after just a few years. The article deals with the changes occurring on thin-film plasters after prolonged exposure to the external environment in different orientations with respect to the world's sides and the resulting biocorrosion infestation.
PL
Jednym z najczęściej stosowanych rozwiązań ocieplenia zewnętrznych ścian budynków jest system ETICS (External Thermal Insulation Composite System), bazujący na styropianie. Trwałość takiego systemu ocenia się na 25 lat, ale bardzo często już po kilku latach obserwuje się proces degradacji o różnym nasileniu. Artykuł dotyczy zmian zachodzących na tynkach cienkowarstwowych, po długotrwałej ekspozycji na środowisko zewnętrzne, w różnych orientacjach względem stron świata i wynikającego z nich zainfekowania biokorozją.
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Obiekty budowlane mogą ulegać korozji biologicznej na skutek uszkodzenia przegród budowlanych, ich niewłaściwej eksploatacji czy błędów wykonawczych. Najsilniej problem ten jest obserwowany w budynkach mieszkalnych, a z uwagi na szkodliwe oddziaływanie na zdrowie ludzkie rośnie świadomość jego istnienia oraz przyczyn powstania. Jednak zjawisko to dotyka również przegród zewnętrznych. Szczególnie wpływa ono na estetykę, a zbagatelizowane może spowodować uszkodzenie przegrody. W artykule przedstawiono wpływ mikroorganizmów kolonizujących przegrodę na trzy elewacje budynków wielorodzinnych wykonanych w systemie ETICS, a także na drewniane elementy elewacji zespołu obiektów widowiskowo-sportowych. Co istotne, dla porównania dwa spośród obiektów wielorodzinnych oraz zespół obiektów widowiskowo-sportowych są zlokalizowane w swoim bezpośrednim sąsiedztwie.
EN
Building structures may be subject to biological corrosion as a result of damage to building partitions, their improper use or construction errors. This problem is most observed in residential buildings, and due to its harmful impact on human health, awareness of its existence and the causes of its occurrence is growing. However, this phenomenon also affects external partitions. It particularly affects the aesthetics, but if ignored, it may cause damage to the partition. The article presents the impact of microorganisms colonizing the partition on three facades of multi-family buildings constructed in the ETICS system, as well as on wooden elements of the facades of a complex of entertainment and sports facilities. Importantly, for comparison, two of the multi-family facilities and a complex of entertainment and sports facilities are located in their immediate vicinity.
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Kompozyt wapienno-konopny (hempcrete) stosowany jest w budownictwie od ponad 30 lat. Głównymi jego zaletami są właściwości cieplno-wilgotnościowe oraz niewielki wpływ na środowisko. Artykuł przedstawia literaturowy przegląd metod badawczych i wyników badań w celu opisania trwałości kompozytu. Materiał wykazuje odporność na zmienne warunki wilgotnościowe oraz korozję biologiczną i chemiczną, ale w kontakcie z wodą traci wytrzymałość mechaniczną. Przegląd literatury wskazuje na złożoność problematyki oraz liczne ograniczenia techniczne i metodologiczne skutkujące brakiem jednoznacznych wniosków.
EN
Hemp-lime composite (hempcrete) has been used in construction for over 30 years. The main advantages of the material are thermal and hygric properties and low environmental impact. The article presents a literature review of research methods and experimental results in order to describe the durability of the composite. The material is resistant to changing humidity conditions as well as biological and chemical corrosion, and at the same time loses its mechanical strength in contact with water. The literature review indicates the complexity of the issues and numerous technical and methodological limitations resulting in the lack of clear conclusions.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule rozważono dwa przypadki obiektów historycznych objętych ochroną konserwatorską, w przypadku których przewidziano docieplenie przegród zewnętrznych od wewnątrz. Jeden z nich pochodzi z 1830 r., natomiast drugi z 1880 r. W pierwszym analizowanym obiekcie termomodernizacja przegród została przeprowadzona na przełomie 2018 i 2019 r., natomiast drugi, wzniesiony w technologii tzw. muru pruskiego, nadal oczekuje na termomodernizację. Niewielka wiedza na temat wpływu procesów zachodzących we wnętrzu przegród docieplanych od wewnątrz na ich drewniany szkielet skłoniła nas do opracowania programu badań przegrody z ociepleniem od wewnątrz w skali naturalnej, w warunkach zbliżonych do rzeczywistych. Przedstawione w artykule wstępne wyniki pomiarów, realizowanych po raz pierwszy w kraju w tak szerokim zakresie, potwierdziły złożoność procesów cieplno-wilgotnościowych w niejednorodnych przegrodach.
EN
The article considers two cases of historical objects under conservator's protection, for which thermal insulation of their external partitions from the inside is provided. One of them dates from 1830 and the other from 1880. While in the first analyzed case, the thermal modernization of partitions was carried out at the turn of 2018 and 2019, the second building, which was erected in the so-called "half-timbered wall" is still waiting for thermal modernization. The lack of research in this area and little knowledge about the impact of physical processes taking place inside partitions insulated from the inside on their wooden skeleton prompted the authors to develop a program of testing this type of partition with insulation from the inside on a natural scale, in conditions close to real. The preliminary results of measurements presented in this article, carried out for the first time in the country in such a wide range, confirmed the complexity of thermal and humidity processes in such highly heterogeneous partitions.
11
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule dokonano analizy najczęściej występujących uszkodzeń i wad drewnianych więźb dachowych w zabytkowych kościołach Polski Zachodniej. W pierwszej kolejności krótko opisano historię ewolucji więźb dachowych, a następnie skupiono się na szczegółowym opisie konstrukcji, budowie oraz występowaniu więźb storczykowych, a następnie wieszarowych. W kolejnej części artykułu przedstawiono najczęstsze zniszczenia oparte na badaniach autora tego artykułu wraz z krótkim opisem wykonanych prac naprawczych.
EN
In the article was analysed the most common damage and defects of wooden roof trusses in historic churches in western Poland. First, the history of the evolution of roof trusses was briefly described, then authors of the article described the structure and occurrence of king post trusses, and then suspension trusses. The next part of the article presents the most common damage based on the research of the author of this article together with a brief description of the repair work performed.
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Kościół pod wezwaniem św. Jana Apostoła i Ewangelisty w Zakopanem - Harendzie jest reprezentatywnym przykładem budownictwa drewnianego. W obrębie konstrukcji zaobserwowano nieprawidłowości wymagające przeprowadzenia prac remontowo-naprawczych. Do najważniejszych problemów można zaliczyć uszkodzenia drewnianej ściany północno-wschodniej, która przechyla się w górnej części do wnętrza kościoła, nadmierne zawilgocenie węgłów ścian, osiowe pęknięcia drewnianych mieczy oraz korozję biologiczną niektórych elementów konstrukcyjnych. Zaproponowano wiele niezbędnych prac interwencyjnych, które zapewnią użytkowanie obiektu przez kolejna lata i zabezpieczą cenną wartość kulturową zabytku.
EN
The church of St. John the Apostle and Evangelist in Zakopane - Harenda is a representative example of wooden construction. There were irregularities in the structure during the inspection that required renovation and repair work. The most critical problems include damage to the north-eastern wooden wall, which tilts in the upper part towards the church's interior, excessive moisture in the wall corners, axial cracks and biological corrosion in wooden structural elements. Therefore, several necessary intervention works were proposed, which should ensure the serviceability of the building for the following years and protect the valuable cultural value of the monument.
13
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule przedstawiono opis stanu technicznego oraz zakres renowacji hełmu z ośmioboczną latarnią XVII-wiecznego manierystycznego kościoła św. Trójcy w Żórawinie. Świątynia nazywana Perłą Manieryzmu stanowi zabytek klasy europejskiej aspirujący do wpisu na listę Pomników Historii. W artykule opisano stan techniczny konstrukcji wraz z pokryciem oraz omówiono proces przeprowadzonej renowacji. Wskutek wielusetletnich procesów destrukcyjnych, zniszczeń wojennych, jak również korozji biologicznej elementy konstrukcji wraz z połączeniami ciesielskimi hełmu zostały poważnie uszkodzone. W połączeniu z silną perforacją miedzianego pokrycia zaistniało zagrożenie zniszczeniem całej konstrukcji hełmu. Po szczegółowym rozpoznaniu stanu obiektu przeanalizowano możliwości remontu hełmu z uwzględnieniem zaleceń konserwatorskich.
EN
The article presents the technical condition and the scope of renovation of the helmet with an octagonal lantern from the 17th century mannerist church of the Holy Trinity Church in Zorawina. The temple, called the Pearl of Mannerism, is a monument of the European class that aspires to be entered on the list of Historical Monuments. The study describes the technical condition of the structure with its covering, and a broad discussion of the renovation process. As a result of centuries-old destructive processes, war damage as well as biological corrosion, the elements of the structure and the helmet's carpentry joints were seriously damaged. In conjunction with the strong perforation of the copper cladding, there was a risk of destroying the entire structure of the helmet. After a detailed examination of the condition of the building, the possibilities of repairing the helmet were analyzed, taking into account the conservation recommendations.
14
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Ekologia w budownictwie wiąże się z różnymi aspektami działalności człowieka. Ważny jest aspekt oszczędzania energii, niezanieczyszczania wody, powietrza. Czystość powietrza wewnątrz budynku ma ścisły związek z wentylacją. Jej sprawne działanie zależy od projektanta, wykonawcy i użytkowników. Nierzadko ich działania można nazwać anty-ekologicznymi, gdyż prowadzą do zanieczyszczania powietrza zarodnikami pleśni, pyłami z złuszczających się powłok itp. W artykule przedstawiono przypadki rezygnacji z wentylacji w adaptowanych na cele mieszkaniowe poddaszy nad jętkami w dachach stromych. Ponieważ jest to błąd często spotykany, dlatego dokładniej omówiono przyczyny i skutki takich rozwiązań.
EN
Ecology in construction is associated with various aspects of human activity. The aspect of energy saving, not water and air pollution, is important. The cleanliness of the air inside a building is closely related to ventilation. Its smooth operation depends on the designer, contractor and users. Their actions can often be called anti-ecological as they lead to air pollution with mold spores, dust from exfoliating coatings, etc. The article presents cases of abandoning ventilation in attics over collar-shaped roofs adapted for residential purposes. Since this is a common error, the causes and effects of such solutions have been discussed in more detail.
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W przypadku zabytkowych budynków szachulcowych konsekwencje błędnych decyzji remontowych lub zaniedbań w konserwacji prowadzą do nieodwracalnych procesów niszczenia obiektu. Skuteczne podjęcie działań ratujących wymaga wówczas przeprowadzenia odpowiednich badań diagnostycznych. Wyniki tych badań pozwolą na zaproponowanie rozwiązań naprawczych, nieingerujących w historyczny układ architektoniczno-konstrukcyjny obiektu. W artykule przedstawione zostaną wyniki oceny stanu technicznego XVII-wiecznego kościoła w Sękowicach, wykonanego w technologii tradycyjnej szkieletowej. W konsekwencji wcześniejszych niewłaściwych decyzji dotyczących prac remontowych, znaczna część elementów drewnianej konstrukcji uległa korozji biologicznej, przez co utraciła pierwotną wytrzymałość. Część ścian osiadła na skorodowanych belkach podwalinowych, a nierównomierne osiadanie spowodowało skręcenie całej konstrukcji.
EN
In the case of historic frame buildings, the consequences of erroneous repair decisions or negligent maintenance lead to irreversible processes of deterioration of the building. Effective undertaking of rescue measures then requires carrying out appropriate diagnostic research. The results of these examinations will allow to propose repair solutions that do not interfere with the historical architectural and structural layout of the building. This paper will present the results of the assessment of the technical condition of the 17th century church in Sękowice, built in traditional frame technology. As a consequence of earlier inappropriate decisions concerning the renovation works, a considerable part of the wooden construction elements underwent biological corrosion, which made them lose their original strength properties. Some of the walls settled on the corroded foundation beams, and the uneven settlement caused twisting of the whole structure.
17
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Podatność obiektów budowlanych na czynniki mikrobiologiczne jest duża i dotyczy wszystkich konstrukcji, zarówno pracujących w warunkach podwyższonej wilgotności, jak i w temperaturze optymalnej dla egzystencji człowieka. Nadmierny rozwój tych czynników związany jest z błędami projektowania, wznoszenia i eksploatacji budynków. Analiza koincydencji trwałości obiektów i zdrowia mieszkańców z fizjologią i morfologią czynników pozwala na prowadzenie określonej profilaktyki i rewaloryzacji mikrobiologicznej w budynkach.
EN
Suppleness of building objects on microbiological agents is big and concerns all of constructions, which work in the high moisture and in the optimum temperature for the man. Excessive development of microbiological agents is connected the first of all with bad projecting, realization or exploitation of buildings. The analysis of the coincidence of the durability of objects and the health of tenants with physiology and morphology these agents permits on the conducting the prophylaxis and microbiological revalorization in buildings.
W przedstawianym artykule opisano przypadek uszkodzeń betonu w nawodnych podporach mostu hydraulicznego odpopielania w jednej z elektrowni. Dokonanie oceny przyczyn zniszczenia betonu, jak i określenie możliwości wystąpienia w nim zjawisk korozyjnych, a więc w konsekwencji prognozowania trwałości obiektu budowlanego oraz wybór, na tej podstawie, właściwej procedury naprawczo-renowacyjnej wymagało przeprowadzenia szeregu niezbędnych badań i analiz. I tak, w omawianym przypadku, przeprowadzono kompleksowe badania na obiekcie i badania na próbkach betonu wyciętych, w postaci odwiertów rdzeniowych, z uszkodzonej konstrukcji (m.in. makroskopowe, mikroskopowe SEM, XRD, DTA, analizy chemiczne). W oparciu o te badania ustalono rodzaje korozji odpowiedzialne za analizowane zniszczenia.
EN
The article describes a case of concrete damage in waterway supports of a hydraulic bridge for ash removal in one of power plants. Assessment of concrete destruction causes, as well as determination of the possibility of corrosion occurring in the concrete, and therefore, as a consequence of forecasting the durability of the construction facility and selection of appropriate repair and renovation procedure, required a number of necessary tests and analyses. In the discussed case, comprehensive tests on the facility and on concrete samples, cut out of the damaged construction in the form of cored boreholes (including macroscopic, microscopic, SEM, XRD, DTA tests and chemical analyses) were carried out. Based on these tests, the types of corrosion responsible for the analysed damage were determined.
A series of biocidal compounds were evaluated as antifungal and antialgal additives for building coatings. The study comprised testing the susceptibility of coatings to colonization by Alternaria alternata, Ulocladium atrum, Aspergillus niger and Penicillium purpurogenum fungi as well as Nostoc commune cyanobacteria and Klebsormidium flaccidum green algae. White cabbage juice-based concentrate, dendrimeric peptides, peptide hydrolyzates from milk thistle and chestnut seeds, as well as selected ionic liquids, were used as additives to acrylic and silicone-based coatings. Also, some of biocidal additives were previously intercalated in montmorillonite or hydrotalcite to increase their wash-out resistance. The best results were obtained for the coatings modified with prolinate and sorbate ionic liquids added in the amount of 2 wt %. They ensure protection against the algae and cyanobacteria also after aging in water for 72 h, which indicates a possibility of their application in facade paints. Some antifungal activity was observed for the coatings containing hydrotalcite intercalated with aminododecanoic acid, while inhibition of algal growth was achieved using hydrolyzate from milk thistle seeds. However, in both cases, the coatings lost the resistance to microbial colonization when aged in water.
PL
Badano skuteczność szeregu związków o właściwościach biobójczych, dodawanych do powłok polimerowych stosowanych w budownictwie, w zabezpieczaniu przed porastaniem grzybami i glonami. Wykorzystano mieszaninę grzybów testowych Alternaria alternata, Ulocladium atrum, Aspergillus niger i Penicillium purpurogenum, a także cyjanobakterie Nostoc commune oraz glony Klebsormidium flaccidum. Jako biocydy dodawane do powłokowych kompozycji akrylowych i silikonowych zastosowano: koncentrat na bazie soku z białej kapusty, dendrymeryczne peptydy, hydrolizaty peptydowe z ostropestu plamistego i nasion kasztanowca, a także ciecze jonowe. Wybrane dodatki immobilizowano na drodze interkalacji w montmorylonicie lub hydrotalkicie w celu zwiększenia ich odporności na wymywanie. Najlepszą odporność na porastanie glonami wykazywały powłoki modyfikowane dodatkiem 2% mas. cieczy jonowych z anionami prolinianowym i sorbinianowym. Ochronne działanie cieczy jonowych zachowało się również po teście wymywania wodą przez 72 h, co wskazuje na możliwość ich zastosowania w farbach elewacyjnych. Powłoki zawierające hydrotalkit interkalowany kwasem aminododekanowym wykazywały odporność na porastanie grzybami, a dodatek hydrolizatu nasion kasztanowca hamował rozwój glonów, jednak w obydwu wypadkach działanie ochronne biocydu zanikało po teście wymywania wodą.
20
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW