Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Improving Landsat 8 and ECOSTRESS surface temperature estimates with in situ surface temperature measurements in Kraków, Poland

Kucza Marcin, Głowienka Ewa

Geomatics, Landmanagement and Landscape

|

2026

|

no. 1

71--89

EN

The study evaluated whether simple site-specific empirical corrections can improve the agreement between Landsat 8 and ECOSTRESS thermal products and ground-based surface temperature logger observations acquired in Kraków, Poland. Three field campaigns conducted in 2023–2024 were paired with Landsat 8 and, when available, ECOSTRESS acquisitions. Two correction approaches, linear regression and additive bias correction, were tested for eight calibration subset configurations representing different urban surface contexts, including paved surfaces, urban parks, heterogeneous urban sites, waterfront locations, spatially dispersed sites, vegetation-covered sites, and a subset defined by low initial mismatch. Performance was assessed using RMSE and the standard deviation of residuals relative to the reference measurements. Both correction approaches reduced disagreement relative to the uncorrected data, but the magnitude of improvement depended strongly on acquisition date, product type, and calibration subset composition. The results show that simple local correction can increase the practical utility of satellite thermal data in a heterogeneous urban setting; however, the findings should be interpreted with caution because contact-based logger measurements are not strictly equivalent to radiometric land surface temperature, and some satellite ground pairs were not fully synchronous.

PL

W badaniu oceniono, czy proste, specyficzne dla danego miejsca, poprawki empiryczne mogą poprawić zgodność między produktami termicznymi Landsat 8 i ECOSTRESS a obserwacjami naziemnego rejestratora temperatury powierzchni pozyskanymi w Krakowie. Trzy kampanie terenowe przeprowadzone w latach 2023–2024 zostały sparowane z akwizycjami Landsat 8 oraz, gdy były dostępne, z akwizycjami ECOSTRESS. Dwa podejścia korekcyjne, regresja liniowa i addytywna korekta odchylenia, zostały przetestowane dla ośmiu konfiguracji podzbiorów kalibracyjnych reprezentujących różne konteksty powierzchni miejskich, w tym powierzchnie utwardzone, parki miejskie, heterogeniczne stanowiska miejskie, lokalizacje nadbrzeży, stanowiska rozproszone przestrzennie, stanowiska pokryte roślinnością oraz podzbiór zdefiniowany przez niskie początkowe niedopasowanie. Wydajność została oceniona przy użyciu RMSE i odchylenia standardowego reszt względem pomiarów referencyjnych. Oba podejścia korekcyjne zmniejszyły rozbieżność w stosunku do nieskorygowanych danych, ale skala poprawy zależała w dużym stopniu od daty akwizycji, rodzaju produktu i składu podzbioru kalibracyjnego. Wyniki pokazują, że prosta lokalna korekta może zwiększyć praktyczną użyteczność satelitarnych danych termicznych w heterogenicznym środowisku miejskim; Jednakże wyniki te należy interpretować ostrożnie, ponieważ pomiary rejestratorów kontaktowych nie są w pełni równoważne radiometrycznym pomiarom temperatury powierzchni lądu, a niektóre pary naziemnych satelitów nie były w pełni zsynchronizowane.

2

Weryfikacja możliwości oznaczania liczby cetanowej FAME z wykorzystaniem silnikowej metody badawczej

Burnus Zygmunt, Przybek Marek, Wieczorek Agnieszka

Rynek Energii

|

2025

|

Nr 1

58--63

PL

Norma PN-EN ISO 5165:2021-02 opisuje silnikową metodę badawczą oznaczania właściwości zapłonowych olejów napędowych, czyli tzw. liczby cetanowej. Jednocześnie norma ta jest przywołana w specyfikacji estrów metylowych kwasów tłuszczowych FAME stosowanych jako samodzielne paliwo silnikowe (PN-EN 14214) jako jedna z właściwych metod oznaczania liczby cetanowej. Norma PN-EN ISO 5165:2021-02 nie określa jednak precyzji oznaczenia dla tego rodzaju paliwa. Z uwagi na prowadzone w laboratorium INiG-PIB badania kompleksowe właściwości FAME, zarówno jako samodzielnego paliwa, jak i biokomponentu oleju napędowego z wykorzystaniem metody silnikowej oznaczania liczby cetanowej, w niniejszej pracy określono precyzję oznaczania liczby cetanowej metodą silnikową, poprzez wykonanie tzw. walidacji metody. Określono parametry precyzji metody w zakresie wartości liczby cetanowej od 47,0 – 55,7, co pozwoliło na ocenę użyteczności tej metody w przypadku estrów metylowych kwasów tłuszczowych FAME. Jednocześnie wykonano weryfikację, wraz z wyznaczeniem precyzji metody oznaczania liczby cetanowej FAME, metodą silnikową wg normy amerykańskiej ASTM D613-23, która również nie objęła zakresem precyzji oznaczenia FAME.

EN

The PN-EN ISO 5165:2021-02 standard describes the engine test method for evaluation the ignition * properties of diesel fuels, i.e. the so-called cetane number. At the same time, this standard is referred to in the specification for FAME (fatty acid methyl esters) used as an independent engine fuel (PN-EN 14214) as one of —_ the appropriate methods for determining the cetane number. However, the PN-EN ISO 5165:2021-02 standard [ does not specify the precision of the examination of this type of fuel. Thanks to the comprehensive tests carried out in the INiG-PIB laboratory on the properties of FAME, both as an independent fuel and as a biocomponent of diesel fuel using the engine test method for determination of the cetane number, this study allowed the precision evaluation in such case of the cetane number using the engine method, by performing the so-called method validation. The precision parameters of the method were determined in the range of cetane number from 47.0 to 55.7, which gave as a result the assessment of the useﬁilness of this method in the case of FAME matrix. At the same time, verification process was carried out, along With the method precision determination for FAME cetane number using the engine method, according to the American standard ASTM D613-23, which also does not include the precision of the FAME determination.

3

Determination of asphalt layer temperature in FWD and TSD measurements using machine learning

Sudyka Jacek, Mazurek Grzegorz

Roads and Bridges - Drogi i Mosty

|

2025

|

Vol. 24, no. 3

267--282

EN

The paper presents the application of machine learning techniques in estimating the temperature of asphalt layers during measurements using FWD (Falling Weight Deflectometer) and TSD devices (Traffic Speed Deflection). The problem of accurate determination of temperature is crucial for analysing the durability of road pavements. Traditional methods such as the BELLS3 model, although widely used, have limitations in forecast accuracy. The work presents the implementation of advanced algorithms such as multivariate adaptive regression spline (MARS), support vector machines (SVM), artificial neural networks (ANN), random forest (RF) and boosted trees (BT), among others, to optimise a model for estimating the temperature of asphalt layers Td. The BELLS3 model, used as the baseline in the optimisation process, was evaluated for prediction effectiveness. The results showed moderate effectiveness of this model (R2 = 82%, RMSE = 2.3°C), which triggered a need for further improvements. The use of machine learning techniques, particularly boosted gradient trees (BTs), has made it possible to significantly improve the precision of predictions. The BT model achieved the greatest fit for the dependent variable Td (R2 = 99% and RMSE = 0.61°C), indicating its clear advantage over other models, including the baseline BELLS3 model. Finally, the authors highlight the potential of integrating traditional approaches with advanced data analysis methods to further improve the accuracy of forecasting bituminous mixture layer temperature and effective management of road infrastructure.

PL

W pracy przedstawiono zastosowanie technik uczenia maszynowego w szacowaniu temperatury warstw asfaltowych podczas pomiarów urządzeniami FWD i TSD. Problem precyzyjnego określenia temperatury jest kluczowy dla analizy trwałości nawierzchni drogowych. Tradycyjne metody, takie jak model BELLS3, choć szeroko stosowane, mają ograniczenia w dokładności prognoz. Praca prezentuje implementację zaawansowanych algorytmów, między innymi takich jak regresja adaptacyjna (MARS), wektory nośne (SVM), sieci neuronowe (ANN), drzewa losowe (RF) i drzewa wzmacniane (BT), w celu optymalizacji modelu szacowania temperatury warstw asfaltowych Td. Model BELLS3, wykorzystany jako bazowy w procesie optymalizacji, został oceniony pod kątem skuteczności predykcji. Wyniki wykazały umiarkowaną skuteczność tego modelu (R2 = 82%, RMSE = 2,3°C), co stanowiło potrzebę dalszych udoskonaleń. Zastosowanie technik uczenia maszynowego, w szczególności wzmacnianych drzew gradientowych (BT), pozwoliło na znaczne zwiększenie precyzji prognoz. Model BT osiągnął najwyższe dopasowanie do zmiennej zależnej Td (R2 = 99% oraz RMSE = 0,61°C), co wskazuje na jego wyraźną przewagę nad innymi modelami, w tym nad bazowym modelem BELLS3. Na koniec autorzy podkreślają potencjał integracji tradycyjnych podejść z zaawansowanymi metodami analizy danych w celu dalszej poprawy dokładności prognozowania temperatur warstw mieszanek mineralno-asfaltowych i efektywnego zarządzania infrastrukturą drogową.

4

Tryliony wzorów pola powierzchni trójkąta jako fraktalne struktury w obliczeniach wspomaganych sztuczną inteligencją

Paleczek Witold

Przegląd Włókienniczy - Włókno, Odzież, Skóra

|

2025

|

nr 5

25--37

PL

Przedstawiono rezultaty działania autorskiego algorytmu genetycznego, generującego tryliony wzorów służących do obliczania pola powierzchni trójkąta płaskiego w postaci ich generatorów, przy wykorzystaniu wyłącznie jednej funkcji trygonometrycznej – sinus. W dostępnej literaturze nie odnotowano dotąd metod o porównywalnym zakresie ani precyzji. W pracy zawarto trzy kompleksy danych walidacyjnych, obejmujące trójkąt prostokątny, równoboczny oraz rozwartokątny. Wygenerowane wzory zostały dodatkowo zweryfikowane z użyciem algorytmów sztucznej inteligencji AI Copilot. Oprócz siedmiu nowych wzorów na pole trójkąta zaprezentowano dwadzieścia dwie formuły reprezentatywne, z których każda generuje około tryliona nowych wariantów wzorów w funkcji od czterech do jedenastu zmiennych. Jako jeden ze sposobów wykorzystania tej bazy przedstawiono autorskie struktury fraktalne, które mogą znaleźć zastosowanie zarówno w inżynierii zdobniczej, jak i w projektowaniu materiałów technicznych z siatkami wzmacniającymi – takich jak Dyneema czy Kevlar. Opisano sposób wykorzystania wygenerowanych wzorów na przykładzie modyfikacji algorytmu tworzenia obrazu fraktalu paproci Barnsleya, z kodowaniem współrzędnych w programie Excel. Podano również algorytmy fraktali własnej konstrukcji, wraz z ich wizualizacją w postaci obrazów. W dalszej części zamieszczono przykłady fraktali wygenerowanych przez system sztucznej inteligencji AI Copilot (Microsoft), jako odpowiedzi na zadania związane z zamianą konfiguracji parametrów. Otrzymane obrazy mogą posłużyć jako rozwinięcie koncepcji zastosowania matematycznych formuł graficznych w projektowaniu haftów – zarówno zdobniczych, artystycznych, jak i inżynierskich. Przedstawione wzory mają bezpośrednie zastosowanie w konwersacji z AI Copilot, umożliwiając uzyskiwanie zoptymalizowanych rozwiązań strukturalnych w czasie rzeczywistym.

EN

This paper presents the results of a proprietary genetic algorithm designed to generate trillions of formulas for calculating the area of a planar triangle, expressed as formula generators using only a single trigonometric function – sine. No comparable methods in terms of scope or precision have been reported in the available literature. The study includes three validation datasets based on right-angled, equilateral, and obtuse triangles. The generated formulas were additionally verified using artificial intelligence algorithms provided by AI Copilot. In addition to seven new formulas for calculating triangle area, twenty-two representative expressions are presented, each capable of generating approximately one trillion new variants depending on four to eleven variables. As one application of this formula base, original fractal structures are introduced, which may be used in decorative engineering as well as in the design of technical materials with reinforcing meshes – such as Dyneema or Kevlar. The use of the generated formulas is illustrated through a modified algorithm for rendering the Barnsley fern fractal, with coordinate encoding implemented in Microsoft Excel. Custom-designed fractal algorithms are also provided, along with their visualizations in image form. Further examples include fractals generated by the AI Copilot system (Microsoft), in response to tasks involving parameter configuration changes. The resulting images may serve as an extension of the concept of applying mathematical graphic formulas in the design of embroidery – decorative, artistic, and engineering-oriented. The presented formulas have direct applicability in real-time interaction with AI Copilot, enabling the generation of optimized structural solutions.

5

Validating CFD Models for VAWT Wind Turbines: Considering Wind Flow Blockage Over a Roof Ridge

Moczulak Bartosz, Miąskowski Wojciech, Bajkowski Szymon, Martin Andrew, Zielińska Magdalena

Problemy Mechatroniki : uzbrojenie, lotnictwo, inżynieria bezpieczeństwa

|

2025

|

Vol. 16, Nr 3 (61)

105--119

EN

This article examines how increased wind flow velocity above the ridge of a gable roof influences the torque generated by a Savonius wind turbine. The study consisted of two stages: numerical simulations using SolidWorks Flow Simulation, and quasi-static wind tunnel measurements. The primary aim was to validate a simplified numerical model using experimental data, considering varying geometric parameters: specifically, roof pitch angles (30°, 45°, 60°) and the distance from the turbine's axis to the roof ridge (450–710 mm). A grid sensitivity analysis was performed, and torque values were compared as a function of the rotor's angle of rotation. The observed flow blockage over the ridge resulted in a significant increase in torque, underscoring the importance of strategically positioning the wind turbine where wind speeds are highest. These findings can inform the optimal placement of small VAWT systems in urban settings.

PL

W artykule przedstawiono analizę wpływu lokalnego zagęszczenia strug powietrza nad kalenicą dachu dwuspadowego na generowany moment obrotowy turbiny wiatrowej typu Savoniusa. Badania oparto na dwutorowym podejściu obejmującym zarówno modelowanie numeryczne (CFD) w środowisku SolidWorks Flow Simulation, jak i pomiary quasi-statyczne wykonane w tunelu aerodynamicznym. Celem pracy była walidacja uproszczonego modelu numerycznego z wykorzystaniem danych eksperymentalnych, z uwzględnieniem zmiennych parametrów geometrycznych: kąta nachylenia połaci dachowej (30°, 45°, 60°) oraz odległości osi turbiny od kalenicy (450-710 mm). Przeprowadzono analizę wrażliwości siatki obliczeniowej oraz porównanie przebiegów momentu obrotowego w funkcji kąta obrotu wirnika. Efekt spiętrzenia nad kalenicą skutkował istotnym wzrostem momentu obrotowego, potwierdzając zasadność strategicznej lokalizacji turbiny w obszarze zwiększonego przyspieszenia przepływu. Uzyskane rezultaty mogą stanowić podstawę do optymalizacji rozmieszczenia przydomowych turbin VAWT w środowisku zabudowanym

6

Optimising the Operation of Ships with Artificial Intelligence Systems

Bolkvadze Nugzar, Verdzadze Ruslan, Bazaian Aram, Bolkvadze Levan, Gabedava George

Polish Maritime Research

|

2025

|

nr 4

119--131

EN

The objective of this study was to conduct an empirical evaluation of the effectiveness of artificial intelligence systems in optimising the operation of commercial maritime vessels. The methodology involved collecting and processing telemetry from 58 synchronised onboard measurement channels, including temperatures, vibration metrics, gyroscopic data, trim and heel angles, and data from automatic identification systems, differential global positioning systems, and radar signals. Data were sampled at intervals of 1 s, filtered using the Hampel method, and aggregated into frames of 3 min. A hybrid deep learning model was developed to forecast vessel speed, fuel usage, and stability. Experiments were conducted on 16 vessels: six container carriers (3,000 20-foot equivalent units class) and 10 Handymax bulk carriers (40,000–55,000 deadweight tons). These vessels completed 97 voyages between March 2023 and February 2024, 45% of which took place in the Black Sea and 55% in the North Sea. A validation campaign comprising 9,230 h of simulator trials and real-world deployment was carried out to test the artificial intelligence model under variable sea states and in scenarios involving disruptions to automatic identification and differential global positioning systems. The results showed a 12.4% reduction in average fuel consumption and an 8.2% decrease in voyage duration. Ship stability improved, with a 22% reduction in roll amplitude. Predictive maintenance algorithms achieved 95% accuracy, enabling early fault detection and reducing unscheduled downtime. Only three manual interventions were recorded during deployment, and course deviations remained below 1.3°. An environmental analysis revealed a 4.2% improvement in carbon intensity, demonstrating compliance with the International Maritime Organization Carbon Intensity Indicator standards.

7

Challenges of Requirements Communication and Digital Assets Verification in Infrastructure Projects

Abdeen Waleed, Wnuk Krzysztof, Unterkalmsteiner Michael, Chirtoglou Alexandros

e-Informatica Software Engineering Journal

|

2025

|

Vol. 19, nr 1

250107

EN

Background: Poor communication of requirements between clients and suppliers contributes to project overruns,in both software and infrastructure projects. Existing literature offers limited insights into the communication challenges at this interface. Aim: Our research aim to explore the processes and associated challenges with requirements activities that include client-supplier interaction and communication. Method: we study requirements validation, communication, and digital asset verification processes through two case studies in the road and railway sectors, involving interviews with ten experts across three companies. Results: We identify 13 challenges, along with their causes and consequences, and suggest solution areas from existing literature. Conclusion: Interestingly, the challenges in infrastructure projects mirror those found in software engineering, highlighting a need for further research to validate potential solutions.

8

Experimental investigation on validation of the mini wave gauge for ocean wave measurements in comparison to an acoustic doppler current profiler and HOBO

Widiaratih Rikha, Putranto Ari Bawono, Maslukah Lilik, Wirasatriya Anindya, Satya Eridhani Dharma, Himawa Daenk

Ecological Engineering & Environmental Technology

|

2025

|

Vol. 26, iss. 1

187--200

EN

The real-time monitoring of ocean wave data is a crucial element in marine environmental monitoring and the development of marine resources. It is unfortunate that the majority of wave measurement devices remain challenging, relatively high-priced, and require sophisticated technology. This study investigates the validation of a new type of ocean wave measurement, designed based on the Mini Wave Gauge (MWG), using low-cost materials. The study utilizes an accelerometer sensor, specifically the ADXL335, which is converted to measure wave height, and the GY-271 designed to measure wave direction. This research addresses the validation of MWG by comparing measurements from the Acoustic Doppler Current Profiler (ADCP) and HOBO. The validation of wave height demonstrates high accuracy, with a MAPE percentage of 0.46% between MWG and ADCP, and 23.30% between MWG and HOBO. In contrast, the validation of MWG for wave direction by ADCP still requires improvement, with a MAPE of 36.75%. This is due to the sensor's sensitivity to the earth's magnetic field, which requires further improvement of the buoy design to accommodate the direction of incoming waves. Additionally, the MWG's sampling rate in milliseconds allows for analyzing wave characteristics based on wave periods using the Fast Fourier Transform (FFT) method.

9

Testing of Geopolymer Raw Materials: Validation of Methods and Practical Aspects

Radoykova Temenuzhka, Surleva Andriana, Ilieva Darya, Angelova Lyudmila

Archives of Metallurgy and Materials

|

2025

|

Vol. 70, iss. 1

165--169

EN

The most used raw materials to produce geopolymers are metakaolin, fly ash, mine tailings, and granulated blast furnace slag. The geochemical composition of the starting materials is decisive for the structure and physical properties of the newly synthesized geopolymer. The present research is aimed at validating methods to determine pH, electrical conductivity of initial raw materials for the preparation of geopolymers. Methods trueness and precision were estimated by bias, z-score and repeatability determination. The results from certified reference material clay soil for pH and EC CRM498-100G, Lot LRAC5544 tests showed that the bias was 0.18% for pH and -1.7% for EC. The repeatability was 0.18% and 2.38% for pH and EC, respectively. The z-score was below 2 and the analytical behavior of both studied methods was evaluated as satisfactory. The validated procedures were applied to mine tailings and coal combustion by-products from four sources from Bulgaria, Romania, and Portugal. The aqueous slurry of industrial wastes was with pH 6-12, all studied fly ashes contained high concentration of components ionized in water solution. The results showed that the studied raw materials could be used as precursors for geopolymer.

10

Numerical Verification of the Accuracy of the Results of Modeling Collisions in Multibody Systems Obtained Using Simulations Based on the Project Chrono Library

Warzecha Mariusz

Tribologia

|

2024

|

nr 2

105--119

EN

Simulating multibody systems presents many challenges. Project Chrono, a specialised library, has been developed to support engineers tackling these challenges. To offer reliable results, such tools require complex validation. This study aims to analyse and validate the low-level behaviour of contact force models implemented in the module chrono::core, part of the Project Chrono library. To accomplish this, impacts occurring in systems consisting of 4 to 6 spheres were used. The velocity of the sphere initiating the impact ranged from 0.1 to 3 m/s. The post-impact velocity was used as the main comparison quantity. The reference data for comparison were obtained from FEM analysis performed in Code Aster. The comparison resulted in graphs showing the percentage velocity errors for all the systems investigated. These plots showed significant errors, reaching 22.75% for some cases. At the same time, the average error for all spheres in the mentioned case was equal to 1.68%. This led to the conclusion that a proper definition of model parameters can lead to satisfactory results on a global model scale. The study also described potential sources of errors and proposed directions for further development.

PL

Symulacja systemów wieloczłonowych wiąże się z wieloma wyzwaniami. Specjalistyczna biblioteka Project Chrono została opracowana, aby wspierać inżynierów w radzeniu sobie z nimi. Aby oferować wiarygodne wyniki, narzędzia takie wymagają złożonej walidacji. Niniejsze badanie ma na celu analizę i walidację niskopoziomowego zachowania modeli sił kontaktu zaimplementowanych w module chrono::core, będącym częścią biblioteki Project Chrono. Aby to osiągnąć, wykorzystano zderzenia występujące w układach składających się z 4 do 6 kul. Prędkość kuli inicjującej zderzenie wynosiła od 0,1 do 3 m/s. Walidacja oparta została o ocenę prędkości kul po zderzeniu. Dane referencyjne do porównania uzyskano z analizy MES przeprowadzonej w programie Code Aster. W wyniku porównania utworzono wykresy przedstawiające procentowe błędy prędkości dla wszystkich badanych systemów. Wykresy te wykazały znaczne błędy, sięgające w niektórych przypadkach 22,75%. Jednocześnie średni błąd dla wszystkich kul we wspomnianym przypadku wyniósł 1,68%. Sugeruje to wniosek, że odpowiednia definicja parametrów modelu może prowadzić do zadowalających wyników w skali globalnej. W artykule opisano również potencjalne źródła błędów i zaproponowano kierunki dalszego rozwoju.

11

Optimisation of BELLS3 model coefficients to increase the precision of asphalt layer temperature calculations in FWD and TSD measurements

Sudyka Jacek, Mechowski Tomasz, Harasim Przemysław, Graczyk Mirosław, Matysek Andrzej

Roads and Bridges - Drogi i Mosty

|

2024

|

Vol. 23, no. 4

437--456

EN

The article discusses the optimisation process of the BELLS3 model for predicting the temperature of asphalt layers, especially in deflection measurements on Polish roads. The BELLS3 model, based on data from the Long-Term Pavement Performance programme, is a popular tool for quick and non-contact temperature estimation of asphalt layers at various depths. However, its accuracy may be limited in the context of local climatic conditions, which differ from those included in the original model. In this paper, a verification analysis was carried out through testing the model on FWD measurements data, and then the model was optimised using the least squares method (LSM). This approach yielded a small improvement in accuracy (only 1%) while reducing the error to 2.12°C. Therefore, it was decided to extend the analysis by using a machine learning method (MARS) to obtain the explicit form of the model. The solution improved the accuracy by 6%, at the same time reducing the error to 1.84°C. Based on this, further research was suggested on hybrid and AI-based models that could improve the efficiency of asphalt layer temperature forecasting under local climatic conditions.

PL

W artykule omówiono proces optymalizacji modelu BELLS3, służącego do prognozowania temperatury warstw asfaltowych, szczególnie w pomiarach ugięć na polskich drogach. Model BELLS3, oparty na danych z programu Long-Term Pavement Performance, jest popularnym narzędziem umożliwiającym szybkie i bezkontaktowe oszacowanie temperatury warstw asfaltowych na różnych głębokościach. Jednakże jego dokładność może być ograniczona w kontekście lokalnych warunków klimatycznych, które różnią się od tych uwzględnionych w oryginalnym modelu. W pracy przeprowadzono analizę weryfikacyjną, testując model na danych z pomiarów FWD, a następnie dokonano jego optymalizacji za pomocą metody najmniejszych kwadratów (MNK). To podejście dało niewielką poprawę dokładności (zaledwie o 1%) przy jednoczesnej redukcji błędu do 2,12°C. Dlatego zdecydowano o rozszerzeniu analizy o zastosowanie metody uczenia maszynowego (MARS), która pozwala na uzyskanie postaci jawnej modelu. Rozwiązanie to poprawiło dokładność o 6%, redukując błąd do 1,84°C. Na tej podstawie zasugerowano dalsze badania nad modelami hybrydowymi i opartymi na sztucznej inteligencji, które mogłyby zwiększyć skuteczność prognozowania temperatury warstw asfaltowych w lokalnych warunkach klimatycznych.

12

Walidacja środków kontroli w planie HACCP

Jackowska-Tracz Agnieszka, Pniewski Paweł, Tracz Michał

Przemysł Spożywczy

|

2024

|

T. 78, nr 8

40--44

PL

Procedury walidacji, obok procedur weryfikacji, zostały wpisane w szóstą zasadę wdrażania sytemu HACCP. Rolą producenta żywności jest walidacja środków kontroli, podczas gdy rolą właściwego organu administracji jest zapewnienie (poprzez narzędzia nadzoru), że producent posiada skuteczne systemy walidacji, i że środki kontroli są odpowiednio walidowane. pojęcia walidacji, monitorowania i weryfikacji są często mylone. Walidacja środków kontroli różni się od monitorowania i weryfikacji, które mają miejsce po wdrożeniu zwalidowanych środków kontroli. Monitorowanie i weryfikacja to narzędzia wykorzystywane do sprawdzenia, czy środki kontroli są przestrzegane, i wykazania, że działają zgodnie z przeznaczeniem. istnieją różne podejścia do walidacji, które mogą być stosowane indywidualnie lub w połączeniu, w zależności od potrzeb. obejmują one m.in.: 1/ odniesienie do literatury naukowej lub technicznej, wcześniejszych badań walidacyjnych lub wiedzy historycznej na temat skuteczności środka kontroli (obejmują one literaturę naukową, wytyczne rządowe, wytyczne dotyczące środków kontroli GHP i HACCP); 2/ walidacja środka kontroli za pomocą prób eksperymentalnych (np. ilościowe wykazanie i udokumentowanie wymaganego zakresu redukcji określonego patogenu w wyniku danego procesu); 3/ analiza danych historycznych zakładu zebranych w warunkach reprezentatywnych dla całego procesu produkcji, w tym w okresach, w których produkcja jest zwiększona, np. w okresie świątecznym, a zebrane dane powinny być wystarczające do przeprowadzenia wymaganych analiz statystycznych; 4/ modelowanie matematyczne, które pozwala, między innymi, na ocenę wpływu zmian pH i aktywności wody na kontrolę wzrostu patogenów; 5/ badania ankietowe, które również można uznać za podejście walidacyjne (np. ocena zrozumienia przez konsumentów informacji na etykiecie przed lub w trakcie projektowania etykiety). Obecnie wiele przedsiębiorstw dokonując przeglądu planu HACCP tworzy tak zwane listy kontrolne, które pozwalają na metodyczne sprawdzenie poprawności działania wszystkich siedmiu zasad systemu HACCP. Najważniejsze pytania zawarte w takiej liście kontrolnej odnoszące się do walidacji powinny brzmieć: Czy zatwierdzono limity krytyczne? W jaki sposób? Czy plan HACCP został ponownie oceniony i zmodyfikowany, gdy okazał się niewystarczający? Czy plan HACCP został poddany ponownej ocenie w przypadku zmiany surowców, technologii i/lub receptur produktu? Niniejsze opracowanie przedstawia informacje na temat koncepcji i charakteru walidacji, zadań poprzedzających walidację, procesu walidacji oraz potrzeby ponownej walidacji. Przedstawione zostały również różnice pomiędzy walidacją, monitorowaniem i weryfikacją.

EN

Validation and verification procedures are written into the sixth principle of implementing the HACCP system. The role of the food business operator (FBO) is to validate control measures, while the competent authority’s role is to ensure that the FBO has effective validation systems in place and that control measures are correctly validated. The terms validation, monitoring and verification are often confused. Validation of control measures differs from monitoring and verification, which occurs after implementing validated control measures. monitoring and verification are tools used to verify that control measures are being followed and to demonstrate that they are working as intended. Depending on FBO’s needs, various validation approaches can be used individually or in combination. These include, but are not limited to: 1/ reference to scientific or technical literature, previous validation studies or historical knowledge of the effectiveness of the control measure (these include scientific literature, government guidelines, GHP and HACCP control measure guidelines); 2/ validation of the control measure through experimental trials (e.g., quantitatively demonstrating and documenting the required level of a given pathogen reduction); 3/ analysis of historical plant data collected under conditions representative of the entire production process, including periods when production is increased, such as during the holiday season (the data collected should be sufficient to perform the required statistical analyses); 4/ mathematical modelling, which allows, among other, to assess the impact of changes in pH and water activity on the control of pathogen growth; 5/ survey research, which can also be considered a validation approach (e.g., assessing consumer understanding of label information before or during label design). Nowadays, when reviewing their HACCP plan, many companies create so-called checklists to methodically verify all seven principles of the HACCP system. The most important questions in such a checklist relating to validation should be: Have critical limits been validated? How? Has the HACCP plan been re evaluated and modified when found to be inadequate? Has the HACCP plan been re-evaluated when raw materials, technology and/or product formulations have changed? This study provides information on the concept and nature of validation, pre-validation tasks, the validation process, and the need for re-validation. The differences between validation, monitoring and verification are also presented.

13

Optymalizacja i walidacja metody oznaczania polichlorowanych bifenyli w glebie

Hućko Agnieszka, Szpyrka Ewa

Polish Journal for Sustainable Development

|

2024

|

T. 28, nr 1

93--98

PL

Polichlorowane bifenyle (PCB) są to syntetyczne związki aromatyczne produkowane w dużych ilościach na całym świecie od lat trzydziestych XX wieku. Ich synteza została zabroniona w latach 70 XX wieku. Związki te miały szerokie zastosowanie między innymi jako płyny dielektryczne w kondensatorach i transformatorach, smary czy plastyfikatory. Ze względu na właściwości tych związków, takie jak odporność na degradację chemiczną i długi okres półtrwania (od 3 do 40 lat), stanowią one trwałe zanieczyszczenia środowiska. Najwyższe ich ilości znajdują się w glebie, jednak można je oznaczyć również w powietrzu, osadach, wodzie, roślinach, a nawet organizmach żywych. Celem pracy była optymalizacja i walidacja metody oznaczania kongenerów PCB 10, 28, 138, 153 i 180 w glebie. W procesie optymalizacji metody, testowano trzy odczynniki do ekstrakcji oraz dwa rodzaje sorbentów do oczyszczania. Walidację przeprowadzono na dwóch poziomach wzbogacenia w celu określenia odzysku i precyzji metody. Zoptymalizowaną i zwalidowaną metodę zastosowano do analizy zawartości wybranych kongenerów PCB w próbkach rzeczywistych pobranych z terenu Podkarpacia. Na podstawie przeprowadzonych badań wykazano, że najlepszym odczynnikiem do ekstrakcji PCB z gleby jest heksan, zaś sorbentem do oczyszczania Florisil. Stężenie PCB 10, 28, 52, 138 i 153 w analizowanych próbkach rzeczywistych było poniżej granicy oznaczalności (LOQ<0,005 mg/kg). PCB 180 oznaczono na poziomie 0,007 mg/kg w glebie pobranej z terenu obok linii kolejowych w Głuchowie.

EN

Polychlorinated biphenyls (PCBs) are synthetic aromatic compounds produced in large quantities around the world since the 1930s, the synthesis of which was banned in the 1970s. These compounds were widely used, among others, as dielectric fluids in capacitors and transformers, grease and plasticizers. Due to the properties of these compounds, such as resistance to chemical degradation and long half-life (from 3 to 40 years), they constitute persistent environmental pollutants. The highest amounts are found in the soil, but they can also be determined in the air, sediments, water, plants and even living organisms. The aim of the work was to optimize and validate the method for determining PCB congeners 10, 28, 138, 153 and 180 in soil. As part of the method optimization, three extraction reagents and two types of purification sorbents were tested. Validation was performed at two fortification levels to determine the recovery and precision of the method. The optimized and validated method was used to analyze the content of selected PCB congeners in real samples collected from the Podkarpacie region. Based on the conducted research, it was shown that the best reagent for the extraction of PCBs from soil is hexane, and the best sorbent for purification is Florisil. The concentration of PCB 10, 28, 52, 138 and 153 in the analyzed real samples was below the limit of quantification (LOQ<0.005 mg/kg). PCB 180 was determined at a level of 0.007 mg/kg in soil taken from the area next to the railway lines in Głuchów.

14

Validation procedures for assessing the properties of anti-vandal materials for applications in public transport vehicles

Irzmańska Emilia, Mizera Kamila, Sałasińska Kamila

Polimery

|

2024

|

Vol. 69, nr 9

508--519

EN

Validation of methods for assessing the properties of anti-vandal hybrid composites modified with inorganic and plant fillers, with reduced flammability and smoke emission and high resistance to vandalism, intended for use in public transport, was carried out. Four standardized procedures, intended for testing personal protective equipment (protection of upper and lower limbs), including impact, and cut resistance and flame resistance, were modified. Since the tested materials were to be used in applications beyond the scope of the original test procedures, each method required re-validation. In this work, systematic and random errors of measurements that could affect the reliability and validity of the methods were identified. Therefore, individual uncertainty components, which characterize the dispersion of values assigned to the measured quantity at a given probability level, were precisely determined and then combined into uncertainty range for individual methods. After the validation, the methods can be successfully used to assess anti-vandal composite materials in the context of resistance to vandalism in public transport.

PL

Przeprowadzono walidację metod oceny właściwości kompozytów hybrydowych antywandalowych, modyfikowanych napełniaczami nieorganicznymi i roślinnymi, o zmniejszonej palności i emisji dymu oraz dużej odporności na akty wandalizmu, przeznaczone do zastosowań w transporcie publicznym. Zmodyfikowano cztery standaryzowane procedury, przeznaczone do testowania środków ochrony osobistej (ochrony kończyn górnych i dolnych), obejmujące odporność na uderzenie i przecięcie oraz płomień. Ze względu na fakt, że badane materiały miały być stosowane w aplikacjach wykraczających poza zakres pierwotnych procedur testowych, każda metoda wymagała ponownej walidacji. W niniejszej pracy zidentyfikowano błędy systematyczne i losowe pomiarów, które mogłyby wpływać na wiarygodność i trafność metod. W związku z tym precyzyjnie określono poszczególne składowe niepewności, które charakteryzują rozrzut wartości przypisanych wielkości mierzonej na danym poziomie prawdopodobieństwa, a następnie połączono je w zakres niepewności dla poszczególnych metod. Po zakończeniu walidacji metody mogą być z powodzeniem stosowane do oceny materiałów kompozytowych antywandalowych w kontekście odporności na akty wandalizmu w transporcie publicznym.

15

CFAST and FDS simulations of temperature in unsealed apartment – comparison of model results with experimental data

Saleta Damian, Gałaj Jerzy, Tuśnio Norbert

Materiały Budowlane

|

2024

|

nr 12

78--92

EN

This paper presents the validation of the CFAST and FDS models for a fire in an unsealed dwelling. The heat release rate was obtained from the Room Corner test and the experimental data from the full-scale fire test. The comparison concerned on the temperature distribution at selected points in the room. Two variants were used for the FDS simulation, the first with one fire source (an armchair) and no consideration of wind, and the second with two fire sources (an armchair and a sofa). In addition, the second variant used a 300-second delay for the second fire source and the wind, resulting from the full-scale fire observation. The accuracy of temperature mapping with both models depends on the location of the measuring point in relation to the fire source and the vents. Equally importantly, the representation of the temperature characteristics in the FDS field model can also be significantly improved by taking into account the wind and the additional fire area for a component that starts to burn after a certain time.

PL

W artykule przedstawiono walidację modeli CFAST i FDS w przypadku pożaru w rozszczelnionym mieszkaniu. Szybkość wydzielania ciepła otrzymano z testu Room Corner, a dane eksperymentalne z pełnoskalowego testu pożarowego. Porównanie dotyczyło rozkładu temperatury w wybranych punktach pomieszczenia. Do symulacji FDS zastosowano dwa warianty, pierwszy z jednym źródłem ognia (fotelem) i bez uwzględnienia wiatru oraz drugi z dwoma źródłami ognia (fotelem i kanapą). Ponadto, w wariancie drugim zastosowano 300-sekundowe opóźnienie drugiego źródła pożaru oraz wiejący wiatr, wynikające z obserwacji pożaru w pełnej skali. Dokładność odwzorowania temperatury za pomocą obu modeli zależy od lokalizacji punktu pomiarowego w stosunku do źródła pożaru i otworów wentylacyjnych. Odwzorowanie charakterystyki temperatury w modelu polowym FDS można znacznie poprawić przez uwzględnienie wiatru i dodatkowej powierzchni pożaru elementu, który zaczyna się palić po pewnym czasie.

16

Walidacja metody analitycznej - nowe wytyczne

Skowronek Marek

Kierunek Farmacja

|

2024

|

nr 3

64--66; 70

PL

W odpowiedzi na zmiany wprowadzone w wytycznych ICH Q2(R2) dotyczących walidacji procedur analitycznych, artykuł przedstawia metody statystyczne, które mogą być zastosowane do oceny dwóch kluczowych charakterystyk działania: dokładności i precyzji metody analitycznej.

17

Doskonalenie jakości

Kwiatkowska Anna

Kierunek Farmacja

|

2024

|

nr 2

8--10

PL

Doskonała jakość jest głównym celem wytwórców, którzy nie szczędzą tu wysiłków i środków finansowych. Na czym warto się skoncentrować, by ów cel skutecznie osiągać? Jak kierunkować podejmowane inicjatywy i nowe projekty?

18

Modelowanie i walidacja wytrzymałościowa przegrody budowlanej w zabudowie szkieletowej

Gołębiowski Łukasz, Teodorczyk Michał, Fedorczyk Zbigniew, Piekarczuk Artur

Inżynieria i Budownictwo

|

2024

|

R. 80, nr 4

239--242

PL

W artykule zaprezentowano badania doświadczalne i analizy numeryczne przegród w zabudowie szkieletowej. Przedmiotem analizy były elementy badawcze reprezentujące fragment przegrody składającej się z profili stalowych zimnogiętych oraz okładzin gipsowo-kartonowych. Przeprowadzono test wytrzymałości w układzie czteropunktowego zginania, w którym rejestrowano ciągły zapis obciążenia od przemieszczenia elementu. Badania prowadzono do momentu zniszczenia. Następnie opracowano model obliczeniowy bazujący na metodzie elementów skończonych (MES), odwzorowujący doświadczenie. Wyniki badań uzyskane w doświadczalnym teście wytrzymałościowym porównano z wynikami uzyskanymi w analizie numerycznej. Przeprowadzona walidacja modelu numerycznego wykazała dużą zgodność w zakresie charakterystyki obciążenia od przemieszczenia. Zastosowanie analiz numerycznych stanowi alternatywę dla czasochłonnych badań doświadczalnych przy szacowaniu przemieszczeń przegród w zabudowie szkieletowej.

EN

The article presents experimental research and numerical analysis of a building partition in frame construction. The subject of the analysis were sections of the building partition consisting of cold-bent steel profiles and plasterboard cladding. The experiment was carried out using a four-point bending test and recording a continuous load-displacement curve until failure. Next, a computational model based on the finite element method was developed to simulate the experiment. The results from the experimental tests were then compared with that obtained from the numerical analysis. The validation of the numerical model demonstrated a high level of agreement in terms of load-displacement characteristics. The use of numerical analyses provides an alternative to time-consuming experimental tests for estimating displacements of building partitions in frame construction.

19

Wielopierwiastkowa analiza specjacyjna Cd2+, Pb2+ i (CH3)3Pb+ w korzeniach ziół zaawansowaną techniką łączoną HPLC/ICP-DRC-MS. Walidacja i zastosowanie do analizy próbek rzeczywistych

Sajnóg Adam, Koko Elwira, Paszyńska Karolina, Barałkiewicz Danuta

Analityka : nauka i praktyka

|

2024

|

nr 1

48--54

PL

Zróżnicowany skład roślin wynika z szeregu takich czynników, jak rodzaj gleby, nawozy, metody uprawy, przechowywania i przetwarzania, którym towarzyszą zanieczyszczenia wody, gleby i powietrza spowodowane spalaniem paliw, zanieczyszczonymi nawozami i produkcją przemysłową. Wysokie ryzyko włączenia do łańcucha pokarmowego pierwiastków wywołujących efekty toksyczne spowodowane jest słabą barierą fizjologiczną roślin i wchłanianiem pierwiastków toksycznych, a także rozwojem wysokiej tolerancji na ich wysoki poziom oraz słabą reakcją na stres spowodowany obecnością metali.

20

Problemy w procesie walidacji

Konieczka Piotr

Analityka : nauka i praktyka

|

2024

|

nr 1

76--77

PL

W procesie walidacji zawsze istnieje ryzyko wystąpienia różnego rodzaju problemów. Stosowane w trakcie procesu „narzędzia”, te materialne, w tym przede wszystkim próbki wzorcowe, certyfikowane materiały odniesienia, próbki ślepe, próbki wzbogacone w analit, jak i „niematerialne”, czyli przeprowadzenie licznych serii pomiarowych, statystyczne opracowanie uzyskanych wyników pomiarów, mogą być źródłem albo konsekwencją tych problemów. Stąd bardzo ważnym elementem w trakcie procesu walidacji jest określenie sposobów zarówno zapobiegania tym problemom jak i ich rozwiązywania w momencie gdy się pojawią.