Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Sztuczna inteligencja w operacjach wojskowych potencjał i ryzyka dla bezpieczeństwa narodowego

Zdrojewski Kacper

Wiedza Obronna

|

2026

|

Nr 1

1--14

PL

Artykuł analizuje możliwości i uwarunkowania wykorzystania sztucznej inteligencji (AI) w operacjach wojskowych w kontekście bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej. Celem badań było rozpoznanie potencjału, ograniczeń oraz czynników prawnych, organizacyjnych i technologicznych determinujących wdrażanie AI w Siłach Zbrojnych RP. Postawiono hipotezę, że zastosowanie AI wzmacnia bezpieczeństwo narodowe, choć skuteczność jej implementacji zależy od spójnych regulacji i kompetencji personelu. Zastosowano analizę dokumentów strategicznych, piśmiennictwa naukowego oraz metodę analizy i syntezy. Wyniki wskazują, że mimo istniejących krajowych strategii oraz ram NATO i ONZ, tempo implementacji AI w polskiej obronności pozostaje niższe niż u partnerów zagranicznych z uwagi na bariery wykonawcze, brak szczegółowych dokumentów wdrożeniowych oraz ograniczone finansowanie badań. Zidentyfikowano trzy kluczowe kategorie ryzyka: techniczne, operacyjne i cybernetyczne. Rekomenduje się opracowanie krajowych ram prawnych zapewniających kontrolę człowieka nad systemami autonomicznymi, zwiększenie inwestycji w badania i kadry specjalistyczne oraz rozwijanie współpracy międzynarodowej w celu harmonizacji standardów bezpieczeństwa.

EN

The article analyzes the possibilities and conditions of using artificial intelligence (AI) in military operations in the context of Poland’s national security. The study aimed to identify the potential, limitations, and legal, organizational, and technological factors determining the implementation of AI in the Polish Armed Forces. The main hypothesis assumes that the use of AI strengthens national security, although the effectiveness of its implementation depends on coherent regulations and personnel competencies. The research applied the analysis of strategic documents, scientific literature, and the method of analysis and synthesis. The findings indicate that despite existing national strategies and the frameworks of NATO and the United Nations, the pace of AI implementation in Poland’s defense sector remains slower than that of its foreign partners due to operational barriers, the lack of detailed implementation documents, and limited research funding. Three key categories of risks were identified: technical, operational, and cyber. The recommendations emphasize the need to develop national legal frameworks ensuring human control over autonomous systems, increase investments in research and professional training, and strengthen international cooperation to harmonize security standards.

2

Drone swarms - as an innovative tool to carry out irregular warfare

Olkiewicz Marcin, Wolniak Radosław, Terebecki Mariusz

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2025

|

z. 215

387--408

EN

Purpose: The main purpose of the article is to analyze the possibilities of using drone swarms as an innovative battlefield tool. Design/methodology/approach: The research includes simulation methods by using computer simulation methods based on the so-called random walk - Brownian motion and Brownian bridge. Findings: The research shows that the innovative use of drone swarms will further increase the possibility of using them in an asymmetrical conflict. Particularly important is the cheapness of the presented solution, the possibility of using it after only a short training and the option to perform an earlier simulation of the effects of the drone swarms application by people with an average level of IT knowledge. Research limitations/implications: The study focused on analyzing the possibilities of using simulation methods to manage innovative drone swarms exclusively for military purposes and the possibilities of using such solutions. According to the authors, the research should be carried out in other areas of social life. Practical implications: In the era of Industry 4.0, which is based on digitization and robotization, it will be possible to increasingly use solutions that make use of artificial intelligence (AI) on the battlefield, such as the application of innovative drone swarms. Originality/value: The presented solution is based on innovations in various areas, it can be stated that this type of drone application is an open innovation and can be developed by both military and civilian companies.

3

Zdolności do prowadzenia pełnego spektrum działań militarnych w cyberprzestrzeni

Pilarski Grzegorz, Zawadzki Tomasz

Wiedza Obronna

|

2025

|

Nr 3, nr spec.

129--148

PL

W Strategii Bezpieczeństwa Narodowego z 2020 roku jako jedno z zadań w obszarze cyberbezpieczeństwa wskazano uzyskanie zdolności do prowadzenia pełnego spektrum działań militarnych w cyberprzestrzeni. Prawodawca nie zidentyfikował jednoznacznie pojęcia „pełnego spektrum działań militarnych w cyberprzestrzeni”. Zdolności te zgodnie z informacjami na stronach rządowych posiadają Wojska Obrony Cyberprzestrzeni, realizujące zadania od obronnych, przez rozpoznawcze, po ofensywne. W toku procesu badawczego zidentyfikowano kluczowe obszary mające wpływ na osiągnięcie i utrzymanie ww. zdolności obejmujące między innymi: monitorowanie aktywne i pasywne w cyberprzestrzeni, zintegrowanie działań w cyberprzestrzeni z operacjami wojskowymi zgodnie z koncepcją prowadzenia operacji wielodomenowych, a także konieczność wprowadzania standardów w obszarze przeciwdziałania zagrożeniom w cyberprzestrzeni zarówno w sferze militarnej jak i cywilnej. Autorzy dokonali analizy w zakresie powyższych obszarów i wskazali rekomendacje jakie należy uwzględnić w procesie osiągania i utrzymania zdolności do prowadzenia pełnego spektrum działań militarnych w cyberprzestrzeni.

EN

In the 2020 National Security Strategy, one of the tasks in the area of cybersecurity was to acquire the capability to conduct a full spectrum of military operations in cyberspace. The legislator did not clearly define the term ‘full spectrum of military operations in cyberspace’. According to information on government websites, these capabilities are possessed by the Polish Cyber Command, which carry out tasks ranging from defensive to reconnaissance and offensive. During the research process, key areas influencing the achievement and maintenance of the above-mentioned capabilities were identified, including: active and passive monitoring in cyberspace, integration of activities in cyberspace with military operations in accordance with the concept of conducting multi-domain operations, as well as the need to introduce standards in the area of countering threats in cyberspace, both in the military and civilian spheres. The authors analysed the above areas and identified recommendations that should be taken into account in the process of achieving and maintaining the capability to conduct a full spectrum of military operations in cyberspace.

4

Świadomość obywatelska i przygotowanie społeczne jako element wzmacniania odporności państwa w warunkach zagrożenia bezpieczeństwa

Adamczewska Marta

Wiedza Obronna

|

2025

|

Nr 3, nr spec.

149--163

PL

W obliczu rosnącej liczby zagrożeń militarnych i niemilitarnych państwa demokratyczne poszukują modeli budowy odporności, które uwzględniają aktywne zaangażowanie społeczeństwa. Polska, podobnie jak inne kraje regionu, rozwija wielopłaszczyznowy system kształtowania świadomości i kompetencji obronnych obywateli. Celem niniejszego opracowania jest analiza instytucjonalnych i społecznych mechanizmów wzmacniania przygotowania obronnego Polaków. Praca obejmuje krytyczny przegląd ram prawnych, ze szczególnym uwzględnieniem instrumentów prawnych wspierających edukację obronną (Konstytucja RP, ustawa o obronie Ojczyzny, ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej). Przeprowadzono również analizę działań podejmowanych przez kluczowe resorty (Ministerstwo Obrony Narodowej, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego) oraz programy edukacyjne i szkoleniowe. Szczególną uwagę poświęcono roli organizacji pozarządowych, w tym harcerskich i ratowniczych, analizując ich udział w budowaniu odporności społecznej poprzez edukację, ćwiczenia, kampanie informacyjne i działania integracyjne.

EN

In the face of increasing military and non-military threats, democratic states are seeking resilience-building models that include active societal engagement. Like other countries in the region, Poland is developing a multi-dimensional system for shaping civic awareness and defense competencies. The aim of this paper is to analyze the institutional and social mechanisms that strengthen the defense preparedness of Polish citizens. The study includes a critical review of the legal framework, with particular emphasis on legal instruments supporting defense education (the Constitution of the Republic of Poland, the Homeland Defense Act, the Civil Protection and Civil Defense Act). It also analyzes the activities of key ministries (Ministry of National Defense, Ministry of the Interior and Administration, Ministry of National Education, Ministry of Science and Higher Education) as well as educational and training programs. Special attention is given to the role of non-governmental organizations, including scouting and rescue groups, by examining their contribution to building social resilience through education, training exercises, public information campaigns, and community-building initiatives.

5

Prawne ograniczenia stosowania technologii cyfrowych w kontekście bezpieczeństwa narodowego

Pacek Bogusław, Kamiński Mariusz

Wiedza Obronna

|

2025

|

Nr 4

195--209

PL

Współczesne państwa demokratyczne stają przed trudnym wyzwaniem równoważenia dynamicznego rozwoju technologii cyfrowych z koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa narodowego. Artykuł analizuje prawne zakazy i ograniczenia w stosowaniu technologii cyfrowych w pięciu sektorach bezpieczeństwa według klasyfikacji Barry’ego Buzana: militarnym, politycznym ekonomicznym, społecznym i ekologicznym. Pozwoliło to na identyfikację kluczowych dylematów, przed którymi stoją państwa o demokratycznych systemach w erze cyfrowej. Obejmują one m.in. dążenie do wykorzystania możliwości cyfrowej rewolucji przy jednoczesnym zminimalizowaniu nowych zagrożeń bezpieczeństwa; wprowadzaniu zakazów i ograniczeń przy zachowaniu standardów swobód obywatelskich; elastyczne regulacje prawne, które nie hamują rozwoju nowych technologii, ale pozwalają na skuteczne zarządzanie bezpieczeństwem; niwelowanie napięć między postępem technologicznym a normami etyczno-prawnymi.

EN

Contemporary democratic states face the imperative of balancing the dynamic development of digital technologies with the necessity of ensuring national security. This presents a significant challenge, particularly in the context of maintaining civil liberties standards. The article examines legal prohibitions and restrictions on the utilization of digital technologies across five security sectors, as classified by Barry Buzan: military, political, economic, societal, and environmental. It identifies key dilemmas confronting states with democratic systems in the digital era. These include endeavoring to capitalize on the opportunities presented by the digital revolution while mitigating new security threats; imposing prohibitions and restrictions while preserving standards of civil liberties; implementing flexible regulations that do not impede the development of new technologies, yet allow for effective security management; and addressing tensions between technological advancements and ethical and legal norms.

6

AI-powered language models and the issue of national security

Gudzbeler Grzegorz, Oblińska Kornela, Borowik Grzegorz

Wiedza Obronna

|

2025

|

Nr 4

177--193

EN

This study investigates the dual-use nature of AI-powered language models, focusing on their implications for national security. Through experimental research utilizing widely accessible AI tools such as ChatGPT and Bing Chat, the authors demonstrate how these technologies can be leveraged to generate credible false information across multiple languages, even by users lacking linguistic expertise. The research highlights the ease of access to such tools globally and identifies methods by which safeguards can be circumvented to produce misleading content. The findings reveal that while advanced AI models incorporate certain protections against explicit disinformation, older versions remain susceptible to manipulation, posing significant risks to social stability and national security. The study underscores the urgent need for thematic filters, ethical frameworks, and international cooperation to establish standards and regulatory measures that limit AI misuse, particularly during crises. Ultimately, the authors advocate for responsible management and oversight of AI technologies to mitigate their potential for harm in the context of information warfare and hybrid threats.

7

Zakazywanie a kontrolowanie : studium porównawcze uwarunkowań dostępu do broni palnej i ich implikacji dla bezpieczeństwa

Kawalerski Paweł, Kusińska Wioletta Anna, Zielińska Ewelina Patrycja

Studia Bezpieczeństwa Narodowego

|

2025

|

R. 15, Nr 37

63--89

PL

Dostęp do broni palnej pozostaje jednym z najczęściej dyskutowanych zagadnień w debatach publicznych, naukowych i legislacyjnych na całym świecie. Szczególnie wydarzenia związane z masowymi strzelaninami często prowadzą do sekurytyzacji zagadnienia i burzliwych debat na temat regulacji dostępu do broni. Przedmiotem badań są uwarunkowania dostępu do broni palnej w powiązaniu z bezpieczeństwem publicznym. Celem badania jest sprawdzenie zależności pomiędzy regulacjami dotyczącymi dostępu do broni palnej i uwarunkowaniami społeczno-kulturowymi a bezpieczeństwem publicznym w wybranych krajach. Na tle rosnącej liczby incydentów z użyciem broni oraz rosnących napięć społecznych, podjęto próbę zidentyfikowania zależności między różnymi wzorcami regulacji prawnych i regulacji społeczno-kulturowych a bezpieczeństwem obywateli. Główny problem badawczy koncentruje się na pytaniu quasi-wyjaśniającym: w jakim stopniu uwarunkowania dostępu do broni palnej mogą być związane z zapewnieniem bezpieczeństwa obywateli? Postawiono hipotezę quasi-wyjaśniającą: istnieje zależność między normami społecznymi regulującymi dostęp do broni palnej a poziomem postrzeganego i rzeczywistego bezpieczeństwa obywateli. Badanie ma charakter korelacyjny i opiera się na niereaktywnej metodzie deask research oraz metodzie formalno-dogmatycznej. Zastosowano opis ilościowo-częstościowy danych statystycznych oraz jakościową analizę kontekstu społeczno-kulturowego. Celem szczegółowym jest prezentacja raportu z przeglądu krajobrazu badawczego, który posłużył jako zwiad badawczy do przeprowadzonego badania sondażowego w przedmiocie dostępu do broni palnej na grupie studentów w Polsce. Wyniki konfirmują istnienie związku wskazanego w hipotezie głównej. Dodatkowo ujawniono różnice w postrzeganiu broni jako narzędzia obrony, statusu społecznego lub zagrożenia. Wnioski sugerują potrzebę bardziej zróżnicowanego podejścia do legislacji w zależności od uwarunkowań kulturowych i społecznych. Przeprowadzony przegląd krajobrazu badawczego wskazuje, iż posiadanie broni palnej stanowi złożone zjawisko o wielu wymiarach: prawnym, medycznym, psychologicznym, społecznym, ekonomicznym i securitologicznym.

EN

Access to firearms remains one of the most frequently contested issues in public, academic and legislative discourses across the world. Mass shootings, in particular, often contribute to the securitization of the debate and prompt intensified political controversies over the regulation of firearm ownership and possession. The subject of this study comprises the conditions governing access to firearms in relation to public safety and policy regimes. The aim of the research is to investigate the relationship between legal regulations on firearm access, sociocultural conditions and the maintenance of public order and security in selected countries. Against the backdrop of a growing number of firearm-related incidents and mounting social tensions, this study seeks to identify correlations between different patterns of legal and sociocultural regulation and the ability of the state to safeguard its citizens. The main research problem focuses on a quasi-explanatory question: To what extent may conditions for accessing firearms be related to the state’s ability to provide security and stability to its population? A quasi-explanatory hypothesis was formulated: there is a relationship between societal norms regulating access to firearms and the level of both perceived and actual security within a state. The study is correlational in nature and is based on a non-reactive desk research method. Quantitative-frequency statistical data were described, and a qualitative context analysis of sociocultural conditions was performed. The article also presents a report from a review of the research landscape and a content validity check of a survey on access to firearms conducted with a group of university students in Poland. The results confirm the relationship outlined in the hypothesis. Additionally, significant differences were identified in the perception of guns as an instrument of defence, a symbol of social status or a potential threat to communal stability. The conclusions suggest the need for a more nuanced policy approach that considers cultural and social conditions. The review of the research landscape indicates that possession of firearms constitutes a complex phenomenon with multiple dimensions, legal, political, sociocultural, psychological, security, which collectively influence policy outcomes and the stability of the political order.

8

The Middle East in the context of peace and security

Fischl Vilmos

Scientific Journal of the Military University of Land Forces

|

2025

|

Vol. 57, No.4(218)

29--47

EN

The study presented in this article points out that in Middle East research, issues of peace and war, and high levels of conflict dominate the security policy agendas. The author examines what solutions are available from a security policy point of view to deal with and suppress religious extremism. The aim is to identify the roots of conflicts in the Middle East and their destabilising factors, so that it is possible to find appropriate responses to promote peace and security. In the research, the author considers the fundamental aspects to be the pursuit of a scientific foundation, a systematic approach, the development of conclusions based on analyses and syntheses, and the support of scientific theorems with practice. The nature of the problems faced by the Middle East and the responses to them are identified.

PL

W artykule wskazano, że w badaniach nad Bliskim Wschodem kwestie pokoju i wojny oraz wysoki poziom konfliktów dominują w agendach polityki bezpieczeństwa. Autor bada również, jakie rozwiązania są dostępne z punktu widzenia polityki bezpieczeństwa, tak aby zmniejszyć zagrożenia wywołane ekstremizmem religijnym, a nawet je zupełnie zlikwidować. Celem jest zidentyfikowanie korzeni konfliktów na Bliskim Wschodzie i czynników destabilizujących pokój w sposób umożliwiający promowanie i zaprowadzenie bezpieczeństwa. Badania opisane w artykule zostały oparte na naukowych podstawach, w ujęciu systematycznym, a wnioski zostały oparte na analizach i syntezach, które umożliwiły sformułowanie twierdzeń naukowych popartych praktyką. Rezultatem badań jest identyfikacja natury problemów, przed którymi stoi Bliski Wschód oraz sposobów ich rozwiązania.

9

Logistics Security in Transport and Decision-making Problems in the Management of European Satellite Resources in Space

Mazur Marcin

Rocznik Ochrona Środowiska

|

2025

|

Tom 27

788--798

EN

The development of space technology and its widespread use for civilian and military purposes are increasing the importance of space for the functioning of modern states, in terms of their security. This article addresses the management of satellite systems in Europe, which underpin the functioning and conduct of business by European economies. The widespread use of satellite services, the use of data and products in the daily lives of citizens, the progress of civilization, and the rising standard of living have led society to become dependent on daily access to technologies and services based on satellite resources. Economic functioning, production, trade in goods and services, and industrial development all rely on space resources. Naturally, the growing importance of space usage has led to an increase in potential threats, both natural and human-induced, stemming from the use of space and the development of anti-satellite (ASAT) capabilities. In this context, ensuring logistical security is a major challenge for all stakeholders interested in using space for various purposes, such as navigation, Earth observation, and communications. This applies to all critical services, from component production and supply, through ground infrastructure, to the maintenance and replacement of orbital components. Environmental protection is an important aspect of replacing worn orbital components. These activities should include the recycling of worn orbital components. In this process, attention should be paid to the issue of eco-logistics.

10

Wyzwania związane z budowaniem społecznej odporności w zakresie bezpieczeństwa informacyjnego RP

Klein Grzegorz

Rocznik Bezpieczeństwa Morskiego

|

2025

|

R. XIX

807--816

PL

Dla przedmiotu badań podstawowym elementem jest poprawne zdefiniowanie pojęć, poświęcono temu pierwszą część artykułu. Rozważania w tym zakresie dotyczą sposobów definiowania społecznej odporności oraz bezpieczeństwa informacyjnego. Następnie omówiono najważniejsze wyzwania dla badanego obszaru, dzieląc je na wymiar zewnętrzny (aktywność podmiotów międzynarodowych) i wewnętrzny (aktywność państwa, w tym w zakresie instytucjonalizacji społecznej odporności).

EN

For the subject of the research, the basic element is the correct definition of concepts, which the first part of the article is devoted to. Considerations in this area concern the ways of defining social resilience and information security. Then, the most important challenges for the studied area are discussed, dividing them into external dimension (activity of international entities) and internal dimension (activity of the state, including in the field of institutionalization of social resilience).

11

Wpływ wojny w Ukrainie na bezpieczeństwo państwa polskiego – wybrane aspekty

Kogut Bogusław, Zagórska Anna

Rocznik Bezpieczeństwa Morskiego

|

2025

|

R. XIX

755--768

PL

W artykule przedstawiono wyniki analizy wpływu agresji dokonanej przez Rosję 24 lutego 2022 roku na Ukrainę, w kontekście bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na jej położenie geograficzne – bezpośrednie sąsiedztwo z obu krajami oraz strategiczne jako wysuniętej wschodniej flanki NATO. Wojna rosyjsko-ukraińska w istotnym stopniu oddziałuje na strategię bezpieczeństwa RP, czego wyrazem zwiększanie wydatków na obronność. W niniejszym artykule omówiono zarówno bezpośrednie jej konsekwencje w sferze militarnej, jak i pośrednie, czyli dyplomatyczne, ekonomiczne i społeczne. Wskazano przy tym, jak zmieniająca się sytuacja geopolityczna wpływa na decyzje i postawy Polaków. Podkreślono również znaczenie regionalnej i partnerskiej współpracy i solidarności w ramach NATO w obliczu wspólnego zagrożenia i wyzwań. W tym celu posłużono się metodami analitycznymi i dogmatyczno-prawnymi, niezbędnymi do omówienia zagadnienia.

EN

The article presents the results of an analysis of the impact of the Russian aggression on Ukraine on February 24, 2022, in the context of the security of the Republic of Poland. The analysis takes into account Poland’s geographical position – its direct neighborhood with both countries – as well as its strategic importance as the forward eastern flank of NATO. The Russian-Ukrainian war has had a significant effect on Poland’s security strategy, which is reflected in the country’s increased defense spending. The article examines both the direct military consequences of the conflict and its indirect diplomatic, economic, and social implications. It also highlights how the evolving geopolitical situation influences the decisions and attitudes of Polish society. Furthermore, the study underscores the importance of regional and partnership-based cooperation and solidarity within NATO in the face of shared threats and challenges. Analytical and dogmatic-legal methods were employed in the study, as they are essential for a comprehensive examination of the subject.

12

Sytuacja polityczno-militarna na granicy z Białorusią a dokumenty strategiczne bezpieczeństwa Polski

Krzykowski Piotr

Rocznik Bezpieczeństwa Morskiego

|

2025

|

R. XIX

721--736

PL

W artykule przedstawiono zagrożenia polityczno-militarne na granicy z Białorusią, które zdaniem autora wpływają na tworzenie dokumentów strategicznych bezpieczeństwa Polski. Skupiono się na opisie wpływu kryzysu migracyjnego na granicy polsko-białoruskiej w 2021 r. na zmiany zachodzące wewnątrz RP. Autor podjął próbę ustalenia bezpośredniej zależności między sytuacją polityczno-militarną na Białorusi a zmianami w akcentach dotyczących dokumentów bezpieczeństwa.

EN

This article presents political and military threats on the border with Belarus, which, in the author's opinion, influence the development of Poland's security strategic documents. The focus is on describing the impact of the migration crisis on the Polish-Belarusian border in 2021 on changes taking place within the Republic of Poland. The author attempts to establish a direct relationship between the political and military situation in Belarus and the changes in the emphasis of security documents.

13

Surowce mineralne jako fundament bezpieczeństwa obronnego Polski

Zglinicki Karol

Przegląd Geologiczny

|

2025

|

Vol. 73, nr 10

882--889

EN

Today, mineral resources constitute an essential component of a state ’s critical infrastructure, gaining increasing importance in the context of military, geopolitical, and economic threats. This study examines the role of mineral resources in the national defence and security system of the Republic of Poland, identifying key institutional and operational gaps in this area. The analysis includes current strategic documents (such as the National Raw Materials Policy 2050, National Security Strategies, and NATO and EUframeworks) as well as the experiences of selected countries in building reserves and crisis planning. The article proposes a preliminary classification of raw materials critical to defence needs, including both advanced technological elements and bulk materials, as well as chemical components. It highlights the need to develop a national list of strategic raw materials for defence, linked to economic mobilization processes and systemic resilience. The paper also emphasizes the importance of domestic resource potential, recycling, and the development of processing technologies as key elements for strengthening national independence and security in times of crisis and war.

14

Wojska obrony terytorialnej rodzajem sił zbrojnych : teoria czy rzeczywistość?

Leżoń Janusz, Traciak Julian, Zaguła Józef

Kwartalnik Bellona

|

2025

|

Nr 3

71--88

PL

W artykule omówiono funkcjonowanie wojsk obrony terytorialnej (WOT) jako rodzaju Sił Zbrojnych RP, z uwzględnieniem aspektów teoretycznych i praktycznych. Przedstawiono genezę WOT, ich rolę w systemie obronnym państwa oraz specyfikę funkcjonowania w kontekście militarnym i pozamilitarnym. Podkreślono znaczenie współdziałania WOT z podsystemem pozamilitarnym, a także wagę zadań tych wojsk związanych z zarządzaniem kryzysowym oraz wsparciem społeczeństwa. Wyjaśniono istotę terytorialności WOT, która polega na prowadzeniu działań w stałych rejonach odpowiedzialności. Zwrócono uwagę na wyzwania organizacyjne, w tym kwestie dowodzenia i podporządkowania w czasie pokoju i wojny. Artykuł jest przyczynkiem do dyskusji na temat optymalnego wykorzystania WOT w obliczu współczesnych zagrożeń.

EN

The article discusses the functioning of the Territorial Defense Forces (TDF) as a branch of the Polish Armed Forces, taking into account theoretical and practical aspects. It presents the origins of the TDF, their role in the state’s defense system and the specifics of their functioning in a military and non-military context. The importance of the TDF’s cooperation with the non-military subsystem is emphasized, as well as the importance of these forces’ tasks related to crisis management and public support. The essence of the Territorial Defense Forces’ territoriality, which consists in conducting operations in designated areas of responsibility, is explained. Attention is drawn to organizational challenges, including issues of command and subordination in times of peace and war. The article contributes to the discussion on the optimal use of the Territorial Defense Force in the face of contemporary threats.

15

Geospatial data as an opportunity and a risk for national security

Szewczyk Robert

Geomatics, Landmanagement and Landscape

|

2025

|

no. 4

31--38

EN

The development of an information society is one of the European Union’s key objectives. In this context, geospatial data play a particularly important role, and are regulated by the INSPIRE directive and the Spatial Information Infrastructure Act in Poland. These data include, among others, the BDOT10k, GESUT, and orthophoto maps, which are widely available through geoportals and network services such as WMS and WFS. Up-to-date spatial information supports institutions, businesses, and citizens in planning and economic development. At the same time, the protection of critical infrastructure (CI) is becoming increasingly important. CI includes energy, telecommunication, financial, water, healthcare, transport, rescue, and administrative systems. Disruption in their functioning can lead to serious crises. Poland has implemented the National Critical Infrastructure Protection Program, which aims to ensure the security and continuity of these systems. This protection involves physical, technical, personnel, and teleinformation measures, with cyberattacks emerging as one of the most significant threats. The conclusions emphasise the need to balance open access to data with the protection of strategic information. In particular, access to data on high-capacity transmission networks should be restricted, while the physical and cyber protection of critical infrastructure must be strengthened. The current model of publishing geospatial data requires a thorough review and adjustment in the light contemporary threats.

PL

Rozwój społeczeństwa informacyjnego jest jednym z kluczowych celów Unii Europejskiej. W tym kontekście dane geoprzestrzenne odgrywają szczególnie istotną rolę i są regulowane w Polsce dyrektywą INSPIRE oraz ustawą o infrastrukturze informacji przestrzennej. Dane te obejmują między innymi BDOT10k, GESUT i ortofotomapy, które są powszechnie dostępne za pośrednictwem geoportali i usług sieciowych, takich jak WMS i WFS. Aktualne informacje przestrzenne wspierają instytucje, przedsiębiorstwa i obywateli w planowaniu i rozwoju gospodarczym. Jednocześnie coraz większego znaczenia nabiera ochrona infrastruktury krytycznej (IK). IK obejmuje systemy energetyczne, telekomunikacyjne, finansowe, wodne, opieki zdrowotnej, transportowe, ratownicze i administracyjne. Zakłócenia w ich funkcjonowaniu mogą prowadzić do poważnych kryzysów. Polska wdrożyła Narodowy Program Ochrony Infrastruktury Krytycznej, którego celem jest zapewnienie bezpieczeństwa i ciągłości działania tych systemów. Ochrona ta obejmuje środki fizyczne, techniczne, kadrowe i teleinformatyczne, a cyberataki stają się jednym z najpoważniejszych zagrożeń. W konkluzjach podkreślono potrzebę znalezienia równowagi między otwartym dostępem do danych a ochroną informacji strategicznych. W szczególności należy ograniczyć dostęp do danych w sieciach transmisyjnych o dużej przepustowości, a jednocześnie wzmocnić fizyczną i cybernetyczną ochronę infrastruktury krytycznej. Obecny model publikowania danych geoprzestrzennych wymaga gruntownego przeglądu i dostosowania w świetle współczesnych zagrożeń.

16

The threat of CBRN terrorism: an overview and improvised use of chemical, biological, radiological and nuclear materials

Szklarski Łukasz

Zeszyty Naukowe SGSP / Szkoła Główna Służby Pożarniczej

|

2024

|

Nr 91 (tom 2)

39--62

EN

This paper examines the evolving threat of Chemical, Biological, Radiological, and Nuclear (CBRN) materials in terrorism, focusing on their potential use by terrorist organizations and challenges in detection and prevention. It outlines various CBRN materials, including chemical agents like nerve and blister agents, biological pathogens such as anthrax, radiological sources like cesium-137, and nuclear materials. Historical case studies, like the 1995 Tokyo subway sarin attack and the 2001 anthrax letters, illustrate their devastating potential. The Ukraine conflict is used as a case study to highlight increased CBRN risks in war-torn environments. Scenarios involving nuclear power plants or chemical facilities underscore the need for stringent security measures and international cooperation. Technological advancements in detection and response, such as wireless sensor networks, portable detection devices, and advanced decontamination solutions, are crucial. Public awareness and preparedness, through education and training programs for first responders, enhance community resilience and readiness. In conclusion, addressing CBRN terrorism requires a coordinated approach, including international cooperation, stringent regulations, technological advancements and public education.

17

Military support to civil authorities and the public – with regard to civil protection

Sobolewski Grzegorz

Zeszyty Naukowe SGSP / Szkoła Główna Służby Pożarniczej

|

2024

|

Nr 92 (tom 2)

223--238

EN

The armed forces are the largest and best organised fundamental part of the state organisation whose high performance determines the stability and strength of the state, its sovereignty and the provision of national and international security. Undoubtedly, the fundamental mission of the Polish Armed Forces is the ability to defend vital interests of the state, i.e. to ensure the sovereignty, independence and territorial integrity of the Republic. Nevertheless, the armed forces are also a very important potential of the state in supporting civil authorities and society in crisis situations. In the past, the main task of the armed forces was primarily to ensure military security in terms of defending the independence, sovereignty and territorial integrity of the state. However, nowadays, in national and international terms, their scope of tasks has definitely broadened to comprise undertakings in support of public administration bodies and society in crisis situations. This is due to the fact that the armed forces are characterised by unique capabilities, unparalleled in other response forces, to take effective action in the event of diverse crisis situations. Thus, they have become an important reinforcement of the crisis management and civil protection system. Often, they can be the main element of support to public administration bodies (government and local government) in resolving the crisis situation that has arisen.

18

Impact of the functioning of the territorial defence forces on the sense of security of employees of the Ministry of National Defence in Dęblin garrison on the example of the ZEA Stawy

Kwiatkowski Wojciech

Zeszyty Naukowe SGSP / Szkoła Główna Służby Pożarniczej

|

2024

|

Nr 92 (tom 2)

25--43

EN

Organized since 2016, the Territorial Defence Forces are today an equally important type of the Polish Armed Forces, subject to continuous development in qualitative and quantitative terms. However, an important element in the functioning of the territorial formation is the social factor, and therefore also activities centred on helping local communities. This research article deals with impact of the Territorial Defence Forces on the sense of security of civilian military personnel in the area of Dęblin Garrison, as well as their perception of soldiers of territorial military service, such as in the context of usefulness to the interests of the state. For this purpose, as part of the research process, a survey questionnaire was used, which was distributed among employees of the Ministry of National Defence at the Ammunition Elaboration Plant Stawy (ZEA Stawy) – a subdivision of the 3rd Regional Logistics Base, located in the Dęblin Garrison. As regards scientific verification, a discussion was executed of results obtained from the empirical study, defining in detail the received data. In addition, the discussion part of the article compares the achieved results with the data contained in Wojciech Kwiatkowski’s doctoral dissertation entitled Udział 2 Lubelskiej Brygady Obrony Terytorialnej w kształtowaniu bezpieczeństwa lokalnego [Participation of the 2nd Lublin Territorial Defence Brigade in shaping local security], making a comparative analysis, and as an effect gaining knowledge of differences in perception of the territorial formation and its soldiers by civilian employees of the army and representatives of other social groups among local communities in Lublin Province. This publication can constitute extremely valuable reading for researchers of security sciences interested in the Territorial Defence Forces in social terms.

19

Geopolitical analysis of Poland

Trybek Gabriel

Zeszyty Naukowe SGSP / Szkoła Główna Służby Pożarniczej

|

2024

|

Nr 89 (tom 2)

291--304

EN

In order to properly analyse the significance of Poland’s geopolitical location, it is worth emphasizing a few facts. Poland is situated in Central-Eastern Europe at the intersection of the rimland and the heartland. The region of this part of Europe is predominantly lowland, characterized by vast steppes and considerable distances between cities, which led to its dominance in agriculture. The countries in this area of Europe were often referred to as the “granaries of Europe,” contributing to their technological backwardness. Looking at the countries in this area in terms of population, GDP and military potential, two poles of power that have been clashing for over 500 years can be distinguished – Poland and Russia. Since the 14th century, they have influenced the region’s landscape.

20

CBRN threats, EU-SENSE system: paving the way for future national security systems – an assessment of the suitability of the concept for the future of national security

Szklarski Łukasz

Zeszyty Naukowe SGSP / Szkoła Główna Służby Pożarniczej

|

2024

|

Nr 89 (tom 2)

139--156

EN

This article delves into the impact of the EU-SENSE system on national security strategies, particularly in addressing Chemical, Biological, Radiological and Nuclear (CBRN) threats. It assesses how EU-SENSE, as a technological innovation, revolutionizes Chemical threat detection and management, and its consequent influence on the evolution of national security frameworks and procedures. The study combines firsthand experience from the EU-SENSE project with a critical analysis of relevant literature, culminating in an exploration of the role played by the system in shaping future national security concepts and responding to contemporary security challenges.