Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Zastosowanie nowej metody w chemicznej ocenie skuteczności ogrzewania nasion ciecierzycy (Cicer arientinum L.)

Szmigielski Marek

Przemysł Chemiczny

|

2025

|

T. 104, nr 3

407--412

PL

Przeprowadzono weryfikację przydatności pod kątem czułości metody diagnostycznej w odniesieniu do nasion ciecierzycy (Cicer arientinum L.) sześćdziesięciu czterech wariantów roztworu substancji czynnej, purpury bromokrezolowej, w których każdemu z ośmiu poziomów stężenia substancji czynnej, purpury bromokrezolowej (5’,5”-dibromo-o-krezolosulfoftaleiny) (0,02; 0,04; 0,06; 0,08; 0,10; 0,12; 0,14 lub 0,16 mg/mL) odpowiadało osiem poziomów koncentracji kwasu ortofosforowego (0,02; 0,04; 0,06; 0,08; 0,10; 0,12; 0,14 lub 0,16 mol/L). Największą czułością w odniesieniu do nasion ciecierzycy (1,32), charakteryzował się wariant roztworu roboczego, w którym stężenie purpury bromokrezolowej wynosiło 0,16 mg/mL, zaś koncentracja kwasu ortofosforowego wynosiła 0,10 mol/L.

EN

The suitability of 64 variants of the test with using bromocresol purple (5’, 5”-dibromo-o-cresolsulfophthalein) for diagnostic of chickpea seeds (Cicer arientinum L.) was verified. The differences between the variants of the test consisted in the use of working solns. in which each of the 8 concn. levels of the active substance, bromocresol purple, i.e. 0.02; 0.04; 0.06; 0.08; 0.10; 0.12; 0.14 or 0.16 mg/mL, corresponded to 8 levels of H₃PO₄, i.e. 0.02; 0.04; 0.06; 0.08; 0.10; 0.12; 0.14 or 0.16 mol/L. The highest sensitivity, with respect to chickpea seeds (1.32), was observed in the variant of the working soln. in which the concn. of bromocresol purple was 0.16 mg/mL and the concn. of H₃PO₄ was 0.10 mol/L.

2

Nowa technika analityczna w chemicznej diagnostyce skuteczności ogrzewania nasion fasoli zwyczajnej (Phaseolus vulgaris L.)

Szmigielski Marek

Przemysł Chemiczny

|

2025

|

T. 104, nr 1

63--69

PL

Porównano pod względem czułości oznaczeń 64 warianty testu stosowanego do oceny skuteczności ogrzewania nasion fasoli zwyczajnej (Phaseolus vulgaris L). Różnice wariantów tego testu polegały na zastosowaniu roztworów roboczych, w których każdemu z ośmiu poziomów koncentracji substancji czynnej, purpury bromokrezolowej (5’,5”-dibromo-o-krezolosulfoftaleiny), o stężeniach 0,02; 0,04; 0,06; 0,08; 0,10; 0,12; 0,14 lub 0,16 mg/mL, odpowiadało osiem poziomów zawartości H₂SO₄, tj. 0,02; 0,04; 0,06; 0,08; 0,10; 0,12; 0,14 lub 0,16 mol/L. Najbardziej czułym w badaniu nasion fasoli okazał się wariant roztworu roboczego, w którym stężeniu purpury bromokrezolowej o wartości 0,10 mg/mL odpowiadała koncentracja H₂SO₄ wynosząca 0,07 mol/L. Zaprojektowana metoda nowej generacji (BCPIBSM) może stanowić perspektywiczną koncepcję w badaniach skuteczności ogrzewania nasion roślin strączkowych i rzepaku, znacznie przewyższając dotychczas stosowane metody oceny. Umożliwia ona równocześnie uzyskanie dużej czułości i precyzji oznaczeń, oferując prostotę procedury analitycznej oraz wystarczającą jej szybkość wykonania niezbędną do umożliwienia realnej kontroli jakości produktu w laboratorium na linii technologicznej przetwórstwa rolno-spożywczego.

EN

Sixty-four variants of the test used to assess the effectiveness of heating common beans (Phaseolus vulgaris L.) seeds were compared in terms of their sensitivity. The differences between the variants of the test consisted in the use of working solns. in which each of the 8 concn. levels of the active substance, bromocresol purple (5’,5”-dibromo-o-cresolsulfophthalein) - 0.02; 0.04; 0.06; 0.08; 0.10; 0.12; 0.14 or 0.16 mg/mL, corresponded to 8 levels of H₂SO₄, i.e. 0.02; 0.04; 0.06; 0.08; 0.10; 0.12; 0.14 or 0.16 mol/L. The most sensitive variant of the working soln. turned out to be the one in which the concn. of the active substance of 0.10 mg/mL corresponded to the H₂SO₄ concn. of 0.07 mol/L. The designed new generation method (BCPIBSM) significantly exceed the previously used evaluation methods.

3

Textronic mat with heating function

Łada-Tondyra Ewa, Jakubas Adam

Przegląd Elektrotechniczny

|

2025

|

R. 101, nr 4

126--129

EN

Relatively recently, in the 1980s, a new generation of textiles emerged when work began on smart materials, resulting in the development of textronics. Textronics is widely used in medicine and health care. This paper presents research and construction work related to the development of a prototype mat with a heating function. Heating is realized by means of electroconductive threads and the use of a knitted spacer as a substrate allows the heating function to operate only under pressure.

PL

Stosunkowo niedawno, w latach 80-tych, pojawiła się nowa generacja tekstyliów, kiedy rozpoczęto prace nad inteligentnymi materiałami, co doprowadziło do rozwoju tekstroniki. Tekstronika jest szeroko stosowana w medycynie i opiece zdrowotnej. W artykule przedstawiono prace badawcze i konstrukcyjne związane z opracowaniem prototypu maty z funkcją ogrzewania. Ogrzewanie jest realizowane za pomocą nici elektroprzewodzących, a zastosowanie dzianej przekładki jako podłoża pozwala na działanie funkcji ogrzewania tylko pod ciśnieniem.

4

Skuteczność redukcji mikrobiologicznej tekstronicznej maty higienicznej - analiza badań wirusologicznych

Łada-Tondyra Ewa, Jakubas Adam, Stępień Ewa, Polz-Dacewicz Małgorzata

Przegląd Elektrotechniczny

|

2025

|

R. 101, nr 3

62--65

PL

Stosunkowo niedawno, w latach 80-tych, pojawiła się nowa generacja tekstyliów, łączonych z inteligentnymi materiałami, co doprowadziło do rozwoju tekstroniki. Tekstronika jest szeroko stosowana w medycynie i opiece zdrowotnej. W artykule przedstawiono prace badawcze i konstrukcyjne związane z opracowaniem prototypu maty z funkcją ogrzewania. Ogrzewanie jest realizowane za pomocą nici elektroprzewodzących, a zastosowanie dzianej przekładki jako podłoża pozwala na działanie funkcji ogrzewania tylko pod ciśnieniem.

EN

Relatively recently, in the 1980s, a new generation of textiles emerged when work began on smart materials, resulting in the development of textronics. Textronics is widely used in medicine and health care. This paper presents research and construction work related to the development of a prototype mat with a heating function. Heating is realized by means of electroconductive threads and the use of a knitted spacer as a substrate allows the heating function to operate only under pressure.

5

Simulation of the executive operation of an electromagnetic actuator of a current sensor under various power supply conditions

Lis Marek, Kobierski Michał, Chmiel Marek

Przegląd Elektrotechniczny

|

2025

|

R. 101, nr 3

66--69

EN

In this article, the authors investigate the influence of power supply conditions (frequency, current value) on the behavior of an executive electromagnet that can work as a current sensor. Power supply parameters and types of materials used in the construction of the device affect losses in the device, which in turn affects the operating temperature and properties of the entire device. The authors present simulation results in the ANSYS environment.

PL

W artykule autorzy badają wpływ warunków zasilania ( częstotliwości, wielkości prądu) na zachowanie wykonawczego elektromagnesu mogącego pracować jako sensor prądu. Parametry zasilania oraz rodzaje materiałów zastosowanych do konstrukcji urządzenia wpływają na straty w urządzeniu, a to wpływa na temperaturę pracy całego urządzenia. Autorzy przedstawiają wyniki symulacji w środowisku ANSYS.

6

Relacja z XII Konferencji Technicznej „Nowy Model Energetyki”

Nowa Energia

|

2025

|

nr 1

28--34

PL

Wydawnictwo „Nowa Energia” zorganizowało XII Konferencję Techniczną „Nowy Model Energetyki”, która odbyła się w dniach 19-21 listopada 2024 r. w Kazimierzu Dolnym.

7

O nowych kierunkach kogeneracji w Ciechanowie

Nowa Energia

|

2025

|

nr 1

12--15

PL

Wydawnictwo „Nowa Energia” zorganizowało XII Konferencję „Nowe kierunki Kogeneracji”, która odbyła się w dniach 4-6 lutego 2024 r. w Ciechanowie. Partnerem tegorocznej edycji była ELEKTROCIEPŁOWNIA CIECHANÓW Sp. z o.o. Konferencję moderował prof. dr hab. inż. Wojciech Bujalski, Dyrektor Instytutu Techniki Cieplnej na Politechnice Warszawskiej.

8

Bilansowanie produkcji energii w ciepłownictwie

Zajchowski Mateusz

Nowa Energia

|

2025

|

nr 2

15--17

PL

Nowe rozwiązania informatyczne dla ciepłownictwa pozwalają minimalizować jednostkowy koszt wytworzenia energii, a jednocześnie poprawiać pozafinansowe wskaźniki biznesowe.

9

A unique World War II battlefield artifact fused to a beach deposit

Gałuszka Agnieszka, Migaszewski Zdzisław M.

Mineralogia

|

2025

|

Vol. 56, iss. 1

52--57

EN

Intensive military operations took place in the southern Baltic Sea during World War II (WWII). It was also a dumping ground for munitions after the war. During storms, military artifacts are washed onto the coast. The Kołobrzeg beach is a place known for such findings. In Kołobrzeg, one of the most recognizable WWII battles between Polish-Soviet and German troops took place. Here, we report on a unique specimen found on the Kołobrzeg beach in 1996. It consists of three fused components, including conglomeratic sandstone, limestone pebble and a fragment of a worn brass gun bullet casing. Heat markings in the form of a dark halo close to the bullet fragment and black efflorescence on the surface of quartz grains suggest that the fusion was caused by heat during the explosion of gunpowder inside the bullet casing. This process led to the formation of a rock-like material resembling a well-cemented conglomerate.

10

Analysis of Changes in Heat Consumption in the Developing Housing Estate

Bargłowski Leszek, Adamski Mariusz, Furdas Yurii, Myroniuk Khrystyna, Zhelykh Vasyl

Inżynieria Mineralna

|

2025

|

Vol. 2, no. 2

art. no. 12

EN

Payments for heating apartments, which account for the majority of building maintenance costs, were analysed. Generally, for all apartments in Central Europe payments for heating exceed 50% - 75% and more housing maintenance costs. Based on the analysis of heat consumption over many years, equations describing the heat consumption of residential buildings depending on the ordered power were determined. The model uses approximations obtained in publications. The theoretical value of degree days Do=1282 was determined, at which the buildings do not require heating due to internal heat gains and gains in solar radiation energy. A relationship was determined too showing heat consumption depending on the ordered heat power and the degree days in subsequent years of the building's operation. Calculations were made in accordance with the PN-82/B-02403 standard on the example of a town located in the third climatic zone in Poland, which corresponds to standard conditions of outdoor air temperature -20C and average annual outdoor air temperature of 7.6C. The calculations take into account real temperatures based on historical meteorological measurement data.

11

Aspekt zmian klimatu w prognozowaniu zapotrzebowania na energię w układach HVAC

Kwiecień Dariusz

Instal

|

2025

|

nr 6

21--32

PL

Jednym z efektów obserwowanych i prognozowanych zmian klimatycznych są zmiany w zapotrzebowaniu na energię w układach HVAC. W artykule przeanalizowano szereg dostępnych danych klimatycznych dla Warszawy (Okęcie), umownie uszeregowanych jako historyczne, współczesne i prognostyczne. Na podstawie analizy tych danych określono wskaźniki zmian klimatu w postaci stopniodni ogrzewania (HDD), stopniodni chłodzenia (CDD), gramodni nawilżania (HGD) i gramodni osuszania (DGD). Dla poszczególnych danych klimatycznych stwierdzono znaczące różnice w wartościach tych wskaźników. W przypadku scenariuszy RCP (Representative Concentration Pathway), umożliwiających prognozę klimatu do roku 2100, zaobserwowano ogólną tendencję spadkową wskaźników HDD i HGD i wzrostową wskaźników CDD i DGD. W celu zweryfikowania wartości wskaźników zmian klimatu obliczono całoroczne zapotrzebowanie na energię do ogrzewania, nawilżania, ochładzania i osuszania powietrza w przykładowym systemie klimatyzacyjnym. Uzyskane wyniki wskazują na ogólną ich zgodność z obliczonymi wskaźnikami. Dla każdego z przypadków określono ponadto czas niedotrzymania założonych warunków cieplno-wilgotnościowych przy zastosowaniu konwencjonalnego systemu klimatyzacyjnego. Już obecnie, w zależności od danych współczesnych, czas przekroczenia tych warunków w sposób nieakceptowalny dla użytkowników może stanowić od 2,2% do ok. 5% całkowitego czasu korzystania pomieszczeń w ciągu roku. Natomiast w roku 2100, w zależności od scenariusza RCP, czas ten może osiągnąć wartość 5,9% dla RCP 4.5 i aż 10,8% dla RCP 8.5. Dlatego już dzisiaj należy uwzględniać te trendy w projektowaniu nowych budynków i układów HVAC.

EN

One of the effects of observed and forecasted climate change is the change in energy demand in HVAC systems. The article analyzed a number of available climate data for Warsaw (Okęcie), conventionally classified as historical, contemporary and prognostic. Based on the analysis of these data, climate change indicators were determined in the form of heating degree days (HDD), cooling degree days (CDD), humidification gram days (HGD) and dehumidification gram days (DGD). Significant differences were found in the values of these indicators for different climate data. In the case of RCP (Representative Concentration Pathway) scenarios allowing for climate forecasts until 2100, a general downward trend in HDD and HGD rates and an increase in CDD and DGD rates was observed. In order to verify the values of climate change indicators, the annual energy demand for heating, humidification, cooling and dehumidification of air in an exemplary air conditioning system was calculated. The obtained results indicate their general compliance with the calculated indicators. In addition, the time of failure to meet the assumed thermal and humidity conditions was determined for each of the cases using a conventional air conditioning system. Currently, depending on contemporary data, the time when these conditions are exceeded in a way that is unacceptable to users may constitute from 2.2% to approximately 5% of the total time of use of rooms during the year. However, in 2100, depending on the RCP scenario, this time may reach 5.9% for RCP 4.5 and as much as 10.8% for RCP 8.5. Therefore, these trends should be taken into account today in the design of new buildings and HVAC systems.

12

Efektywny system kluczem do sukcesu ciepłownictwa

Regulski Bogusław

Energia i Recykling : gospodarka obiegu zamkniętego

|

2025

|

nr 3

PL

Od ubiegłego roku operatorzy systemów ciepłowniczych zdają raport z tego, jak radzą sobie z osiągnięciem statusu efektywnego systemu ciepłowniczego. Co to oznacza? System ciepłowniczy staje się efektywny energetycznie, jeśli do produkcji ciepła w dużym zakresie wykorzystuje na przykład OZE i ciepło odpadowe. Tymczasem polskie ciepłownictwo przez lata było oparte na węglu.

13

Reaktory SMR w polskim systemie energetycznym – perspektywy ekonomiczne, prawne i organizacyjne

Kielasiński Bartłomiej

Energetyka

|

2025

|

nr 8

450--460

PL

W artykule przedstawiono małe reaktory modułowe (SMR) jako potencjalny element krajowego miksu energetycznego oraz analizę możliwości ich wdrożenia w Polsce. Omówiono podstawowe modele SMR, ich klasyfikację i stan rozwoju na świecie, a także miejsce tej technologii w politykach energetycznych Unii Europejskiej i Polski. Przeprowadzono ocenę opłacalności ekonomicznej reaktorów SMR, uwzględniając m.in. koszty inwestycyjne, jednostkowe koszty wytwarzania energii oraz możliwości zastosowania w różnych sektorach energetyki, przede wszystkim w ciepłownictwie systemowym. Przeanalizowano także istniejące regulacje prawne dotyczące inwestycji jądrowych w Polsce i wskazano na możliwość ich dostosowania do specyfiki reaktorów modułowych. Artykuł stanowi próbę całościowego spojrzenia na warunki rozwoju technologii SMR w kontekście transformacji energetycznej i bezpieczeństwa energetycznego kraju.

EN

The aim of the publication was to present small modular reactors (SMRs) as a potential component of the national energy mix and to analyse the possibilities of their implementation in Poland. The basic SMR models, their classification and state of development worldwide were discussed, as well as the place of this technology in the energy policies of the European Union and Poland. An assessment of the economic viability of SMRs was carried out, taking into account, among other things, investment costs, unit energy production costs and the possibilities of application in various energy sectors, primarily in district heating. The existing legal regulations concerning nuclear investments in Poland were also analysed and the possibility of adapting them to the specific characteristics of modular reactors was indicated. This publication is an attempt to provide a comprehensive overview of the conditions for the development of SMR technology in the context of the energy transition and the country’s energy security.

14

Kierunki transformacji energetycznej w ciepłownictwie

Konopka Krzysztof, Konopka Zdzisław

Energetyka

|

2025

|

nr 1

14--22

PL

W świetle toczącej się dyskusji dotyczącej transformacji energetycznej ciepłownictwa, ukierunkowanej przede wszystkim na ciepłownictwo sieciowe i kreowanej przez korporacje ciepłownicze w kierunku transformacji przyrostowej [1], przedstawiono inny kierunek transformacji energetycznej ciepłownictwa do elektrociepłownictwa, kierunek transformacji przełomowej [1] i uzasadniono jego logikę. Przedstawiono argumenty „za” i „przeciw” dla obydwu kierunków transformacji. Dokonano analizy kosztów transformacji ciepłownictwa systemowego dla obydwu trajektorii. Scharakteryzowano szanse transformacji przełomowej. „Niezwykłość” w podejściu do transformacji energetycznej ciepłownictwa systemowego będzie budzić opór, a nawet sprzeciw przedstawicieli instytucji, którym ta niezwykłość zaburza spokój egzystencjalny i neguje dążenie do obciążenia społeczeństwa kosztami transformacji poprzez domaganie się gwarancji rządowych zabezpieczających te koszty. Ta niezwykłość transformacji ciepłownictwa jest kontynuacją „niezwykłości” prac profesora Jana Popczyka nad transformacją energetyki do elektroprosumeryzmu – transformacją przełomową.

EN

In the light of the ongoing discussion concerning the energy transisiton of heating targeted first of all towards district heating and at the same time created by heating corporations in the direction of incremental transition [1], presented is some other direction in energy transition of heating – transition to CHP (heat and power generation), i.e. in the direction of breakthrough transition [1], and there have been given logic reasons for this. Discussed are „for” and „against” arguments for both directions of this transition. Analysed are the costs of district heating transition for both trajectories. Characterized are chances of the breakthrough transition. The „extraordinariness” in the approach to district heating energy transition will create resistance and even protests from representatives of institutions whom this „extraordinariness” disturbs their existential calmness and negates efforts to burden the society with costs of transisiton by requesting government guarantees securing these costs. This „extraordinariness” of heating transition is the continuity of the „extraordinariness” of Mr Prof. Jan Popczyk works concerning energy transition to electroprosumerism – the breakthrough transition.

15

Pomiary termowizyjne temperatury w operacjach maszynowego docierania powierzchni płaskich

Barylski Adam

Dozór Techniczny

|

2025

|

z. 1

16--24

PL

W artykule przedstawiono problematykę oraz wyniki badań nagrzewania się elementów układu obróbkowego docierarki jednotarczowej do płaszczyzn o standardowej kinematyce. Badano wpływ podstawowych warunków obróbki na temperaturę docieranych materiałów oraz zmiany temperatury głównych elementów obrabiarki. W badaniach wykorzystano kamerę termowizyjną. Wyniki pomiarów mogą być przydatne m.in. do określenia przerw między cyklami obróbki poszczególnych partii elementów, w przypadku kiedy w konstrukcji docierarki nie występuje wymuszone wodne chłodzenie tarczy docierającej.

16

Badania wytrzymałościowe materiałów/wyrobów w Laboratorium Badawczym Veolia Energia Warszawa S.A.

Sałek Piotr

Ciepłownictwo, Ogrzewnictwo, Wentylacja

|

2025

|

T. 56, nr 7-8

5--9

PL

Zakres akredytacji Nr. AB 414 Laboratorium Badawczego (LB) Veolia Energia Warszawa S.A. wydany przez Polskie Centrum Akredytacji obejmuje badania wytrzymałościowe pozwalające ocenić: - jakość i trwałość materiałów stosowanych przede wszystkim w ciepłownictwie oraz rzadziej w chłodnictwie, budownictwie czy… sporcie, - gotowe wyroby pod kątem ich zgodności z wymaganiami, normami i oczekiwaniami użytkowników. W LB badania wytrzymałościowe obejmują szeroki zakres testów pozwalających na ocenę właściwości mechanicznych materiałów i wyrobów. Badania wytrzymałościowe obejmują następujące próby: statyczną próbę ściskania ‒ wytrzymałość na ściskanie przy 10% odkształceniu, charakterystykę naprężenia – odkształcenia przy ściskaniu oraz odkształcenia po ściskaniu, próbę zginania - wytrzymałość na zginanie, statyczną próba rozciągania - wytrzymałość na rozciąganie, wydłużenie przy zerwaniu oraz granicę plastyczności oraz testy ścinania - wytrzymałość na ścinanie, badania pełzania1 - odkształcenie w czasie pod wpływem stałego obciążenia.

EN

The scope of accreditation No. AB 414 of the Veolia Energy Warsaw Testing Laboratory issued by the Polish Centre for Accreditation covers strength tests to assess: the quality and durability of materials used primarily in district heating and, less frequently, in district cooling, construction or... sports and finished products in terms of their compliance with requirements, standards and user expectations. At the LB, strength tests cover a wide range of tests to assess the mechanical properties of materials and products. Strength tests allow us to determine: static compression test - compressive stress at 10% relative deformation, stress-strain characteristics in compression and determination of compression set, bending test - determine the bend angle, static tensile test - tensile strength, elongation at break and yield strength, shear tests - shear strength, creep tests - long term creep resistance (deformation over time under constant load).

17

Analiza techniczna zastosowania pomp ciepła do ogrzewania budynku jednorodzinnego w zależności od rodzaju dolnego źródła ciepła

Kaczor Jarosław, Cieślak Justyna

Ciepłownictwo, Ogrzewnictwo, Wentylacja

|

2025

|

T. 56, nr 5

3--11

PL

W artykule przedstawiono techniczną analizę zastosowania powietrznej i gruntowej pompy ciepła do ogrzewania budynku jednorodzinnego o powierzchni około 130 m2. W przypadku gruntowych pomp ciepła przedmiotem analizy był pionowy i poziomy wymiennik ciepła. Ponadto w artykule obliczono zapotrzebowanie budynku na nieodnawialną energię pierwotną w zależności od rodzaju pompy ciepła, określono współczynnik efektywności COP oraz sezonowy współczynnik efektywności SCOP dobranych pomp.

EN

The article presents a technical analysis of the application of heat pumps for heating a single-family building with an area of about 130 m2. Air and ground pumps were adopted for the analysis. In the case of ground heat pumps, the analysis includes the selection of vertical and horizontal heat exchanger for the case under consideration. In addition, the article presents the building’s demand for nonrenewable primary energy depending on the heat pump, coefficient of performance COP and seasonal coefficient of performance SCOP for the selected pumps.

18

Nowoczesne systemy ogrzewania hal przemysłowych z wykorzystaniem pomp ciepła

Danielak Maciej

Chłodnictwo i Klimatyzacja

|

2025

|

nr 10

78--81

PL

Transformacja energetyczna przemysłu nie dotyczy już wyłącznie procesów produkcyjnych – coraz większe znaczenie zyskuje sposób, w jaki ogrzewane są hale i magazyny. Tradycyjne systemy oparte na spalaniu gazu lub oleju opałowego ustępują miejsca rozwiązaniom niskoemisyjnym, w których kluczową rolę odgrywają pompy ciepła. Dzięki możliwości integracji z fotowoltaiką, automatyką sterowania i magazynami energii stają się one nie tylko źródłem ciepła, lecz także elementem inteligentnego zarządzania energią w budynkach przemysłowych. Nowoczesne systemy grzewcze pozwalają znacząco ograniczyć zużycie energii, emisję CO2 i koszty eksploatacji, stanowiąc realne narzędzie dekarbonizacji sektora przemysłowego.

19

Wsparcie rozwoju ciepłownictwa geotermalnego w Polsce – niektóre efekty współpracy polsko-islandzkiej w ramach Projektu „KeyGeothermal” dofinansowanego przez MF EOG

Kępińska Beata, Petursson Baldur

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2024

|

nr 112

169--182

PL

W ostatnich kilku latach w Polsce rozpoczął się szerszy rozwój projektów ukierunkowanych na zagospodarowanie energii geotermalnej, zwłaszcza w ciepłownictwie. W latach 2019–2023 znaczna liczba projektów w tym obszarze znajdowała się na różnych etapach realizacji dzięki wsparciu publicznemu. Oczekuje się, że niskoemisyjne ogrzewanie geotermalne lokalnie zastąpi paliwa kopalne, przyczyni się do łagodzenia zmian klimatycznych i zwiększenia lokalnego bezpieczeństwa energetycznego. Do kluczowych czynników powodzenia realizacji tych projektów należy m.in. budowanie odpowiedniego poziomu wiedzy i świadomości wśród kluczowych zaangażowanych interesariuszy, a także transfer najlepszych praktyk. Ważną rolę w tym zakresie ma Projekt „Budowanie zdolności kluczowych zainteresowanych stron w dziedzinie energii geotermalnej” (KeyGeothermal). Jest to projekt predefiniowany w ramach Programu „Środowisko, Energia i Zmiany Klimatu” Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (MF EOG) 2014–2021 w Polsce. Jest on realizowany we współpracy zespołów z Polski oraz Islandii – kraju będącego liderem rozwoju geotermii na świecie, posiadającego duże doświadczenie także w działalności szkoleniowej. Partnerami projektu są Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN oraz Krajowa Agencja Energii Islandii. Projekt rozpoczął się w październiku 2020 r., a zakończy w kwietniu 2024 r. Projekt ma na celu budowanie i pogłębianie wiedzy oraz wymianę najlepszych praktyk wśród kluczowych interesariuszy w Polsce, dotyczące optymalnego wykorzystania i zarządzania energią geotermalną w niskoemisyjnym ciepłownictwie. Grupę docelową Projektu stanowią samorządy, operatorzy ciepłowni, inwestorzy, beneficjenci programów wsparcia, administracja geologiczna, usługodawcy, konsultanci i inni gracze geotermalni. W rozdziale przedstawiono zakres działań szkoleniowych, wizyt studyjnych w celu poznania dobrych praktyk, a także inne działania adresowane do kluczowych interesariuszy z sektora geotermii w Polsce, oczekiwane rezultaty, rolę współpracy polsko-islandzkiej oraz Mechanizmu Finansowego EOG we wspieraniu rozwoju wykorzystania energii geotermalnej w krajach, które posiadają odpowiednie zasoby, takie jak Polska.

EN

In the last few years Poland has started a wider development of geothermal applications, especially for district heating. In 2019–2022 significant number of projects in that area were at various stages of implementation thanks to public support. It is expected that low-emission geothermal heating will locally replace fossil fuels, contribute to mitigate climate change, and increase local energy security. The key factors for successful realization of those projects include, among others, building an appropriate level of knowledge and awareness in the group of key stakeholders involved, as well as transfer of best practices. The Project “Capacity building of the key stakeholders in the area of geothermal energy” (KeyGeothermal) plays an important role in this respect. It belongs to some predefined projects within the „Environment, Energy and Climate Change” Program, the European Economic Area Financial Mechanism (EEA FM) 2014–2021, in Poland. It has been carried out in cooperation of teams from Poland and Iceland – the latter being a country leading geothermal development worldwide, with extensive experience in training activities. The Project partners are the Mineral and Energy Economy Research Institute of the Polish Academy of Sciences and the National Energy Authority of Iceland. Cooperation started in October 2020 and will be completed in April 2024. The Project aims to build and upgrade the knowledge and share best practices among key stakeholders in Poland related to the optimal use and management of geothermal energy in low-emission heating. The target group includes local governments, DH operators, investors, beneficiaries of support programs, geological administration, service providers, consultants and other geothermal players. The chapter presents the scope of the training program, study visits to learn good practices, other activities adressing the key geothermal stakeholders in Poland, expected results, the role of the Polish–Icelandic cooperation and the EEA FM in supporting geothermal uses in the countries which have proper resources, like Poland.

20

Systemy taryfowania ciepła w wybranych państwach – rekomendacje dla Polski

Surma Tomasz, Komorowska Aleksandra, Kaszyński Przemysław

Rynek Energii

|

2024

|

Nr 5

11--16

PL

Sektor ciepłownictwa systemowego podlega zazwyczaj regulacji, z uwagi na jego znaczenie w zapewnianiu niezawodnego ogrzewania odbiorcom końcowym oraz ciepła na cele przemysłowe i użytkowe. Ponadto lokalne rynki ciepła funkcjonują zwykle w strukturze monopoli naturalnych, stąd regulacje pełnią również rolę ochrony konsumentów przed potencjalnym stosowaniem monopolistycznych praktyk przez przedsiębiorstwa ciepłownicze. Niemniej jednak stopień tych regulacji znacznie różni się w poszczególnych krajach, odzwierciedlając lokalne uwarunkowania polityczno-gospodarcze i społeczne. Celem artykułu jest analiza systemów taryfowania obowiązujących w Niemczech i Czechach oraz wskazanie rekomendacji dla krajowego sektora ciepła systemowego, stojącego w obliczu wyzwań związanych z transformacją energetyczną. Wybór tych państw został podyktowany różnym stopniem liberalizacji rynków krajów sąsiadujących z Polską, w których jednocześnie udział ciepłownictwa systemowego w pokrywaniu potrzeb cieplnych jest zbliżony. Rezultaty przeprowadzonej analizy wskazują, że rozwiązaniem wartym dalszych analiz na poziomie regulacyjnym jest wdrożenie trybu zatwierdzania taryf ex-post lub ex-post on request, bez konieczności każdorazowego przedkładania taryfy do zatwierdzenia Prezesowi URE. Na uwagę zasługuje również rozważenie zastosowania podejścia do kalkulacji taryf z wykorzystaniem taryfy wstępnej, która opiera się na wartościach oczekiwanych i końcowej, która uwzględnia rzeczywiste koszty i wolumeny dostarczonego ciepła.

EN

The district heating sector is regulated due to its importance in providing reliable heating to end consumers and heat for industrial and utility purposes. Additionally, local district heating markets often operate as natural monopolies, thus regulations also serve to protect consumers from potential monopolistic practices by heating companies. However, these regulations vary signiﬁcantly between countries, reﬂecting local economic, social, and political conditions. This article aims to analyse the tariff systems in Germany and the Czech Republic and to develop recommendations for the national district heating sector. The choice of these countries was driven by the different levels of market liberalisation in Poland's neighbouring countries, where the scale of district heating and , its fuel structure are similar, allowing for the application of the results to the Polish context. The analysis results indicate that a regulatory approach worth further consideration is implementing ex-post or ex-post on request tariff approvals without requiring each tariff to be submitted for approval by the President of the Energy Regulatory Ofﬁce. Additionally, it is noteworthy that the approach to tariff calculation uses a preliminary tariff based on expected values and a ﬁnal tariff that accounts for actual costs and the amount of heat supplied.