Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Analysis of Operating Costs of a Heat Pump in a Passive Building

Wysocka M., Gładyszewska-Fiedoruk K.

Ciepłownictwo, Ogrzewnictwo, Wentylacja

|

2018

|

T. 49, nr 4

142--146

EN

Passive house, equipped with a heating system powered by heat pump which uses renewable energy sources, can be the perfect solution for achieving economic benefits, reducing emissions and becoming independent from conventional energy sources, which are depleting gradually. The purpose of this article is to analyze the operating costs of the heat pump in a passive building. Aim of this comparison is also to show the difference in operating costs of a brine to water heat pump with vertical ground exchanger and air to water heat pump. For this purpose, two types of heat generators were selected, and then the annual operating costs were estimated using the Audytor OZC and the Audytor EKO programs. In addition, investment costs in the heat generators were calculated, and the investment variants were compared using the NPV method.

PL

Dom pasywny wyposażony w system grzewczy zasilany pompą ciepła, która wykorzystuje odnawialne źródła energii, może okazać się idealnym rozwiązaniem, które pozwoli na osiągnięcie korzyści ekonomicznych, redukcję emisji spalin oraz uniezależnienie się od konwencjonalnych źródeł energii. Celem artykułu jest analiza kosztów eksploatacji pompy ciepła w budynku pasywnym, jak również określenie różnicy kosztów eksploatacji pompy ciepła solanka-woda z gruntowym wymiennikiem oraz pompy ciepła powietrze-woda eksploatowanej w trybie biwalentnym z niskotemperaturowym kotłem kondensacyjnym. W tym celu dobrano dwa warianty źródeł ciepła, a następnie za pomocą programów Audytor OZC oraz Audytor EKO oszacowano roczne koszty eksploatacyjne. Dodatkowo obliczono koszty inwestycyjne źródeła ciepła, a za pomocą metody NPV porównano oba warianty inwestycyjne.

2

Biologiczna ocena działania oczyszczalni hydrofitowej

Wysocka M.

Budownictwo i Inżynieria Środowiska

|

2018

|

Vol. 9, no. 3

143--148

PL

W artykule został poruszony problem biologicznej oceny działania oczyszczalni hydrofitowej. Obiekt badawczy stanowiła oczyszczalnia hydrofitowa położona w miejscowości Zwierki w gminie Zabłudów. W celu dokonania biologicznej oceny działania oczyszczalni wykonano badania wybranych wskaźników mikrobiologicznych. Wykonano posiewy próbek ścieków surowych, ścieków oczyszczonych oraz wód pobranych ze stawu odbierającego ścieki oczyszczone. W wyniku badań stwierdzono, iż złoże hydrofitowe w redukuje ilość drobnoustrojów obecnych w ściekach surowych. Natomiast w stawie odbierającym ścieki dochodzi do wtórnego zanieczyszczenia biologicznego.

EN

This article discusses the problem of biological evaluation of the constructed wetlands. The constructed wetland located in Zwierki in the Zabłudów commune was a research facility. Biological evaluation of the constructed wetland was made by taking samples of raw sewage, treated sewage flowing out of the deposit and water from the receiving pond. Cultures were made on individual media to determine the presence or amount of the microorganisms concerned. After incubation, the approximate number of microorganisms on solid media was calculated. As a result of the research, it was found that the constructed wetland to some extent reduces the amount of microorganisms present in raw sewage. However, in the receiving pond, secondary biological pollution occurs.

3

Analiza podstawowych parametrów jakości powietrza wewnętrznego w klubie fitness

Wysocka M., Załuska M., Gładyszewska-Fiedoruk K.

Rynek Instalacyjny

|

2017

|

Nr 1-2

48--51

PL

W dzisiejszych czasach istotną kwestią jest troska o zdrowie oraz kondycję fizyczną. Jednak wiele osób nie zdaje sobie sprawy, jak ważną rolę w naszym otoczeniu odgrywa jakość powietrza. Zachodzi w związku z tym potrzeba projektowania układów wentylacyjnych, które będą „szyte na miarę” dla danego obiektu budowlanego, co zagwarantuje utrzymanie podstawowych parametrów powietrza na poziomie optymalnym dla użytkowników. W budynkach przeznaczonych do uprawiania sportu i rekreacji należy zwrócić uwagę na jakość powietrza wewnętrznego oraz właściwy mikroklimat, które są czynnikami odpowiadającymi za dobre samopoczucie oraz komfort trenujących osób. W artykule przedstawiono wyniki badań podstawowych parametrów powietrza wewnętrznego, czyli stężenia dwutlenku węgla, poziomu wilgotności względnej oraz wartości temperatury. Następnie dokonano analizy tych parametrów oraz porównania z normami, a także zaproponowano rozwiązania mające na celu poprawę jakości powietrza.

EN

Today, meaningful issue is the concern for health and physical condition. However, many people do not realize how important air quality is in the environment which we live in. Therefore, there is a need to design ventilation systems „made-to-measure” for particular building, which will ensure basic parameters of air at optimal level for users. In the buildings indicated for sport and recreation attention must be paid to indoor air quality and appropriate microclimate, which are determinants of exerciser`s well-being and comfort. This article presents the research results of the basic parameters of internal air in a fitness club – concentration of carbon dioxide, level of relative humidity and temperature. Afterwards, was taken an analysis and comparison with standards. Finally, were presented possible solutions aiming at improving air quality.

4

Przykład oceny antropogenicznych zmian podłoża gruntowego metodą georadarową

Konopko M., Wysocka M.

Inżynieria i Budownictwo

|

2017

|

R. 73, nr 3

164--165

PL

Przedstawiono przykład możliwości wykorzystania techniki georadarowej do określenia dokładnego położenia zlikwidowanej studni, a także do identyfikacji siatki zbrojeniowej w warstwie betonowej.

EN

The detection and the location of anthropogenic objects lying in changeable subsoil can cause some problems. The joint reinforcement in concrete layer was shown.

5

Ocena zagrożenia radiacyjnego od naturalnych izotopów promieniotwórczych w wyrobiskach podziemnych KWK „Chwałowice”

Miczajka M., Wysocka M., Skubacz K.

Systemy Wspomagania w Inżynierii Produkcji

|

2016

|

z. 1 (13)

588--602

PL

Kopalnia „Chwałowice” systematycznie od wielu lat prowadzi badania stanu narażenia radiacyjnego, spowodowanego obecnością naturalnych izotopów promieniotwórczych w wyrobiskach podziemnych kopalni. Badania mają na celu określenie poziomu narażenia radiacyjnego górników tej kopalni, poprzez kompleksową analizę wszystkich czynników, powodujących to zagrożenie. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi w KWK „Chwałowice” wykonano pomiary następujących czynników narażenia radiacyjnego: stężenia energii potencjalnej alfa krótkożyciowych produktów rozpadu radonu, stężenia naturalnych izotopów promieniotwórczych w wodach, mocy dawki promieniowania gamma i dawek otrzymywanych przez górników, stężenia naturalnych izotopów promieniotwórczych w osadach.

EN

The monitoring of radiation hazard, caused by natural radioactivity, is performed routinely in underground galleries of Chwałowice Colliery since many years. The main goal of the monitoring is to estimate the radiation hazard for the miners. The important issue is to take into account all possible sources of the radiation hazard. Accordingly to the current regulations following sources of natural radioactivity have been monitored: the potential alpha energy concentration of short-lived radon decay products, the concentration of natural radionuclides in mine waters and sediments as well as gamma doses, received by miners due to working in the underground galleries.

6

Radon problems in mining and post-mining areas in Upper Silesia region, Poland

Wysocka M.

Nukleonika

|

2016

|

Vol. 61, No. 3

307--313

EN

The new basic safety standards (BSS) Directive 2013/59/Euratom [1] puts EU member states under an obligation to establish, amongst others, national radon action plans. In order to address the issue of long-term risks from radon exposures, it is important to identify areas where elevated levels of radon can be expected. One of the types of areas affected by an increased migration of radon and by the penetration of radon into buildings are areas in which industrial activity, for example, the exploitation of mineral resources, causes changes in the geological environment. The Upper Silesian Coal Basin (USCB) in Poland is one of the examples. The results of studies conducted in the past have shown that the levels of indoor concentration of radon, to a large extent, depend on the geological structure of the subsurface layers. One of the main factors infl uencing the migratory abilities of radon are the mining-induced changes of a rock body. We estimate that in specific radon-prone zones, the levels of radon may exceed 300 Bq/m3 in approximately 2% of the dwellings. Another problem that may appear in post-mining areas is linked to the reclamation of radioactively contaminated areas. The complex geology of the strata in USCB, the mining activity that can be observed in the region and, additionally, the discharge of radium-bearing waters into the environment are the most significant factors affecting radon potential and hazard in dwellings in this region. In this paper, problems linked to the detection of radon in the mining area of USCB are presented.

7

New mud for UnderBalanced Drilling

Wysocki S., Gaczoł M., Wysocka M.

AGH Drilling, Oil, Gas

|

2016

|

Vol. 33, no. 4

801--809

EN

This paper describes a research finding of drilling mud designed for UnderBalanced Drilling. The UnderDril mud formula is based on a low number of compatible components, therefore it enables uncomplicated adjustment of its technological parameters to specific conditions and contributes to the reduction of its application costs. Moreover, the UnderDril mud is composed of biodegradable ingredients, that results in a beneficial effect on the possibility of its utilization and simultaneously makes it hazardous free for the environment. The conducted research showed that the abovementioned mud can find an industrial application.

8

Identification of hazards for water environment in the Upper Silesian Coal Basin caused by the discharge of salt mine water containing particularly harmful substances and radionuclides

Bondaruk J., Janson E., Wysocka M., Chałupnik S.

Journal of Sustainable Mining

|

2015

|

Vol. 14, iss. 4

179--187

EN

The Upper Silesian urban-industrial agglomeration is one of the most industrialized areas in Europe. The intense industrialization should be attributed mostly to the presence of coal and other minerals deposits and its extraction. Mining areas of hard coal mines comprise approximately 25% of the total catchment area of watercourses in the area of Upper Silesian Coal Basin, including the river basin of the Upper Oder River and the Little Vistula River. The mining, its scope and depth, duration of mining works, extraction systems being used and the total volume of the drainage fundamentally affect the conditions of groundwater and surface water in the studied area. In this paper, an overall characteristics of the coal mining industry in the area of USCB was made, including the issues of its influence on water environment in the light of the requirements of the Water Framework Directive (WFD) and its guidelines transposed into Polish law. An analysis of the collected data, obtained from collieries, relating to the quantity and quality of water flowing into the workings and discharged to surface watercourses, was performed. An approach to the requirements for wastewater discharge into the environment by these enterprises was presented regarding the physicochemical parameters, possible harmful substances and radionuclides measured in mine waters. The main goal of the paper is to recognize the condition of surface water bodies in the area of Upper Silesian Coal Basin and to make the assessment of the biological condition using Ecological Risk Assessment and bioindication methods.

9

The applicability of C-14 measurements in the soil gas for the assessment of leakage out of underground carbon dioxide reservoirs

Chałupnik S., Wysocka M.

Nukleonika

|

2014

|

Vol. 59, No. 1

3--7

EN

Poland, due to the ratification of the Kioto Protocol, is obliged to diminish the emission of greenhouse gases. One of the possible solutions of this problem is CO2 sequestration (CCS – carbon capture and storage). Such an option is a priority in the European Union. On the other hand, CO2 sequestration may be potentially risky in the case of gas leakage from underground reservoirs. The most dangerous event may be a sudden release of the gas onto the surface. Therefore, it is very important to know if there is any escape of CO2 from underground gas reservoirs, created as a result of sequestration. Such information is crucial to ensure safety of the population in areas located above geological reservoirs. It is possible to assess the origin of carbon dioxide, if the measurement of radiocarbon 14C concentration in this gas is done. If CO2 contains no 14C, it means, that the origin of the gas is either geological or the gas has been produced as a result of combustion of fossil fuels, like coal. A lot of efforts are focused on the development of monitoring methods to ensure safety of CO2 sequestration in geological formations. A radiometric method has been tested for such a purpose. The main goal of the investigations was to check the application possibility of such a method. The technique is based on the liquid scintillation counting of samples. The gas sample is at first bubbled through the carbon dioxide adsorbent, afterwards the adsorbent is mixed with a dedicated cocktail and measured in a low-background liquid scintillation spectrometer Quantulus. The described method enables measurements of 14C in mine and soil gas samples.

10

20 lat ochrony radiologicznej w polskich kopalniach – system monitoringu i kontroli narażenia

Wysocka M., Skubacz K., Michalik B., Chmielewska I., Bonczyk M.

Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie

|

2014

|

nr 10

3--10

EN

The radiation risk caused by the exposure to natural radionuclides, especially to short-lived radon progeny, is the significant component of the radiation hazard, both in the natural environment and working environment of people. The effective dose, due to the exposure to radon and radon progeny, exceeds 50% of the average dose for a man from all sources of the ionising radiation. In Polish mining industry the radiation hazard, caused by natural radioactivity is one among many other natural hazards The most important source of natural radiation is radon and its progeny. Another source of radiation hazard in coal mines is radium (izotopes of 226Ra and 228Ra), present in underground brines. Sediments, precipitated out from underground waters, may have enhanced radium content and may cause the increase of external gamma radiation dose rate. In the case of accidental ingestion or inhalation can cause internal contamination. It is estimated that in the single coal mine the amount of sediments with elevated content of radium may be as high as several thousand tons per year. Radium bearing waters do not pose a radiation risk as a result of ingestion because of their high salinity. Investigation of that the problem of radiation hazard in Polish hard coal underground mines started in early 1970’s. At the end of 1980’s first regulations were issued. Now monitoring and mitigation measures are obligatory not only for active mines but also for mines, excluded from the exploitation, and used for other purposes as museums, balneotherapy spas etc. Such solution is unique in non-uranium mining. The Central Mining Institute is involved in research of natural radioactivity in coal mines for over 30 years. The results of measurement are stored in databases and are a valuable source of information both for the authorities responsible for the safety of miners, as well as for researchers. The article presents the state of radiation hazard in 2012, against the background of twenty years of statistics. The scale of the risks due to the presence of various sources of radiation hazard, taking into account the nominal time miners was presented.

PL

Narażenie radiacyjne spowodowane ekspozycją na naturalne izotopy promieniotwórcze, a w szczególności na krótkożyciowe produkty rozpadu radonu, jest znaczącym składnikiem narażenia, zarówno w środowisku naturalnym, jak i miejscach pracy. W artykule przedstawiono podstawy prawne systemu kontroli narażenia radiacyjnego, funkcjonującego w polskim górnictwie. Omówiono wkład poszczególnych źródeł zagrożenia radiacyjnego do dawki, na jaką narażeni są górnicy. Przedstawiono stan zagrożenia radiacyjnego w 2012 r., na tle dwudziestoletniej statystyki. Pokazano skalę zagrożeń, wynikającą z obecności poszczególnych źródeł zagrożenia radiacyjnego, przy uwzględnieniu nominalnego czasu pracy.

11

Weighting of new starch-polymer salted mud with PT-23 polymer

Wysocki S., Bielewicz D., Wysocka M., Lewicki D., Wilaszek J.

AGH Drilling, Oil, Gas

|

2014

|

Vol. 31, no. 1

157--165

EN

Rheological properties of mud should assure high rate of penetration and supply maximal hydraulic power to the hole bottom. From this point of view drilling mud should have as little density and viscosity as possible and also minimal solid phase fraction. By the reason of the hole depth and geological conditions in the region it often occurs that maintenance of low density is impossible and drilling mud have to be treated with weighting materials. The process may cause change of mud rheological parameters and cause decrease of penetration rate. In case of weighted mud there is also a problem consisting in sedimentation of weighting material. During these project realization there was developed recipe of new mud for well completion with new PT-23 polymer. The next step was testing of possibilities of weighting the mud with different weighting materials: barite with grain size lower than 75 um, barite with grain size lower than 25 um, commercial barite, hematite, bridging agent M-25. Barite with grain size lower than 75 um and barite with grain size lower than 25 um were conditioned in water, then wet separated into fractions.

12

Zasady kontroli zagrożenia radiacyjnego w kopalniach

Michalik B., Skubacz K., Chałupnik S., Wysocka M., Krajewski P.

Wiadomości Górnicze

|

2013

|

R. 64, nr 1

28-32

PL

Radon obecny w atmosferze kopalni oraz wody i osady zawierające izotopy radu są czynnikami powodującymi zagrożenie dla zatrudnionych w podziemnych wyrobiskach górników. Zagrożenie to, na mocy ustawy Prawo geologiczne i górnicze, zostało zaliczone do zagrożeń naturalnych występujących w kopalniach i od początku lat osiemdziesiątych XX wieku podlega systematycznej kontroli na podstawie przepisów wykonawczych do tej ustawy. W artykule zaproponowano zmiany w przepisach prawnych, pozwalających na unifikację kontroli zagrożenia radiacyjnego powodowanego obecnością wzmożonego promieniowania naturalnego z ogólnymi zasadami ochrony radiologicznej.

EN

Radon present in the atmosphere of the mine, water and sludges containing radium isotopes are factors casing the of risk for workers in underground miners. This hazard, under the Mining and Geological Law, has been classified to natural hazards occurring in the mines and from the beginning of the eighties of the twentieth century, is subject to regular inspection under executive regulations issued to the aforementioned Law. The article proposes changes in legal regulations, allowing the unification of the control of radiation hazard caused by the presence of intensified natural radiation with the general principles of radiation protection.

13

Nowe możliwości pomiarowe Śląskiego Centrum Radiometrii Środowiskowej Głównego Instytutu Górnictwa

Wysocka M., Michalik B., Skubacz K.

Postępy Techniki Jądrowej

|

2013

|

z. 1

2--7

14

Prędkość wznoszenia kapilarnego w gruntach niespoistych

Wysocka M., Szypcio Z., Tymosiak D.

Budownictwo i Inżynieria Środowiska

|

2013

|

Vol. 4, no. 2

167--172

PL

W pacy przedstawiono wyniki badań kapilarności czynnej i prędkości podciągania kapilarnego w piaskach średnich i pospółkach o różnym stopniu zagęszczenia. Maksymalna wysokość podciągania kapilarnego (kapilarność czynna) jest odwrotnie proporcjonalna do wskaźnika porowatości e i średnicy miarodajnej d10. Prędkości podciągania kapilarnego w gruntach niespoistych są duże w początkowej fazie i szybko maleją wraz z upływem czasu. Dla piasków średnich zagęszczonych stabilizacja wysokości podciągania może następować po kilkudziesięciu lub kilkuset godzinach.

EN

The paper presents test results of capillary raise speed in medium sand or sand and gravel mix at different degree of compaction. The maximum value of capillary raise (active capillarity) is inversely proportional to void ratio (e) and grain diameter (d10). The values of capillary raise speed in granular soils are high in the initial phase and then decrease over time. In medium compacted sands capillary raise may stabilise within more then ten to more then hundred hours (few days).

15

Obserwacje zmian ekshalacji radonu w rekultywowanym osadniku kopalnianych wód dołowych

Wysocka M., Chałupnik S., Molenda E., Brown J., Sidhu R.

Prace Naukowe GIG. Górnictwo i Środowisko / Główny Instytut Górnictwa

|

2012

|

nr 1

93-102

PL

W artykule przedstawiono wyniki pomiarów ekshalacji 222Rn z osadów dennych likwidowanego osadnika wód dołowych. Badania prowadzono podczas wszystkich etapów likwidacji, tj. od osuszania, poprzez przykrywanie warstwami uszczelniającymi, aż po działania agrotechniczne i nasadzeniowe. Wyniki badań wykazały, że wykonana rekultywacja osadnika zaowocowała obniżeniem ekshalacji radonu do wartości typowych dla terenów naturalnych. Stwierdzono jednocześnie, iż w przypadkach uszkodzenia lub rozszczelnienia warstw przykrywających osady denne, dojdzie do wzmożonej ekshalacji radonu.

EN

In this paper, results from an investigation concerning the exhalation of the radioactive gas radon 222Rn from bottom deposits in a reclaimed settling pond are presented. The measurements were performed at different stages of reclamation, starting from an initial step when bottom sediments were left to dry, then during the process of covering deposits with isolation layers and soil, and finally when agrotechnical measures were applied. The obtained results have shown that due to reclamation, the radon risk caused by radon exhalation from bottom sediments has been reduced significantly. Levels have decreased to those typical for undisturbed and unpolluted areas. However, on a cautionary note, any damage of the isolation layers may lead to a significant increase of radon emission from confined sediments.

16

Pressure on retaining walls from compaction effort

Chmielewska I., Wysocka M.

Architecture Civil Engineering Environment

|

2012

|

Vol. 5, no. 4

55--60

EN

Backfill compaction effort on the bending moments in the retaining wall appears to be neglected in engineering practice in Poland and other European countries. In Canadian practice it is assumed that even a lightweight compactor produces a significant bending moment in the wall. As has been shown in the present paper, such values of bending moments can be obtained only in the compactor operating plane for the wall that has no longitudinal rigidity. Assuming the engineering simplification of averaging of the bending moments, it has been shown that the bending moment in wall-plate connection is several times lower than the moment induced by backfill pressure. Therefore, compaction effort induced by light weight compacting equipment may be neglected in the designing of T-shaped retaining walls.

PL

Wpływ zagęszczania zasypki na momenty zginające w ścianie konstrukcji oporowej jest pomijany w praktyce inżynierskiej w Polsce i innych krajach europejskich. Uwzględnianie tego efektu jest zalecane w Kanadzie. Zgodnie z kanadyjskimi zaleceniami momenty zginające w ścianie oporowej wywołane zagęszczaniem zasypki nawet lekkimi wibratorami są znaczące. W pracy pokazano, że takie wartości momentów otrzymuje się tylko w płaszczyźnie pracy wibratora dla ściany nie mającej sztywności podłużnej. Zakładając inżynierskie uproszczenie przy uśrednianiu wartości momentów zginających pokazano, że moment zginający w miejscu zamocowania ściany w płycie jest wielokrotnie mniejszy niż moment wywołany parciem zasypki. Zatem efekt zagęszczania zasypki lekkimi wibratorami może być pominięty przy projektowaniu płytowo-kątowych ścian oporowych.

17

Możliwości wykorzystania pomiarów 14C w badaniach nad czystymi technologiami węglowymi

Chałupnik S., Wysocka M., Lubowicz A.

Prace Naukowe GIG. Górnictwo i Środowisko / Główny Instytut Górnictwa

|

2011

|

nr 2

17-28

PL

Radiowęgiel 14C, to promieniotwórczy izotop węgla, rozpadający się przez emisję promieniowania beta, a jego czas połowicznego rozpadu wynosi 5730 š 40 lat. Radiowęgiel 14C jest rozproszony równomiernie w atmosferze. Pod postacią dwutlenku węgla przedostaje się, w wyniku fotosyntezy, do organicznego obiegu węgla w przyrodzie. Tak długo jak żyje organizm, wymienia materię z materią z otoczenia. W związku z tym proporcje węgla radioaktywnego do stabilnego w materii żywej są podobne jak w atmosferze. Zawartość izotopu 14C w pozostałościach zawierających węgiel jest wykorzystywana do szacowania wieku przedmiotów metodą datowania radiowęglowego. Obecnie jego aktywność wynosi w przybliżeniu 0,225 Bq 14C/g węgla. Paliwa kopalne, ze względu na wiek, nie zawierają zupełnie radiowęgla 14C. Tym samym powstający podczas ich spalania dwutlenek węgla także nie zawiera tego izotopu. Tak więc zarówno gaz, jaki ma być składowany w utworach geologicznych, jak i gaz powstający w czasie podziemnego zgazowania, nie będą również zawierać 14C. Gaz glebowy, w którym dwutlenek węgla jest efektem procesów biologicznych (oddychanie organizmów żywych czy procesy rozkładu, czy fermentacji), będzie jednak zawierał ten izotop. W przypadku zarówno sekwestracji dwutlenku węgla w utworach geologicznych, jak i podczas prowadzenia podziemnego zgazowania węgla, pewne niebezpieczeństwo stanowi możliwość ucieczki tego gazu i jego niekontrolowany wypływ na powierzchnię, co może stanowić zagrożenie dla ludzi i środowiska. Dlatego ważnym elementem tego typu badań jest monitoring zawartości dwutlenku węgla w skałach i glebie w rejonie zbiornika dwutlenku węgla czy reaktora, w którym zachodzi zgazowanie. Mierząc stężenie 14C w gazie glebowym można stwierdzić, czy jest on pochodzenia biologicznego czy geologicznego (w tym także czy pochodzi ze spalania paliw kopalnych). Problemem, który podjęto się rozwiązać, było opracowanie metody wykonywania pomiarów stężenia 14C w gazach kopalnianych i powietrzu glebowym, bazując na możliwościach aparaturowych Laboratorium Radiometrii GIG.

EN

Radiocarbon 14C his is a radioactive nuclide of carbon, with half-life equals to 5730 š 40 years. This nuclide is produced in the atmosphere as a result of the interaction of nitrogen with cosmic radiation and therefore is homogenously spread in the air. It is necessary to point out very important issue, related to radiocarbon presence. Fossil fuels contain no radiocarbon 14C, due to its age. Therefore after combustion of such fuels resulting carbon dioxide contains no radiocarbon as well. It means, that CO2 introduced into the strata during sequestration or produced during coal gasification will have no traces of 14C. On the contrary the soil gas contains carbon dioxide, produced during biological processes (like respiration, fermentation etc.) and therefore 14C is present there. Measuring radiocarbon content in the soil gas it is possible to estimate the origin of the gas (geological or biological). On the other hand, it is very important to know if there is any escape of CO2 from underground gas reservoirs, created as a result of sequestration. Such information is crucial to ensure the safety of the population in areas located above geological reservoirs. The described method enables measurements of 14C in gas samples. The technique is based on the liquid scintillation counting of samples, made out of carbon dioxide adsorbent, mixed with a dedicated cocktail and measured afterwards in the low background liquid scintillation spectrometer Quantulus.

18

Gromadzenie danych w ramach systemu ochrony radiologicznej w kopalniach węgla kamiennego

Mielnikow A., Wysocka M.

Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie

|

2011

|

nr 7

18-23

PL

Zagrożenie radiacyjne osób zatrudnionych w podziemnych zakładach górniczych bezpośrednio wynika z występowania tam naturalnych izotopów promieniotwórczych. Zagrożenie to zgodnie z Prawem geologicznym i górniczym podlega systematycznej kontroli. Znaczna część badań dotyczących kontroli zagrożeń wykonywana jest przez Główny Instytut Górnictwa. Artykuł opisuje bazy archiwalne, w których gromadzone są wyniki pomiarów zagrożenia radiacyjnego wynikające: - ze stężeń energii potencjalnej alfa krótkożyciowych produktów rozpadu radonu; - z pomiarów izotopów radu (Ra-226 i Ra-228) w wodach; - z wyników analizy spektrometrycznej próbek stałych osadów.

EN

Radiation threat for persons employed in the underground mining plants results directly from the occurrence of natural radioactive isotopes there. Pursuant to the Geological and Mining Law this threat is subject to regular control. A significant part of research regarding threat control is conducted by the Chief Mining Institute. The article describes archives where the results of measur-ing the radiation threat resulting from potential alpha energy concentrations of radon decay short-lived products measurements of radium isotopes (Ra-226 and Ra-228) in Walters spectrometric analysis of solid deposits samples, are collected.

19

Radon in coalfields in the United Kingdom and Poland

Ball T. K., Wysocka M.

Archives of Mining Sciences

|

2011

|

Vol. 56, no 2

249-264

EN

In this paper we compare the nature of the radon problem in two countries each with a well established coal mining industry but with a differing climatic effects ranging from a mild maritime climate to a more stable continental regime. Investigations of radon concentrations in the housing stock have been undertaken for many years in the United Kingdom and radon potential maps exist for areas which include coalfields. Coalfield areas with their preponderance of mud-rocks with low permeability, and generally low to average levels of uranium would at first sight not present a great problem. However there can be radioelement concentrations within coal measures and as a result of mining subsidence, an artificial high permeability. There is also a high population density and although in many areas the proportion of dwellings with radon levels exceeding an action level may be low, the absolute numbers of affected houses may be high. Taking into considerations all the above-mentioned facts, including emanation, migration, and exhalation of radon, we can predict the increased radon hazard in the following areas of Upper Silesia: the fault zones activated by mining operations; the zones of surface deformation, especially in the vicinity of shallow voids and caverns; the zones of karst process development, sandstone sub-outcrops, areas of abandoned settling ponds, where underground waters with high radium concentrations have been discharged. In this paper we investigate what lessons learned from surveys in United Kingdom can be applied to the situation in Poland.

PL

W artykule przedstawiamy istotę zagrożeń radonowych w dwóch krajach górniczych: Polsce i Wielkiej Brytanii, leżących w różnych strefach klimatycznych - łagodnym morskim i zbliżonym do kontynentalnego. W Wielkiej Brytanii badania stężenia radonu w budynkach mieszkalnych prowadzone są od wielu lat. Opracowano mapy potencjału radonowego, obejmującego również zagłębia węglowe. Dominującymi utworami geologicznymi budującymi brytyjskie zagłębia węglowe są utwory ilaste o niskiej przepuszczalności i niskiej zawartości naturalnych izotopów promieniotwórczych. Wydawać by się mogło, że problem zagrożeń podwyższoną emisją radonu w tych obszarach nie istnieje. Jednakże stwierdzono, że w skałach towarzyszących pokładom węgla sporadycznie występują lokalne koncentracje radionuklidów. W obszarach osiadania będącego skutkiem eksploatacji górniczej, przepuszczalność nadkładu wskutek dezintegracji i rozluźnień górotworu, jest wysoka. Gęstość zaludnienia obszarów górniczych jest bardzo wysoka, co powoduje, że nawet, jeśli procentowy udział budynków, w których przekroczone są dopuszczalne stężenia radonu jest niski, to ich bezwzględna liczba może być wysoka. Rozważając wszystkie wymienione powyżej fakty oraz biorąc pod uwagę zdolność radonu do emanacji, migracji i ekshalacji, można określić charakterystykę obszarów powyższego ryzyka radonowego w polskich zagłębiach węglowych. Problem dotyka szczególnie Górnośląskiego Zagłębia Węglowego, w obszarze którego miejscami potencjalnego wzrostu ryzyka mogą być: strefy uskoków, szczególnie tych, które zostały uaktywnione w wyniku działalności wydobywczej, obszary deformacji górotworu spowodowanej osiadaniami, obecnością pustek, zrobów, strefy rozwoju zjawisk krasowych, wychodnie pokładów węgla I skał karbońskich, obszary likwidowanych osadników wód dołowych, do których odprowadzano wody dołowe podwyższonej zawartości izotopów radu. W artykule podejmujemy próbę pokazania, jakie doświadczenia brytyjskie mogą być przydatne badaczom w Polsce.

20

Investigations of outbursts and tremors in Polish collieries with application of radon measurements

Wysocka M.

Nukleonika

|

2010

|

Vol. 55, No. 4

495-499

EN

In the 80’s and 90’s of the last century some attempts were undertaken to apply specific radiometric methods to support the prediction of outbursts in collieries, located in Lower Silesian Coal Basin (LSCB) in south- -western Poland. This idea was developed as an analogy to the application of radon changes in groundwater prior to earthquakes, and on this basis the hypothesis of variations of radon emanation from coal seams, preceding approaching outburst, was formulated. It has been stated, that a certain correlation between temporal and spatial variations of radon level and the level of outburst’s hazard existed. Then, new investigations have been started in copper and coal mines with the hope to use radon as a tool for the prediction of another dynamic phenomena – tremors. In the case of these investigations, only weak evidences were found. In the last years the occurrence of outburst was noticed in the collieries of Upper Silesian Coal Basin (USCB). Therefore, we started observations of changes of radon concentration in gas, sampled from headings, driven in endangered coal seams. The goal of the research is an attempt to formulate “radon index of outburst hazard” to support other, routinely used, methods of the prediction of dangerous events. In this paper some results of investigations, done in collieries in LSCB and in copper mines are quoted to give the background for preliminary results of new research, ongoing in one of the coal mines in the Upper Silesia region.