Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Przyroda i krajobraz w zespole

Raszka Beata, Kasprzak Krzysztof

Zieleń Miejska

|

2023

|

Nr 7-8

60--63

PL

Nowe instytucje prawne związane z indywidualną ochroną zasobów przyrody wprowadzono do polskiego prawa ochrony przyrody w 1991 r. Jedną z nich był zespół przyrodniczo-krajobrazowy, który miano wyznaczać w celu ochrony wyjątkowo cennych fragmentów krajobrazu naturalnego i kulturowego dla zachowania jego wartości estetycznych.

2

Parki kulturowe jako narzędzie kształtowania i ochrony przestrzeni publicznych w Krakowie

Mol Paulina

Ochrona Dziedzictwa Kulturowego

|

2023

|

Nr 15

107--124

PL

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wprowadziła do polskiego systemu prawnego nową formę ochrony zabytków w postaci parku kulturowego. Celem jego ustanowienia jest ochrona zabytków nieruchomych oraz krajobrazu kulturowego, występującego na danym terenie. Przez prawie 20 lat funkcjonowania tej formy ochrony zabytków, wciąż jeszcze niewiele samorządów zdecydowało się na utworzenie na terenie gminy (bądź kilku gmin) parku kulturowego. Niemniej, przy jasno sformułowanych zapisach i konsekwentnym ich egzekwowaniu, park kulturowy może być skutecznym narzędziem ochrony i kształtowania przestrzeni publicznych polskich miast i wsi. Powyższa tematyka została poruszona w niniejszym artykule na przykładzie parków kulturowych, funkcjonujących na terenie Krakowa.

EN

Abstract: The Act of July 23, 2003 on the protection and care of historical monuments introduced into the Polish legal system a new form of monument protection in the form of cultural parks. The purpose of its establishment is to protect immovable monuments and the cultural landscape found in a certain area. For almost 20 years of operation of this form of monument protection, still few local governments have decided to establish cultural parks on the territory of a municipality (or several municipalities). Nevertheless, with clearly formulated provisions and consistent enforcement, cultural parks can be an effective tool for protecting and shaping the public spaces of Polish towns and villages. The above-mentioned topics are discussed in this article on the example of cultural parks operating in Krakow.

3

Protection of wooden architecture monuments and the cultural heritage of Polish Tatars (on the example of the Bohoniki Cultural Park and the landscape park in Kruszyniany)

Sulima Magdalena

Architectus

|

2023

|

Nr 1 (73)

85--95

EN

The article discusses the symbolism and richness of the culture of the Polish Tatars living in the villages of Bohoniki and Kruszyniany, located in Podlaskie Province. The centuries-old tradition, as well as the customs cultivated and maintained to this day by the Tatar population, are a treasure trove of the history of times past and undeniable proof of the existence of genius loci. Despite the unique architectural and cultural values presented by both villages and the fact that the mosques and mizars located there are included in the national list of monuments and have been recognized as monuments of history, the cultural landscape of the villages is exposed to changes and distortions as a result of the industrial investments planned here. These activities will undoubtedly negatively affect the image of the village, both spatially, naturally and socially. One of the ways of protecting Tatar culture has become the creation of a cultural park in Bohoniki, the purpose of which is to strengthen the protection of monuments located in its area, as well as to consolidate the village’s tourist potential. In turn in Kruszyniany, the creation of industrial poultry farms is to be prevented by the establishment of a landscape park, whose priority will be both the protection of the surrounding nature of the Knyszyn Forest, as well as the protection of the multicultural heritage of the village. The text also addresses legal issues of protection from the perspective of the regulations on the functioning of the cultural and landscape park, as well as describing the actions taken in this regard by the residents themselves, local authorities and conservation services. The aim of the text is to draw attention to the problem of comprehensive protection of monuments and cultural heritage of the Polish Tatars in the context of modern civilization transformations and related landscape changes.

PL

W artykule omówiono symbolikę i bogactwo kultury Tatarów polskich zamieszkujących położone w województwie podlaskim wsie Bohoniki i Kruszyniany. Wielowiekowa tradycja, a także kultywowane i podtrzymywane po dziś dzień przez ludność tatarską zwyczaje stanowią skarbnicę historii czasów minionych oraz niepodważalny dowód na istnienie genius loci. Pomimo unikatowych wartości architektoniczno-kulturowych, jakie prezentują obydwie miejscowości, oraz faktu, iż znajdujące się tam meczety i mizary wpisane zostały na krajową listę zabytków oraz uznane za pomniki historii, krajobraz kulturowy wsi narażony jest na przemiany i zniekształcenia w wyniku planowanych tam inwestycji przemysłowych. Działania te mogą niewątpliwe negatywnie odbić się na wizerunku wsi, zarówno pod względem przestrzennym, przyrodniczym, jak i społecznym. Jednym ze sposobów ochrony kultury tatarskiej stało się utworzenie w Bohonikach parku kulturowego, którego celem ma być wzmocnienie ochrony zabytków znajdujących się na jego obszarze, jak również ugruntowanie potencjału turystycznego wsi. W Kruszynianiach z kolei zamierzenia powstania ferm przemysłowych drobiu ma powstrzymać powołanie tam parku krajobrazowego, którego priorytetem będzie zarówno ochrona otaczającej przyrody Puszczy Knyszyńskiej, jak i wielokulturowego dziedzictwa. W tekście poruszono też prawne kwestie ochrony z perspektywy przepisów dotyczących funkcjonowania parku kulturowego i krajobrazowego oraz opisano działania, jakie w tym zakresie podjęli sami mieszkańcy, władze samorządowe i służby konserwatorskie. Ma to na celu zwrócenie uwagi na problem kompleksowej ochrony zabytków i dziedzictwa kulturowego Tatarów polskich w kontekście współczesnych przemian cywilizacyjnych i związanych z nimi zmian krajobrazowych.

4

Plan ochrony parku kulturowego jako narzędzie przeciwdziałające współczesnym zniekształceniom zabytkowego krajobrazu kulturowego na przykładzie zespołu opactwa w Henrykowie

Lewicka Aleksandra

Kwartalnik Architektury i Urbanistyki

|

2022

|

T. 67, z. 3

38--57

PL

Założenie cysterskie w Henrykowie stanowi niezwykle cenny pod względem kulturowym przykład zintegrowania wybitnych cech architektonicznych, urbanistycznych i przyrodniczych. Zespół klasztorny z kompleksem ogrodów, folwarkiem, osadą, cysterskimi elementami inżynierii wodnej, parkiem krajobrazowym świadczy o świetności tego miejsca w przeszłości. Po 1945 roku zespół podupadł, przez dekady zaniedbywany i degradowany. W roku 2020 Rada Miejska w Ziębicach podjęła uchwałę w sprawie utworzenia parku kulturowego o nazwie Park Kulturowy Opactwo Cystersów w Henrykowie. Utworzono go z intencją m.in. wzmocnienia walorów kulturowych miejsca i ochrony jego autentyzmu. Autorka artykułu była członkiem interdyscyplinarnego zespołu badawczego, który w 2019 roku przeprowadził kompleksowe badania analityczno-diagnostyczne nad krajobrazem henrykowskim mające na celu rozpoznanie wartości kulturowych zespołu, określenie celów utworzenia parku kulturowego i sporządzenie planu ochrony.

5

Cultural park: Between the pressure of globalism and the protection of local values, a case study

Myczkowski Zbigniew, Siwek Andrzej

Wiadomości Konserwatorskie

|

2021

|

Nr 68S

129--136

EN

The presented discussion concerns the cultural park as an autonomous form of monument protection. It is necessary to define the dependencies and differences between other forms of monument protection in Polish legislation in the context of opposing globalism, which forced appropriate comparisons. The evolution of the monument protection system in the sphere of cultural landscape protection has gone from the problem of views (view from and to the monument), to a comprehensive approach to landscape issues in the formula of a cultural park. Individual stages of the evolution of a cultural park as a form of protection are the result of experience and individual attempts to create and run these parks. Nevertheless, first, to present a complete picture of the phenomenon, it is necessary to present the doctrinal and legal conditions that work complementary or parallel to the monument protection system. A cultural park, in its genesis, was not constructed as a conscious counterbalance to globalism, but in practice, the protection of the identity of a clear place in the landscape becomes a natural obstacle to the pressure of globalization.

PL

Przedstawiona w artykule dyskusja dotyczy parku kulturowego jako autonomicznej formy ochrony zabytków. Konieczne jest zdefiniowanie zależności i różnic pomiędzy innymi formami ochrony zabytków w polskim prawodawstwie w kontekście przeciwstawienia się globalizmowi, co wymusiło odpowiednie porównania. Ewolucja systemu ochrony zabytku w sferze ochrony krajobrazu kulturowego przeszła od problemu widoków (widok z zabytku i na zabytek) do wszechstronnego podejścia do kwestii krajobrazowych w formule parku kulturowego. Poszczególne etapy ewolucji parku kulturowego jako formy ochrony są wynikiem doświadczenia oraz prób utworzenia i prowadzenia tych parków. Niemniej najpierw, aby przedstawić kompletny obraz zjawiska, konieczna jest prezentacja doktrynalnych i prawnych warunków, które działają komplementarnie lub równolegle względem systemu ochrony zabytków. W swojej genezie park kulturowy nie został skonstruowany jako świadoma przeciwwaga dla globalizmu, lecz w praktyce ochrona tożsamości czytelnego miejsca w krajobrazie staje się naturalną przeszkodą dla presji globalizacyjnej.

6

Protection of valuable areas of local cultural heritage in sustainable development. Cultural parks in the Lodz Region

Boryczka Ewa M., Michalak Justyna, Rzeńca Piotr

Ekonomia i Środowisko

|

2019

|

nr 1

225--240

EN

Cultural park is one of the forms, in which valuable areas and historical establishments are protected under the Polish law. Protection covers “space” in its entirety with elements of wild nature and man-made structures. Such spaces have been shaped by the history of human interventions into a unique and original cultural landscape, a complex spatial structure consisting of: passages (rivers, channels, roads, and borders), plains (meadows, fields, water reservoirs, and forests), and objects (natural objects and monuments). They ensure sustainability of development processes. In circumstances created by globalisation, investment pressure, and seeking short-term benefits, comprehensive protection of valuable cultural areas acquires special importance from the point of view of sustainable growth. The paper aims to identify valuable areas of local cultural heritage in the context of sustainable development on the example of cultural parks established in the Lodz voivodeship.

7

Krajobraz kulturowy – fenomen integracji ochrony dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego

Myczkowski Z.

Wiadomości Konserwatorskie

|

2018

|

Nr 56

70--87

PL

Krajobraz można traktować jako „zewnętrzny” wyraz tworów przyrody – natury i dzieł ludzkich: cywilizacji – kultury, nagromadzonych odpowiednio przez miliony i tysiące lat. Jest zarówno otaczającym nas „zapisem” historii ziemi, jak i zarazem „żywym obrazem” dziejących się zmian, coraz częściej naznaczonych tak zwanym konfliktem interesów: publicznych – społecznych, grupowych czy indywidualnych – prywatnych. Nieodparcie kojarzy się z zapisaną i nadal pisaną księgą czy namalowanym i wciąż „przerabianym” obrazem… Dzieje ochrony krajobrazu w Polsce od czasu odzyskania niepodległości ukazują transformację przede wszystkim podmiotową tego fenomenu, jakim jest percepcja otaczającego nas świata i troska o jego piękno i harmonię. Od skali pojedynczego obiektu – elementu krajobrazu, poprzez widok „na” i widok”z” (czyli ekspozycję bierną i czynną), aż po całą strukturę krajobrazu, która obejmuje dzieje, procesy i postać przestrzeni, która jest nam dana do czytania i oglądania jak niezwykła księga czy obraz. W ujęciu encyklopedycznym – ochrona krajobrazu to działalność zapewniająca ochronę, utrzymanie lub restytucję naturalnych i kulturowych walorów określonego środowiska geograficznego; wiąże się zarówno z ochroną przyrody, jak i z ochroną zabytków kultury i sztuki, archeologii i folkloru, wkracza swoimi postulatami w dziedzinę planowania przestrzennego. Powinno istnieć ciągłe współdziałanie pomiędzy wyżej wymienionymi obszarami ochrony, a jego najpełniejszym wymiarem powinna być ochrona krajobrazu.

EN

Landscape can be treated as an “external” expression of creations of nature and those of man: civilisation - culture, accumulated throughout millions and thousands of years respectively. It is both a “record” of the history of the world surrounding us and a “living picture” of occurring changes, more and more frequently marked by the so called conflict of interest: public - social, group or individual – private. It is associated with a written book that is still being added to, or a painted yet still “improved” painting… The history of landscape protection in Poland since the time of regaining independence show the primarily subjective transformation of that phenomenon, which is the perception of the surrounding world and concern about its beauty and harmony. From an individual object – an element of landscape, through a view “of ” and a view “from” (i.e. passive and active exposition), to the whole structure of landscape including the history, processes and the form of space that is given to us to peruse and view as a unique book or picture. In encyclopaedic terms – landscape protection means activity ensuring the protection, maintenance or restitution of natural and cultural values of a specific geographic environment; it is related to both nature conservation and protection of monuments of art and culture, archaeology and folklore; with is demands it enters the area of spatial planning. Continuous cooperation should exist between the above mentioned areas of protection, and landscape protection ought to be its most complete aspect.

8

Skarby na głowie samorządów

Kowalczyk A.

Zieleń Miejska

|

2017

|

Nr 12

12--14

PL

Parki – namiastka lasu w mieście – najczęściej postrzegane są jako płuca miasta, miejsca niedzielnych spacerów, ostoja spokoju i przestrzeń odpoczynku dla lokalnej społeczności. Niestety, często zapomina się, że mogą one być także atrakcyjnymi terenami do nauki, zabawy, rekreacji, sportu, turystyki i poznawania historii.

9

Park Kulturowy Nowej Huty – nowa formuła ochrony urbanistyki i architektury 2. połowy XX wieku

Myczkowski Z., Siwek A.

Wiadomości Konserwatorskie

|

2017

|

Nr 49

113--124

PL

Nowa Huta to fenomen urbanistyczny i architektoniczny w granicach współczesnego Krakowa. Wyjątkową wartość kulturową współtworzą układ urbanistyczny miasta idealnego, unikalna „galeria” rozwiązań architektonicznych reprezentujących kolejne nurty stylowe z drugiej połowy XX w. oraz dziedzictwo niematerialne – historia i społeczność dzielnicy. Uchwała NR CIX/1642/14 Rady Miasta Krakowa z 11 czerwca 2014 r. otwarła drogę do utworzenia parku kulturowego. Sięgnięto po formę ochrony cennego krajobrazu historycznego wprowadzoną w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z 2003 r. Plan ochrony parku kulturowego jest dokumentem, w którym zawiera się diagnoza wartości i zagrożeń oraz prognoza procesów ochrony. Plan ochrony parku kulturowego Nowa Huta to dokument wyznaczający nowe standardy ochrony dziedzictwa 2. połowy XX w. Jego analiza jest instruktywna dla dalszych działań tego typu w Polsce. Stanowi również próbę odpowiedzi na pytania o nową formułę ochrony dziedzictwa architektonicznego XX wieku.

EN

Nowa Huta is a town-planning phenomenon within the borders of contemporary Cracow. Its outstanding cultural value has been co-created by the urban layout of an ideal town, a unique “gallery” of architectural phenomena representing subsequent stylistic trends of the second half of the 20th century, as well as the unattached heritage – the history and the community of the district. The recommendation no CIX/1642/14 from June 11, 2014, of the City Council opened the way to create a Cultural Park here. This is a formula for protecting valuable historic landscape, which was introduced by the Monument Protection Law in 2003. The plan for protection of the Cultural Park is a special document which includes the diagnosis of values and hazards, together with a prognosis of protection processes. The plan for protection of the Nowa Huta Cultural Park is a document which shows new standards of protecting the heritage of the second half of the 20th century. Its analysis is an instruction for further such activities in Poland. It is also an attempt to answer the question about a new formula for protecting the architectural heritage of the 20th century.

10

Modernizm jako szczególnie ważne polskie dziedzictwo XX wieku. Kryteria wyboru i ochrony zasobów modernistycznych na przykładzie architektury Stalowej Woli

Stojak Grażyna

Ochrona Dziedzictwa Kulturowego

|

2017

|

Nr 3

125--131

PL

W publikacji przedstawiono problemy związane z ochroną konserwatorską modernistycznych budynków w Stalowej Woli. Miasto, pierwotnie zaprojektowane w duchu przeważających idei modernizmu, zostało zbudowane w latach trzydziestych okresu międzywojennego. Ideologiczno-konceptualna spójność i jej realizacja określają reprezentatywność kompleksu urbanistycznego Stalowej Woli jako modernistycznego dziedzictwa kulturowego. Trwające procesy transformacji wymuszają działania mające na celu ochronę tego dziedzictwa. W pracy przedstawiono konieczność analizy i oceny całego kompleksu urbanistycznego w celu ustalenia możliwych kryteriów i obszarów analizy. Zasugerowano wzięcie koncepcji projektu i jej realizację pod uwagę jako podstawowe kryterium oceny w kontekście zmian, które nastąpiły po drugiej wojnie światowej. W pracy przywołano założenia dla projektowania obiektów mieszkalnych i usługowych, a także zwrócono uwagę na konieczność oceny wpływu aktualnie realizowanych inwestycji, mających wpływ na kompletność i integralność kompleksu architektoniczno-urbanistycznego Stalowej Woli. Wartości niematerialne: nazwy ulic, budynków, placów, a także niematerialne wartości obiektów architektonicznych oraz architektoniczne projekty poszczególnych budynków i miast jako całości to kolejny obszar, który wymaga tak badań, jak i ochrony. Problemy wynikające z niskiej świadomości mieszkańców, mającej wpływ na proponowane rozwiązaniach do projektowania odnowionych i zmodernizowanych budynków, zostały omówione w niniejszej pracy. Aby rozwiązać większość problemów związanych z ochroną konserwatorską modernistycznej architektury i urbanistyki Stalowej Woli, proponuje się utworzenie Parku Kulturowego. Praca przedstawia zarówno argumenty za jego utworzeniem, jak również jego zakres

EN

In the publication the author presents the problems related to the conservatory protection of the modernist buildings in Stalowa Wola. The city,originally designed in the spirit of the prevailing ideas of modernism, has been built in the 1930’s of the interwar period. Ideological-conceptual coherence and its implementation determine the representativeness of the Stalowa Wola urban complex as a modernist cultural heritage. The ongoing transformation processes force actions aimed at protecting this heritage. The author presents the necessity to analyze and evaluate the entire urban complex presenting assumptions to establish possible criteria and areas of analysis and evaluation. Among the others, it has beensuggested that the design concept and its implementation should be taken into account as a basic assessment criterion in the context of the changes that occurred after the Second World War. After a brief reminder of the assumptions used in the design process of residential and service constructions, the author draws attention to the need to assess the impact of the currently ongoing investmentswhich have impact on the completeness and integrity of the architectural and urban complex of Stalowa Wola. Intangible assets: the names of the streets, buildings, squares, the non-material values of the architectural sites and the architectural design of particular buildings and the cities as a whole, is another area that requires both research and protection. The problems resulting from the low awareness of the residents appear in this issue, and also appear in the proposed solutions for the design of the renovated and modernized buildings. To solve most problems related to the protection of the conservator of modernist architecture and urban planning of Stalowa Wola, the creation of the Cultural Park is proposed. Both the arguments for its creation and its scope have been here presented.

11

Konsekwencje wpisu dóbr na listę UNESCO – prestiż i co dalej? Postulaty de lege ferenda w zakresie prawnych konsekwencji wpisania obiektu na listę UNESCO

Kowalska Ewelina

Ochrona Dziedzictwa Kulturowego

|

2017

|

Nr 4

73--81

EN

In Poland there are 70 facilities recognised as monuments of history, 14 of which are listed on the UNESCO World Heritage list. From the point of view of the effects in terms of national recognition for the historical monument, it has a prestigious meaning. Given the distinction of cultural monuments as a separately governed issue by article. 7 of the Polish Act on Antiques’ Protection and Care, a question is raised debating the ratio legis of this institution. The possibility to apply for entry onto the UNESCO list is the only result of this legal regulation. However, what is the most problematic – the entry of such historic monument onto this exclusive List also does not constitute a change in terms of the legal status of such an object. The aim of this paper is to analyse the issue of the real and effective judicial protection of, both historic monuments as well as the facilities included in the list of World Heritage.

12

The Role of Outdoor Advertisements in the Landscape of a City – Public and Private Interests

Płuciennik M., Sylla M., Gonda-Soroczyńska E.

Architektura Krajobrazu

|

2017

|

nr 2

4--17

EN

Outdoor advertising has a significant impact on the urban landscape. It has become an inherent and integral element of cities in Poland. Investors treat the outdoor advertising as a direct mean of communication about their products with customers. The advertisements indicate the location, promote a brand, mark, and image of the company. On the other hand, advertising often impairs the value of cultural and natural heritage of the site and it affects the spatial order. Outdoor advertisements, in a free market economy conditions, are difficult to control by the local authorities. However, cities increasingly recognize the problem of intensive and chaotic advertising. Cities defend their open spaces against excessive advertising by implementing local laws and resolutions defining the rules and conditions for situating advertisements, also known as “cultural park” resolutions. This article aims to assess the impact of advertising on the urban landscape from the perspective of public and private interests. Private interest is understood primarily in economic terms. In contrast, the public interest is widely perceived as cultural benefits, affecting the quality of life, improving the aesthetics, including economic aspects. The analysis shows that restrictions improve public interest, without significant adverse effects on private interests.

PL

Reklama zewnętrzna wywiera znaczny wpływ na krajobraz miasta, jest jego nieodłącznym i integralnym elementem. Przez inwestorów jest traktowana jako przekaźnik informacji o produkcie, który dociera w sposób bezpośredni do klientów. Jej zadaniem jest wskazanie lokalizacji, a także promocja marki, znaku i wizerunku firmowego. Z drugiej strony, reklama niejednokrotnie zaburza wartości kulturowe i przyrodnicze danego miejsca oraz wpływa na ład przestrzenny. Kontrola umieszczania reklam i oznakowania zewnętrznego w warunkach gospodarki wolnorynkowej jest procesem trudnym do opanowania. Miasta coraz częściej dostrzegają problem chaosu reklamowego. Bronią się przed nim za pomocą uchwał określających zasady i warunki sytuowania reklam, a także tworząc parki kulturowe. Celem artykułu jest ocena wpływu reklam na krajobraz miast z perspektywy interesu publicznego i prywatnego. Interes prywatny jest rozumiany przede wszystkim poprzez korzyści ekonomiczne. Natomiast interes publiczny jest postrzegany szerzej jako korzyści kulturowe, wpływające na jakość życia i funkcjonowania jednostki w społeczeństwie, poprawę estetyki, ale również aspekty ekonomiczne. Z analizy wynika, że na ograniczeniach najbardziej korzysta interes publiczny, bez znaczących negatywnych skutków dla interesu prywatnego.

13

Tempelhof – Park Wolności, przykład adaptacji lotniska na park kulturowy

Janicka A.

Zeszyty Naukowe. Inżynieria Środowiska / Uniwersytet Zielonogórski

|

2013

|

nr 149 (29)

23--31

PL

Lotnisko Tempelhof – niegdyś jeden z największych portów lotniczych w Europie, przez wiele lat kluczowe lotnisko Berlina, ostatnio wzbudzał wiele sporów wśród mieszkańców. Po kilku latach debat ostatecznie 6. marca 2013 roku zatwierdzono Master Plan – Plan zagospodarowania, w myśl którego wydaje się że będzie to jedna z najciekawszych europejskich inwestycji przestrzennych centrum miast najbliższej dekady.

EN

Tempelhof Airport – formerly one of the biggest European airports, for many years the crucial airport of Berlin, recently aroused many disputes among inhabitants. After few years of debates, finally on the 6th of March 2013, Master Plan – Area Development Plan was approved, which might allow to assume that it will be one of the most interesting European spatial investments of the centers of the cities in the next decade.

14

Projektowanie architektoniczne w kontekście zurbanizowanym park kulturowy w Zabrzu

Kiszka J., Taczewski T.

Zeszyty Naukowe. Architektura / Politechnika Śląska

|

2013

|

z. 52

175--188

PL

Artykuł stanowi próbę krytycznego podsumowania Letniej Szkoły Restrukturyzacji Architektonicznej, Cliwice-Zabrze 2012. Opisuje przyjęty program działań szkoły i jego realizację. Streszcza wnioski płynące z prac warsztatowych i formułuje własne uwagi pod adresem sposobu kształtowania parku kulturowego w aspekcie budowania modelu rozwojowego miasta.

CS

Článek se pokouší kriticky shrnout zásady Letní školy architektonické restrukturalizace Gliwice -Zabrze 2012. Popisuje program školy a jeho realizaci. Shrnuje závěry vyplývající z prací a formuluje vlastní připomínky k formování kulturního parku, z hlediska vytvoření perspektivního modelu města.

15

Projekt warsztatowy grupy numer 4: Architektura parku kulturowego w Zabrzu

Jojko M., Glajc A., Grochal M., Węglińska M., Janda J.P., Herzan M.

Zeszyty Naukowe. Architektura / Politechnika Śląska

|

2013

|

z. 52

155--172

EN

With regard to the initiative of the city of Zabrze authorities, related to the establishment of a Culture Park in the area of a triangle comprising the "Guido" Mine (3 Maja Street), the "Królowa Luiza" Monumental Coal Mine (Wolności Street) and the exit point of the Main Key Hereditary Drift Jagiellońska Street) the rightness of such project should be analysed. Ultimately the noble idea of the city authorities and the cultural elite and administrative of Zabrze is to make an entry into the UNESCO world heritage list.

PL

W związku z inicjatywą władz miasta Zabrza, dotyczącą utworzenia parku kulturowego na obszarze trójkąta obejmującego kopalnię „Guido" (ul. 3 Maja), skansen „Królowa Luiza" (ul. Wolności) oraz punkt wylotu Głównej Kluczowej Sztolni Dziedzicznej (ul. Jagiellońska), należy przeanalizować słuszność takiego zamierzenia. Docelowo szczytną ideą władz miasta oraz elity kulturalnej i administracyjnej jest umieszczenie Zabrza na liście dziedzictwa światowego UNESCO.

16

Projekt warsztatowy grupy numer 2: Architektura parku kulturowego w Zabrzu

Nawrocki B., Gnacek P., Mikoś A., Bily P., Frankova P.

Zeszyty Naukowe. Architektura / Politechnika Śląska

|

2013

|

z. 52

109--129

PL

Stworzenie parku kulturowego w obszarze centrum Zabrza pociąga za sobą wiele korzyści, ale również nie jest wolne od istotnych zagrożeń. Czy wizja utworzenia parku kulturowego jest jedynie środkiem do pozyskania funduszy europejskich dla ochrony zabytków, czy też stanowić ma nowy pomysł na rozwój miasta, borykającego się z poważnymi problemami demograficznymi i ekonomicznymi, charakterystycznymi dla większości miast regionu, zmagających się z trudną rzeczywistością okresu postindustrializmu i początku postkapitalizmu? Zaproponowane w wyniku warsztatów działania w obszarze centrum Zabrza nie tylko pozwalają na zapewnienie ochrony zabytkom przemysłowym i dbanie o ład przestrzenny, ale również podejmują próbę stymulacji rozwoju wyludniającego się i upadającego centrum miasta na bazie turystyki, ale nade wszystko o mieszkańców - mieszczan.

EN

The establishment of a culture park within a central part of Zabrze implies numerous benefits, but also it is not free from significant threats. Is the vision of culture park establishment only a means to raise European funds for the monuments protection or is it a new idea for the development of the city, contending with serious demographic and economic problems, characteristic of the majority of the region cities, wresting with the difficult reality of the period of postindustrialism and of the postcapitalism beginning? The actions in the Zabrze city centre proposed as a result of the workshop not only allow ensuring the protection of industrial monuments and caring of spatial governance but also make an attempt to stimulate the development of the depopulating and declining city centrę based on the tourism, but above all on the residents - townspeople.

17

Projekt warsztatowy grupy numer 1: Architektura parku kulturowego w Zabrzu

Kielar K., Buś A., Cendrzak W., Słowińska K., Kotěra M., Milčochová M.

Zeszyty Naukowe. Architektura / Politechnika Śląska

|

2013

|

z. 52

83--108

PL

Celem warsztatów było podjęcie tematu utworzenia parku kulturowego w Zabrzu. Wizja rozwiązania zadanego zagadnienia bazuje na dotychczasowym dorobku miasta w zakresie przekształceń w miasto turystyki przemysłowej. Rozwiązanie grupy projektowej nie odrzuca i nie podważa modelu miasta ani jego osiągnięć w próbach rozwoju. Jest to próba rozwiązania zagadnienia w wymiarze praktycznym.

EN

The main objective of the workshop was to create a Cultural Park located in the center of Zabrze. The vision to solve given problem is based on the current achievements of the transformation from industrial to postindustrial city. The solution does not reject and undermine the model of the city, or its earlier achievements in development trials. It is an attempt to solve the problem in practical manner.

18

Project of group number 3: Cultural park in Zabrze

Náhlovský M., Bucholc N., Krzyk S., Lyszczyk A., Nováčkova H., Turoň O.

Zeszyty Naukowe. Architektura / Politechnika Śląska

|

2013

|

z. 52

147--153

EN

The article deals with the result of the Workshop lasting several days during which the group of students from the Czech Technical University and Polish Silesian Politechnika were concerned with the mining town Zabrze. Article summarizes the basic pros and cons of the current State, points to the possibility of future development and also outlines the necessary corrective actions.

19

Sustainable spatial policies in managing high-value cultural areas

Pałubska K.

Architectus

|

2010

|

Nr 2(28)

149--151

EN

The Polish social and economic reality, quick structural changes and intensified urban development pose a significant threat for preservation and protection of landscape. The European Landscape Convention [14] ratified by Poland in 2004 specified a definition of landscape, understood as an area integrating natural and cultural components. Polish legislation draws a thick line between regulations concerning natural environment and those dealing with cultural environment. The sole body to be responsible for implementing the Convention provisions was the State Council for Nature Conservation (Państwowa Rada Ochrony Przyrody), which prepared a proposal for amendments in the Polish nature conservation acts [2], environment protection acts [1] and spatial planning and management acts [4]1. Then again, there is a provision set forth in the act on monuments protection and care [3] which is already offering the broadest available possibilities to protect the cultural and natural landscape in accordance with the requirements and definition of the European Landscape Convention [14]- following the concept of sustainable development and social involvement. Changes in the manner in which the cultural landscape is perceived and in the methods employed to protect its qualities are increasingly defined by factors unrelated to conservation, but connected more with present social needs or economic possibilities being treated as superior aspects in conservation undertakings.

PL

Ochronę prawną złożonych struktur krajobrazu kulturowego oraz zrównoważone wykorzystanie jego walorów do aktywizacji gospodarczej, promocji regionu i rozwoju turystyki najskuteczniej umożliwia formuła parku kulturowego. Aktywizacja lokalnych środowisk przy określaniu zasad i granic dopuszczalnej ingerencji w planie ochrony stanowi bazę do prowadzenia polityki przestrzennej w zakresie ochrony wartości kulturowo-przyrodniczych i zagospodarowania terenu. Utworzenie jednostki zarządzającej parkiem kulturowym wspomaga budowanie partnerstwa międzysektorowego, ułatwia zdobywanie funduszy, pośrednio wpływając na poprawę jakości życia mieszkańców i kulturę przestrzeni.

20

Lotniczy Park Kulturowy. Cz. 2, Park z polotem

Wielgus K., Środulska-Wielgus J.

Zieleń Miejska

|

2008

|

Nr 9

34-37

PL

Lotniczy Park Kulturowy to z założenia tematyczny park miejski o funkcjach edukacyjnych, rekreacyjnych i widowiskowych, z elementami parku technologicznego. Wprowadzić tu można też ograniczone funkcje lotnicze: pokazowe i specjalne oraz wspierające funkcje wystawiennicze i targowe.