Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

3D-printed thermoplastics-bioceramic composites for bone regeneration: linking in vitro findings with in vivo performanc

Wekwejt Marcin, Słota Dagmara

Inżynieria Materiałowa

|

2026

|

Vol. 47, nr 1

12--19

EN

A review of recent advances in biological performance of thermoplastic-bioceramic (TP-B) composites fabricated through 3D printing, bridging in vitro observations with in vivo outcomes. Across multiple studies, 3D-printed TP-B scaffolds have demonstrated robust cytocompatibility, osteoconductivity, and stable tissue integration, driven by a strong interplay between the physicochemical composition, printing-defined microarchitecture, and mechanical coherence. Increasing attention has been directed toward incorporating nanostructured bioceramics, which enhance surface reactivity and biological signaling but introduce processing challenges. In vitro and in vivo findings generally align; however, discrepancies in degradation kinetics, ion-exchange dynamics, and mechanobiological stimulation highlight the limitations of static cell models. Collectively, these insights outline current progress while emphasizing the need for optimized formulations to advance TP-B implants toward clinical application. Further advances are expected through multi-ceramic or ion-doped formulations, biofunctional strategies incorporating growth factors or bioactive (nano)-additives, 4D-printed mechanically adaptive architecture, and/or AI-assisted design tools, supported by more predictive large-animal and disease-specific models.

PL

Przegląd literaturowy podsumowujący najnowsze osiągnięcia dotyczące właściwości biologicznych kompozytów termoplastycznobioceramicznych (TP-B) wytwarzanych z wykorzystaniem druku 3D, integrujący obserwacje badań in vitro z wynikami badań in vivo. W licznych pracach potwierdzono, że drukowane 3D rusztowania TP-B charakteryzują się wysoką cytozgodnością, osteokonduktywnością oraz stabilną integracją tkankową, wynikającymi z silnej zależności między składem fizykochemicznym, mikroarchitekturą uzyskiwaną poprzez druku 3D a spójnością mechaniczną. Coraz większą uwagę poświęca się także bioceramice nanostrukturalnej, która zwiększa reaktywność powierzchniową i sygnalizację biologiczną, choć stanowi dodatkowe wyzwania technologiczne. Wyniki badań in vitro i in vivo są w dużej mierze zgodne, jednak różnice w kinetyce degradacji, dynamice wymiany jonowej czy mechanostymulacji wskazują na ograniczenia statycznych modeli komórkowych. Zebrane obserwacje podkreślają aktualny stan wiedzy oraz potrzebę dalszej optymalizacji formulacji TP-B w kierunku zastosowań klinicznych. Dalszy postęp może wynikać z rozwoju systemów multiceramicznych i jonowo domieszkowanych, strategii biofunkcjonalizacji z wykorzystaniem czynników wzrostu lub bioaktywnych nanododatków, architektur adaptacyjnych uzyskiwaną technologią druku 4D oraz AI-wspomaganego projektowania, uzupełnionych o bardziej predykcyjne modele zwierząt dużych oraz symulowane modele chorobowe.

2

Evaluating material-extrusion additive manufacturing for hydrodynamic clutch rotor prototypes

Iwanicki Wojciech, Kotliński Jarosław, Osowski Karol, Olszak Artur, Musiałek Ireneusz, Musiałek Karol, Kęsy Zbigniew, Kęsy Andrzej

Advances in Science and Technology. Research Journal

|

2026

|

Vol. 20, no. 5

239--253

EN

The article presents the results of numerical calculations examining the influence of channel roughness in a hydrodynamic clutch on the transmitted torque. Additionally, the study reports measurements of surface roughness and dimensional deviations of hydrodynamic clutch rotors. The rotors were manufactured using 3D printing based on material extrusion (MEX) technology and produced from three different materials: PLA, ABS, and PET-G. Based on the analysis of the obtained measurement and calculation results, the suitability of the MEX technology for manufacturing hydrodynamic clutch rotor prototypes is assessed. The results indicate that the surface roughness of the printed rotors is comparable to that of rotors produced by casting or machining. Moreover, the dimensional accuracy of the printed rotors lies within the tolerance range specified in the design of hydrodynamic clutch rotors. The article concludes with findings indicating that the adopted modeling and manufacturing procedure, employing the MEX technology, can be applied to produce hydrodynamic clutch rotor prototypes.

3

Framework for additive manufacturing workflow in the marine industry: Practical case study of ordering 3D printed parts from a design office

Sawa Agnieszka

Zeszyty Naukowe Politechniki Morskiej w Szczecinie

|

2025

|

nr 83 (155)

51--62

EN

Additive manufacturing technology, a relatively new and dynamically evolving field, is increasingly used in a variety of manufacturing applications. On ships operated for a long period of time, where some parts are no longer manufactured, additive technology offers a forward-looking solution for the rapid and efficient reproduction of necessary components. This paper proposes a standardized operational workflow for managing requests and orders for 3D-printed components in the maritime industry, designed to address the unique challenges faced by vessels operating in remote locations. A case study involving the reconstruction of a fastening component within the control cabinet of a ship’s safety and RPM switch unit system demonstrates the practicality of this approach. The part is successfully reproduced using a standardized workflow, which began with the collection of photographs and measurements from the ship’s crew. This data enabled the creation of a precise 3D model and the subsequent production of 180 components made from PET-G material, selected for its durability and suitability for the intended application. The standardized workflow developed in this study minimized errors, reduced processing times, and ensured that the reproduced part met operational requirements. By establishing a scalable and adaptable framework for communication between the ship’s crew, engineers, and manufacturing facilities, the workflow highlights the transformative capability of additive technologies as a practical solution for the immediate needs of modern shipping operations.

4

Zastosowanie fotogrametrii do tworzenia duplikatów sakralnych zabytków ruchomych – studium przypadku

Banaś Anna, Niedostatkiewcz Maciej, Bramorski Jacek

Wiadomości Konserwatorskie

|

2025

|

Nr 82

140--155

PL

Podczas użytkowania zabytków nieruchomych bardzo często zachodzi potrzeba wykonania kopii oryginału, nierzadko będącego sakralnym obiektem muzealnym lub elementem wyposażenia obiektu sakralnego. Wykonanie wiernej kopii użytkowej, niezależnie od przyczyn stojących za koniecznością jej powstania, wymaga zastosowania odpowiedniej techniki umożliwiającej stworzenie samego duplikatu. Najważniejszymi wymaganiami wobec tej techniki są: krótki czas realizacji, dobra jakość oraz stosunkowo mały koszt wykonania. Ważna jest również uniwersalność samej metody, jej dostępność oraz łatwość zastosowania w praktyce. Wymogi te spełnia technika fotogrametrii, która w połączniu z drukiem 3D pozwala na szybkie tworzenie wiernych duplikatów zabytków ruchomych. Niniejszy artykuł stanowi studium przypadku, w którym przedstawiono zastosowanie fotogrametrii do wykonania dokładnej kopii płaskorzeźby sakralnej. Omówiono w nim zarówno zalety, jak i ograniczenia tej techniki oraz określono istotne parametry umożliwiające uzyskanie trójwymiarowego wydruku 3D na podstawie rekonstrukcji wykonanej z serii zdjęć dwuwymiarowych.

EN

During the use or maintenance of immovable heritage structures, there is often the need to create a copy of an original element, which is frequently a religious museum piece or a part of liturgical furnishings. Producing an accurate and functional replica—regardless of the underlying reasons—requires a technique capable of accurate reproduction. Key requirements for such a technique include short production time, high quality and relatively low cost. Additionally, the method should be versatile, widely accessible and easy to apply in practice. Photogrammetry, especially when combined with 3D printing, fulfils these requirements and enables the rapid creation of accurate replicas of movable objects of heritage. This article presents a case study involving the use of photogrammetry to produce a precise replica of a religious bas-relief. The study discusses both the advantages and the limitations of this approach, and identifies key parameters that enable the production of a 3D printed model based on a reconstruction from twodimensional photographic data.

5

Tribological Properties and Surface Roughness of Printed Ti-6Al-4v/PE-UHMW Friction Pair Elements

Musiał Janusz, Zasińska Katarzyna, Ligaj Bogdan, Kałaczyński Tomasz, Dykha Oleksandr

Tribologia

|

2025

|

nr 1

29--36

EN

The article presents tribological research on the cooperation of a kinematic pair composed of metallic and polymer biomaterials. In the sample tests, a material widely used in orthopaedics and dentistry was used (the medical titanium alloy Ti-6Al-4V obtained both by traditional manufacturing methods, i.e. casting, and the additive manufacturing method SLM/DLMS (3D printing)) and a counter sample (high-density polyethylene PE-UHMW). The friction pair selected in this way was subjected to tribological tests on a PT-3 tribometer under specific operating conditions. After the tribological tests, the change in tribological parameters, i.e. the coefficient of friction or abrasive wear on the surfaces of the tested biomaterials, was evaluated. The obtained results also enabled the assessment of the changes occurring in the geometric structure of the surface of the Ti-6Al-4V/ PE-UHMW friction pair for titanium samples obtained via drawn rod and 3D printing.

PL

W artykule przedstawiono badania tribologiczne dotyczące współpracy pary kinematycznej złożonej z biomateriałów metalicznych i polimerowych. W badaniach na próbki zastosowano materiał szeroko stosowany w ortopedii i stomatologii – medyczny stop tytanu Ti-6Al-4V otrzymany tradycyjną metodą wytwarzania, tj. odlewaniem oraz addytywną metodą wytwarzania SLM/DLMS (druku 3D), zaś na przeciwpróbkę – polietylen o wysokiej gęstości PE-UHMW. Tak dobraną parę cierną poddano badaniom tribologicznym na tribometrze PT-3 w określonych warunkach eksploatacyjnych. Po przeprowadzonych badaniach tribologicznych ocenie poddano zmianę parametrów tribologicznych, tj. współczynnik tarcia czy zużycia ściernego na powierzchniach badanych biomateriałów. Otrzymane wyniki pozwoliły również na ocenę zmian zachodzących w strukturze geometrycznej powierzchni pary ciernej Ti-6Al-4V/PE-UHMW dla próbek tytanowych otrzymanych w postaci pręta litego oraz druku 3D.

6

Comparison of the tensile strength of FDM printed specimens with different infill densities made of PA12 and PA12+CF15

Miazio Łukasz

Technical Sciences / University of Warmia and Mazury in Olsztyn

|

2025

|

Vol. 28

145--152

EN

The research presented in this article represents a further stage in studies on the strength of components printed using 3D printing technology, specifically FDM (Fused Deposition Modelling). The article presents the results of tensile strength tests on samples printed from PA12 and PA12+CF15 materials, while previous studies by the author focused on PLA material. Basic material data provided by manufacturers and distributors of materials used in the FDM method, such as tensile strength and Young’s modulus, refer to the most favourable model orientation during printing. However, in additive technologies, particularly FDM, the constructed object shows significant layering differences (in the Z direction). The direction of material deposition (in the XY plane) is also crucial. Additionally, the strength is influenced by the degree and type of infill within the model and the temperature during printing. For these reasons, it is essential to understand the relationship between technological parameters and the resulting strength for specific materials. This study aimed to determine the tensile strength of samples printed with varying infill percentages. In the context of the new material, PA12+CF15, it is essential to understand how the addition of carbon fibers affects the mechanical properties of prints compared to traditional materials, such as PA12 and PLA. Carbon fibers can significantly increase the strength and stiffness of the composite, potentially leading to applications in producing parts with high strength requirements. Therefore, studying the strength of materials concerning various printing parameters is crucial for developing the potential of FDM technology and its industrial applications. PA12+CF15 is composed of polyamide 12 (PA12), a thermoplastic material with good chemical resistance, abrasion resistance, and flexibility. The addition of 15% carbon fibers (CF15) reinforces the composite structure, leading to increased stiffness, mechanical strength, and deformation resistance. The study shows that this addition enhances PA12’s strength by approximately 13%, also facilitating printing by reducing shrinkage.

7

Analysis of strength properties of selected materials for 3D printing

Krawulski Patryk, Bazychowska Sylwia, Kończewicz Włodzimierz, Adamkiewicz Bartosz

Scientific Journal of Gdynia Maritime University

|

2025

|

nr 136

7--19

EN

3D printing is now becoming an integral part of technological development worldwide. The growing popularity of additive techniques means that more and more money is being spent on them, and their applications are gradually extending into more areas of life. Incremental manufacturing makes it possible to produce both prototypes and finished spare parts, the properties of which are comparable, and often almost identical, to components currently in use. With this technology, it is possible to create components with complex geometries without having to invest in costly, advanced mass production. 3D printing technologies make it possible to construct three-dimensional objects based on successive layers of material. Testing of the additive-printed samples was carried out using an orthogonal plan, in which factors are selected so that each is different from the others. This means that during the experiments, the influence of the individual parameters could be assessed independently, without interference from other variables. As part of the study, specimens were prepared and subjected to a static tensile test. The test models were printed with five different infill densities: 20; 40; 60; 80; and 100. After testing, the results obtained were collated in the form of graphs illustrating, among other things, the tensile strength of the Young’s modulus values and the percentage strain. These data were then analysed and described in detail for all selected materials. The highest tensile strength value was obtained for the PET-G material with 50.09 MPa at 100% infill. The lowest tensile strength value was achieved by the ASA material – 23.43 MPa at 20% infill. The highest Young’s Modulus value was achieved by the ASA material – 1924 MPa at 100% infill. The lowest value of the Young’s Modulus was obtained for the PET-G material – 934 MPa at 20% infill. The material and the infill density have no significant effect on the deformation value. The results showed that changing the infill density has an effect on the strength properties.

8

Studium porównawcze ekofilamentu z butelek PET z powszechnie stosowanymi filamentami w druku 3D

Kiełbasa Maciej, Kiełbasa Wojciech

Science, Technology and Innovation

|

2025

|

Vol. 20, no. 1

29--41

PL

Artykuł przedstawia urządzenie do produkcji ekofilamentu z butelek PET do druku 3D. Przeprowadzono badania porównawcze wydruków 3D wykonanych z wytworzonego ekofilamentu oraz standardowych, powszechnie stosowanych filamentów. Badania koncentrują się na analizie porównawczej ekofilamentu z komercyjnie dostępnym materiałem bazowym PET Przedstawiono testy wytrzymałościowe oraz analizę porównawczą uzyskanych wyników, w szczególności parametrów z prób rozciągania i zginania.

EN

The article presents a device for producing eco-filament from PET bottles for 3D printing. Comparative studies were conducted on 3D prints made from the produced eco-filament and standard, commonly used filaments. The research focuses on a comparative analysis of the eco-filament with commercially available PET-based material. Strength tests and a comparative analysis of the obtained results are presented, particularly focusing on the parameters from tensile and bending tests.

9

Materiały przyszłości. Ekologiczne alternatywy dla tradycyjnego betonu w budownictwie i architekturze

Pietrzyk Julia Amelia, Białkiewicz Joanna

PUA Przestrzeń Urbanistyka Architektura

|

2025

|

Vol. 2

19--39

PL

Aktualnie branża architektoniczna i budowlana związana jest z dużą emisją dwutlenku węgla, zatem poszukuje się materiałów przyjaznych środowisku naturalnemu oraz nowych metod ich aplikacji. Celem artykułu jest porównanie ekologicznych alternatyw do powszechnie stosowanego, jakimi są m.in.: CO2-SUICOM, biobeton z cyjanobakteriami, beton samonaprawialny oraz beton konopny. Omówione zostaną także metody druku 3D wychwytującego i pochłaniającego CO2.

EN

The architecture and construction industry is associated with high carbon emissions, so low-carbon materials and new methods of application are being sought. The aim of this paper is to compare eco-friendly alternatives to commonly used concrete, in particular CO2-SUICOM, bioconcrete with cyanobacteria, self-repairing concrete and hempcrete. CO2-capturing and absorbing 3D printing methods will also be discussed.

10

Celuloza 2.0. - naturalny materiał w nowoczesnych technologiach

Tomkowiak Karolina

Przegląd Papierniczy

|

2025

|

R. 81, nr 3

151--157

PL

Artykuł przedstawia nowoczesne zastosowania celulozy, ukazując jej transformację z tradycyjnego surowca wykorzystywanego w produkcji papieru i tekstyliów (celuloza 1.0) do innowacyjnego materiału znajdującego zastosowanie w zaawansowanych technologiach (celuloza 2.0). Omówiono najnowsze technologie wykorzystujące celulozę, w tym biokompozyty, inteligentne opakowania, materiały dla inżynierii biomedycznej, druk 3D oraz elektronikę. Szczególną uwagę poświęcono roli celulozy w zastępowaniu konwencjonalnych tworzyw sztucznych i innych syntetycznych materiałów, co czyni ją kluczowym elementem zrównoważonego rozwoju i gospodarki o obiegu zamkniętym. Celuloza 2.0 to nie tylko ekologiczna alternatywa dla tworzyw sztucznych, ale także materiał o ogromnym potencjale w przyszłych innowacjach technologicznych. Artykuł pokazuje, jak ten naturalny surowiec może przyczynić się do tworzenia nowoczesnych, przyjaznych środowisku rozwiązań, odpowiadając na rosnące potrzeby społeczne i ekologiczne XXI wieku.

EN

The article explores the modern applications of cellulose, highlighting its evolution from a traditional material used in the production of paper and textiles (cellulose 1.0) to an innovative material with various uses in advanced technologies (cellulose 2.0). It discusses the latest technologies that incorporate cellulose, including biocomposites, smart packaging, materials for biomedical engineering, 3D printing, and flexible electronics. Particular emphasis is placed on cellulose’s potential to replace conventional plastics and other synthetic materials, positioning it as a crucial element in sustainable development and the circular economy. Cellulose 2.0 stands out not only as an eco-friendly alternative to plastics but also as a material with significant potential for future technological innovations. The article illustrates how this natural raw material can help develop modern, environmentally friendly solutions that address the growing social and environmental challenges of the 21st century.

11

Zastosowanie fotogrametrii do tworzenia duplikatów zabytków ruchomych

Banaś Anna, Niedostatkiewicz Maciej, Bramorski Jacek

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 4

161--167

PL

Podczas użytkowania zabytków nieruchomych bardzo często zachodzi konieczność stworzenia kopii oryginalnego zabytku ruchomego, nierzadko będącego obiektem muzealnym. Realizacja wiernej kopii użytkowej, niezależnie od przyczyn konieczności jej wykonania wymaga zastosowania techniki umożliwiającej stworzenie samego duplikatu. Kluczowymi wymaganiami dla techniki tworzenia duplikatów zabytków ruchomych są szybkość ich stworzenia, wysoka jakość oraz relatywnie niski koszt realizacji. Istotnym zagadnieniem jest również uniwersalność samej metody i jej dostępność, jak również łatwość jej aplikacji. Wymagania te spełnia technika fotogrametrii, która w połączniu z drukiem 3D umożliwia tworzenie w szybkim czasie wiernych duplikatów zabytków ruchomych, w tym będących wyposażeniem obiektów sakralnych. Niniejszy artykuł stanowi studium przypadku, w którym opisano i przedstawiono zastosowanie techniki fotogrametrii do realizacji wiernej kopii płaskorzeźby sakralnej. W pracy omówiono zarówno wady, jak i zalety techniki fotogrametrycznej, określono istotne parametry umożliwiające stworzenie przestrzennego wydruku 3D na podstawie rekonstrukcji grupy zdjęć dwuwymiarowych.

EN

During using immovable monuments, it is very often necessary to create a copy of the original movable monument, often a museum object. The creation of a faithful usable copy, regardless of the reasons for the need to make it, requires the use of a technique that allows the creation of the duplicate itself. The key requirements for the technique of creating duplicates of movable monuments are the speed of their creation, high quality and relatively low cost of implementation. Another important issue is the universality of the method itself and its availability, as well as the ease of its application. These requirements are met by the photogrammetry technique, which, in combination with 3D printing, allows for the creation of faithful duplicates of movable monuments, including those that are equipment of sacred buildings, in a short time. This paper is a case study in which the application of the photogrammetry technique to create a faithful copy of a sacral bas-relief is described and presented. The paper discusses both the advantages and disadvantages of the photogrammetric technique, and determines important parameters that enable the creation of a spatial 3D print based on the reconstruction of a group of two-dimensional photos.

12

Zastosowanie BIM oraz druku 3D w rozwiązywaniu problemów inżynierskich na przykładzie niepożądanego obrotu słupów wahadłowych

Cesarz Mariusz, Schabowicz Krzysztof

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 2

203--205

PL

W artykule omówiono zastosowanie BIM, skanowania laserowego i druku 3D do wyeliminowania niepożądanego obrotu słupów wahadłowych w konstrukcji mostowej podczas przebudowy drogi. Na podstawie analiz cyfrowych i pomiarów terenowych opracowano urządzenie, które zapobiega obrotowi przy zachowaniu wymaganej kątowej swobody. Weryfikację koncepcji przeprowadzono dzięki szybkiemu prototypowaniu w technologii druku 3D. Testy prototypów na budowie pozwoliły wcześnie wykryć błędy konstrukcyjne oraz zoptymalizować kształt i montaż. Ostatecznie rozwiązanie nie wymagało mocowania do łożyska, co uprościło wykonanie i obniżyło koszty. Po pozytywnej ocenie obliczeń statycznych przystąpiono do produkcji finalnej wersji urządzenia.

EN

This article discusses the use of BIM, 3D scanning, and 3D printing to address the unwanted rotation of bridge pendulum columns during road reconstruction. Digital analyses and field measurements led to the development of a device that prevents rotation while preserving the required angular freedom of movement. Rapid prototyping with 3D printing verified the design concept. Testing prototypes on-site allowed early detection of design errors and optimization of both shape and assembly. The final solution did not require bearing attachment, simplifying execution and lowering production costs. After successful static calculation verifications, the final device version was implemented in production.

13

Zabezpieczenie detalu architektonicznego obiektu zabytkowego z zastosowaniem fotogrametrii. Część II

Banaś Anna, Niedostatkiewicz Maciej

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 3

114--117

PL

Podczas eksploatacji obiektów budowlanych detale architektoniczne ulegają procesowi naturalnej dekapitalizacji, jednak często elementy wykończeniowe uszkadzane są również w wyniku aktów wandalizmu, nierzadko też ulegają zniszczeniu w następstwie działań wojennych. W przypadku obiektów będących zabytkami nieruchomymi istnieje potrzeba posiadania inwentaryzacji detali architektonicznych, ich szybkiego odtworzenia w przypadku uszkodzenia, jak również wykonania ich duplikatu na czas prowadzenia właściwych prac konserwatorskich. Fotogrametria jako technika rekonstrukcji umożliwia tworzenie obrazów przestrzennych detali architektonicznych z płaskich zdjęć dwuwymiarowych. Celem artykułu będzie przedstawienie wyników prac nad autorskim algorytmem rekonstrukcji obrazu umożliwiającego szybkie, zoptymalizowane pod względem czasowym i jakościowym, wykonanie kopii zastępczej fragmentów detali architektonicznych. W treści artykułu przedstawione zostaną zarówno zalety, jak i ograniczenia zastosowanej metody. Ze względu na obszerność materiału artykuł podzielony został na część 1 i 2. Niniejsza publikacja stanowi drugą część artykułu.

EN

During the use of buildings, architectural details undergo a natural decapitalization process, but finishing elements are often damaged as a result of acts of vandalism, and are often destroyed as a result of warfare. In the case of immovable monuments, there is a need to have an inventory of architectural details, their quick reconstruction in the event of damage, as well as to make a duplicate for the duration of the actual conservation work. Photogrammetry as a reconstruction technique allows for the creation of spatial images of architectural details from flat two-dimensional photographs. The aim of the article is to present the results of work on the author’s image reconstruction algorithm that allows for the quick, time- and quality-optimized creation of a replacement copy of fragments of architectural details. The paper will present both the advantages and limitations of the method used. Due to the extensiveness of the material, the paper is divided into parts 1 and 2. This publication is part 2 of the paper.

14

Zabezpieczenie detalu architektonicznego obiektu zabytkowego z zastosowaniem fotogrametrii. Część I

Banaś Anna, Niedostatkiewicz Maciej

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 2

106--108

PL

Podczas eksploatacji obiektów budowlanych detale architektoniczne ulegają procesowi naturalnej dekapitalizacji, jednak często elementy wykończeniowe uszkadzane są również w wyniku aktów wandalizmu, nierzadko też ulegają zniszczeniu w następstwie działań wojennych. W przypadku obiektów będących zabytkami nieruchomymi istnieje potrzeba posiadania inwentaryzacji detali architektonicznych, ich szybkiego odtworzenia w przypadku uszkodzenia, jak również wykonania ich duplikatu na czas prowadzenia właściwych prac konserwatorskich. Fotogrametria jako technika rekonstrukcji umożliwia tworzenie obrazów przestrzennych detali architektonicznych z płaskich zdjęć dwuwymiarowych. Celem artykułu będzie przedstawienie wyników prac nad autorskim algorytmem rekonstrukcji obrazu umożliwiającego, szybkie, zoptymalizowane pod względem czasowym i jakościowym, wykonanie kopii zastępczej fragmentów detali architektonicznych. W treści artykułu przedstawione zostaną zarówno zalety, jak i ograniczenia zastosowanej metody. Ze względu na obszerność materiału artykuł podzielony został na część I i II.

EN

During the use of buildings, architectural details undergo a natural decapitalization process, but finishing elements are often damaged as a result of acts of vandalism, and are often destroyed as a result of warfare. In the case of immovable monuments, there is a need to have an inventory of architectural details, their quick reconstruction in the event of damage, as well as to make a duplicate for the duration of the actual conservation work. Photogrammetry as a reconstruction technique allows for the creation of spatial images of architectural details from flat two-dimensional photographs. The aim of the article is to present the results of work on the author’s image reconstruction algorithm that allows for the quick, time- and quality-optimized creation of a replacement copy of fragments of architectural details. The paper will present both the advantages and limitations of the method used. Due to the extensiveness of the material, the paper is divided into parts I and II.

15

Wpływ promieniowania jonizującego na elektronikę cyfrową w technologii CMOS oraz sposoby jej zabezpieczeń

Ostrysz Marek, Kołodziej Jakub

Postępy Techniki Jądrowej

|

2025

|

z. 2

5--11

PL

Wpływ promieniowania jonizującego na elektronikę cyfrową stanowi istotne zagadnienie w kontekście niezawodności i trwałości systemów elektronicznych pracujących w trudnych warunkach radiacyjnych. W artykule omówiono główne źródła promieniowania, jego oddziaływanie na układy elektroniczne oraz strategie ochrony przed skutkami napromieniowania. Przedstawiono trzy podstawowe mechanizmy degradacji: całkowitą dawkę jonizującą (Total Ionizing Dose, TID), uszkodzenia przemieszczeniowe (Displacement Damage, DD) oraz efekty pojedynczych zdarzeń (Single-event effects, SEE). Ponadto, opisano różnorodne metody zabezpieczenia układów scalonych, w tym wykorzystanie technologii odpornych na promieniowanie, modelowanie wpływu promieniowania oraz testy laboratoryjne. Szczególną uwagę poświęcono nowoczesnym rozwiązaniom materiałowym, jak półprzewodniki o szerokiej przerwie energetycznej, technologie kompozytowe oraz wykorzystanie druku 3D w projektowaniu osłon fizycznych. Dodatkowo uwzględniono metody monitorowania promieniowania, które umożliwiają precyzyjne śledzenie zmian w poziomie promieniowania w czasie rzeczywistym.

EN

The impact of ionizing radiation on digital electronics is a crucial issue in the context of its reliability and durability in harsh radiation environments. This article discusses the main sources of radiation, its effects on electronic circuits, and strategies for protection against radiation exposure. Three primary degradation mechanisms are presented: total ionizing dose (TID), displacement damage (DD), and single-event effects (SEE). In addition, various methods for securing integrated circuits are described, including radiation-hardened technologies, radiation modeling, and laboratory testing. Particular attention is given to advanced materials such as wide-bandgap semiconductors, composite technologies, and the use of 3D printing in designing physical shields. Additionally, radiation monitoring methods that enable precise real-time tracking of radiation changes are considered.

16

Design and Evaluation of an Affordable and Reliable Pan-Tilt Tracking System

Łoziński Damian, Kozłowski Bartosz

Pomiary Automatyka Robotyka

|

2025

|

R. 29, nr 2

101--110

EN

This paper presents the design and evaluation of an affordable and reliable pan-tilt tracking system. The proposed solution addresses the limitations of existing professional remote-controlled camera systems by offering a low-cost, modular hardware design combined with a fine-tunable control algorithm for real-time person or face tracking. Leveraging widely available components and 3D printing technology, the system is optimized for ease of production and accessibility. Experimental results demonstrate that the system achieves stable and smooth tracking performance, balancing responsiveness and precision while maintaining affordability. This work contributes to making advanced tracking technologies more accessible for applications such as video production, conferencing, and robotics.

PL

W artykule przedstawiono projekt oraz ocenę niskokosztowego i niezawodnego systemu śledzenia z dwuosiowym mechanizmem obrotu (pan-tilt). Proponowane rozwiązanie stanowi odpowiedź na ograniczenia występujące w profesjonalnych, zdalnie sterowanych systemach kamer, oferując modułową konstrukcję sprzętową oraz precyzyjnie dostrajalny algorytm sterowania, umożliwiający śledzenie osób lub twarzy w czasie rzeczywistym. System wykorzystuje ogólnodostępne komponenty oraz technologię druku 3D, co sprzyja łatwości jego wytwarzania i szerokiej dostępności. Wyniki badań eksperymentalnych potwierdzają, że zaprojektowane rozwiązanie zapewnia stabilne i płynne działanie, skutecznie równoważąc responsywność z precyzją, przy zachowaniu niskich kosztów implementacji. Przedstawiony system stanowi istotny krok w kierunku upowszechnienia zaawansowanych technologii śledzenia w takich obszarach zastosowań, jak produkcja wideo, wideokonferencje czy robotyka.

17

3D printing from a biocompatible material for a new design of electron applicators of the intraoperative accelerator

Misiarz Agnieszka, Kujawiński Łukasz, Baran Marek, Kaczmarek Michał, Trzuskowski Jan, Guzdek Karina, Kruszyna-Mchalska Marta, Pawałowski Bartosz

Polish Journal of Medical Physics and Engineering

|

2025

|

Vol. 31, Iss. 4

290--295

EN

Introduction: A special type of radiotherapy is Intraoperative Electron Radiation Therapy (IOERT). The electron appli- cator is the element forming the final shape of the electron beam delivered to the postoperative bed. This work presents the new design of an electron applicator made from the biocompatible material MED610. The applicators will form an electron beam in the AQURE intraoperative accelerator. Material and methods: The main problem to be solved during the construction work was to propose a design solution for the electron applicator that would be light, transparent, and made of a biocompatible material, and at the same time sufficiently shield the patient against radiation scattered outside its walls. Moreover, the applicator used in intraoperative therapy should have the thinnest possible walls. Results: The calculations and design work performed allowed the lower part of the applicator to be made of a biocom- patible, material. This element allows the beam to be formed in accordance with the normative recommendations, it is light and transparent. In this case, PolyJet 3D printing was selected as the most appropriate method. Conclusions: Thanks to the use of a new solution for the shape of the walls, the applicator limits the leakage radiation by the standard, without the need for thicker outer walls. This material is light, thanks to which the doctor keeps this part of the applicator in the right position until it is fastened with the part on the head that does not require additional, dedicated fastening. The resin MED610 is suitable for 3D printing, it can be easily used to create any shape, and thus the possibilities of forming the lower part of the applicator are not limited. In the future, for individual purposes, the shape of the beam formed by the lower part of the applicator may be dedicated to special applications.

18

Geometric accuracy of models made using rapid prototyping methods. Part I, Cylindrical and cuboidal elements

Gontarz-Kulisiewicz Małgorzata, Dziubek Tomasz, Sobolewski Bartłomiej

Polimery

|

2025

|

Vol. 70, nr 9

570--584

EN

The first part of the research presented in this article, related to the geometric accuracy of models made using four specific additive manufacturing methods: Material Extrusion Modeling (MEM), PolyJet Modeling (PJM), Digital Light Processing (DLP), and Direct Metal Laser Sintering (DMLS), focuses on the accuracy of rectangular and cylindrical models. For this purpose, research models were developed containing cylindrical and rectangular solids and holes in the dimensional range 0.1-10 mm. Based on the results, it was found that DMLS models are characterized by the highest geometric accuracy.

PL

Przedstawiona w niniejszym artykule pierwsza część badań, dotycząca dokładności geometrycznej modeli wykonanych czterema specyficznymi metodami wytwarzania przyrostowego: modelowania wytłaczania materiałów (MEM), modelowania PolyJet (PJM), cyfrowego przetwarzania światłem (DLP) oraz bezpośredniego spiekania laserowego metali (DMLS), koncentruje się na dokładności modeli prostokątnych i cylindrycznych. W tym celu opracowano modele badawcze zawierające bryły cylindryczne i prostokątne oraz otwory o wymiarach 0,1-10 mm. Na podstawie uzyskanych wyników stwierdzono, że modele DMLS charakteryzują się największą dokładnością geometryczną.

19

Optymalizacja procesu wytwarzania kanałów cieczowego chłodzenia silnika poprzez integrację konwencjonalnej obróbki skrawaniem z drukiem 3D

Cholewa Bartosz, Mitka Krystian

Napędy i Sterowanie

|

2025

|

R. 27, nr 7/8

78--83

PL

W artykule przedstawiono metodę upraszczającą proces technologiczny wykonywania spiralnych kanałów cieczowego chłodzenia maszyn elektrycznych, opartą na połączeniu konwencjonalnej obróbki skrawaniem z technologią druku 3D. Zastosowanie odpowiednio ukształtowanego wkładu wykonanego w technologii przyrostowej, w połączeniu z konwencjonalną obróbką równoległych kanałów, umożliwia uzyskanie spiralnego przebiegu przepływu cieczy chłodzącej. Powszechnie stosowane metody, takie jak obróbka CNC, są czasochłonne i kosztowne, potencjalnie nieuzasadnione ekonomicznie w przypadku prototypowania lub produkcji jednostkowej. Zastosowaniu hybrydowego procesu technologicznego pozwala na skrócenie czasu wytwarzania oraz redukcję nakładów produkcyjnych, przy jednoczesnym zachowaniu wymaganej funkcjonalności i niezawodności układu chłodzenia.

EN

This paper presents a method for simplifying the manufacturing process of spiral liquid cooling channels in electric machines by combining conventional machining with 3D printing technology. A specially shaped insert produced using additive manufacturing, together with traditionally machined parallel channels, enables the creation of a spiral fluid flow path. Commonly used methods, such as CNC machining, are time-consuming and expensive, which may be economically unjustified in the case of prototyping or small-scale production. The use of a hybrid manufacturing process allows for reduced production time and effort while maintaining the required functionality and reliability of the cooling system.

20

Impact of STL file format on the cylindricity deviation of models manufactured using FDM technology

Zmarzły Paweł, Szczygieł Paweł, Bujarska Anna

Metrology and Measurement Systems

|

2025

|

Vol. 32, nr 3

art. no. 4, 1--15

EN

Fused Deposition Modelling (FDM) is a category of MEX additive manufacturing processes that has gained considerable popularity. Its ability to produce cylindrical machine parts makes it a particularly useful technology in this field. In order to ascertain the accuracy of the cylindrical component, it is necessary to carry out a measurement and evaluation of the cylindricity deviation. This measurement can identify defects that are the consequence of the 3D printing process, thus providing valuable insight into the quality of the printed object. Nevertheless, in numerous studies, the impact of the manner in which STL digital files are saved on the formation of errors in the shape of cylindrical elements is overlooked. This article presents studies aimed at determining the influence of STL recording of a virtual model on the accuracy of the printout, as determined by the cylindricity deviation. The measurements were conducted using a Prismo Navigator coordinate measuring machine produced by Zeiss. It has been demonstrated that the manner in which a digital file is saved has an effect on the characteristics of irregularities in cylindrical surfaces, which, in turn, affects the value of cylindricity deviation. The findings of the study, as detailed in the article, will provide a framework for the selection of parameters for the recording of STL files, with the objective of obtaining cylindrical surfaces of an acceptable quality, 𝑖.𝑒. the lowest value of cylindricity deviation.