Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

The multi-criterial beauty of ancient buildings in Jordan

Abuzaid Ahmad, Wochal Rafał

Zeszyty Naukowe Politechniki Częstochowskiej. Budownictwo

|

2025

|

Z. 31 (181)

43--51

EN

The architectural heritage of Jordan is a testament to the ingenuity and artistic excellence of past civilizations. Evaluating these ancient structures requires a multi-criterial approach, considering their aesthetic beauty, engineering ingenuity, historical significance, and environmental harmony. These buildings, from the rock carved wonders of Petra to the grand Roman city of Jerash, showcase both visible and hidden beauty - blend ing artistic craftsmanship with functional design and sustainable practices. Aesthetic excellence is evident in the intricate carvings, balanced proportions, and the seamless integration of architecture with the natural surroundings. Engineering achievements, such as Petra’s advanced water management system and the pre cise acoustics of Roman amphitheaters, demonstrate the technical expertise of ancient builders. Beyond their physical form, these structures hold deep historical and cultural significance, preserving the stories, tradi tions, and innovations of past societies. Additionally, their harmonization with the environment highlights early sustainability principles, such as the use of local materials and climate-adaptive designs. By understand ing and preserving these architectural marvels, we ensure that future generations inherit not only physical monuments but also the values they represent. Their enduring beauty and resilience provide valuable lessons for modern architecture, emphasizing the importance of balancing cultural heritage with sustainable devel opment. This study highlights the necessity of protecting Jordan’s ancient buildings while drawing inspiration from their design principles to guide future architectural progress.

PL

Dziedzictwo architektoniczne Jordanii stanowi świadectwo pomysłowości oraz artystycznej doskonałości dawnych cywilizacji. Ocena tych starożytnych struktur wymaga podejścia wielokryterialnego, uwzględniającego ich walory estetyczne, kunszt inżynieryjny, znaczenie historyczne oraz harmonię z otoczeniem. Budowle te - od wykutych w skale cudów Petry po monumentalne rzymskie miasto Dżerasz - ukazują zarówno piękno widoczne, jak i ukryte, łącząc artyzm rzemiosła z funkcjonalnym projektowaniem i zasadami zrównoważonego rozwoju. Doskonałość estetyczna przejawia się w misternych zdobieniach, harmonijnych proporcjach oraz płynnym zespoleniu architektury z krajobrazem naturalnym. Osiągnięcia inżynieryjne, takie jak zaawansowany system gospodarki wodnej Petry czy precyzyjna akustyka rzymskich amfiteatrów, świadczą o wysokich kompetencjach technicznych dawnych budowniczych. Poza formą materialną obiekty te niosą głębokie znaczenie historyczne i kulturowe, zachowując opowieści, tradycje i innowacje minionych społeczeństw. Ponadto ich harmonizacja ze środowiskiem podkreśla wczesne zasady zrównoważonego budownictwa, takie jak wykorzystanie lokalnych materiałów oraz projektowanie dostosowane do warunków klimatycznych. Zrozumienie i ochrona tych architektonicznych arcydzieł pozwala zapewnić przyszłym pokoleniom nie tylko materialne zabytki, lecz także wartości, które one reprezentują. Ich trwałe piękno i odporność dostarczają cennych lekcji dla współczesnej architektury, akcentując znaczenie równowagi między dziedzictwem kulturowym a zrównoważonym rozwojem. Niniejsze opracowanie podkreśla konieczność ochrony starożytnych budowli Jordanii oraz czerpania inspiracji z ich zasad projektowych w celu ukierunkowania przyszłego rozwoju architektury.

2

Segmentacja semantyczna jako istota modelowania informacji o zabytku

Argasiński Karol, Koszewski Krzysztof

Wiadomości Konserwatorskie

|

2025

|

Nr 82

124--139

PL

Segmentacja semantyczna ma kluczowe znaczenie w zastosowaniu metodyki Heritage Building Information Modelling (HBIM), umożliwiając nie tylko precyzyjną dokumentację geometrii, ale także zachowanie wartości kulturowych i historycznych. Technologie takie jak naziemne skanowanie laserowe (TLS) czy fotogrametria stanowią podstawę do tworzenia tzw. cyfrowych bliźniaków, jednak same modele 3D, pozbawione semantycznego wzbogacenia, nie odzwierciedlają pełnego kontekstu obiektów zabytkowych. Manualna segmentacja, przeprowadzana we współpracy z konserwatorami i historykami architektury, pozostaje nieodzownym elementem procesu HBIM. Pozwala uchwycić niuanse dotyczące materiałów, technik budowlanych czy detali artystycznych, które zautomatyzowane algorytmy często pomijają. W efekcie cyfrowe kopie, wiernie odzwierciedlające nie tylko układ przestrzenny, ale także integralność kulturową i historyczną obiektów, stają się narzędziem niezbędnym do efektywnej konserwacji i wieloaspektowego zarządzania dziedzictwem. W artykule omówiono metodologie i wyzwania związane z segmentacją semantyczną w HBIM, podkreślając jej podwójną rolę: w tworzeniu cyfrowych bliźniaków i wspieraniu współpracy interdyscyplinarnej. Łącząc precyzję geometryczną z głębią semantyczną, HBIM wspiera wieloaspektowość tworzonych modeli i zapewnia zachowanie integralności kulturowej.

EN

Semantic segmentation is crucial in Heritage Building Information Modelling (HBIM), enabling not only precise geometric documentation, but also the preservation of cultural and historical values. Technologies such as terrestrial laser scanning (TLS) or photogrammetry provide the basis for so-called “digital twinning” of heritage, but 3D models alone—lacking semantic enrichment—do not reflect the full context of heritage buildings. Manual segmentation, carried out in collaboration with conservators and architectural historians, remains an indispensable part of the HBIM process. It captures the nuances of materials, construction techniques or artistic details that automated algorithms often miss. The result is digital twins that faithfully reflect not only the spatial layout but also the cultural and historical integrity of the buildings, becoming an essential tool for effective conservation and multi-faceted heritage management. This paper discusses the methodologies and challenges of semantic segmentation in HBIM, highlighting its dual role in creating meaningful digital twins and fostering interdisciplinary collaboration. By combining geometric precision with semantic depth, HBIM supports interdisciplinary collaboration and ensures the preservation of cultural integrity.

3

Processes of Urbanization in Microregions of Slovakia

Bránický Filip, Kalivodová Martina, Pilař Pavol, Gregorová Jana

Inżynieria Mineralna

|

2025

|

Vol. 2, no. 2

art. no. 105

EN

The aim of this research is to analyze the processes of suburbanization in the microregions of Slovakia and their impact on the transformation of traditional rural structures, including changes in local identity. The study examines the dynamics of demographic, economic, and social changes that directly influence the urbanization of rural areas. The methods used combine an analytical approach to geographic data, field observations and surveys, and cultural-social and ethnographic information. Through case studies, we reveal how suburbanization trends and their impact on local infrastructure guide the emergence of a new community identity. The results highlight the diversification of functions within rural municipalities, showing that suburban trends create new social and economic opportunities while also presenting challenges related to sustainable development and the preservation of cultural identity. The research emphasizes the need for strategic regional planning that integrates urbanization dynamics and identity transformation into the rural landscape, thereby supporting balanced development in the microregions of Slovakia.

4

Importance of Intangible Values in the Post-War Rehabilitation of Architectural Heritage

Hodžić Adrović Ida

Inżynieria Mineralna

|

2025

|

Vol. 2, no. 2

art. no. 68

EN

The destruction of architectural heritage in war conflicts is devastating for the entire civilization and this is precisely the reason for a large number of discussions even today in the 21st century. A society affected by the war destruction identifies itself with a destroyed heritage. Rehabilitation seeks to restore heritage and compensate for losses by giving importance to the process of creating and implementing renewal projects. In these processes, community involvement is of great importance. During wartime events, heritage and society suffer the most. The aim of the work is to present the post-war rehabilitation project as a complex process that includes not only the treated heritage building but also the community to which it belongs, taking into account physical and equally important metaphysical values. Traditional craft skills and historic building materials can restore lost physical structures. The primary concept of rehabilitation is expanding due to the changes caused by different degrees of violent degradation and but also due to inadequate interventions which, in most cases, were unintentionally committed in order to normalize life after the war as quickly as possible. Arguments for the rehabilitation of architectural heritage must also be found in the local community. The places where the heritage complexes were located are of great importance to the community and most of the time, even though there is nothing left, they are still perceived as a space and a place of great importance. Community participation in the rehabilitation process is also a process of reconciliation within the community. The degradation of metaphysical values leaves far greater consequences for the community than the degradation of physical characteristics due to which community loses the sense of belonging, the sense of security, but also its identity. Ultimately, we can say that the rehabilitation of the metaphysical aspect of architectural heritage is a far more complex and uncertain process than any other. With a well-established methodology for the restoration and protection of architectural heritage, we know in advance the results that will follow when it comes to the physical structure. The return of metaphysical values is uncertain, even after the end of the rehabilitation project. Reactions to the object, interaction with it and its understanding by the community take a lot longer, and more serious analyses and final results require the passage of time. The relationship between metaphysical and physical renewal is inherent, and their connection is cause-and-effect, and metaphysical experience arises through the interaction of the body and mind with the objects of architectural heritage.

5

Dziedzictwo architektoniczne i kulturowe w krajobrazie województwa śląskiego — układy przestrzenne cmentarzy żydowskich

Chodura Karolina

Wiadomości Konserwatorskie

|

2024

|

Nr 77

91--106

PL

Cmentarze żydowskie stanowią w krajobrazie województwa śląskiego niezwykle cenne dziedzictwo kulturowe, świadectwo wielokulturowej i wielonarodowej historii regionu. W granicach województwa znajdują się obecnie 64 znane cmentarze żydowskie w różnym stanie zachowania. Nekropolie te są swego rodzaju zapisem historii społeczności, stąd ich analiza, nie tylko w zakresie epitafiów oraz sztuki nagrobnej, lecz także rozwiązań przestrzennych, jest ważnym polem badawczym. Celem badań było określenie, jakie układy kompozycyjne cmentarzy żydowskich występują na terenie województwa śląskiego, czy wykazują one wzajemne podobieństwa i czy możliwe jest wyłonienie typologii układów kompozycyjnych. Artykuł prezentuje wyniki tych badań – typologię układów kompozycyjnych wraz z omówieniem układów przestrzennych wybranych cmentarzy. Zaprezentowane są w nim autorskie plany cmentarzy wykonane na podstawie badań materiałów i dokumentacji archiwalnych oraz badań in situ.

EN

Jewish cemeteries constitute extremely valuable cultural heritage in the landscape of the Silesian Voivodeship, a testimony to the multicultural and multinational history of the region. There are currently sixty-four known Jewish cemeteries within the borders of the voivodeship in various states of preservation. These necropolises are a record of the history of the community, hence their analysis is an important field of research, not only in terms of the epitaphs and grave art, but also through their spatial solutions. The aim of the research was to determine what compositional layouts of Jewish cemeteries exist in the Silesian Voivodeship, whether they display mutual similarities and whether it is possible to identify a typology of compositional layouts. The paper presents the findings of this research—a typology of compositional layouts along with a discourse on the spatial layouts of selected cemeteries. It presents original cemetery plans based on archival materials and documentation, as well as in situ research.

6

Awareness of local communities about the value of their city’s cultural heritage and the need to protect it on the example of selected historic towns in the Małopolska region (Poland)

Kuśnierz-Krupa Dominika, Sandu Ion, Tišliar Pavol, Bednarz Łukasz, Dmytrenko Andrii, Ivashko Oleksandr, Cechini Klaudia

Technical Transactions

|

2024

|

Vol. 121, iss. 1

art. no. e2024007

EN

This article focuses on the problem of local communities’ awareness of heritagevalues in terms of urbanism, architecture, and construction and the traditionsof place within a historic town. To study this problem, the authors conductedqualitative and quantitative research using the questionnaire method. Theywere carried out in the area of two selected small historic towns located insouthern Poland in the Małopolska region: Muszyna and Piwniczna-Zdrój. Theiraim was to determine the level of awareness of the cultural heritage values ofboth towns among their inhabitants. The results of the research are expected toidentify areas of real educational needs in terms of the knowledge and a senseof value of local monuments. The authors believe that social participation andinvolvement of local communities is essential in the process of protectingand caring for monuments of indigenous cultural heritage.

7

Powojenne zniszczenia architektoniczne jako żywa pamięć i symbol jedności - studium przypadku Vukovaru w Chorwacji

Nevescanin Antonio, Walczak Bartosz M.

Środowisko Mieszkaniowe

|

2024

|

nr 48

123--138

PL

Bitwa o Vukovar była największą i najbardziej śmiercionośną bitwą chorwackiej wojny o niepodległość na początku lat 90. i pozostaje znaczącym symbolem wojny domowej w regionie Bałkanów. Szacuje się, że prawie 20 000 osób straciło życie podczas 87-dniowego oblężenia. Miasto, znane ze słynnego barokowego kompleksu miejskiego, zostało prawie całkowicie zniszczone, w wyniku czego Vukovar stał się symbolem wojny, a później wyzwolenia. Podczas oblężenia żołnierze wykorzystali wieżę ciśnień jako symbol wolności i jedności, umieszczając na niej chorwacką flagę. Wieża ciśnień stała się ważnym symbolem w tym względzie. Pomimo 640 trafień pociskami i artylerią, wieża nigdy się nie zawaliła, co czyni ją symbolem odporności. Powojenna odbudowa to w Europie długa tradycja. Aby odpowiedzieć na współczesne wyzwania, jednocześnie podkreślając ciągłość i tożsamość kraju i miejsca, ważne jest, aby wziąć pod uwagę przestrzenie upamiętniające. Wnioski z nie tak odległej wojny po rozpadzie Jugosławii mogą być cenne dla planowanych działań na Ukrainie. Badania, poprzedzające opracowanie niniejszego artykułu, obejmowały przegląd literatury, studium przypadku oraz metody porównawcze i indukcyjne, które doprowadziły do wniosków. Celem naukowym artykułu jest przyczynienie się do naukowego zrozumienia powojennych procesów rewitalizacji miast, wykorzystując Vukovar jako studium przypadku do zbadania relacji między architekturą, historią i odpornością społeczności. Relacja ta, w kontekście rewitalizacji miast po wojnie, nosi konsekwencje dla środowiska mieszkaniowego. Związek pomiędzy przedstawionym artykułem a środowiskiem mieszkaniowym mieści się w szerszym kontekście działań na rzecz rewitalizacji i odbudowy miast po chorwackiej wojnie o niepodległość, ze szczególnym uwzględnieniem miasta Vukovar.

EN

The Battle for Vukovar was the largest and deadliest battle of the Croatian War for Independence in the early 1990s, and remains a significant symbol of the Homeland War in the Balkan region. It is estimated that nearly 20,000 people lost their lives during the 87-day siege. The city, known for its famous Baroque urban complex, was almost completely destroyed, and as a result, Vukovar has become a symbol of war and later, liberation. During the siege, soldiers used the Water Tower as a symbol of freedom and unity by placing the Croatian flag on top of it. The Water Tower has become an important symbol in this regard. Despite being hit 640 times with missiles and artillery, the tower never collapsed, making it a symbol of resilience. Post-war reconstruction has a long-standing tradition in Europe. To respond to contemporary challenges while emphasizing the continuity and identity of a country and place, it is important to consider commemorative spaces. Lessons from the not-so-distant war after the breakup of Yugoslavia may be valuable for planned activities in Ukraine. The study involved a literature review, case studies, and comparative and inductive methods, which led to the conclusions. The research goal of this paper is to contribute to the scholarly understanding of post-war urban regeneration processes, using Vukovar as a case study to examine the intersection of architecture, history, and community resilience. The study provides insights into the intersection of architecture, history, and community resilience in the context of urban regeneration following war, with implications for the housing environment of Vukovar. The relation between the study tand the housing environment lies in the broader context of urban regeneration and reconstruction efforts following the Croatian War of Independence, with a specific focus on the city of Vukovar.

8

Comprehensive musealization of archaeological and architectural heritage on the example of Wiślica

Stala Klaudia, Kołodziejczyk Katarzyna

Przestrzeń i Forma

|

2024

|

nr 57

125--144

EN

The article presents an analysis of the ongoing changes of revitalization of the city of Wiślica, taking into account the inclusion of the archaeological and architectural heritage resource. As a result, the revitalization was based on the musealization of individual historical areas, carried out in stages in order to rebuild the tourist and economic potential of the region. The above-mentioned project, which priority is the protection of heritage, and then its promotion as well as universal education and accessibility, is carried out in Wiślica, based on contemporary standards of revalorization and modernization of public spaces. This example is an important in the development of a sustainable policy for the management and protection of historical heritage, and monitoring the effects the city's development is an important training element.

PL

Artykuł przedstawia analizę zachodzących zmian związanych z rewitalizacją miasta Wiślica, z uwzględnieniem włączenia w ten proces zasobu dziedzictwa archeologiczno-architektonicznego. W efekcie rewitalizacja oparła się na muzealizacji poszczególnych obszarów historycznych, przeprowadzanej w sposób etapowy, w celu odbudowy potencjału turystycznego oraz ekonomicznego regionu oraz wzrostu dobrostanu lokalnej społeczności. Wspomniane działania, których priorytetem jest ochrona dziedzictwa, a następnie jego promocja oraz powszechna edukacja i dostępność wykonywana jest w Wiślicy w oparciu o współczesne standardy rewaloryzacji i modernizacji przestrzeni publicznych. Niniejszy przykład stanowi ważny etap w rozwoju zrównoważonej polityki zarządzania i ochrony dziedzictwa historycznego, a monitorowanie efektów rozwoju miasta jest ważnym elementem szkoleniowym.

9

Ewolucja formy wieżowca oraz jej wpływ na rozwój miast na przykładzie Chicago i Nowego Jorku

Strzałka-Rogal Dominika

Builder

|

2024

|

R.28, nr 4

48--51

PL

W artykule omówiono ewolucję formy wieżowca oraz jego wpływ na rozwój miast amerykańskich. Studium oparto na przykładach drapaczy chmur, będących dla historii architektury symbolem pomysłowości, ambicji i sprawności architektonicznej. W analizie szczególną uwagę zwrócono na przełomowe dla epoki rozwiązania konstrukcyjne i materiałowe. Celem artykułu jest nakreślenie roli wieżowca oraz wartości dodanej, jaką pionowa struktura wnosi do miejskiego krajobrazu. Autorka wykazuje, że ówczesny kontekst kulturowy, społeczny i gospodarczy odpowiada za sukces długoterminowej wizji efektywnego wykorzystania przestrzeni.

EN

The article discusses the evolution of the skyscraper form and its impact on the development of cities. A study based on examples of skyscrapers, works as a symbol of ideas and ambition. The analysis focuses on design and material solutions that were groundbreaking for the time. The aim of the article is to outline the role of a skyscraper and the added value that a vertical structure brings to the urban landscape. The author shows that cultural, social and economic context is responsible for the successful long-term visions of space use.

10

Towards alternative strategies for the post-disaster recovery of cultural heritage sites: a case study of the Basilica of St. Benedict in Norcia, Italy

Rizzi Paola, Porębska Anna, Rogulska Aleksandra

Wiadomości Konserwatorskie

|

2023

|

Nr 73

48--56

EN

This article discusses the recovery and reconstruction of architectural and urban heritage sites damaged by natural disasters, such as earthquakes, and man-made disasters, such as armed conflicts. Analyzing the differences in the approach to the accessibility of public spaces, attention is drawn to the potentially negative consequences of the long timespans of decision-making processes. Since restoring the social dimension of the latter through temporary and semi-temporary measures can have a positive impact on social, psychological and economic recovery, alternative scenarios for pre-reconstruction interventions in the area of St. Benedict Church in Norcia, Italy, that collapsed during the 2016 Amatrice–Visso–Norcia seismic sequence, are proposed. The paper offers some insight on the potential advantages of saving places instead of saving only structures and contributes to the discussion regarding the post-disaster reconstruction of architectural heritage sites.

PL

Niniejszy artykuł omawia rewaloryzację i odbudowę zabytków architektury i urbanistyki zniszczonych przez klęski żywiołowe takie jak trzęsienia ziemi oraz katastrofy takie jak konflikty zbrojne. Poprzez analizę różnic w podejściach do dostępności przestrzeni publicznych zwraca się uwagę na potencjalnie negatywne skutki długotrwałych procesów decyzyjnych. Ponieważ odnowa wymiaru społecznego tego ostatniego poprzez tymczasowe i na wpół tymczasowe środki może mieć pozytywny wpływ na społeczną, psychologiczną i ekonomiczną odbudowę, zaproponowano alternatywne scenariusze przedrekonstrukcyjnych interwencji na obszarze Bazyliki św. Benedyka w Nursji we Włoszech, która zawaliła się podczas sekwencji sejsmicznej Amatrice-Visso-Nursja. Artykuł wzbogaca wiedzę na temat potencjalnych korzyści z ratowania miejsc, zamiast ratowania jedynie obiektów, i stanowi przyczynek do dyskusji o odbudowie zabytków po klęskach żywiołowych i katastrofach.

11

The theme of ruins in contemporary art

Goranskaya Tatiana, Kazhar Nina

Zeszyty Naukowe Politechniki Częstochowskiej. Budownictwo

|

2022

|

Z. 28 (178)

13-20

PL

Artykuł analizuje różne interpretacje pojęcia „ruina” w historii kultury. Pokazano, że ruina, jako „forma symboliczna” z jednej strony jest ogniwem łączącym ze sobą fragmenty różnych epok historycznych i kulturowych obrazów świata, a z drugiej strony ucieleśnia wirtualną rzeczywistość, globalną kulturę i/lub katastrofę. Autorki wyróżniły artystyczne interpretacje ruin we współczesnej sztuce plastycznej, takie jak: ruina historyczna; ruina teraźniejszości i/lub „utraconej przyszłości”; konstrukcja semantyczna; obiekt (fragment architektoniczny) jako znak miejsca i czasu.

EN

The article analyzes various interpretations of the concept of “ruin” in the history of culture. It is shown that the ruin, as a “symbolic form”, on the one hand, is a link connecting fragments of various historical eras and cultural pictures of the world with each other, and on the other hand, it embodies the virtual reality of being, a possible global culture and/or catastrophe. The authors singled out such artistic interpretations of the ruins in contemporary fine arts as: a historical ruin; the ruin of the present and/or the “lost future”; semantic construction; object (architectural fragment) as a sign of place and time.

12

Wpływ systemu dofinansowania prac budowlano-konserwatorskich oraz nieprzewidzianych czynników zewnętrznych na zagrożenia procesu inwestycyjnego w obiektach zabytkowych

Ałykow Krzysztof, Zalisko Marek, Bednarz Łukasz, Krupa Michał, Jasieńko Jerzy

Wiadomości Konserwatorskie

|

2022

|

Nr 72

20--32

PL

Celem artykułu jest poddanie analizie zagrożeń dla realizacji prac budowlano-konserwatorskich współfinansowanych ze środków zewnętrznych na przykładzie dofinansowania Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej w ramach programu Ochrona Zabytków ze względu na jego uniwersalność, dostępność oraz wzorcowość dla programów jednostek samorządu terytorialnego. Program finansowany jest ze środków przyznawanych na podstawie rozporządzenia Ministra Kultury z 16 sierpnia 2017 oraz środków Narodowego Funduszu Ochrony Zabytków. Przedmiotowa analiza została oparta na wieloletnich doświadczeniach autorów w przygotowaniu prac budowlano-konserwatorskich w obiektach zabytkowych, realizowanych przy finansowym wsparciu instytucji rządowych i samorządowych i nadzorze nad ich realizacją. Przedstawia ona także propozycje na szczeblu krajowym, mające na celu usprawnienie procesu przygotowania i realizacji prac budowlano-konserwatorskich współfinansowanych ze środków zewnętrznych.Celem artykułu jest poddanie analizie zagrożeń dla realizacji prac budowlano-konserwatorskich współfinansowanych ze środków zewnętrznych na przykładzie dofinansowania Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej w ramach programu Ochrona Zabytków ze względu na jego uniwersalność, dostępność oraz wzorcowość dla programów jednostek samorządu terytorialnego. Program finansowany jest ze środków przyznawanych na podstawie rozporządzenia Ministra Kultury z 16 sierpnia 2017 oraz środków Narodowego Funduszu Ochrony Zabytków. Przedmiotowa analiza została oparta na wieloletnich doświadczeniach autorów w przygotowaniu prac budowlano-konserwatorskich w obiektach zabytkowych, realizowanych przy finansowym wsparciu instytucji rządowych i samorządowych i nadzorze nad ich realizacją. Przedstawia ona także propozycje na szczeblu krajowym, mające na celu usprawnienie procesu przygotowania i realizacji prac budowlano-konserwatorskich współfinansowanych ze środków zewnętrznych.

EN

The aim of this article is to analyze the threats to the implementation of construction and conservation works co-financed from external funds, on the example of the co-financing from the Minister of Culture and National Heritage of the Republic of Poland under the Monument Protection program due to its universality, accessibility, and exemplary nature for programs of local government units. The Program is funded from means distributed based on the Regulation of the Minister of Culture of August 16, 2017, and the means of the National Monument Protection Fund. The analysis in question was based on the authors’ rich experience in the preparation and supervision of construction and conservation works in historic buildings performed with the financial support of government and local government institutions. It also presents proposals at the national level aimed at streamlining the process of preparation and implementation of construction and conservation works co-financed from external funds.

13

Architectural images by Andrzej Bemer in early modern Lviv

Salata Oksana Oleksiivna, Stelmach Bolesław

Wiadomości Konserwatorskie

|

2022

|

Nr 70

28--33

EN

The study of cultural and historical heritage is extremely important in today’s world. Many architectural monuments built by Polish, German and Italian builders and architects have been preserved in Ukraine. Many of them were built in the early modern period, marked by the active development of cities, including the growth of secular construction and ecclesiastical architecture. A special style and architectural forms were used by the little-known architect and sculptor Andrzej Bemer. He created unique complexes of secular and ecclesiastical architecture, which, in fact, became the hallmarks of Lviv. It is shown how the sculptural ensembles of the master were filled with new content, changing their own structural composition and forming a new architecture of the city. Early modern times were a period when Polish and Ukrainian architects and sculptors were seeking new forms. A number of architectural masterpieces presented by Ukrainian, Polish and German architects and builders are presented. Joint masterpieces of art are unique and should therefore be preserved for future generations.

PL

Badanie kulturowego i historycznego dziedzictwa jest bardzo ważne w obecnym świecie. Wiele zabytków architektonicznych zrealizowanych przez polskich, niemieckich i włoskich budowniczych i architektów zachowało się w Ukrainie. Większość z nich powstała w okresie nowożytnym, kiedy aktywny rozwój miast przyczynił się do budowy świeckiej i kościelnej architektury. Szczególny architektoniczny styl i formy były wykorzystywane przez mało znanego twórcę Andrzeja Bemera. Tworzył on unikalne zespoły świeckich i kościelnych budowli, które stały się wizytówkami Lwowa. Ukazano, jak rzeźbiarskie zespoły tego mistrza wypełniono nową treścią, zmieniając ich kompozycję strukturalną i tworząc nową architekturę miasta. Wczesna epoka nowożytna była okresem, kiedy polscy i ukraińscy architekci i rzeźbiarze poszukiwali nowych form. Przedstawiono kilka architektonicznych arcydzieł autorstwa ukraińskich, polskich i niemieckich architektów i budowniczych. Wspólne arcydzieła sztuki są unikalne i powinny być zachowane dla przyszłych pokoleń.

14

Reception of modern movement architecture of second half of the XX century in local context comparative analisys method on examples of housing estates in İzmir, Turkey and the Upper Silesia Agglomeration, Poland

Żmudzińska-Nowak Magdalena, Güler Nakip Gizem

Builder

|

2022

|

R.26, nr 9

50--53

EN

Housing architecture - multi-storey houses, housing estates, and their urban layouts - of the second half of the XX century is a spectacular representation of the transformation process from traditional to modern architecture. Modernism, referred to as the “International Style”, created numerous variations depending on local conditions. The main thesis of this study is to reveal that the reception of the Modern Movement known as “International Style” in local contexts results in differences in the form of apartment buildings and their urban layouts, among others. We study this phenomenon by examining and comparing examples of housing estates. The effects of global Modernism in the local context will be compared with selected examples from Izmir, Turkey and the Upper Silesia Agglomeration, Poland in the second half of the XX century. Analyzing how two different regions adopted modernism under different conditions, their differences and similarities, are an important point of the research problem. The main goal of this article is to present the scientific problem of the study and the methodological approach for further in-depth studies on selected examples. It is advocated that the comparative research method to be applied to local modernism is a convenient approach for understanding the transformation of housing and settlement patterns.

PL

Architektura mieszkaniowa drugiej połowy XX wieku i jej rozwój stanowi spektakularną ilustrację procesu transformacji od architektury tradycyjnej do nowoczesnej. Modernizm, zwany „stylem międzynarodowym”, stworzył wiele odmian w zależności od lokalnych uwarunkowań. Główną tezą badawczą niniejszego opracowania jest wykazanie, że recepcja i adaptacja Modernizmu zwanego „stylem międzynarodowym” w kontekstach lokalnych skutkuje różnicami m.in. w formie budynków mieszkalnych i ich układach urbanistycznych. Proces zostanie zbadany poprzez porównanie wybranych przykładów osiedli z drugiej połowy XX wieku, z terenu Izmiru w Turcji oraz z Aglomeracji Górnośląskiej w aspekcie zgodności z wytycznymi modernizmu oraz lokalnych różnic. Głównym celem artykułu jest przedstawienie problemu oraz zarysu metody analizy porównawczej, która będzie rozwijana w toku dalszych pogłębionych badań na wybranych przykładach.

15

Jewish pre-burial houses in Silesian Voivodeship - state of preservation

Chodura Karolina

Builder

|

2022

|

R.26, nr 12

59--63

EN

For centuries synagogues, houses of prayer, Jewish cemeteries with pre-burial houses were an important element of the landscape of the cities located within current borders of the Silesian Voivodeship. Unfortunately not many examples of this heritage have survived to present day - on 64 Jewish cemeteries located within the borders of the Voivodeship only 15 Jewish pre-burial houses have survived, many of them in a very poor technical condition. The aim of the article is to present state of preservation of this extremely valuable architectural and cultural heritage. Presented research is the result of in situ studies conducted in 2018-2021.

PL

Synagogi, domy modlitwy, żydowskie domy przedpogrzebowe przez wieki były ważnym elementem pejzażu miast znajdujących się obecnie w granicach województwa śląskiego, niestety niewiele z tych obiektów przetrwało do dzisiaj. Na terenie województwa śląskiego zachowało się zaledwie 15 domów przedpogrzebowych zlokalizowanych na 64 cmentarzach żydowskich, w tym wiele w bardzo złym stanie technicznym. Celem artykułu jest przedstawienie stanu zachowania tego niezwykle cennego dziedzictwa architektonicznego i kulturowego. Zaprezentowane wyniki są efektem badań in situ przeprowadzonych w latach 2018-2021

16

Dziedzictwo architektury Górnego Śląska II połowy XX wieku - problemy konserwatorskie i perspektywy badawcze

Żmudzińska-Nowak Magdalena

Builder

|

2022

|

R.26, nr 6

34--36

PL

Artykuł porusza tematykę dziedzictwa architektury Górnego Śląska II połowy XX wieku jako problemu badawczego i konserwatorskiego. Celem publikacji jest charakterystyka architektury Górnego Śląska tego okresu w szerszym kontekście rozwoju architektury w Polsce oraz wydobycie głównych problemów związanych z jej ochroną. Tekst składa się z dwóch części. W części pierwszej przedstawiono ogólną charakterystykę okresu II połowy XX wieku w rozwoju architektury w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem Górnego Śląska. Omówiono także wybrane zagadnienia ochrony architektury powojennej oraz problemy z nią związane, w tym: brak całościowej wiedzy na temat zasobów architektonicznych tego okresu, trudności związane z ich waloryzacją czy niska świadomość społeczna w zakresie ich wartości. Część druga zawiera omówienie przykładów działań podejmowanych przez autorkę w ramach współpracy pomiędzy Wydziałem Architektury Politechniki Śląskiej a Instytutem Dokumentacji Architektury Biblioteki Śląskiej. Wspólne działania mają na celu dokumentację i ochronę dziedzictwa (materialnego i niematerialnego) Górnego Śląska w zakresie architektury oraz urbanistyki. Wypracowana metodyka interdyscyplinarnych działań, realizowana z sukcesem od blisko dziesięciu lat, może stać się uniwersalnym modelem postępowania w tym zakresie.

EN

The article deals with the subject of the architectural heritage of Upper Silesia of the second half of the 20th century in terms research and conservation problem. The aim of the publication is to characterize the architecture of Upper Silesia of that period within the broader context of Polish architecture development, and to highlight the main problems related to its protection. The text consists of two parts. The first part presents a general description of the period of the second half of the 20th century in the development of architecture in Poland, particularly emphasizing the Upper Silesian facilities. Selected issues of the protection of post-war architecture and related problems were also discussed, including: the lack of comprehensive knowledge about the architecture of this period, difficulties related to its valorization and low social awareness of its values. The second part contains a discussion of examples of activities undertaken by the author within the cooperation between the Faculty of Architecture of the Silesian University of Technology and the Institute of Architecture Documentation of the Silesian Library in Katowice. Joint activities are focused on documentation and protection of the heritage (tangible and intangible) of Upper Silesia in the field of architecture and town planning. The methodology of interdisciplinary activities, successfully implemented for nearly ten years, may become a universal model for this field development.

17

Niechciane przestrzenie. Transgraniczne i międzykulturowe uwarunkowania ochrony architektonicznego dziedzictwa współczesności

Marciniak Piotr, Grzeszczuk-Brendel Hanna, Rumież Agnieszka

Zeszyty Naukowe Politechniki Poznańskiej. Architektura, Urbanistyka, Architektura Wnętrz

|

2021

|

Z. 7

5--11

PL

Prace realizowane w ramach projektu naukowego zatytułowanego „Niechciane przestrzenie. Transgraniczne i międzykulturowe uwarunkowania ochrony architektonicznego dziedzictwa współczesności – część II” były zakończeniem i dopełnieniem badań nad ważnym współcześnie zagadnieniem ochrony współczesnego dziedzictwa kulturowego. W pracy zaprezentowano autorskie studia i rozważania na temat wybranych zagadnień dotyczących kontekstu zjawisk modernizacyjnych, tak ważnych dla rozwoju architektury i budownictwa w okresie PRL. Celem pracy było odnalezienie kontekstów i materiałów wyjściowych polskiej modernizacji w latach 1945-1989, które staną się dopiero punktem wyjścia do przyszłej oceny najciekawszych oraz najbardziej wartościowych dokonań powojennej architektury oraz urbanistyki polskiej. Zawarte w niej treści są efektem systematycznych badań prowadzonych od kilkunastu lat przez autora nad architekturą i urbanistyką w Polsce okresu komunizmu. Zebrany materiał ikonograficzny został zebrany spośród dostępnej literatury, a także z archiwów polskich i niemieckich.

EN

Works carried out as part of the scientific project titled “Unwanted space. Cross-border and intercultural conditions for architectural protection of the heritage of modern times – part II”, were the completion and complement of research on the contemporary issue of protection of contemporary cultural heritage. The work presents original studies and reflections on selected issues concerning the context of modernization phenomena, so important for the development of architecture and construction in the period of the Polish People’s Republic. The aim of the work was to find contexts and starting materials of Polish modernization in 1945-1989, which will become the starting point for the future assessment of the most interesting and the most valuable achievements of post-war Polish architecture and urbanism. The contents contained in it are the result of systematic research carried out for over a dozen years by the author over architecture and urban planning in Poland during the communist period. The collected iconographic material was collected from available literature, as well as from Polish and German archives.

18

Architectural heritage as the basis for the formation of the modern image of the city

Goranskaya Tatiana

Zeszyty Naukowe Politechniki Częstochowskiej. Budownictwo

|

2021

|

Z. 27 (177)

58-62

EN

The article analyzes the artistic interpretations of objects of architectural heritage from paintings and graphics, as the basis for the formation of the modern image of the city.

PL

W artykule przeanalizowano artystyczne interpretacje obiektów dziedzictwa architektonicznego (przedstawione w malarstwie i grafice), które są podstawą kształtowania nowoczesnego wizerunku miasta. Pokazano, że współczesny wizerunek miasta jest połączeniem „ducha miejsca” i „ducha czasu” i kształtuje się w kontekście dualizmu kulturowej uniwersalizacji i dążenia społeczności lokalnych do zachowania historycznej tożsamości krajobrazu miejskego. Opisano następujące metody odtwarzania dziedzictwa architektonicznego jako podstawy obrazu miasta przez artystów: utrata indywidualności i „zanikanie” fragmentów miejskiej rzeczywistości; międzykulturowy i międzyetniczny dialog „starego i nowego” („mozaika”, „kompozycja”) oraz „życie małego miasta w dużym” („stare miasto”, „fantazje o przeszłości”).

19

Wartość społeczna zabytków architektury w świetle wybranych dokumentów UNESCO, ICOMOS, Rady Europy, kształtujących teorię ochrony dziedzictwa kulturowego

Sroczyńska Jolanta

Wiadomości Konserwatorskie

|

2021

|

Nr 65

7--19

PL

Artykuł jest przeglądem wybranych międzynarodowych dokumentów tworzonych przez UNESCO, ICOMOS, Radę Europy i inne organizacje zajmujące się ochroną dziedzictwa architektonicznego. Dobór dokumentów wskazuje, jak kształtował swą pozycję w teorii ochrony zabytków termin „wartość społeczna”. Aż do końca XX wieku ochrona zabytków była zagadnieniem związanym tylko ze specjalistami. Sytuacja zaczęła się zmieniać pod koniec XX stulecia, kiedy zaczęto akceptować aktywną partycypację społeczną w procesie konserwacji zabytków architektury. Dostrzeżenie roli lokalnej społeczności w ochronie zabytków z czasem rozciągnęło się także na akceptację wartości nadawanej dziedzictwu kulturowemu przez ludzi z tym dziedzictwem związanych. Najnowsze programy ochrony dziedzictwa wciągają już wyinterpretowane (przy współudziale społeczności lokalnej) wartości społeczne do ogólnego procesu waloryzacji miejsca i holistycznej prezentacji wartości zabytku. Działania takie nie tylko wspomagają aktywną ochronę zabytków, lecz także służą wpisaniu dziedzictwa architektonicznego w zrównoważony rozwój społeczeństw.

EN

This paper is a review of selected international documents created by UNESCO, ICOMOS, the Council of Europe and other organizations dealing with the protection of architectural heritage. The selection of documents indicates how the term “social value” shaped its position in the theory of monument protection. Until the end of the twentieth century, the protection of monuments was an issue related only to specialists. The situation began to change at the end of the twentieth century, when active public participation in the process of conservation of architectural monuments began to be accepted. The perception of the role of the local community in the protection of monuments over time also extended to the acceptance of the value given to cultural heritage by people associated with this heritage. The latest heritage protection programs draw the already interpreted (with the participation of the local community) social values into the general process of site valorization and holistic presentation of the values of the monument. Such activities support not only the active protection of monuments, but also contribute to the incorporation of architectural heritage into the sustainable development of societies.

20

Shaping the world picture: Notes on Andrzej Piotrowski's Architecture of Thought: Part II

Salata Oksana Oleksiivna, Stelmach Bolesław

Wiadomości Konserwatorskie

|

2021

|

Nr 68S

176--182

EN

Phenomenological studies are of fundamental significance to the discipline of architecture and urban design. Gaining insight not the transformation of space by coming into contact with space “in and of itself ” has an essential weight in a period of Heidegger’s world picture. Such rarely encountered non-verbal analyses are presented by Andrzej Piotrowski in his book Architecture of Thought. The authors, in recognition of the weight and originality of Piotrowski’s studies, point to the “axiological trap” that is based on a partial formulation of evaluative hypotheses instead of epistemological analyses. We can therefore accuse them of presentism-an ahistorical perception of phenomena and mechanisms. In this context, it is necessary to bring up the thought of Friedrich Nietzsche, that only the present exist. The past and future are illusions. His concept of time forces a phenomenological perception of reality, here and now, as well as an ontic reflection via an existential, individual experience of each and every one of us.

PL

Dla dziedziny architektura i urbanistyka zasadnicze znaczenie mają badania fenomenologiczne. Poznanie przekształcania przestrzeni poprzez obcowanie z przestrzenią „samą w sobie” ma w dobie heideggerowskiego „światoobrazu” zasadniczą wagę. Takie rzadko spotykane niewerbalne analizy prezentuje Andrzej Piotrowski w swojej książce Architektura myśli (Architecture of Thought). Autorzy artykułu doceniając wagę i oryginalność badań Piotrowskiego, wskazują na „pułapkę aksjologiczną”, która polega na częściowym stawianiu tez wartościujących zamiast epistemologicznych analiz. Można tym samym zarzucić im prezentyzm – ahistoryczne postrzeganie zjawisk i mechanizmów. Trzeba w tym kontekście przypomnieć myśl Fryderyka Nietzsche, że naprawdę istnieje tylko czas teraźniejszy, przeszłość i przyszłość to iluzje. Jego koncepcja czasu zmusza do fenomenologicznego odbioru rzeczywistości, tu i teraz, do refleksji ontycznej poprzez egzystencjonalne indywidualne doświadczenie każdego z nas.