Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Jak zmieniający się klimat wpłynie na nasze domy? Wentylacja w dobie zmian klimatycznych

Kostka Maria, Prokopowicz Zuzanna

Instal

|

2026

|

nr 1

17--22

PL

Artykuł przedstawia analizę pracy systemu wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej tzw. rekuperacji w warunkach przyszłego klimatu Polski. Badany układ wentylacyjny wyposażono we wstępną nagrzewnicę elektryczną oraz płytowy wymiennik do odzysku ciepła jawnego. Analizę działania systemu przeprowadzono z wykorzystaniem scenariuszy SSP-RCP, stanowiących część Szóstego Raportu IPCC AR6, a także aktualnych typowych lat meteorologicznych z okresu 2001-2020. Ocenie poddano zapotrzebowanie na energię niezbędną do uzdatniania i transportu powietrza. Przeanalizowano wpływ spodziewanych zmian klimatu na ilość energii odzyskanej w wymienniku płytowym oraz niezbędnej do wprowadzenia z zewnątrz. Do badań wybrano sześć miast w Polsce. Analiza obejmowała scenariusze zmian klimatycznych SSP1-2.6, SSP3-7.0 oraz SSP5.8.5 na lata 2050 i 2080.

EN

This article presents an analysis of the operation of a mechanical supply and exhaust ventilation system with heat recovery under future Polish climate conditions. The tested ventilation system was equipped with an electric preheater and a plate heat exchanger for sensible heat recovery. The system’s operation was analyzed using the SSP-RCP scenarios from the IPCC Sixth Assessment Report (AR6), as well as recent Typical Meteorological Years from 2001-2020. The energy demand for air treatment and transport was assessed. The impact of expected Climate Change on the amount of energy, both recovered in the plate heat exchanger and required to be introduced from alternative system, was analyzed. Changes in the amount of energy recovered in the plate heat exchanger and the share of energy covered outside the air handling unit were also analyzed, compared to the results of the TMY. Six Polish cities were selected for the study. The analysis included climate change scenarios SSP1-2.6, SSP3-7.0, and SSP5.8.5 for the years 2050 and 2080.

2

Potrzeby wodne przetacznika kłosowego (Veronica spicata L.) na dachu zielonym w aglomeracji miejskiej Bydgoszczy w świetle przewidywanych zmian klimatu

Rolbiecki Stanisław, Łangowski Ariel, Pezała Weronika, Kuśmierek-Tomaszewska Renata, Rolbiecki Roman

Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich

|

2026

|

Vol. 21, No. 1.1

5--15

PL

Celem pracy była próba oszacowania zapotrzebowania na wodę u przetacznika kłosowego (Veronica spicata L.) na dachu zielonym w aglomeracji miejskiej Bydgoszczy w świetle przewidywanych zmian klimatu. Uwzględniono scenariusz zmian klimatu dla Polski SRES: A1B. Potrzeby wodne przetacznika wyznaczono metodą współczynników roślinnych. Na podstawie przyjętych założeń oraz przeprowadzonych obliczeń stwierdzono, że w okresie prognozowanym (2021-2050) wystąpi większa zmienność potrzeb wodnych przetacznika. W okresie prognozowanym należy się spodziewać wystąpienia wyraźnej tendencji do zwiększania się potrzeb wodnych przetacznika o 6,9 mm w każdym dziesięcioleciu. Przewidywane jest zmniejszenie sum niedoborów opadu dla całego okresu wegetacji przetacznika kłosowego (tj. od 11 maja do 10 lipca). Niedobory te zmniejszą się odpowiednio w roku średnim, średnio suchym i bardzo suchym z poziomu 129,9 mm, 175,7 mm i 210,7 mm w okresie referencyjnym do 121,2 mm, 169,4 mm i 205,5 mm w okresie prognozowanym.

EN

The aim of this study to estimate the water demand for spiked speedwell (Veronica spicata L.) on a green roof in Bydgoszcz urban aglomeration, depending on projected climate change. A scenario of climate changes for Poland SRES: A1B was taken into account. Water needs of spiked speedwell were determined by the method of plant coefficients. Based on adopted assumptions and performed calculations, it was found that in the forecast period (2021-2050) there will be greater variability in the water needs of the spiked speedwell. In the forecast period, a clear tendency towards increasing water needs of the spiked speedwell is expected every 6.9 mm in a decade. The total rainfall shortages are expected to decrease for the entire growing season of the spiked speedwell (11. May -10. July). Those water shortages decreased - in an average, moderately dry and very dry year, respectively -from 129.9 mm, 175.7 mm and 210.7 mm in the reference period to 121.2 mm, 169.4 mm and 205.5 mm in the forecast period.

3

Wentylacja miast: od makro- do mikroskali

Prokopowicz Zuzanna, Kostka Maria

Gaz, Woda i Technika Sanitarna

|

2026

|

Nr 4

17--22

PL

W artykule przedstawiono analizę zjawisk zachodzących w środowisku miejskim, które w istotny sposób wpływają na warunki naturalnego wentylowania miast i jego zabudowy. Omówiono oddziaływanie zjawisk zachodzących w terenach silnie zurbanizowanych na kształtowanie warunków środowiska wewnętrznego budynków, ze szczególnym uwzględnieniem strumieni powietrza wentylującego w mieszkaniach, jakości powietrza wewnętrznego oraz warunków termicznych. Dyskusja obejmuje także wpływ przewidywanych zmian klimatu na przyszłe warunki klimatyczne w obszarach miejskich.

EN

The article presents an analysis of phenomena occurring in the urban environment that significantly affect the conditions for natural ventilation of cities and their buildings. The impact of phenomena taking place in highly urbanized areas on the formation of indoor environmental conditions in buildings is discussed, with particular emphasis on airflow streams ventilating apartments, indoor air quality, and thermal conditions. The discussion also includes the influence of projected climate change on future climatic conditions in urban areas.

4

Analiza różnych wariantów zagospodarowania wód opadowych przy wykorzystaniu platformy SCALGO Live na przykładzie wybranego planu zagospodarowania

Tym Witold, Kaźmierczak Bartosz

Zeszyty Naukowe Politechniki Poznańskiej. Architektura, Urbanistyka, Architektura Wnętrz

|

2025

|

Z. 22

81--97

PL

W artykule podjęto tematykę roli i sposobów gospodarowania wodami opadowymi we współczesnym mieście. Miasta stają obecnie przed wyzwaniem dostosowania się do zmian klimatu występujących coraz częściej i w coraz gwałtowniejszej formie. W pracy uwzględniono koncepcje urbanistyczne kładące nacisk na balans pomiędzy terenami zabudowanymi a terenami biologicznie czynnymi, budując rozwiązania mające uodpornić miasta na skutki zmian klimatycznych w związku z zależnościami, jakie występują między zagospodarowaniem wód opadowych, terenami zabudowanymi a obszarami biologicznie czynnymi. Problematyka została zaprezentowana w kontekście obowiązujących w Polsce uwarunkowań legislacyjnych w zakresie planowania przestrzennego, jak i znaczenia wody w kontekście ekologicznym i estetycznym w obszarach zurbanizowanych. Badania przeprowadzono przy użyciu rozwiązań SCALGO Live3. Celem artykułu jest prezentacja badań porównawczych trzech wariantów zagospodarowania wód opadowych na przykładzie Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (MPZP) 1917 Łostowice–Trzcinowisko w Gdańsku. Zaprezentowane badania przedstawiają kwestie zagospodarowania wód opadowych oraz ich bezpośredniego wpływu na wielkość obszarów biologicznie czynnych, ze zwróceniem szczególnej uwagi na potencjał w zakresie wprowadzania nowoczesnych rozwiązań proekologicznych w skali urbanistycznej.

EN

The article discusses the role and methods of rainwater management in a modern city. Cities are currently facing the challenge of adapting to climate changes that are occurring more and more frequently and in an increasingly violent form. The work takes into account urban concepts that emphasize the balance between built-up areas and biologically active areas, building solutions to make cities more resistant to the effects of climate change, due to the relationships between rainwater management, built-up areas and biologically active areas. The issue was presented in the context of the legislative conditions applicable in Poland in the field of spatial planning, as well as the importance of water in the ecological and aesthetic context in urbanized areas. The research was conducted using SCALGO Live solutions. The aim of the paper is to present comparative studies of three variants of rainwater management on the example of a selected local spatial development plan. The presented study focuses on the issues of rainwater management and their direct impact on the size of biologically active areas, with particular attention paid to the potential for introducing modern pro-ecological solutions on an urban scale.

5

Logistics in the era of climate change: a review of challenges and development opportunities

Semrau Jakub

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2025

|

z. 217

485--498

EN

Purpose: The aim of the article is to analyze the impact of climate change on the logistics sector and to identify key challenges and opportunities for development in the context of sustainable development. It also discusses the actions being taken by the logistics industry to adapt to new climate conditions, technological innovations, and legal regulations that necessitate the transformation of this sector. Design/methodology/approach: The article is based on a literature review and current data regarding the impact of climate change on logistics. An overview was conducted of global supply chains, adaptive measures, investments in sustainable infrastructure, and technological innovations. Particular attention was paid to legal regulations related to CO₂ emissions and sustainable development policies that shape logistics strategies. Findings: Climate change significantly impacts logistics, causing disruptions in supply chains and damage to infrastructure. The logistics sector responds to these challenges through investments in low-emission technologies, the implementation of innovations such as artificial intelligence and warehouse automation, and adaptation to new legal regulations. The analysis indicates that a key element for the industry's survival is flexibility and sustainable development, which enable more effective resource management and adaptation to global trends. Originality/value: The article provides a comprehensive overview of the latest challenges and innovations in logistics in the context of climate change. In addition to analyzing the impact of these changes on supply chains, it presents innovative technological solutions and legal regulations that are fundamental to the future of the industry. The article emphasizes the importance of international collaboration and adaptation to new market realities, which represents a unique contribution to the discussion on sustainable logistics development.

6

Adapting to climate change - local challenges and constraints

Bera Milena, Śpiewak-Szyjka Monika, Oleńczuk-Paszel Anna, Jankowska Malwina

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2025

|

z. 223

9--22

EN

Purpose: The research presented in this article was carried out in order to identify the potentials, challenges and limitations of the local government units (JST) included in the Szczecin Metropolitan Area Association (SSOM) in the area of climate change adaptation Design/methodology/approach: The realization of the objective of the study was possible thanks to the use of the method of analysis of literature, legal acts and documents of the European Union, as well as information from representatives of JST obtained by the method of in-depth interviews. Findings: The survey found that the constraints to climate change adaptation processes are the financial limitations of JST, legal and procedural difficulties, as well as the reluctance of local communities, the low level of environmental awareness of residents and insufficient digital competence. High availability of funds for adaptation activities, growing interest of residents in environmental topics, and above all strong EU support were identified as opportunities. Research limitations/implications: The most significant limitation of the conducted research was the limited time for conducting the interviews, due to the fact that the interviews were conducted during the work of the officials. Practical implications: The research presented here can be used by representatives of JST to assess their climate change adaptation activities and to raise awareness of the opportunities and risks associated with this process. The results of the survey can provide a voice in the discussion on the creation of good practices in JST cooperation on adaptation concepts. Social implications: The results of the study provide an overview of JST’s climate change adaptation efforts. Originality/value: This study is an independent analysis of JST's activities in the field of climate change adaptation. The conducted study fills the research gap and complements the body of work on the analyzed topic mainly through the applied research method, thanks to which information was obtained from representatives of JSTs affiliated with SSOM, which can provide a basis for developing good practices at the local level related to the studied phenomenon.

7

Porównanie jakości wód deszczowych w tworzywowych zbiornikach przydomowych

Mazurkiewicz Karolina, Kalota Kaja, Jeż-Walkowiak Joanna

Technologia Wody

|

2025

|

Nr 3 (89)

66-71

8

Odporność infrastruktury krytycznej w dobie niestabilności klimatycznej i geopolitycznej-czas na redefinicję podejścia?

Zalewska Edyta

Technologia Wody

|

2025

|

Nr 3 (89)

76-79

9

Modelowanie hydrodynamiczne kanalizacji deszczowej w warunkach miejskich na przykładzie Bydgoszczy - od danych opadowych po decyzje inżynierskie

Drzewiecki Stanisław, Dzimińska Paulina, Rajczyk Aleksandra

Technologia Wody

|

2025

|

Nr 3 (89)

34-43

PL

W artykule przedstawiono kompleksową analizę funkcjonowania systemu kanalizacji deszczowej w Bydgoszczy, uwzględniające uwarunkowania wynikające z postępujących zmian klimatycznych oraz intensywnej urbanizacji. Celem pracy było zaprezentowanie zastosowania zintegrowanego modelu hydro logiczno-hydraulicznego, umożliwiającego ocenę przepustowości si kanalizacji deszczowej oraz identyfikację obszarów zagrożonych zalewaniem. Podstawą analiz hydrologicznych było opracował lokalnego modelu opadu miarodajnego na podstawie ponad 30-letnich danych pomiarowych z lokalnej stacji pluwiograficznej oraz wyznaczenie wzorcowych hietogramów opadów nawalnych. Wykorzystano również szczegółowe dane przestrzenne (or fotomapy, modele pokrycia i ukształtowania terenu, mapy glebowe), które posłużyły do klasyfikacji powierzchni oraz oceny warunków infiltracyjnych. Na podstawie wyników inwentaryzacji sieci kanalizacyjnej oraz danych topograficznych i zagospodarowania przestrzennego opracowano hydrodynamiczne modele 1D/2D. Pozwoliły one na szczegółową analizę przeciążeń sieci 01 identyfikację miejsc potencjalnych wypływów i terenów zagrożonych zalaniem. Uzyskane wyniki umożliwiły opracowanie i oceny wariantów modernizacji układu odwodnieniowego z uwzględnieniem zastosowania zbiorników retencyjnych i kanałów odciążających. Przeprowadzone analizy stanowią podstawę do podejmowania racjonalnych decyzji inżynierskich i planistyczny w zakresie adaptacji miejskiej infrastruktury odwodnieniowej do intensyfikujących się opadów ekstremalnych.

EN

This paper presents a comprehensive analysis of the functioning of the stormwater drainage system in the city of Bydgoszcz taking into account the impacts of ongoing climate change and rapid urbanization. The main objective was to demonstrate the use of an integrated hydrologic-hydraulic model for assessing the capacity of the drainage network and identifying urban areas at risk of flooding. The hydrological analyses were based on the development of a local design rainfall model derived from more than 30 years of pluviographic data, along with the creation of representative hyetographs for extreme rainfall events. Spatial data (including orthophotos, land cover and terrain models, and soil maps) were also utilized to classify surface types and evaluate infiltration conditions. Based on the drainage network inventory and information on land use and topography, 1D/2D hydrodynamic models were developed. These enabled a detailed assessment of network overloads and the identification of critical flooding zones. The results supported the formulation and evaluation of drainage system modernization variants, including the use of retention tanks and relief collectors. The analyses provide a foundation for informed engineering and planning decisions aimed at adapting urban drainage infrastructure to the increasing frequency of extreme rainfall events.

10

The Polish system for riverbed scour monitoring in the proximity of bridge supports

Topczewski Łukasz, Mikołajewski Paweł, Biskup Mirosław

Roads and Bridges - Drogi i Mosty

|

2025

|

Vol. 24, no. 4

465--479

EN

Given the increasing frequency of extreme hydrological phenomena, bottom scouring around bridge supports poses a significant threat to transport infrastructure safety. The article presents the results of a research and development project carried out by MOPMO (Monitoring system for bridge pillars and their surroundings). The project aimed to develop a national system for continuously monitoring bottom scouring at bridge supports in Poland’s major rivers. An analysis of historical data from the last 1,000 years has demonstrated the cyclical nature of floods and an increase in their intensity since the end of the Little Ice Age, with particular intensification in the last three decades. These phenomena correlate with an increased number of bridge disasters, primarily caused by the erosion of bottom soil layers. Bottom scouring is the primary mechanism by which bridge supports are destroyed. Erosion caused by water flow results in the local weakening of foundations’ load-bearing capacity, leading to displacement, loss of stability, and potential collapse of the structure. The intensity of scouring is influenced by various factors, including the geometry and orientation of the support, the ratio of flow depth to pier width, hydrotechnical changes in the catchment area, river valley development, and geotechnical subsoil conditions. In response to these threats, an innovative bottom scour monitoring system has been developed. This consists of above-water and underwater modules equipped with 3D sonar, temperature and pressure sensors, and a remote data transmission system, among other things. This system enables continuous monitoring, even during floods, allowing critical erosion conditions to be detected in real time. The article also describes the technical challenges encountered during implementation and the design solutions applied. The collected data provides the basis for further research into risk modelling, the impact of climate change, and improving the operational safety of engineering structures.

PL

Biorąc pod uwagę rosnącą częstotliwość występowania ekstremalnych zjawisk hydrologicznych, rozmycie dna wokół podpór mostowych stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa infrastruktury transportowej. Artykuł przedstawia wyniki projektu badawczo-rozwojowego MOPMO. Celem projektu było opracowanie krajowego systemu ciągłego monitorowania rozmycia dna wokół podpór mostowych na głównych rzekach Polski. Analiza danych historycznych z ostatnich 1000 lat wykazała cykliczność powodzi i wzrost ich intensywności od końca małej epoki lodowcowej do szczególnego nasilenia w ostatnich trzech dekadach. Zjawiska te korelują ze wzrostem liczby katastrof mostowych, spowodowanych przede wszystkim rozmyciem dna. Rozmycie dna jest głównym mechanizmem niszczenia podpór mostowych. Erozja spowodowana przepływem wody powoduje lokalne osłabienie nośności fundamentów, co prowadzi do przemieszczenia, utraty stabilności i potencjalnego zawalenia się konstrukcji. Na intensywność rozmycia wpływają różne czynniki, w tym geometria i orientacja podpory, stosunek głębokości przepływu do szerokości filara, zmiany hydrotechniczne w zlewni, zagospodarowanie doliny rzeki oraz warunki geotechniczne podłoża. W odpowiedzi na te zagrożenia opracowano innowacyjny system monitorowania rozmycia dna. Składa się on z modułów nadwodnych i podwodnych wyposażonych między innymi w sonar 3D, czujniki temperatury i ciśnienia oraz system zdalnej transmisji danych. System ten umożliwia ciągłe monitorowanie, nawet podczas powodzi, pozwalając na wykrywanie krytycznych rzędnych rozmycia w czasie rzeczywistym. Artykuł opisuje również wyzwania techniczne napotkane podczas wdrażania systemu oraz zastosowane rozwiązania projektowe. Zebrane dane stanowią podstawę do dalszych badań nad modelowaniem ryzyka, wpływem zmian klimatycznych oraz poprawą bezpieczeństwa eksploatacyjnego obiektów inżynieryjnych.

11

The issue of place identity in the process of forced resettlement in the withdrawal scenario due to climate change

Chodorowski Michał P.

Przestrzeń i Forma

|

2025

|

nr 64

95--108

EN

The article focuses on issues of place and community identity in the case of forced resettlements. The aim of the research was to present the examples studied so far, particularly in the context of maintaining social identity and ways of familiarizing the space by its inhabitants. A model was presented for using activity hubs to maintain the structure of social bonds and for designing frameworks with gaps that allow for initiative and adaptation of space to the needs of residents. This should enable the development of guidelines for the protection of communities displaced from areas of withdrawal as a result of sudden events related to climate change or natural disasters.

PL

Artykuł koncentruje się na zagadnieniach tożsamości miejsca i społeczności w przypadku przymusowych przesiedleń. Celem badań było przybliżenie dotychczas zbadanych przykładów, szczególnie w kontekście utrzymania tożsamości społecznej i sposobów oswajania przestrzeni przez jej mieszkańców. Przedstawiony został model wykorzystania węzłów aktywności do utrzymania struktury więzi społecznych oraz zastosowania w projektowaniu ram z lukami umożliwiającymi inicjatywę i dostosowanie przestrzeni do potrzeb mieszkańców. Umożliwić ma to w przyszłości wypracowanie założeń ochrony społeczności przesiedlanych z obszarów wycofania na skutek nagłych zdarzeń związanych ze zmianami klimatu czy katastrof naturalnych.

12

Zmiany klimatu a bezpieczeństwo dostaw wody

Lasocka-Gomuła Iwona, Weber Łukasz

Kierunek Wod-Kan

|

2025

|

Nr 2

12--17

PL

Zmiany klimatu w Polsce wywierają wieloaspektowy wpływ na zasoby wodne, co w konsekwencji przekłada się na funkcjonowanie gospodarki, przemysłu i zaopatrzenia ludności w wodę do picia.

13

New safety infrastructure elements for European ski resorts to support their resilience to climate change

Kwiatkowski Jacek Wojciech, Podhorodecka Katarzyna

Inżynieria Bezpieczeństwa Obiektów Antropogenicznych

|

2025

|

Nr 3

1--11

EN

Climate change in tourism is one of the biggest challenges today. Active tourism related to winter sports (downhill skiing, snowboarding, cross-country skiing) is particularly at risk. Many European ski resorts in continuous operation, often since the beginning of the 21th century, have had to adapt to progressive climate change while struggling to survive, especially over the past 25 years. As a result, some resorts have closed or shortened the season, while in other cases artificial snowmaking has become an indispensable part of the winter tourist season. The purpose of this article will be the analysis of spatial localization and infrastructural inventory of changes in tourist ski resorts in Europe (in terms of central and southern areas - Alps, Pyrenees, Carpathians). The second purpose of the article will be to point out the changes that have taken place in the above issue in recent times due to global warming. One of the visible infrastructural elements of these changes, for example, are artificial water reservoirs. They have become a key component of ski resort infrastructure in recent years, enabling effective snowmaking on the slopes. The construction of artificial water reservoirs, allows the collection of water necessary for snowmaking and creates the right microclimate of the place. It is also assumed that relevant adaptation practices are important in the issue at hand. These include, for example, measures such as relocating ski stations and newly mapping ski slopes (northern slopes) and abandoning slopes exposed to excessive sunlight (southern slopes). These elements help mitigate the risks associated with climate change. Used methods in the article: analysis of the literature and the analysis of satellite images.

14

Współczesne wyzwania gospodarki wodnej - szansa czy zagrożenie?

Kolanek Agnieszka, Sambor Aleksandra

Instal

|

2025

|

nr 10

63--66

PL

W artykule przeanalizowano współczesne wyzwania gospodarki wodnej w Polsce, wskazując zarówno na zagrożenia, jak i potencjalne szanse wynikające z transformacji systemu zarządzania zasobami wodnymi. Podkreślono konieczność zintegrowanego podejścia w kontekście zmian klimatu, wzrastającej częstotliwości ekstremalnych zjawisk pogodowych, jak również presji wynikającej z urbanizacji i rosnącego zapotrzebowania na wodę. Przedstawiono ramy prawne i instytucjonalne obowiązujące w Polsce, uwzględniając implementację dyrektyw Unii Europejskiej oraz wskazano na problemy związane z rozdziałem kompetencji między instytucjami. Szczególną uwagę poświęcono analizie wpływu zmian klimatu na dostępność zasobów wodnych oraz roli świadomości społecznej i edukacji ekologicznej w budowaniu odporności systemu gospodarki wodnej. Autorzy wskazują, że skuteczne przeciwdziałanie kryzysowi wodnemu wymaga synergii działań legislacyjnych, technologicznych, edukacyjnych i planistycznych, z jasno określonymi kompetencjami oraz sprawną koordynacją międzysektorową.

EN

The article explores contemporary challenges in water management in Poland, highlighting both risks and opportunities arising from the transformation of the water resource governance system. It emphasizes the necessity for an integrated approach in light of climate change, increasing frequency of extreme weather events, urbanization, and growing demand for high-quality water. The legal and institutional frameworks in Poland are examined, particularly the implementation of European Union directives, alongside the complications on institutional responsibilities. Special focus is given to the effects of climate change on water availability and the critical role of public awareness and environmental education in enhancing system resilience. The authors argue that effectively mitigating the water crisis requires synergistic action in legislation, technology, education, and planning, underpinned by clear institutional mandates and efficient cross-sector coordination.

15

Wpływ zmiany warunków temperaturowych na wzrost mikroorganizmów w wodzie do picia - studium przypadku

Stojak Michał, Kłosok-Bazan Iwona

Instal

|

2025

|

nr 3

43--47

PL

Zmiany klimatyczne wpływają na ekologię drobnoustrojów zarówno w układach uzdatniania wody jak i systemach jej dystrybucji. Wraz ze wzrostem temperatury i coraz bardziej ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi, warunki w sieci wodociągowej zmieniają się, stwarzając lepsze możliwości do wzrostu i namnażania się drobnoustrojów. W zaprezentowanej pracy postawiono hipotezę, że zmiany klimatyczne, skutkujące wzrostem temperatury wody w systemie zaopatrzenia w wodę (SZW) aglomeracji Opole, mają bezpośredni wpływ na jakość wody do picia, poprzez zwiększenie liczebności bakterii heterotroficznych. Wyniki analizy laboratoryjnej potwierdzają, że w próbkach wody o temperaturze nie przekraczającej 15°C liczba bakterii heterotroficznych, nie przekraczała 50 jednostek tworzących kolonie (jtk) na 1 mililitr, niezalenie od wieku wody. Natomiast w próbkach wody o temperaturze powyżej 15°C zaobserwowano istotny wzrost liczebności tych mikroorganizmów, nierzadko przekraczający 100 jtk/1ml, w szczególności w miejscach, gdzie wiek wody przekraczał 40 h. Pomimo, że zaobserwowane wartości nie przekraczają norm bezpieczeństwa sanitarnego i nie stanowią bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia konsumentów, wyniki wskazują na wyraźną korelację między temperaturą wody, a wzrostem liczebności bakterii heterotroficznych. Opisana sytuacja podkreśla konieczność bieżącego monitorowania jakości wody i dostosowywania strategii dezynfekcji do zmieniających się warunków środowiskowych.

EN

Climate change affects the ecology of microorganisms in both water treatment systems and distribution systems. With rising temperatures and increasingly extreme weather events, conditions in the water supply network are changing, creating better opportunities for the growth and multiplication of microorganisms. The presented study hypothesizes that climate change contributes to an increase in water temperature in the water supply network of the Opole agglomeration, which in turn affects the quality parameters of water by increasing the number of heterotrophic bacteria. In the vast majority of water samples with a temperature of up to 15°C, laboratory analysis showed the presence of these microorganisms, with a maximum value of 50 CFU/1ml. However, in the case of water samples with a temperature above 15°C, a situation in which the number of microorganisms increased above 100 CFU/1ml was identified much more frequently. The recorded values do not pose a health risk to consumers, but they indicate a certain trend that allows us to assume the correctness of the adopted hypothesis. Such a situation requires verification of water disinfection methods in each case.

16

Prognoza wzrostu plonów buraka cukrowego pod wpływem deszczowania w rejonie Bydgoszczy zależnie od trzech scenariuszy zmian klimatu

Rolbiecki Stanisław, Żarski Jacek, Kuśmierek-Tomaszewska Renata, Rolbiecki Roman, Jagosz Barbara

Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich

|

2025

|

Vol. 20, No. 1.1

177--187

PL

Celem przeprowadzonych badań była próba prognozy wzrostu plonów buraka cukrowego pod wpływem deszczowania w rejonie Bydgoszczy zależnie od trzech scenariuszy zmian klimatu. Uwzględniono trzy scenariusze zmian klimatu: RCP4.5, RCP8.5 oraz SRES A1B. Zwyżki plonów korzeni buraka cukrowego pod wpływem deszczowania (Q) w zależności od opadów atmosferycznych w okresie krytycznym (PVII-VIII) wyznaczono z równania Q = 0,356 (241 - PVII-VIII). Obliczenia przeprowadzono dla okresu prognozowanego (2021-2050), a jako okres referencyjny przyjęto 30-lecie 1991–2020. Wielkości możliwych do uzyskania przyrostów plonu korzeni buraka cukrowego w okresie prognozowanym (2021-2050) mieściły się one w zakresie 34,9t ·ha-1 - 63,0 t·ha-1 w latach średnich, 45,1 t·ha-1 - 67,5 t·ha-1 w latach średnio suchych i 50,2 t·ha-1 - 69,8 t·ha-1 w latach bardzo suchych. Spośród trzech analizowanych scenariuszy zmian klimatu, wyższe efekty produkcyjne deszczowania buraka cukrowego są możliwe do uzyskania w świetle modelu SRES A1B. Przedstawione, bardzo wysokie efekty produkcyjne deszczowania buraka cukrowego mogą stać się podstawą oceny efektywności ekonomicznej tego zabiegu, i w konsekwencji stanowić istotną przesłankę podjęcia decyzji o celowości deszczowania tego gatunku w warunkach przewidywanych zmian klimatu w rejonie Bydgoszczy.

EN

The aim of the study was to forecast sugar beet yield increases under the influence of sprinkler irrigation in the Bydgoszcz region, depending on three climate change scenarios. Three climate change scenarios were considered: RCP4.5, RCP8.5, and SRES A1B. Sugar beet root yield increases under the influence of sprinkler irrigation (Q) depending on precipitation during the critical period (PVII-VIII) were determined using the equation Q = 0.356 (241 - PVII-VIII). Calculations were performed for the forecast period (2021-2050), with the 30-year period 1991-2020 as the reference period. The possible yield increases for sugar beet roots over the forecast period (2021– 2050) ranged from 34.9 t·ha-1 to 63.0 t·ha-1 in average years, 45.1 t·ha-1 to 67.5 t·ha-1 in moderately dry years, and 50.2 t·ha-1 to 69.8 t·ha-1 in very dry years. From the three climate change scenarios analyzed, higher production effects of sprinkler irrigation on sugar beet are achievable under the SRES A1B model. The presented very high production effects of sprinkler irrigation on sugar beet can become the basis for assessing the economic effectiveness of this treatment and, consequently, constitute an important premise for making decisions on the advisability of sprinkler irrigation for this species under the conditions of predicted climate change in the Bydgoszcz region.

17

Potrzeby wodne truskawki w powiecie chojnickim w świetle przewidywanych zmian klimatu

Rolbiecki Stanisław, Łoniewski Mikołaj

Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich

|

2025

|

Vol. 20, No. 1.1

19--40

PL

Celem pracy była próba oszacowania zapotrzebowania na wodę truskawki w powiecie chojnickim w zależności od przewidywanych zmian klimatycznych. W opracowaniu uwzględniono dwa scenariusze (RCP 4.5 i RCP 8.5) dla okresu 2021-2100. Stwierdzono, że w okresie porównawczym łączne niedobory opadu w okresie wegetacji truskawki w powiecie chojnickim - odpowiednio w roku średnim, średnio suchym i bardzo suchym - wynosiły 31 mm, 127 mm i 192 mm. W okresie porównawczym (referencyjnym) największy miesięczny deficyt opadu w sezonie wegetacyjnym truskawki występował w czerwcu. Wielkość niedoboru opadu - odpowiednio w roku średnim, średnio suchym i bardzo suchym - wynosiła 19 mm, 39 mm i 53 mm. Natomiast w okresie prognozowanym największe miesięczne deficyty opadu w czasie wegetacji truskawki będą miały miejsce w lipcu. Te deficyty opadu według scenariusza RCP 4.5 - odpowiednio w roku średnim, średnio suchym i bardzo suchym - będą w przybliżeniu wynosić 15 mm, 40 mm i 58 mm. Z kolei w świetle scenariusza RCP 8.5 deficyty opadu w lipcu mogą w przybliżeniu kształtować się na poziomie odpowiednio 17 mm, 43 mm i 61 mm. W latach 2021-2100 oczekiwać należy zwiększenia zapotrzebowania na wodę u truskawki. Jeśli zmiany klimatu będą przebiegały według scenariusza RCP 4.5, to wzrost ten w okresie kwiecień-październik (w odniesieniu do okresu referencyjnego) może wynieść 50 mm (tj.13%), natomiast według scenariusza RCP 8.5 wzrost zapotrzebowania na wodę u truskawki może wynieść około 69 mm (tj. o 18%). Zapotrzebowanie na wodę u truskawki w okresie kwiecień-październik - według scenariusza RCP 8.5 - zwiększy się (w odniesieniu do okresu referencyjnego) w największym stopniu w dekadzie 2091-2100. Wzrost ten wyniesie 108 mm (tj. o 28%). Natomiast w świetle scenariusza RCP 4.5 wzrost zapotrzebowania na wodę u truskawki w dekadzie może wynieść około 63 mm (tj. o 16%). W miesiącach kwiecień i październik nie wystąpią deficyty opadu w uprawie truskawki. Największy deficyt opadu w okresie wegetacji truskawki (maj-wrzesień) może natomiast wystąpić w latach bardzo suchych (p=10%). Deficyt ten - odpowiednio dla scenariuszy RCP 4.5 i RCP 8.5 - może wynieść 202 mm i 211 mm. W latach średnio suchych (p=25%) deficyt ten będzie mniejszy i - odpowiednio dla scenariuszy RCP 4.5 i RCP 8.5 – może on wynieść 129 mm i 135 mm. Jeszcze mniejszy deficyt opadu może wystąpić w latach średnich (p=50%), i może on - odpowiednio dla scenariuszy RCP 4.5 i RCP 8.5 - kształtować się na poziomie 34 mm i 39 mm. Z wyznaczonych dla okresu prognozowanego (2021-2100) równań regresji liniowej wynika, że - odpowiednio dla scenariuszy RCP4.5 i RCP8.5 - potrzeby wodne truskawki będą w każdym dziesięcioleciu wzrastać w okresie wegetacji (IV-X) o 4,2 mm i o 10,6 mm.

EN

The aim of the study was to attempt to estimate the demand for water for strawberry grown in the Chojnice county depending on expected climate changes. The study takes into account two scenarios (RCP 4.5 and RCP 8.5) for the period 2021-2100. It was found that in the reference period, the total rainfall deficits during the strawberry growing season in the Chojnice county - in the average, moderately dry and very dry years - amounted 31 mm, 127 mm and 192 mm, respectively. The largest monthly rainfall deficit during the strawberry growing season of the reference period occurred in June. The amount of rainfall deficit - in the average, moderately dry and very dry year - was on the level 19 mm, 39 mm and 53 mm, respectively. In the forecast period (2021-2100), the largest monthly rainfall deficits during the strawberry growing season will occur in July. These rainfall deficits under the RCP 4.5 scenario - in a medium, moderately dry and very dry year - will amount 15 mm, 40 mm and 58 mm, respectively. In the light of the RCP 8.5 scenario, rainfall deficits in July will be even higher and may amount to 17 mm, 43 mm and 61 mm, respectively. In the years 2021-2100, an increase in water demand for strawberry is expected. If climate change proceeds according to the RCP 4.5 scenario, this increase in the period AprilOctober (in relation to the reference period) may amount to 50 mm (i.e. 13%). According to the RCP8.5 scenario, the increase in water demand for strawberry may amount to approximately 69 mm (i.e. 18%). The water demand for strawberry in the period AprilOctober - according to the RCP 8.5 scenario - will increase (in relation to the reference period) to the greatest extent in the decade 2091-2100. This increase will amount 108 mm (i.e. 28%). In the light of the RCP 4.5 scenario, the increase in water demand for strawberry for this case may amount to approximately 63 mm (i.e. 16%). There will be no rainfall deficits in strawberry cultivation in April and October. The largest rainfall deficit during the strawberry growing season (May-September) may occur in very dry years (p=10%). This deficit - for the RCP 4.5 and RCP 8.5 scenarios - may amount to 202 mm and 211 mm, respectively. In case of moderately dry years (p=25%), this deficit will be smaller and - for the RCP 4.5 and RCP 8.5 scenarios - it may amount to 129 mm and 135 mm, respectively. An even smaller rainfall deficit may occur in medium years (p=50%). This deficit may - for the RCP 4.5 and RCP 8.5 scenarios - amount to 34 mm and 39 mm, respectively. The linear regression equations determined for the forecast period (2021-2100) show that - for the RCP 4.5 and RCP 8.5 scenarios - the water needs of strawberry in every 10 years will increase in the vegetation season (April-October) by 4.2 mm and by 10.6 mm, respectively.

18

Potrzeby wodne jeżówki purpurowej (Echinacea purpurea L.) na dachu zielonym w aglomeracji miejskiej Bydgoszczy w świetle przewidywanych zmian klimatu

Rolbiecki Stanisław, Łangowski Ariel, Pezała Weronika, Kuśmierek-Tomaszewska Renata, Rolbiecki Roman

Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich

|

2025

|

Vol. 20, No. 1.1

109--118

PL

Celem pracy była próba oszacowania zapotrzebowania na wodę u jeżówki purpurowej (Echinacea purpurea L.) na dachu zielonym w aglomeracji miejskiej Bydgoszczy w świetle przewidywanych zmian klimatu. Uwzględniono scenariusz zmian klimatu dla Polski SRES: A1B. Potrzeby wodne jeżówki wyznaczono metodą współczynników roślinnych. Na podstawie przyjętych założeń oraz przeprowadzonych obliczeń stwierdzono, że w okresie prognozowanym (2021-2050) wystąpi większa zmienność potrzeb wodnych jeżówki. W okresie prognozowanym należy się spodziewać wystąpienia wyraźnej tendencji do zwiększania się potrzeb wodnych jeżówki (w każdym dziesięcioleciu o 8.9 mm). Sumy niedoboru opadu dla okresu wegetacji jeżówki purpurowej (11 maj - 10 lipiec) - w roku średnim, średnio suchym i bardzo suchym - zmniejszą się w niewielkim zakresie z poziomu 205,9 mm, 259,4 mm i 301,9 mm w okresie porównawczym do poziomu odpowiednio 198,6 mm, 254,6 mm i 298,5 mm w okresie prognozowanym (co wynika z większej ilości opadów w czerwcu i lipcu w wykorzystanym scenariuszu zmian klimatu).

EN

The aim of this study was to estimate the water demand for purple coneflower (Echinacea purpurea L.) on a green roof in Bydgoszcz urban aglomeration, depending on projected climate change. A scenario of climate changes for Poland SRES: A1B was taken into account. Water needs of purple coneflower were determined by the method of plant coefficients. Based on adopted assumptions and performed calculations, it was found that in the forecast period (2021-2050) there will be greater variability in the water needs of the Purple coneflower. In the forecast period, a clear tendency towards increasing water needs of the purple coneflower is expected ( every 8.9 mm in a decade). Total rainfall deficiencies for the entire growing season of the purple coneflower (11. May - 10. July) - in an average, moderately dry and very dry year - are expected to decrease to a minor extent, from 205,9 mm, 259,4 mm and 301,9 mm in the comparative period to 198,6 mm, 254,6 mm and 298,5 mm in the forecast period, respectively (which results from more rainfall in June and July in the scenario of climate changes, which was used).

19

Potrzeby wodne buraka cukrowego w powiecie chełmińskim w świetle przewidywanych zmian klimatu

Rolbiecki Stanisław, Mietła Piotr

Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich

|

2025

|

Vol. 20, No. 1.1

89--108

PL

Celem pracy była próba oszacowania zapotrzebowania na wodę u buraka cukrowego w powiecie chełmińskim w zależności od przewidywanych zmian klimatycznych. W opracowaniu uwzględniono dwa scenariusze (RCP 4.5 i RCP 8.5) dla okresu 2021-2100. Na podstawie przeprowadzonych obliczeń stwierdzono, że najwięcej wody rośliny buraka - dla prawidłowego przebiegu wzrostu i rozwoju - będą wymagać w lipcu. Dobowe zapotrzebowanie na wodę w tym miesiącu - odpowiednio w latach średnich, średnio suchych i bardzo suchych - wyniesie 4,3 mm, 4,7 mm i 5,2 mm w świetle scenariusza RCP4.5, natomiast w zgodnie ze scenariuszem RCP8.5 będą one większe - odpowiednio na poziomie 4,4 mm, 4,9 mm i 5,3 mm. Potrzeby wodne buraka cukrowego w całym okresie wegetacji (21 IV - 30 IX), jeśli zmiany klimatyczne przebiegną według scenariusza RCP4.5 - w latach średnich, suchych i bardzo suchych - wyniosą odpowiednio 475 mm, 523 mm i 570 mm. Natomiast zgodnie ze scenariuszem RCP8.5 będą one większe, kształtując się na poziomie odpowiednio 492 mm, 541 mm i 590 mm. Z równań regresji liniowej, które wyznaczono dla okresu prognozowanego (2021-2100) wynika, że należy oczekiwać zwiększenia się potrzeb wodnych buraka cukrowego. Odpowiednio dla scenariuszy RCP4.5 i RCP8.5, potrzeby wodne buraka cukrowego w okresie wegetacji (21 IV - 30 IX) będą w każdym dziesięcioleciu wzrastać o 4,1 mm i 10,3 mm. Niedobory opadu w całym okresie wegetacji buraka cukrowego - w świetle scenariusza zmian klimatu RCP4.5 w latach średnich, suchych i bardzo suchych - będą wynosić odpowiednio 141 mm, 246 mm i 327 mm, natomiast w scenariuszu RCP8.5 będą one większe, kształtując się na poziomie odpowiednio 145 mm, 251 mm i 336 mm. Z przeprowadzonych obliczeń wynika, że średnio dla osiemdziesięciolecia 2021-2100 - większe przyrosty plonu korzeni buraka cukrowego (37,3 t/ha) będą możliwe do uzyskania poprzez deszczowanie, jeśli zmiany klimatyczne będą przebiegały według scenariusza RCP4.5 aniżeli w scenariuszu RCP8.5 (35,3 t/ha).

EN

The aim of this study was to estimate the water demand for sugar beet in Chełmno County, depending on projected climate change. The study considered two scenarios (RCP 4.5 and RCP 8.5) for the period 2021-2100. Based on the calculations, it was concluded that sugar beet plants will require the most water in July for proper growth and development. Daily water demand in this month - in average, moderately dry and very dry years, respectively - will be amounted 4.3 mm, 4.7 mm and 5.2 mm under the RCP4.5 scenario, while in the RCP8.5 scenario they will be higher - at 4.4 mm, 4.9 mm and 5.3 mm, respectively. Sugar beet water needs throughout the growing season (April 21 - September 30), if climate change unfolds according to the RCP4.5 scenario - in average, dry, and very dry years - will be amounted 475 mm, 523 mm, and 570 mm, respectively. However, under the RCP8.5 scenario, they will be higher, reaching 492 mm, 541 mm, and 590 mm, respectively. The linear regression equations determined for the forecast period (2021-2100) indicate that the water needs of sugar beet are expected to increase. For the RCP4.5 and RCP8.5 scenarios, the water needs of sugar beet during the growing season (April 21-September 30) will increase by 4.1 mm and 10.3 mm in each decade. Rainfall deficiencies throughout the sugar beet growing season - according to the RCP4.5 climate change scenario - in average, dry and very dry years - will amount to 141 mm, 246 mm and 327 mm, respectively, while in the RCP8.5 scenario they will be greater, reaching 145 mm, 251 mm and 336 mm, respectively. The calculations show that - on average for the eighty-year period 2021-2100 - higher increases in sugar beet root yield (37.3 t/ha) will be possible to achieve due to irrigation if climate change proceeds according to the RCP4.5 scenario than in the RCP8.5 scenario (35.3 t/ha).

20

Rola lodowców w kształtowaniu reżimu hydrologicznego zlewni południowo-zachodniego Spitsbergenu w warunkach zmian klimatu

Osuch Marzena, Wawrzyniak Tomasz, Łepkowska Elżbieta, Łoboda Anna Maria

Gospodarka Wodna

|

2025

|

Nr 3

8-10