Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Evaluation of open-source libraries and commercial software utilised for dense point cloud generation: a case study of cultural heritage objects

Michałek Anna, Markiewicz Jakub, Wójcik-Leń Justyna, Kostrzewa Adam, Kowalczyk Michał, Łapiński Sławomir, Macek Adrian

Reports on Geodesy and Geoinformatics

|

2026

|

Vol. 121

1--18

EN

The development of image-based approaches for 3D dense reconstruction has found wide application in the architectural documentation of cultural objects and sites. For this reason, it is crucial to understand the potential and limitations of Multi-View Stereo (MVS) algorithms used in 3D shape reconstruction. This article aims to evaluate the quality and accuracy of dense point generation for cultural heritage objects using open-source (MicMac, OpenMVS, RealityScan), commercial algorithms (Agisoft Metashape and Pix4D), and an Unmanned Aerial Vehicle (UAV) in parallel and skew configurations at two historic wooden structures. To achieve this, a workflow for data evaluation was proposed, incorporating eigenvalues and quality factors, such as planarity, roughness, normal vector variance, and cloud-to-TLS (Terrestrial Laser Scanning) cloud deviation analysis. The results demonstrate that the image-acquisition geometry strongly influences reconstruction accuracy. Parallel configurations consistently produced higher completeness, narrower deviation distributions, and improved geometric fidelity compared to skew configurations. Among commercial solutions, Agisoft Metashape and Pix4D achieved the best overall performance. Open-source algorithms yielded variable results: OpenMVS-SGM achieved competitive accuracy under optimal conditions, while the OpenMVS-Patch-Based Approach offered a balance between density and roughness.

2

Osnowa geodezyjna Wawelu – udostępnianie danych i perspektywy wykorzystania – część 2

Meus Mariusz, Przewięźlikowska Anna, Wolska Karolina, Lis Aleksandra

Przegląd Geodezyjny

|

2026

|

R. 98, nr 5

31--35

PL

Artykuł przedstawia analizę sposobów udostępniania danych o punktach szczegółowej osnowy geodezyjnej wzgórza wawelskiego w serwisach GIS oraz wskazuje perspektywy wykorzystania tej infrastruktury odniesienia. Porównano prezentację atrybutów, symbolikę i dostępność opisów topograficznych w Geoportal.gov.pl, geoportalu miasta Krakowa, Portalu Geodety oraz w portalu edukacyjnym „Ścieżką w bok”. Omówiono różnice istotne dla wykonawców prac geodezyjnych oraz użytkowników pozabranżowych, a także potencjalne zastosowania osnowy w pracach konserwatorskich, archeologicznych i edukacyjnych. Informacje o utworzeniu sieci i parametrach danych przedstawiono w artykule: „Osnowa geodezyjna Wawelu – struktura i parametry nowej sieci”.

EN

This paper analyses how information on the detailed geodetic control points of Wawel Hill is disseminated through selected GIS portals and outlines prospective applications of this spatial reference infrastructure. The study compares data accessibility, attribute scope, symbolisation and the availability of descriptive documentation in Geoportal.gov.pl, the municipal geoportal of Krakow, the professional Portal Geodety and the independent educational portal “Ścieżką w bok”. Differences relevant to both surveying practitioners and non-specialist users are discussed, and potential uses in conservation, archaeological monitoring and education are highlighted. Information on network creation and data parameters is presented in the article: “Geodetic control network of Wawel Hill – structure and parameters of the new network”.

3

Access to cultural heritage and democratic participation

Antonini Lanari Cecilia

Ochrona Dziedzictwa Kulturowego

|

2026

|

Nr 25

91--103

EN

About the Faro Convention, we agree what says in the article 12, a, b: “Access to cultural heritage and democratic participation”, but we must clarify somethings in points c and d in particular about the “voluntary organisations”. What organizations we are talking about? When should they act? We must recognize which are the heritage communities, organizations and other people who can be part of the protection system. And then when must give its opinion. An example of partecipation is that of the “Servei” of monuments in Barcellona, Spain. In the method (that we will explain) is included in one part to have the opinion of different statements when the works of restoration are advanced. A not good example is the work in the Leon Cathedral by “Amigos de la Catedral”.

4

The role and impact of murals in the urban space of Kraków’s Kazimierz, a City of Cultural Heritage

Górka Luiza, Makowska Joanna, Wilkosz-Mamcarczyk Magdalena, Olczak Barbara, Prus Barbara

Geomatics, Landmanagement and Landscape

|

2026

|

no. 2

7--20

EN

This article investigates the role of murals in Kazimierz, a historic district of Kraków, and their impact on this unique urban space. The cultural heritage of Kazimierz has emerged from centuries of interactions between Christian and Jewish traditions. The backdrop for its bustling activity is old townhouses and as many as forty murals, which were analysed in the article. The primary objective of the study is to develop a new methodological tool called Mural Evaluation Sheet, for the systematic documentation and cataloguing of street art. This universal tool was applied to document the existing murals in Kazimierz. The analysis was complemented by a review of local policies and national legal regulations concerning murals, as well as an in-depth interview with a Kraków-based mural artist. As an additional result, a Mural Assessment Diagram was developed, highlighting key aspects of artistic design, spatial context, and cultural conditions essential for the evaluation of both existing and planned murals. Fieldwork conducted in April–May 2025 resulted in an inventory of forty murals, revealing the dominance of advertising works and the continuing presence of historic ghost signs. The findings indicate that while murals can strengthen local identity and protect façades from vandalism, those artworks that are disconnected from cultural heritage may contribute to visual oversaturation and gentrification, reinforcing the need for transparent, context-sensitive governance.

PL

Niniejszy artykuł analizuje rolę murali na Kazimierzu, historycznej dzielnicy Krakowa, oraz ich wpływ na tę wyjątkową przestrzeń miejską. Dziedzictwo kulturowe Kazimierza wyrosło z wielowiekowych interakcji tradycji chrześcijańskich i żydowskich. Tłem dla jego tętniącej życiem aktywności są stare kamienice i aż czterdzieści murali, które zostały przeanalizowane w artykule. Głównym celem badania jest opracowanie nowego narzędzia metodologicznego o nazwie „Kartka Oceny Murali”, służącego do systematycznej dokumentacji i katalogowania sztuki ulicznej. To uniwersalne narzędzie zostało zastosowane do udokumentowania istniejących murali na Kazimierzu. Analizę uzupełniono o przegląd lokalnych przepisów i krajowych regulacji prawnych dotyczących murali, a także o pogłębiony wywiad z krakowskim artystą murali. Dodatkowo opracowano Diagram Oceny Murali, podkreślający kluczowe aspekty projektu artystycznego, kontekstu przestrzennego i uwarunkowań kulturowych, niezbędne do oceny zarówno istniejących, jak i planowanych murali. Badania terenowe przeprowadzone w kwietniu-maju 2025 roku zaowocowały inwentaryzacją czterdziestu murali, ujawniając dominację prac reklamowych i ciągłą obecność historycznych znaków-widm. Wyniki wskazują, że choć murale mogą wzmacniać lokalną tożsamość i chronić fasady przed wandalizmem, dzieła sztuki oderwane od dziedzictwa kulturowego mogą przyczyniać się do przesytu wizualnego i gentryfikacji, co podkreśla potrzebę przejrzystego zarządzania uwzględniającego kontekst.

5

Study on Evaluation of Protection, Utilization and Development of Traditional Villages Based on Improved Fuzzy Comprehensive Evaluation - A Case Study of Youyang County, Chongqing

He Jienang, Wen Quan, Zhou Mo

Zeszyty Naukowe Politechniki Poznańskiej. Architektura, Urbanistyka, Architektura Wnętrz

|

2025

|

Z. 25

5--15

EN

With the rapid acceleration of urbanization, traditional villages in China face increasing pressures of preservation and development. As vital carriers of ethnic culture and ecological value, these settlements require a scientific framework to assess their protection, utilization, and development levels. This study focuses on Youyang County in Chongqing, an area rich in ethnic culture and diverse ecological environments, to construct a comprehensive evaluation system based on an improved fuzzy comprehensive evaluation method. By integrating multi-dimensional indicators—cultural value, ecological environment, economic development, and social participation—the proposed model addresses limitations in weight determination and membership degree calculation inherent in traditional fuzzy methods. Empirical analysis verifies the method’s effectiveness and stability, revealing that Youyang’s traditional villages excel in cultural preservation and ecological quality but lag in economic vitality and community engagement. The paper proposes targeted strategies for sustainable protection and utilization, aiming to balance cultural inheritance with rural revitalization. This research contributes both theoretical insights and practical guidance for enhancing traditional village management, offering a replicable framework for other regions seeking to harmonize cultural heritage protection and sustainable rural development.

PL

Wraz z gwałtownym przyspieszeniem urbanizacji tradycyjne wioski w Chinach stoją w obliczu rosnącej presji związanej z zachowaniem i przekształcaniem zasobów. Jako istotne nośniki wartości kulturowej i ekologicznej osady te wymagają naukowych ram do oceny ich ochrony, użytkowania i właściwego rozwoju. Niniejsze badanie koncentruje się na powiecie Youyang w Chongqing, regionie bogatym w rodzime walory kultury i o zróżnicowanym środowisku ekologicznym, aby zbudować kompleksowy system ewaluacji oparty na ulepszonej metodzie ewaluacji rozmytej. Poprzez integrację wielowymiarowych wskaźników – wartości kulturowej, środowiska ekologicznego, rozwoju gospodarczego i uczestnictwa społecznego – proponowany model uwzględnia ograniczenia w określaniu wagi i obliczaniu stopnia przynależności, nieodłącznie związane z tradycyjnymi metodami rozmytymi. Analiza empiryczna weryfikuje skuteczność i stabilność tej metody, wykazując, że tradycyjne wioski Youyang przodują pod względem zachowania kultury i jakości ekologicznej, ale pozostają w tyle pod względem witalności gospodarczej i zaangażowania społeczności. W artykule zaproponowano ukierunkowane strategie zrównoważonej ochrony i użytkowania mające na celu zrównoważenie dziedzictwa kulturowego z rewitalizacją obszarów wiejskich. Badania te dostarczają zarówno teoretycznych obserwacji, jak i praktycznych wskazówek dotyczących doskonalenia tradycyjnego zarządzania wsią, oferując powtarzalne ramy dla innych regionów dążących do harmonizacji ochrony dziedzictwa kulturowego ze zrównoważonym rozwojem obszarów wiejskich.

6

Genocide against the cultural heritage of a nation begins with the destruction of cities and architecture

Sałata Oksana

Wiedza Obronna

|

2025

|

Nr 5, nr spec.

59--68

EN

The issue of crimes against cultural heritage, particularly against immovable monuments, is of exceptional importance and urgency, as it constitutes a part of the civilizational identification of any human community. The protection and preservation of Ukraine’s cultural heritage is considered an integral component of ensuring the national security of the Ukrainian state. Tangible and intangible cultural values represent one of the key foundations for further unity, consolidation of Ukrainian society, and the formation of a shared national historical memory, especially in the context of the Russian-Ukrainian war. It has been demonstrated that Ukraine’s cultural heritage serves as a fundamental source for the formation of national consciousness and for the spiritual development of the people. It influences the nation’s self-identification and the development of Ukraine as an independent state. The article examines the approaches of UNESCO, the Council of Europe, and the UN to the priorities of cultural heritage protection policies, as well as possible directions for Ukraine in the protection of both tangible and intangible values within the broader framework of European and Euro-Atlantic integration. The article highlights the problems of protecting Ukraine’s cultural heritage during the Russian-Ukrainian war, with particular attention to violations committed by the Russian Federation and the occupation authorities.

PL

Kwestia przestępstw przeciwko dziedzictwu kulturowemu, w szczególności przeciwko zabytkom nieruchomym, ma wyjątkowe znaczenie i pilny charakter, ponieważ stanowi część tożsamości cywilizacyjnej każdej społeczności ludzkiej. Ochrona i zachowanie dziedzictwa kulturowego Ukrainy jest uważane za integralny element zapewnienia bezpieczeństwa narodowego państwa ukraińskiego. Wartości kulturowe materialne i niematerialne stanowią jedną z kluczowych podstaw dalszej jedności, konsolidacji społeczeństwa ukraińskiego i kształtowania wspólnej narodowej pamięci historycznej, zwłaszcza w kontekście wojny rosyjsko-ukraińskiej. Wykazano, że dziedzictwo kulturowe Ukrainy stanowi fundamentalne źródło kształtowania świadomości narodowej i rozwoju duchowego narodu. Wpływa ono na samoświadomość narodu i rozwój Ukrainy jako niepodległego państwa. W artykule przeanalizowano podejście UNESCO, Rady Europy i ONZ do priorytetów polityki ochrony dziedzictwa kulturowego, a także możliwe kierunki działań Ukrainy w zakresie ochrony wartości materialnych i niematerialnych w szerszych ramach integracji europejskiej i euroatlantyckiej. W artykule zwrócono uwagę na problemy związane z ochroną dziedzictwa kulturowego Ukrainy podczas wojny rosyjsko-ukraińskiej, ze szczególnym uwzględnieniem naruszeń popełnionych przez Federację Rosyjską i władze okupacyjne.

7

Scale as a factor of rootedness of architecture on the example of Kengo Kuma’s danish project

Stec Barbara

Wiadomości Konserwatorskie

|

2025

|

Nr 83

148--157

EN

The research problem explored in this article is the value of architectural and urban scale in the idea of the rootedness of architecture and the methodology of protecting cultural heritage. The research is based on a case study of the extension of the H.C. Andersen Museum in Odense, Denmark (by arch. Kengo Kuma, 2022), which was selected as a representative case for the idea of rooted architecture and current conservation philosophy. It also illustrates well the problem of scale in a small historical city. The analysis was based on the assumptions of the idea of the rootedness of architecture in a historical city and the means of rating heritage values in selected conservation methods and systems, with a reference to scale. The findings present the valuation of the architectural and urban scale in methods of rooting architecture in place and preserving cultural heritage. The compatibility of these methods has been demonstrated, as visible in a similar respect afforded to the scale of the historical context and human scale.

PL

Problemem badawczym podjętym w artykule jest wartość skali architektoniczno-urbanistycznej w idei zakorzenienia architektury i metodologii ochrony dziedzictwa kulturowego. Metodą badania jest studium przypadku rozbudowy Muzeum H.Ch. Andersena w Odensee (arch. Kengo Kuma 2022), wybranego jako przykład reprezentatywny dla idei architektury zakorzenionej i aktualnej filozofii konserwatorskiej, a zarazem dobrze ilustrujący problem skali w niewielkim mieście historycznym. Jako narzędzie analizy przypadku opracowano założenia idei zakorzenienia architektury w mieście historycznym i sposoby wartościowania dziedzictwa w wybranych metodach konserwatorskich, z odniesieniem ich do skali. Wyniki badania przedstawiają wartościowanie skali architektoniczno- urbanistycznej w metodach zakorzenienia architektury i ochrony dziedzictwa kulturowego. Wskazano na zgodność tych metod widoczną w podobnym respektowaniu skali kontekstu historycznego i skali człowieka.

8

Governance partecipativa we włoskim systemie ochrony dóbr kultury

Nuzzo Beata

Wiadomości Konserwatorskie

|

2025

|

Nr 83

204--216

PL

Governance partecipativa to jedna z metod ochrony dziedzictwa kulturowego szeroko stosowana we Włoszech, która polega na zaangażowaniu różnych podmiotów, zarówno publicznych, jak i prywatnych, w zarządzanie dziedzictwem kulturowym i rozwój tego dziedzictwa. Ma na celu zapewnienie powszechnej dostępności dziedzictwa kulturowego oraz jego użyteczności dla wszystkich zainteresowanych podmiotów, przy jednoczesnym propagowaniu aktywnego udziału społeczności w jego ochronie i zwiększaniu jego wartości. Opiera się na koncepcji traktowania dóbr kultury jako specyficznych „dóbr wspólnych”, które wymagają rozwiniętych, wielopoziomowych ram zarządzania łączącego elementy administracyjne, prawne i ekonomiczne. W praktyce włoskiej w ramach zarządzania partycypacyjnego wykorzystywane są różne narzędzia: zarówno proste formy nawiązujące do koncepcji mecenatubi prywatnego finansowania ochrony dóbr kultury, jak i bardziej złożone, oparte na uregulowaniach kodeksu zamówień publicznych. Funkcjonują też szczególne formy partnerstwa publiczno-prywatnego mające na celu umożliwienie konserwacji i rewaloryzacji nieruchomych dóbr kultury poprzez uproszczone procedury wskazania partnera prywatnego.

EN

Governance partecipativa is one of the key methods employed in Italy for the protection of cultural heritage. This approach involves the engagement of various stakeholders - both public and private - in the management and development of cultural assets. Its primary aim is to ensure broad accessibility to cultural heritage and to enhance its value and utility for all interested parties, while simultaneously promoting active community participation in its protection and valorisation. This model is grounded in the concept of treating cultural assets as specific ‘common goods’, which require sophisticated, multi-level governance frameworks that integrate administrative, legal, and economic elements. In Italian practice, participatory governance encompasses a range of tools: from simpler mechanisms that draw on traditional concepts of patronage and private funding for heritage preservation, to more complex instruments regulated by the Public Procurement Code. Furthermore, Italy has established particular forms of public-private partnerships designed to facilitate the conservation and revalorization of immovable cultural assets. These partnerships often operate through simplified procedures for identifying private partners.

9

Dziedzictwo kulturowe w planowaniu przestrzennym. Aktualne cele w wymiarze międzynarodowym i specyfika zmian systemu polskiego

Hołuj Artur, Legutko-Kobus Paulina, Oleńczuk-Paszel Anna

Wiadomości Konserwatorskie

|

2025

|

Nr 82

156--169

PL

Artykuł jest poświęcony analizie i ocenie problematyki ochrony dziedzictwa kulturowego w polskim systemie planowania przestrzennego. Ma charakter przeglądowo- teoretyczny i akcentuje potrzebę wzmocnienia podejścia interdyscyplinarnego. Opierając się na badaniu literatury krajowej i zagranicznej, autorzy przedstawiają teoretyczne podstawy integracji dziedzictwa w planowaniu, odnosząc konkluzje do specyfiki systemu polskiego. Celem opracowania jest identyfikacja najważniejszych problemów teoretycznych i barier praktycznych w tym procesie. Główne wnioski wskazują na nierozerwalny związek planowania przestrzennego z ochroną dziedzictwa, stanowiącego fundament rozwoju i tożsamości kulturowej. Mimo reform prawnych wprowadzonych w ostatnich latach brak spójności regulacji, silne oddziaływanie czynników rynkowych i niedostateczna świadomość decydentów utrudniają skuteczną ochronę i zarządzanie dziedzictwem kulturowym. Sukces nowego systemu planowania zależy od podejścia wielowymiarowego, zaangażowania zarówno władzy publicznej, jak i użytkowników przestrzeni.

EN

This paper analyzes and evaluates cultural heritage protection in the Polish spatial planning system. It has a review-theoretical character and emphasizes the need to strengthen the interdisciplinary approach. Based on a domestic and foreign literature study, the authors present the theoretical basis for integrating heritage in planning, relating the conclusions to the specifics of the Polish system. The study aims to identify the most important theoretical problems and practical barriers in this process. The main conclusions point to the inextricable link between spatial planning and the protection of heritage, which is the foundation of development and cultural identity. Despite the legal reforms introduced in recent years, the lack of consistency in regulation, the strong influence of market factors, and insufficient awareness of decision-makers hinder the adequate protection and management of cultural heritage. The success of the new planning system depends on a multidimensional approach involving both public authorities and users of space.

10

Architectural education ‘in’, ‘for’, and ‘through’ heritage

Rodi Alcestis, Stachura Ewa

Technical Transactions

|

2025

|

Vol. 122, iss. 1

art. no. e2025007

EN

Our research reframes architectural education at the intersection of cultural heritage and contemporary design challenges. Rather than approaching heritage as a backdrop or constraint, it proposes a pedagogical model that engages in, for, and through heritage by respecting its historical depth, advocating its future relevance, and using it as a medium for critical design thinking. Through theoretical investigation, historical case studies, and the development of an international design workshop in Athens, the authors demonstrate how historic or sensitive environments, such as the landscape of Plato’s Academy, offer fertile ground for promoting context-responsive, interdisciplinary, and ethically driven design approaches. The educational strategies discussed not only prepare students to engage with and reinterpret the historic environment but also empower them to create inclusive, sustainable urban spaces embedded in cultural continuity.

11

The comparison of distances metrics in descriptor matching methods utilised in TLS-SfM point cloud registration

Markiewicz Jakub

Reports on Geodesy and Geoinformatics

|

2025

|

Vol. 119

39--61

EN

Advanced measurement techniques, such as Terrestrial Laser Scanning (TLS), play a vital role in documenting cultural heritage and civil engineering structures. A key aspect of these applications is the accurate registration of point clouds. Conventional TLS methods often rely on manual or semi-automated correspondence detection, which can be inefficient for large or complex objects. Structure-from-Motion Terrestrial Laser Scanning (SfM-TLS) offers an alternative methodology, comprising two primary phases: correspondence search and incremental reconstruction. Descriptor matching in SfM-TLS typically employs the L2 norm to measure Euclidean distances between features, valued for its simplicity and compatibility with algorithms like SIFT. This study investigates the influence of various distance metrics on descriptor matching during the correspondence search stage of SfM-TLS. Eight metrics were analysed: Bray-Curtis, Canberra, Correlation, Cosine, L1, L2, Squared Euclidean, and Standardised Euclidean. Synthetic data experiments highlighted challenges in keypoint detection and matching due to measurement angles, material characteristics, and 3D-to-2D transformations. Simulations incorporating Gaussian noise demonstrated that image rotation and skew significantly affected tie-point accuracy, more so than variations in intensity. In field applications involving cultural heritage sites and building interiors, the L1 and Squared Euclidean metrics yielded higher accuracy, while the Canberra metric underperformed. Metric selection was found to have a greater impact on complex geometries, such as historical structures, compared to simpler forms. Consequently, this study recommends the L1 and Squared Euclidean metrics for pairwise SfM-TLS registration, as they exhibit robustness in maintaining high accuracy and completeness across a variety of architectural scenarios.

12

Monuments in the structure of the city, as exemplified by the works of Marian Konieczny

Bielański Tomasz

Przestrzeń i Forma

|

2025

|

nr 63

111--132

EN

Propaganda sculpture located in public space is a multi-level social problem. Due to its connotations with communist ideology, it is subject to the decommunization act, and on the other hand, it often has extraordinary artistic values, representative of a bygone era. Such an example of interesting monumental solutions is the work of Marian Konieczny. The work of this artist eludes unambiguous assessment. The greatest controversy is aroused by his propaganda monuments located in the space of cities. However, increasingly often one can also observe tendencies to reinterpret these objects and the need to preserve them as cultural heritage.

PL

Rzeźba propagandowa usytuowana w przestrzeni publicznej, stanowi wielopłaszczyznowy problem społeczny. Ze względu na swoje konotacje z komunistyczną ideologią podlega ustawie dekomunizacyjnej, a z drugiej strony niejednokrotnie posiada niezwykłe walory artystyczne, reprezentatywne dla minionej epoki. Takim przykładem ciekawych rozwiązań pomnikowych jest twórczość Mariana Koniecznego. Dorobek tego artysty wymyka się jednoznacznej ocenie. Największe kontrowersje wzbudzają jego pomniki propagandowe usytuowane w przestrzeni miast. Jednak coraz częściej zaobserwować można także tendencje do reinterpretacji tych obiektów i potrzebę zachowania ich jako dziedzictwa kultury.

13

Integration of ecosystem services and social functions of fortified areas: the case of Warsaw

Jastrzębska Justyna, Krych Jacek, Zaraś Ewa

Przestrzeń i Forma

|

2025

|

nr 62

55--78

EN

The article discusses the ecosystem services provided by fortress sites in Warsaw, highlighting their unique natural and social roles due to limited accessibility and specific function. These areas support biodiversity, regulate climate, and offer social and cultural benefits such as recreation, education, and heritage preservation. They also strengthen biophilic connections between people and nature, enhancing urban quality of life. The study, based on literature and field research, emphasizes the need for integrated management that values both ecological and social functions of fortress landscapes.

PL

Artykuł omawia usługi ekosystemowe świadczone przez obiekty forteczne na przykładzie Warszawy, które pełnią wyjątkową rolę w środowisku ze względu na swoją funkcję i ograniczoną dostępność. Tereny te wspierają różnorodne funkcje ekologiczne, a jednocześnie oferują korzyści społeczne i kulturowe, takie jak rekreacja, edukacja i ochrona dziedzictwa. Wzmacniają także biofiliczne więzi między ludźmi a naturą, wpływając na poprawę jakości życia w mieście. Wnioski z analizy literatury i badań terenowych podkreślają potrzebę zintegrowanego podejścia do zarządzania tymi obszarami.

14

Post-industrial heritage management on the example of mining museums in Poland and Slovakia

Krawczyk Dariusz, Kuzior Aleksandra, Hetenyi Martin

Polish Journal of Management Studies

|

2025

|

Vol. 32, No. 2

156--170

EN

Assigning new functions to post-industrial facilities takes place in various forms and yields varying results. A proper approach to managing these facilities is crucial. The aim of this article was to compare the planning, organizational, and management aspects, as well as the methods of coordinating the operation of two post-industrial facilities: the Slovak Mining Museum (Banská Štiavnica, Slovakia) and the Coal Mining Museum (Zabrze, Poland). Therefore, by characterizing the institutions administering them, the author analyzed the actions taken to optimize the management of tangible heritage to achieve the intended results in the economic, cultural, and educational spheres. Using metrics such as the number of tourists and the amount of financial outlays, conclusions were drawn regarding the operation of the studied complexes and their impact on the development of the tourism brand of both cities, using a case study approach.

PL

Przypisywanie nowych funkcji obiektom poprzemysłowym odbywa się w różnych formach i przynosi zróżnicowane rezultaty. Kluczowe znaczenie ma właściwe podejście do zarządzania tymi obiektami. Celem niniejszego artykułu było porównanie aspektów planowania, organizacji i zarządzania, a także metod koordynacji działalności dwóch obiektów poprzemysłowych: Słowackiego Muzeum Górnictwa (Banská Štiavnica, Słowacja) i Muzeum Górnictwa Węglowego (Zabrze, Polska). W związku z tym, charakteryzując instytucje zarządzające tymi obiektami, autor przeanalizował działania podjęte w celu optymalizacji zarządzania dziedzictwem materialnym, aby osiągnąć zamierzone wyniki w sferze gospodarczej, kulturalnej i edukacyjnej. Wykorzystując takie wskaźniki, jak liczba turystów i wysokość nakładów finansowych, wyciągnięto wnioski dotyczące funkcjonowania badanych kompleksów i ich wpływu na rozwój marki turystycznej obu miast, stosując podejście oparte na studium przypadku.

15

The burden of excess. Issues in Unified Management Policy for Gdańsk’s Five Historic Monuments

Mączkowska Bogumiła, Samól Piotr

Ochrona Dziedzictwa Kulturowego

|

2025

|

Nr 24

47--67

EN

Historical monuments constitute a prestigious distinction for sites of particular significance to cultural heritage. There are five such sites in Gdańsk, whose management—despite their formal status—still faces various challenges arising from fragmented ownership structures, incomplete local development plans, and a lack of legal instruments and common municipal policy. The example of Gdańsk demonstrates that recognition as a historical monument does not automatically guarantee effective heritage protection. Effective protection requires the coordination of all owners’ actions, which would lead to the establishment of a unified management policy for historical monuments at the local level, ensuring the durability and coherence of the city’s cultural heritage.

PL

Pomniki historii stanowią prestiżowe wyróżnienie dla obiektów o szczególnym znaczeniu dla dziedzictwa kulturowego. W Gdańsku znajduje się pięć takich obiektów, którymi zarządzanie, pomimo formalnego statusu, wciąż napotyka różne trudności wynikające z rozdrobnionej struktury własności, fragmentarycznych planów miejscowych oraz braku narzędzi prawnych i spójnej polityki miasta. Przykład Gdańska pokazuje, że samo uznanie obiektu za pomnik historii nie zapewnia automatycznie skutecznej ochrony dziedzictwa. Taka ochrona wymaga skoordynowania działań wszystkich właścicieli, które doprowadziłoby do utworzenia wspólnej polityki zarządzania pomnikami historii na poziomie lokalnym, w taki sposób, by zapewnić trwałość i spójność dziedzictwa kulturowego na terenie miasta.

16

Impact of the Nara Document on Authenticity – case of the UNESCO World Heritage Site Banská Štiavnica

Vošková Katarína Terao, Urland Andrea

Ochrona Dziedzictwa Kulturowego

|

2025

|

Nr 24

125–141

EN

Banská Štiavnica – an antient mining town in Slovakia – has been internationally recognized as having an outstanding universal value and it has been included in the World Heritage List. This fact represented a challenge which accelerated the process of its protection and restoration. By 2012 the sites’s authenticity had been subject of study on urban level developing a site-tailored test of authenticity. In 2002 in the framework of the international conference Materials, Techniques and Technologies in Built Heritage Conservation participating renown experts adopted the Banská Štiavnica Appeal. This key document transmitted the principles of the Nara Document on Authenticity (1994) and applied them to the concerned cultural conditions. In the spirit of the Appeal, in 2007 a plan was set up to save and restore the Banská Štiavnica Calvary complex. The article explains the strategy of its revitalization; a combined approach to re-establishing the heritage landscape, the values with respect to authenticity; the public participatory approach, authorities’ engagement, management and fundraising, as well as development of a scientific methodology for the conservation and restoration interventions, mechanisms for sustainability. The Baroque Calvary became an example of how interruption of use, neglect, and abandonment allow vandalism and uncontrolled vegetation expansion. Unprofessional interventions and restrictions related to its religious use during socialism (1979 – 1981) contributed to losses of architectural and urban values. The process of safeguarding and conserving the complex was accelerated by the fact that in 2007 it was included in the list of "100 most endangered monuments in the world".

PL

Banská Štiavnica – starożytne miasto górnicze na Słowacji – zostało uznane na arenie międzynarodowej za miejsce o wyjątkowej wartości uniwersalnej i wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa. Fakt ten stanowił wyzwanie, które przyspieszyło proces jego ochrony i renowacji. Do 2012 r. autentyczność tego miejsca była przedmiotem badań na poziomie urbanistycznym. W ich wyniku opracowano dostosowany do tego miejsca test autentyczności. W 2002 r., w ramach międzynarodowej konferencji „Materiały, techniki i technologie w konserwacji zabytków architektury”, renomowani eksperci przyjęli apel z Bańskiej Szczawnicy. Ten kluczowy dokument przekazał zasady dokumentu z Nary dotyczące autentyczności (1994) i zastosował je do danych warunków kulturowych. W duchu apelu w 2007 r. opracowano plan ratowania i renowacji kompleksu Kalwarii w Bańskiej Szczawnicy. Artykuł wyjaśnia strategię rewitalizacji obiektu; połączone podejście do przywrócenia krajobrazu dziedzictwa kulturowego, wartości związane z autentycznością; podejście oparte na udziale społeczeństwa, zaangażowanie władz, zarządzanie i pozyskiwanie funduszy, a także opracowanie naukowej metodologii działań konserwatorskich i renowacyjnych oraz mechanizmów zapewniających zrównoważony rozwój. Barokowa Kalwaria stała się przykładem tego, jak zaprzestanie użytkowania, zaniedbanie i opuszczenie obiektu sprzyjają aktom wandalizmu i niekontrolowanemu rozrostowi roślinności. Nieprofesjonalne interwencje i ograniczenia związane z jego religijnym wykorzystaniem w okresie socjalizmu (1979–1981) przyczyniły się do utraty wartości architektonicznych i urbanistycznych. Proces ochrony i konserwacji kompleksu został przyspieszony przez fakt, że w 2007 r. znalazł się on na liście „100 najbardziej zagrożonych zabytków świata”.

17

Faro Convention's Implications for Heritage Theory and Practice

Pirkovič Jelka

Ochrona Dziedzictwa Kulturowego

|

2025

|

Nr 24

33--46

EN

The article examines the evolution of heritage management theory in Europe, focusing on the Faro Convention. International heritage conventions emphasise integrated conservation, while the concept of heritage addresses preservation methods. The Faro Convention highlights the importance of heritage values to contemporary societies. Despite receiving only 25 ratifications from 46 Council of Europe member states, the Faro Convention principles significantly influence European heritage trends and beyond. The Convention defines principles that connect heritage values, communities, and national policies. It requires state parties to articulate the public interest in integrated heritage conservation by identifying, studying, evaluating, protecting, conserving, and interpreting heritage. These processes should involve heritage communities as right-holders, representing a key innovation of the Convention. Lastly, the Convention outlines tools for spatial planning and intervention, along with other themes, creating a solid foundation for democratising heritage policies.

PL

Artykuł analizuje ewolucję teorii zarządzania dziedzictwem kulturowym w Europie, koncentrując się na konwencji z Faro. Międzynarodowe konwencje dotyczące dziedzictwa kulturowego kładą nacisk na zintegrowaną ochronę, podczas gdy pojęcie dziedzictwa odnosi się do metod konserwacji. Konwencja z Faro podkreśla znaczenie wartości dziedzictwa kulturowego dla współczesnych społeczeństw. Pomimo ratyfikacji przez zaledwie 25 z 46 państw członkowskich Rady Europy, zasady konwencji z Faro mają znaczący wpływ na trendy w zakresie dziedzictwa kulturowego w Europie i poza nią. Konwencja określa zasady łączące wartości dziedzictwa, społeczności i politykę krajową. Wymaga od państw-stron wyraźnego określenia interesu publicznego w zakresie zintegrowanej ochrony dziedzictwa poprzez jego identyfikację, badanie, ocenę, ochronę, konserwację i interpretację. Procesy te powinny angażować społeczności dziedzictwa jako posiadaczy praw, co stanowi kluczową innowację konwencji. Wreszcie, konwencja nakreśla narzędzia planowania przestrzennego i interwencji, wraz z innymi tematami, tworząc solidne podstawy dla demokratyzacji polityki dziedzictwa.

18

Poziomowanie linii spławnej na Kanale Augustowskim - analiza systemu śluz

Łopatecki Karol, Musiuk Adam

Kwartalnik Historii Nauki i Techniki

|

2025

|

T. 70, nr 1

103--124

EN

The year 2024 marks the 200th anniversary of the commencement of construction work on the Augustów Canal. This anniversary invites us to reflect on the current state of knowledge concerning the creation of one of the most interesting hydraulic engineering projects of the first half of the 19th c. This complex has survived to the present day and, as a historical monument, is considered one of the most valuable technical monuments in Poland. In this article, we would like to address several issues related to the process of geodetic determination of ground ordinates. In cartographic terms, we presented the types of maps that had the level drawing needed to determine the route of the canal and the heights of the surrounding lakes. They testify to the use of trigonometric levelling and are an important testimony to the cartographic and engineering skills involved in the process of route reconnaissance, planning and construction of the aforementioned canal. The research method was to collect period data on the drop heights (water level differences) occurring at each lock. After converting them into metric data, we compared them to the currently collected material. It turns out that the total drop from Dębowo sluice to Niemnowo sluice was 59.09 metres, which is more than three metres higher than today. These calculations show the efforts of the builders and engineers who connected the Narew River with the Nemunas along 174.2 km of the canal. These calculations also allow us to assess the value of the retrogressive method often used in historical research.

19

Reverse Engineering and Computer Modelling in Archaeometallurgy for the Reconstruction of Heritage Objects Using Precision Casting and 3D Printing

Marlicka Karolina, Fijołek Andrzej, Garbacz-Klempka Aldona, Piękoś Marcin

Journal of Casting & Materials Engineering

|

2025

|

Vol. 9, no. 4

72--79

EN

This article presents an interdisciplinary approach to the reconstruction of a copper-alloy artefact using reverse engineering techniques combined with modern digital and manufacturing technologies. The research was motivated by the need to better understand historical casting techniques while preserving the integrity of cultural heritage objects through non-destructive methods. The study integrates 3D scanning, CAD-based modelling, numerical simulations, investment casting, and metal additive manufacturing. The geometry of the artefact was captured using high-resolution 3D scanning, enabling the development of two CAD models: one representing the preserved state of the object and a second reconstructed model with the missing fragment digitally restored. Both models were used for numerical simulations of mould filling, solidification, cooling, and porosity formation performed in MAGMASOFT® 6.1, allowing the assessment of technological feasibility and defect formation. Based on the simulation results, physical replicas were produced using investment casting and selective laser melting. The obtained numerical and experimental results were compared in terms of geometry reproduction, surface characteristics, and predicted versus observed casting behaviour. The study demonstrates that the combination of digital reconstruction, simulation tools, and experimental manufacturing provides a reliable framework for analysing historical metallurgical processes. The proposed methodology supports both scientific interpretation and the practical reconstruction of heritage objects and can be applied to a wide range of archaeometallurgical studies.

20

The Urban Square as the Origin of Bullfighting Architecture in Spain and Spanish America: Key Case Studies

Romera Aura Liliana, Gonçalves Marta, Mosquera-Pérez Clara, Pérez-Cano Maria Teresa

Inżynieria Mineralna

|

2025

|

Vol. 2, no. 2

art. no. 69

EN

The main squares of many towns typically feature specific architectural characteristics and dimensions that distinguish them from other, less relevant public spaces. These large, quadrangular spaces, were intended to host various civic and festive functions and festive activities, including celebrations, markets, and spectacles such as bullfighting. Their evolution, from medieval plazas to main Squares and eventually to bullrings, reflects the changing social and cultural needs of communities. Each type of bullring has played an important role in urban life, adapting to architectural and urban transformations throughout the history of cities. Bullrings have undergone a remarkable evolution since their origins. Initially, bullfighting events took place in castle parade grounds or town squares. However, from the 18th century onward, a radical shift occurred, leading to the construction to dedicated bullrings. These new structures adopted various shapes -square, hexagonal, and eventually circular- and were initially made of wood. In the Americas, the Ordinances of Discovery and Population of 1573 play a key role in establishing a standardised urban model in the Spanish colonies. These regulations aimed not only to organise the urban space but also to facilitate the celebration of public events, such as markets, processions, and equestrian festivals, which included bullfighting shows. The Main Squares, originally conceived as multifunctional spaces, gradually evolved to accommodate bullfighting spectacles, ultimately giving rise to bullrings. This study will analyse the morphological and functional transition from Main Squares to Bullrings, highlighting their impact on urban and cultural development. The future of bullrings depends on their ability to adapt to cultural and social changes, while maintaining their architectural and heritage value. Their continuity will rely on their capacity to reinvent themselves and respond to the needs of today's society.