Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

80 lat Politechniki Śląskiej Część II. Rozbudowa kampusu w Gliwicach

Barglik Jerzy

Śląskie Wiadomości Elektryczne

|

2025

|

Nr 6 (162)

20--23

PL

W artykule krótko opisano lata rozbudowy Politechniki Śląskiej. Do czterech wydziałów z 1945 roku dołączyły kolejne, zlokalizowane głównie w Gliwicach, ale także w innych miastach Górnego Śląska.

EN

Development of the Silesian University of Technology was shortly described in the paper. Four faculties established in 1945 was supplemented by next ones located mainly in Gliwice but also in other cities of the Upper Silesia.

2

Huta Pokój – świadek rewolucji przemysłowej i nowych wyzwań

Kopeć Borys, Dziki Zuzanna, Guzdek Dariusz

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 5

205--208

PL

W artykule przedstawiono dzieje Huty Pokój, założonej w 1840 roku w Nowym Bytomiu (obecnie dzielnica Rudy Śląskiej), jako jednego z kluczowych ośrodków przemysłowych Górnego Śląska. Omówiono kolejne etapy rozwoju technologicznego, w tym wprowadzenie pieców martenowskich i konwertorów tomasowskich, oraz dostosowywanie profilu produkcji do zmieniających się warunków gospodarczych i politycznych. Wskazano rolę zakładu w kształtowaniu lokalnej gospodarki i rynku pracy oraz znaczenie wyrobów stalowych w skali krajowej i międzynarodowej. Zarysowano aktualne działania rewitalizacyjne mające na celu zachowanie obiektu jako pomnika historii śląskiego hutnictwa.

EN

This article presents the history of the Pokój Steelworks, founded in 1840 in Nowy Bytom (now a district of Ruda Śląska), as one of the key industrial centers of Upper Silesia. It discusses subsequent stages of technological development, including the introduction of open-hearth furnaces and Thomas converters, and the adaptation of the production profile to changing economic and political conditions. It highlights the plant’s role in shaping the local economy and labor market, as well as the importance of steel products on a national and international scale. It outlines current revitalization efforts aimed at preserving the facility as a historical monument of Silesian metallurgy.

3

Heritage and Identification of Upper Silesian Modernist Pavilion Architecture from 1960-1980: Origins, Stylistic Features, Lack of Preservation

Uherek-Bradecka Barbara Anna, Dudzic-Gyurkovich Karolina, Stojecki Jakub, Laar Michael

Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie

|

2024

|

T. 52/2

375--415

EN

The late-Modernist pavilions in the Upper Silesian area constitute a unique group of buildings that are the cultural and artistic heritage of the region. Their small scale and simple adaptability to a variety of uses made them easily fit into the existing context. They were built in large numbers, and, in many cases, their creators were prominent Silesian architects. The purpose of this paper is to identify pavilion buildings, present their typology and analyse their state of preservation with regard to original appearance, both in terms of architecture and details. The research used the method of library and archive searches and historical analysis of iconographic materials, as well as the method of comparative analysis of the materials collected during the on-site research. The multifaceted activity made it possible to identify the features of typical pavilions and document their gradual disappearance caused by uncontrolled interventions. The numerous redevelopments and modernizations of these buildings have obliterated their original appearance, which is a legacy of Modernism. The findings also shed new light on the problem of lack of conservation.

PL

Późnomodernistyczne pawilony na obszarze Górnego Śląska stanowią unikalną grupę obiektów będących dziedzictwem kultury i sztuki regionu. Ich niewielka skala i prosta adaptowalność do różnorodnych funkcji sprawiły, że łatwo wpisywały się w zastany kontekst. Były budowane w dużej ilości, a ich twórcami są, w wielu przypadkach, wybitni śląscy architekci. Celem pracy jest identyfikacja obiektów pawilonowych, stworzenie ich typologii oraz analiza stanu zachowania odniesionego do pierwotnego wyglądu, zarówno pod kątem architektury, jak i detalu. W badaniach stosowano metodę kwerendy archiwalnej oraz analizy historycznej materiałów ikonograficznych, a także metodę analizy porównawczej z materiałami zebranymi podczas badań in situ. Wieloaspektowe działanie pozwoliło na wskazanie cech typowych pawilonów oraz udokumentowanie ich stopniowego zanikania spowodowanego niekontrolowanymi ingerencjami. Liczne przebudowy i modernizacje, jakim obiekty te zostały poddane, powodują zacieranie ich oryginalnego wyglądu, będącego dziedzictwem modernizmu. Wyniki badań rzucają także nowe światło na problem związany z brakiem ochrony konserwatorskiej.

4

125 lat tramwajów elektrycznych na Górnym Śląsku

Tronina Marcin, Kubicki Robert

Śląskie Wiadomości Elektryczne

|

2024

|

Nr 5 (155)

13-17

PL

Artykuł przedstawia bogatą historię tramwajów na Górnym Śląsku, od ich początków w 1898 roku aż po współczesność. Opisano w nim rozwój sieci tramwajowej, technologiczne innowacje oraz wyzwania, jakie napotkano w XX i XXI wieku. Praca dotyczy głownie technicznych aspektów elektryfikacji, modernizacji torowisk oraz integracji nowych technologii w taborze tramwajowym. Zarysowane są również plany przyszłych inwestycji, które mają na celu dalszą modernizację i rozwój komunikacji tramwajowej w regionie. Tekst łączy pasję i techniczną precyzję, ukazując nie tylko inżynierską, ale i społeczną wartość tramwajów na Górnym Śląsku.

EN

This article presents the rich history of trams in Upper Silesia, from their inception in 1898 to the present day. It describes the development of the tram network, technological innovations and the challenges of the 20th and 21st centuries. It focuses on the technical aspects of electrification, track modernization and the integration of new technologies into the tram fleet. Future investment plans to further modernize and expand the region’s tram system are also outlined. The text combines passion and technical precision, highlighting both the technical and social value of trams in Upper Silesia.

5

Komisje Archeologiczne Śląskiego Instytutu Naukowego w Katowicach

Fic Maciej

Kwartalnik Historii Nauki i Techniki

|

2024

|

T. 69, nr 3

27--39

EN

This paper presents excerpts from the activities undertaken by archaeologists associated with Upper Silesia, carried out at the Silesian Scientific Institute in Katowice. This institution existed for 35 years (1957-1992), during which time two archaeological commissions operated within its structures. The first was active between 1957 and 1972, the other between 1984 and 1988. This text provides an overview of the conditions surrounding the creation of both bodies, primarily based on the surviving archival material from the Silesian Scientific Institute. It focuses on the scientific activities of researchers studying past cultures and civilizations conducted under the Institute’s auspices, as well as the unique aspects of archaeological research in the Polish People’s Republic.

6

Long-term subsidence over the Upper Silesia Coal Basin identified on differential LIDAR (2012–2021) and InSAR (2015–2020) data

Przyłucka Maria, Perski Zbigniew, Kowalski Zbigniew

Geological Quarterly

|

2024

|

Vol. 68, No. 2

art. no. 17

EN

We provide a map of subsidence caused by underground mining in Upper Silesia, which hosts the largest coal basin in Poland. The map combines data obtained using two InSAR processing techniques and differential LIDAR data. Persistent Scatterer Interferometry and Differential SAR Interferometry techniques were applied on images from the Sentinel-1 satellite covering a six-year period from 2015 to 2020. As a result, 132 subsidence areas affected by deformation of >5 mm/year covering 430 km² were determined. Additionally, a differential LIDAR model covering the period 2012-2021 was analyzed, where 103 subsidence areas were identified, of a total area of 88 km² and where the largest recorded deformation value exceeded 10 m. Despite the large time difference between the two subsidence datasets, good correlation of the data regarding the location and shape of the troughs was observed. However, comparison of InSAR and LIDAR data showed a large underestimation by DInSAR of values of subsidence in the central parts of the basins. We show the potential of Sentinel-1 and LIDAR data to determine displacements taking place over large areas and over long periods, as a supplement to traditional measurement methods.

7

Lazio Region Paper Mills vs. Upper Silesia Brownfields: Industrial heritage as a subject of research, projects and international exchange of experience

Żmudzińska-Nowak Magdalena, Pelliccio Assunta

Architectus

|

2024

|

Nr 4 (80)

65--73

EN

The subject of the research is the sites of former paper mills in the Liri river valley in the Lazio region, which represent a valuable cultural heritage in need of preservation and design intervention, as well as activation involving the authorities, institutions and local communities. The main objective of the inter-university international collaboration, which started back in 2014, is research and didactic design activities based on the exchange of experiences and good practices that we have developed in the Upper Silesia region when revitalising post-industrial sites. The method combines research and design/conceptual work (research by design). The proposed conceptual designs play the role of hypotheses, which are verified at each stage through consultations and discussions with partners, including experts, decision-makers, facility managers and owners and the local resident community. The results of the project, in the form of more than 300 design concepts produced over 10 years with the participation of students from both universities, formed the basis for a public debate on the industrial heritage of the Lazio region. The projects showed that despite the conditions common to post-industrial sites, specific conditions play a key role in the revitalisation process, constituting the distinctiveness of individual examples and their contexts. It is precisely this specificity that is crucial for the proper guidance of the site adaptation process and the success of these activities.

PL

Przedmiotem badań są obiekty dawnych papierni w dolinie rzeki Liri, w regionie Lacjum, stanowiące cenne dziedzictwo kulturowe wymagające interwencji konserwatorskiej i projektowej, a także aktywizacji przy wsparciu władz lokalnych i instytucji społecznych. Głównym celem międzyuczelnianej współpracy międzynarodowej, rozpoczętej już w 2014 r., są działania badawcze i dydaktyczno-projektowe oparte na wymianie doświadczeń i dobrych praktyk, które wypracowaliśmy w regionie Górnego Śląska w zakresie rewitalizacji obiektów poprzemysłowych. Zastosowana metoda oparta jest na łączeniu badań z pracą projektową – koncepcyjną (research by design). Przygotowywane projekty koncepcyjne spełniają funkcję hipotez, które są weryfikowane na każdym etapie pracy przez konsultacje i dyskusje z partnerami – ekspertami, decydentami, zarządcami i właścicielami obiektów, a także lokalną społecznością mieszkańców. Rezultaty projektu w postaci ponad 300 koncepcji projektowych wykonanych w ciągu 10 lat z udziałem studentów z obu uczelni stały się podstawą do debaty publicznej na temat dziedzictwa przemysłowego regionu Lacjum. W ramach projektów wykazano, że mimo występowania uwarunkowań wspólnych dla obiektów poprzemysłowych kluczową rolę w procesie rewitalizacji odgrywają uwarunkowania szczegółowe stanowiące o specyfice i odmienności poszczególnych przykładów i ich kontekstów. Właśnie ta specyfika jest kluczowa dla właściwego poprowadzenia procesu adaptacji obiektu i sukcesu działań.

8

Comparison of palaeomagnetic data from three Late Caledonian magmatic intrusions piercing the Upper Silesian and Małopolska tectonic blocks (S Poland), and its palaeotectonic significance

Nawrocki Jerzy, Habryn Ryszard

Acta Geologica Polonica

|

2024

|

Vol. 74, no. 4

art. no. e28

EN

The dioritic part of the latest Silurian intrusion drilled in the Sosnowiec IG-1 borehole and the diabase from the newly drilled Chrząstowice PIG1 borehole, both in the Upper Silesia Tectonic Block, were palaeomagnetically studied. The palaeoinclinations of the same polarity primary component “A” are similar in the studied intrusions. They correspond well with the latest Silurian/earliest Devonian palaeoinclination obtained from the Bardo diabase (Holy Cross Mts.), and with those calculated from the Apparent Polar Wander Path for palaeocontinent Baltica. All compared intrusions represent the late Caledonian magmatic event that can be linked with the back-arc extension in the marginal part of the Old Red Continent. The angle between declinations of the latest Silurian/earliest Devonian normal polarity component “A” and the latest Carboniferous/earliest Permian secondary reversed polarity component “B”, both isolated from the Chrząstowice diabase, indicate the lack of palaeomagnetically detectable clockwise tectonic rotations of the Upper Silesia Tectonic Block with respect to stable Europe at least after the Silurian. However, a slight (up to a dozen or so degrees) anti-clockwise rotation of local sense cannot be excluded after the earliest Permian. The distribution of magnetic fabric points to the sill form of both studied intrusions.

9

The market square in Katowice – a place which no longer exists – an evolution of the spatial structure

Ptasińska-Gucik Karolina

Technical Transactions

|

2023

|

Vol. 120, iss. 1

art. no. e2023006

EN

This study attempts to explain why the space in the centre of Katowice is formally called “The Market Square” even though the square itself no longer exists. Some archival documents and existing studies are analysed. The evolution of the market square in Katowice is presented against the background of historical and economic transformations, putting an emphasis on depicting valuable and interesting architecture that was irretrievably lost and replaced with entirely new urban fabric. Moreover, the article aims to show that the region of Upper Silesia does not only constitute industrial plants but also, created by the mixture of cultures and nationalities, other types of architecture, that was irretrievably lost. It was found out that the market is not actually the main square.

10

Elektroenergetyka Górnośląska w latach międzywojennych (1922/1923-1939)

Kołakowski Tomasz E.

Śląskie Wiadomości Elektryczne

|

2023

|

Nr 1 (145)

26--28

PL

W artykule przedstawiono dzieje elektroenergetyki śląskiej w okresie międzywojennym. Opisano zmiany jakie zaszły po przyłączeniu części ziem Górnego Śląska do odradzającego się Państwa Polskiego. Zwrócono uwagę na ogromny wpływ, jaki miał podział Górnego Śląska na część polską i niemiecką, na sytuację prawną, organizacyjną i ekonomiczną działających elektrowni.

11

Wpływ mediów społecznościowych na powstanie instaspotów oraz poszukiwanie ich związków z tradycyjnymi przestrzeniami ekspozycyjnymi na przykładzie wybranych lokalizacji na Górnym Śląsku

Komar Beata, Lenarcik-Hilmer Michalina

Builder

|

2023

|

R.27, nr 5

44--49

PL

Zjawisko poszukiwania miejsc do wykonywania zdjęć w celu umieszczenia ich w mediach społecznościowych przyczyniło się do powstania pojęcia instaspotu. Celem badań jest znalezienie związków między instaspotami a przestrzeniami ekspozycyjnymi występującymi w instytucjach kultury prowadzących działalność wystawienniczą. Metodyka badań opiera się na studiach literaturowych, kwerendzie internetu oraz wizjach lokalnych w wybranych instaspotach, co pozwoliło na określenie różnic i podobieństw między instaspotami a tradycyjnymi przestrzeniami wystawienniczymi. Na podstawie trzech studiów przypadków można zauważyć, że pełnią podobne funkcje: komercyjną, integracyjną i rozrywkową, a funkcjonowanie obydwu z nich sprzyja powstawaniu relacji i więzi społecznych. Główna różnica między nimi polega na wartościach, jakie promują.

EN

The phenomenon of searching for places to take photos in order to place them on social media contributed to the creation of the concept of Insta Spot. The aim of the research is to find connections between Insta Spots and exhibition spaces in cultural institutions conducting exhibition activities. The research methodology is based on literature studies, an Internet query and local visions in selected Insta Spots, which allowed to determine the differences and similarities between Insta Spots and traditional exhibition spaces. Based on three case studies, it can be seen that they perform similar functions: commercial, integration and entertainment, and the functioning of both of them is conducive to the formation of relationships and social ties. The main difference between them lies in the values they promote.

12

The role of a brick detail in architecture on the example of contemporary architectural trends in Upper Silesia

Juroszek Justyna

Architectus

|

2023

|

Nr 2 (74)

29--39

EN

An image of the changing trends in the design of ceramic architectural details in Upper Silesia in recent years is the subject of the study. At the research stage, a source query, analysis of completed architectural objects, field inspection and photographic documentation were used. On the basis of a broader recognition of the subject, two examples were selected from the sacral buildings, residential buildings and public utility buildings. Assessment of the architectural environment, representativeness of the building, high architectural value, and cultural recognition were the selection criteria. Showing that the contemporary architecture of Upper Silesia allows operating with chiaroscuro, which gives the composition a “third dimension” – uniqueness and specific expression is the goal that the author achieves. It is not reaching for historical patterns, but creating new, geometric, spatial forms, setting new composition rules, using chiaroscuro, painterly and sculptural features of this timeless material. The human scale of the module means that bricks can be used to design almost any architectural object: a residential building, as well as a sacral or public utility building. Contemporary brick is no longer used only to create structural elements – it is part of the image composition, relief and sculpting of each façade.

PL

Tematem pracy jest obraz zmieniających się w ostatnich latach trendów w projektowaniu ceramicznego detalu architektonicznego na terenie Górnego Śląska. Na etapie badań posłużono się kwerendą źródłową, analizą zrealizowanych obiektów architektonicznych, wizją terenową oraz dokumentacją fotograficzną. Na podstawie szerszego rozpoznania tematu wytypowano po dwa przykłady spośród obiektów sakralnych, budynków mieszkalnych oraz obiektów użyteczności publicznej. Jako kryteria wyboru posłużyły ocena środowiska architektonicznego, reprezentacyjność obiektu, wysoka wartość architektoniczna, rozpoznawalność kulturowa. Celem autorki było wykazanie, że współczesna architektura Górnego Śląska pozwala operować światłocieniem, który nadaje kompozycji „trzeci wymiar” – wyjątkowość i specyficzny wyraz. Nie jest to sięganie do wzorców historycznych, lecz tworzenie nowych, geometrycznych, przestrzennych form, ustalanie nowych zasad kompozycyjnych, operowanie światłocieniem, malarskością i rzeźbiarskością tego ponadczasowego materiału. Ludzka skala modułu sprawia, iż cegły można użyć do projektowania niemal każdego obiektu architektonicznego – zarówno budynku mieszkalnego, jak i sakralnego lub użyteczności publicznej. Współczesna cegła nie służy już tylko i wyłącznie do tworzenia elementów konstrukcyjnych – jest częścią kompozycji obrazu, reliefu i rozrzeźbienia każdej elewacji.

13

Fossil floral assemblage from the Upper Triassic Grabowa Formation (Upper Silesia, southern Poland)165–193165–193

Wawrzyniak Zuzanna, Filipiak Paweł

Annales Societatis Geologorum Poloniae

|

2023

|

Vol. 93, No. 2

165--193

EN

Upper Triassic fossil plants are well documented from the Keuper of Europe. Carnian and Rhaetian floras are rich in a variety of plant taxa, whereas in comparison, the Norian is limited to a few localities with poorly preserved fossil plant communities showing low diversification. The Norian Grabowa Formation in Zawiercie-Marciszów, Upper Silesia, southern Poland, contains fossils of arborescent gymnosperms, including petrified conifer trunks. In this study, we present a fossil plant assemblage, containing fragmented plant parts in multiple forms of preservation, i.e., permineralised trunks and rooting structures, stems compressions, dispersed cuticles, and megaspores. Analysis of the macromorphological characters proved the presence of gymnosperms, including the ar-borescent conifer Agathoxylon cf. keuperianum, known already from this locality from fragments of charcoalified wood. Sphenophytes are represented by disarticulated stems of Equisetites sp., and Neocalamites sp. The variation in plant fossils indicates the possibility of higher plant diversity. Analysis of cuticles, macerated from different plant-bearing lithologies, revealed a variety of conifer foliage, expressed as five cuticulae dispersae morphotypes (needle-leaf Elatocladus-type and scale-leaf Pagio- Brachyphyllum-like). Plant fossils at Zawiercie-Marciszów are preserved in calcareous mudstones and micritic limestone concretions, developed in a fluvial environment. The presence of sphenophyte stems (Equisetites and Neocalamites) indicates that local conditions were more humid and suitable for spore-producing plants, appearing in the mid-Norian tectonic-pluvial episode, recorded in the Grabowa Fm.

14

Zawartość azotanów(III) i azotanów(V) w wodzie kranowej na terenie Górnego Śląska oraz ich potencjalny wpływ na zdrowie konsumentów

Pecyna-Utylska Paulina, Kernert Joanna, Michalski Rajmund

Laboratorium - Przegląd Ogólnopolski

|

2022

|

nr 3

24--32

PL

Azotany(III) i azotany(V) są typowymi zanieczyszczeniami wody pitnej, które mają negatywny wpływ na zdrowie ludzi. W pracy oceniono poziom azotanów(III) i azotanów(V) w 29 wodach kranowych i jednej studni wiejskiej na terenie Górnego Śląska. Uzyskane wyniki posłużyły do oceny ryzyka zdrowotnego dla miejscowej ludności. Punkty poboru próbek zostały wybrane tak, aby pomóc w identyfikacji źródła w przypadku wystąpienia podwyższonego poziomu azotanów(III) lub azotanów(V). Dawka azotanów pobranych w wyniku spożycia wody pitnej była wyższa dla dzieci i niemowląt niż dla dorosłych. Iloraz zagrożenia dla kobiet, mężczyzn, dzieci i niemowląt był mniejszy od 1.

EN

Nitrates and nitrites are typical and important contaminants of drinking water that negatively affect people’s health. The paper evaluates the levels of nitrates and nitrites in 29 tap waters and one village well in Upper Silesia. The results were used for health risk assessment for the local communities. The sampling points were chosen so that to help identify the source when an elevated level of nitrites and nitrates is observed. The calculated Chronic Daily Intake values were higher for children and infants than for adults. The Hazard Quotient values for women, men, children and infants were below 1.

15

Wielorodzinne budynki mieszkalne w osiedlach robotniczych Górnego Śląska - przykładowa diagnostyka termiczno-wilgotnościowa

Krause-Świerczyńska Magdalena

Builder

|

2022

|

R.26, nr 12

44--47

PL

W artykule przedstawiono wybrane problemy diagnostyki termiczno-wilgotnościowej fasad wielorodzinnych budynków mieszkalnych - familoków. Dla kilku przykładowo wybranych budynków dokonano oceny stanu ochrony cieplnej, wykorzystując pomiary termowizyjne oraz pomiary zawilgocenia ścian zewnętrznych. Badania takie są bardzo pomocne przy podejmowaniu działań remontowych w tym ograniczających zużycie ciepła, a ich analiza powinna być wskazówką dla odpowiednich rozwiązań projektowych z uwzględnieniem prowadzenia prac konserwatorskich.

EN

The article presents selected problems of thermal and humidity diagnostics of facades of multi-family residential buildings - family houses. For a few examples of selected buildings, an assessment of the state of thermal protection was carried out using thermovision measurements and measurements of moisture in external walls. Such tests are very helpful in undertaking renovation activities, including those limiting heat consumption, and their analysis should be a guide for appropriate design solutions, including conservation works.

16

Dziedzictwo architektury Górnego Śląska II połowy XX wieku - problemy konserwatorskie i perspektywy badawcze

Żmudzińska-Nowak Magdalena

Builder

|

2022

|

R.26, nr 6

34--36

PL

Artykuł porusza tematykę dziedzictwa architektury Górnego Śląska II połowy XX wieku jako problemu badawczego i konserwatorskiego. Celem publikacji jest charakterystyka architektury Górnego Śląska tego okresu w szerszym kontekście rozwoju architektury w Polsce oraz wydobycie głównych problemów związanych z jej ochroną. Tekst składa się z dwóch części. W części pierwszej przedstawiono ogólną charakterystykę okresu II połowy XX wieku w rozwoju architektury w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem Górnego Śląska. Omówiono także wybrane zagadnienia ochrony architektury powojennej oraz problemy z nią związane, w tym: brak całościowej wiedzy na temat zasobów architektonicznych tego okresu, trudności związane z ich waloryzacją czy niska świadomość społeczna w zakresie ich wartości. Część druga zawiera omówienie przykładów działań podejmowanych przez autorkę w ramach współpracy pomiędzy Wydziałem Architektury Politechniki Śląskiej a Instytutem Dokumentacji Architektury Biblioteki Śląskiej. Wspólne działania mają na celu dokumentację i ochronę dziedzictwa (materialnego i niematerialnego) Górnego Śląska w zakresie architektury oraz urbanistyki. Wypracowana metodyka interdyscyplinarnych działań, realizowana z sukcesem od blisko dziesięciu lat, może stać się uniwersalnym modelem postępowania w tym zakresie.

EN

The article deals with the subject of the architectural heritage of Upper Silesia of the second half of the 20th century in terms research and conservation problem. The aim of the publication is to characterize the architecture of Upper Silesia of that period within the broader context of Polish architecture development, and to highlight the main problems related to its protection. The text consists of two parts. The first part presents a general description of the period of the second half of the 20th century in the development of architecture in Poland, particularly emphasizing the Upper Silesian facilities. Selected issues of the protection of post-war architecture and related problems were also discussed, including: the lack of comprehensive knowledge about the architecture of this period, difficulties related to its valorization and low social awareness of its values. The second part contains a discussion of examples of activities undertaken by the author within the cooperation between the Faculty of Architecture of the Silesian University of Technology and the Institute of Architecture Documentation of the Silesian Library in Katowice. Joint activities are focused on documentation and protection of the heritage (tangible and intangible) of Upper Silesia in the field of architecture and town planning. The methodology of interdisciplinary activities, successfully implemented for nearly ten years, may become a universal model for this field development.

17

Budynki plombowe w zabudowie śródmiejskiej jako element rewitalizacji miast górnośląskich. Część 1

Grzybowski Andrzej

Builder

|

2022

|

R.26, nr 1

16--20

PL

Na przykładach sześciu własnych projektów budynków plombowych i dwóch prac dyplomowych wykonanych pod kierunkiem autora pokazano występujące w analizowanych projektach rozwiązania funkcjonalne, przestrzenne oraz konstrukcyjne charakterystyczne dla tego typu zabudowy. Projekty te powstały w latach 1986-2014 jako element trwającego procesu rewitalizacji miast regionu. Zaznaczono wielofunkcyjny charakter prezentowanych budynków. Podkreślono specyficzne cechy tego typu obiektów. Wynikają one z lokalizacji na niewielkich działkach, konieczności uwzględnienia zaleceń konserwatorskich, a także konieczności indywidualnego projektowania konstrukcji budynków celem dostosowania do sąsiadującej zabudowy. Celem artykułu jest określenie swoistych cech kształtowania budynków plombowych oraz znaczenia urbanistycznych i konserwatorskich uwarunkowań ich projektowania w śródmiejskiej strukturze miast na Górnym Śląsku.

EN

Examples of six own designs of infill buildings and two diploma theses prepared under the supervision of the author, show the functional, spatial and structural solutions found in the analyzed designs, characteristic for this type of development. These projects were created in the years 1986-2014 as part of the ongoing process of revitalizing the cities in the region. The multifunctional character of the presented buildings is marked. The specific features of this type of objects are emphasized. They result from the location on small plots of land, the need to take into account conservation recommendations and the need for individual designed building structures to be adapted to the neighboring buildings. The aim of the article is to define the specific features of the formation of infill buildings and the significance of urban planning and conservation conditions for their design in the downtown structure of cities in Upper Silesia.

18

Budynki plombowe w zabudowie śródmiejskiej jako element rewitalizacji miast górnośląskich. Część 2.

Grzybowski Andrzej

Builder

|

2022

|

R.26, nr 2

30--34

PL

Na przykładach sześciu własnych projektów budynków plombowych i dwóch prac dyplomowych wykonanych pod kierunkiem autora pokazano występujące w analizowanych projektach rozwiązania funkcjonalne, przestrzenne oraz konstrukcyjne charakterystyczne dla tego typu zabudowy. Projekty te powstały w latach 1986-2014 jako element trwającego procesu rewitalizacji miast regionu. Zaznaczono wielofunkcyjny charakter prezentowanych budynków. Podkreślono specyficzne cechy tego typu obiektów. Wynikają one z lokalizacji na niewielkich działkach, konieczności uwzględnienia zaleceń konserwatorskich, a także konieczności indywidualnego projektowania konstrukcji budynków w celu dostosowania do sąsiadującej zabudowy. Celem artykułu jest określenie swoistych cech kształtowania budynków plombowych oraz znaczenia urbanistycznych i konserwatorskich uwarunkowań ich projektowania w śródmiejskiej strukturze miast na Górnym Śląsku.

EN

Examples of six own designs of infill buildings and two diploma theses prepared under the supervision of the author, show the functional, spatial and structural solutions found in the analyzed designs, characteristic for this type of development. These projects were created in the years 1986-2014 as part of the ongoing process of revitalizing the cities in the region. The multifunctional character of the presented buildings is marked. The specific features of this type of objects are emphasized. They result from the location on small plots of land, the need to take into account conservation recommendations and the need for individual designed building structures to be adapted to the neighboring buildings. The aim of the article is to define the specific features of the formation of infill buildings and the significance of urban planning and conservation conditions for their design in the downtown structure of cities in Upper Silesia.

19

Chemical characterization of bulk depositions in two cities of Upper Silesia (Zabrze, Bytom), Poland : case study

Michalski Rajmund, Pecyna-Utylska Paulina

Archives of Environmental Protection

|

2022

|

Vol. 48, no. 2

106--116

EN

The chemical composition of bulk deposition is an important aspect of assessing ambient air pollution. It contributes significantly to the removal of pollutants from the atmosphere and their transfer to other ecosystems. Thus, it is a reliable determinant of environmental chemistry. Therefore, bulk deposition can be considered useful for tracking the migration path of substances from different sources. The aim of the study carried out at five measurement points in Zabrze and Bytom was to assess the content of selected physico-chemical parameters in bulk deposition. Samples were collected continuously from November 2019 to November 2020. In the collected samples the following were determined: COD, pH, conductivity, dissolved organic carbon, inorganic carbon and total carbon; inorganic anions (Cl-, SO42-, NO3-, NO2-, Br-, PO43-) and cations (Li+, Mg2+, Ca2+, Na+, K+, NH4+), metals and metalloids (Mn, Ni, Co, Cu, Zn, As, Cd, Pb, Cr, and Fe), and carboxylic acids (formic, acetic, oxalic). The obtained test results were statistically processed using Excel, and the normality of data distribution was verified by Shapiro-Wilk test. The results show that pollutants transported in the atmosphere and introduced with precipitation in the Zabrze and Bytom areas are a significant source of area pollution of the region.

20

Trzecie powstanie śląskie z Golonką. Wpływ kroju pisma na odbiór przekazu na przykładzie identyfikacji wizualnej obchodów 100. rocznicy trzeciego powstania śląskiego

Łubocki Jakub Maciej

Acta Poligraphica

|

2022

|

Vol. 18

1--28

PL

Po zagwarantowanym traktatem wersalskim plebiscycie mającym ustalić przebieg granicy polsko-niemieckiej na Górnym Śląsku, w 1921 roku wybuchło trzecie powstanie śląskie. 100 lat później Polska obchodziła uroczystą rocznicę tych wydarzeń. Wychodząc z założenia, że użyty w projekcie graficznym krój pisma nie tylko łączy w sobie dualizm elementu znaczącego i znaczonego, z których składają się słowa, lecz sam w sobie może być także nośnikiem autonomicznych znaczeń, w oparciu o pojęcia typografii kongenialnej, wernakularnej, transparentnej i znaczącej, podjęto próbę oceny identyfikacji wizualnej materiałów towarzyszących uroczystościom obchodów 100. rocznicy wybuchu trzeciego powstania śląskiego. Zaproponowano trzy alternatywne drogi tworzenia takiej identyfikacji (1. świadomie nawiązująca do przeszłości, 2. świadomie zrywająca z przeszłością, 3. Bazująca na współczesnych trendach graficznych, odwołująca się jednak do pewnych reminiscencji) i podkreślono, że zbiory muzealne i biblioteczne są nieocenionym źródłem do opracowania wyważonej i świadomej koncepcji projektu graficznego.Po zagwarantowanym traktatem wersalskim plebiscycie mającym ustalić przebieg granicy polsko-niemieckiej na Górnym Śląsku, w 1921 roku wybuchło trzecie powstanie śląskie. 100 lat później Polska obchodziła uroczystą rocznicę tych wydarzeń. Wychodząc z założenia, że użyty w projekcie graficznym krój pisma nie tylko łączy w sobie dualizm elementu znaczącego i znaczonego, z których składają się słowa, lecz sam w sobie może być także nośnikiem autonomicznych znaczeń, w oparciu o pojęcia typografii kongenialnej, wernakularnej, transparentnej i znaczącej, podjęto próbę oceny identyfikacji wizualnej materiałów towarzyszących uroczystościom obchodów 100. rocznicy wybuchu trzeciego powstania śląskiego. Zaproponowano trzy alternatywne drogi tworzenia takiej identyfikacji (1. świadomie nawiązująca do przeszłości, 2. świadomie zrywająca z przeszłością, 3. Bazująca na współczesnych trendach graficznych, odwołująca się jednak do pewnych reminiscencji) i podkreślono, że zbiory muzealne i biblioteczne są nieocenionym źródłem do opracowania wyważonej i świadomej koncepcji projektu graficznego.

EN

The Third Silesian Uprising broke out in 1921 after the plebiscite guaranteed by the Treaty of Versailles and regarding the Polish-German border in Upper Silesia. 100 years later, Poland celebrated the solemn anniversary of these events. Based on the concepts of congenial, vernacular, transparent and meaningful typography, an attempt was made to evaluate the visual identification of the materials accompanying the celebrations of the 100th anniversary of the outbreak of the Third Silesian Uprising, because – in the opinion of the article’s author – the typeface used in the graphic design (named Golonka) introduced too many redundant meanings, disturbing the message carried by the verbal and graphic elements. Three alternative ways of creating such identification have been proposed (1. consciously referring to the past; 2. consciously breaking with the past; 3. based on contemporary graphic trends, but referring to some reminiscences). It was also emphasized that museum and library collections are an invaluable source for developing a balanced and conscious concept for a graphic design.