Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Ochrona zabytków nieruchomych i zabytków archeologicznych w planie ogólnym

Matyla Marta, Nadalony Adam

Zeszyty Naukowe Politechniki Poznańskiej. Architektura, Urbanistyka, Architektura Wnętrz

|

2025

|

Z. 22

195--212

PL

24 września 2023 r. weszły w życie, za sprawą nowelizacji ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, istotne zmiany, które stanowią część szerokiej reformy systemu urbanistycznego w Polsce. Nowe przepisy o planowaniu i zagospodarowani przestrzennym miały na celu ujednolicenie i uproszczenie procedur związanych z przygotowywaniem miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz zwiększenie transparentności procesów decyzyjnych w zakresie planowania przestrzennego. Kluczowa zmiana powoduje, iż studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego tracą ważność na rzecz planów ogólnych oraz strategii rozwoju gmin, a swoboda wydawania decyzji o warunkach zabudowy zostaje mocno ograniczona w celu zaprzestania procesu rozlewania się zabudowy. Niemniej nowelizacja ta nurtuje i rodzi pytania o wpływ tych zmian, na jakość planowania przestrzennego, zrównoważony rozwój oraz ochronę wartości kulturowych i środowiska. Natomiast nowy akt planowania przestrzennego, jakim jest plan ogólny gminy, budzi obawy związane z rygorystycznym terminem jego uchwalenia związanym ściśle z Krajowym Planem Odbudowy. Czy nowe akty prawa miejscowego dostatecznie spełnią zadanie w zakresie tak ważnym jak ochrona zabytków? W dalszej części pracy przeprowadzona została analiza dotychczasowych, jak i nowych dokumentów planistycznych ze szczególnym podkreśleniem kwestii ochrony zabytków nieruchomych i zabytków archeologicznych.

EN

On 24 September 2023, significant changes that are part of a broad reform of the urban planning system in Poland came into force through amendments to the Act on Planning and Spatial Development. The new provisions on planning and spatial development were aimed at unifying and simplifying the procedures related to the preparation of local spatial development plans and increasing the transparency of spatial planning decision-making processes. The key change results in spatial development studies losing their validity in favour of general plans and municipal development strategies, and the freedom to issue decisions on development conditions being heavily restricted to stop the process of sprawl. Nevertheless, there are concerns and questions about the impact of these changes on the quality of spatial planning, sustainable development and the protection of cultural values and the environment. On the other hand, a new spatial planning act such as the municipal general plan raises concerns about the strict deadline for its enactment closely linked to the Polish National Recovery Plan. Will the new local acts do a sufficient job in an area as important as historic preservation? In the following section, an analysis of existing as well as new planning documents is carried out with particular emphasis on the protection of immovable and archaeological monuments.

2

Restauracja unikatowego zespołu pojazdów – autobusu Jelcz 080 wraz z przyczepą Jelcz P-080 z 1980 r.

Kołodziejczyk Krzysztof

Wiadomości Konserwatorskie

|

2025

|

Nr 81

121--138

PL

W 2021 r. zakończył się remont zabytkowego zespołu pojazdów z 1980 r., składającego się z autobusu socjalnego Jelcz 080 i dedykowanej mu przyczepy pasażerskiej Jelcz P-080. Przyczepa ta jest jedyną zachowaną, co czyni zestaw unikatowym. Celem artykułu jest omówienie historii zespołu oraz przebiegu jego remontu wraz z przedstawieniem głównych założeń. Odnowienie miało charakter kompleksowy, to znaczy polegało na rozebraniu obu pojazdów do szkieletu nadwozia, zregenerowaniu wszystkich podzespołów (niektóre wymieniono na nowe), remoncie konstrukcji (usunięciu ognisk korozji, zabezpieczeniu antykorozyjnym), a następnie odbudowie. Prace objęły także podwozia (ramę, osie wraz z zawieszeniem, instalację hamulcową). Autobus reprezentuje obecnie stan pierwotny i wygląda identycznie jak jeden z prototypów z 1980 r., który jeździł z przyczepą Jelcz P-080. W efekcie pozwoliło to na dokładne odtworzenie wyglądu tego historycznego zespołu.

EN

In 2021, the renovation of a historic vehicle set from 1980, consisting of a Jelcz 080 social bus and a dedicated Jelcz P-080 passenger trailer, was completed. This trailer is the only surviving one of its kind, which makes the set unique. The aim of the article is to discuss the history of the set and the course of its restoration, along with presenting its main assumptions. The renovation was comprehensive, i.e., it consisted of dismantling both vehicles to the body truss, regenerating all components (some were replaced with new ones), renovating the structure (removal of corroded fragments, anti-corrosion protection), and then rebuilding. The work also included the chassis (frame, axles with suspension, brake installation). The bus currently represents its original condition and looks identical to one of the prototypes from 1980, which drove with the Jelcz P-080 trailer. As a result, it allowed for an accurate recreation of the appearance of this historic set.

3

The fetish of ruin or revitalization of a monument?

Lasecki Jarosław W.

Przestrzeń i Forma

|

2025

|

nr 61

51--70

EN

Polish conservation doctrines use terms relating to ruin, most of which are undefined. Nineteenth-century conservation doctrines and the Venice Charter have long lost their relevance, and the restoration and reconstruction procedures of an architectural monument are still rare in Poland due to the fascination with 'permanent ruins'. Reconstruction as a response to the social demand for the care of monuments, refers to the possibility of contemporary use of a monument, and its value is not determined solely by the authenticity of the matter.

PL

W polskich doktrynach konserwatorskich używa się pojęć dotyczących ruiny z których większość jest niezdefiniowanych. Dziewiętnastowieczne doktryny konserwatorskie i Karta Wenecka dawno utraciły swą aktualność, a zabiegi restauracji i rekonstrukcji zabytku architektonicznego są w Polsce nadal rzadkością z powodu fascynacji „trwałą ruiną”. Rekonstrukcja jako odpowiedź na społeczne zapotrzebowanie opieki nad zabytkami dotyczy możliwości współczesnego używania zabytku, a o jego wartości nie decyduje jedynie autentyczność materii.

4

Preservation of sacred monuments listed in the register – a case study of the parish church of St. Tomas the Apostle in Runowo

Kasper-Solakiewicz Aleksandra

Przestrzeń i Forma

|

2025

|

nr 61

23--50

EN

In this paper, the author wishes to focus on the benefits of preservation over monuments of a sacred purpose. In the comprehensive analytical considerations, attention was focused mainly on the historic tissue with features similar to the parish church of St. Thomas the Apostle in Runowo, the subject of the detailed study. Consideration was given to the time of construction, architectural style, form of protection and location, which the author reduced to the West Pomerania. The author, based on a case study, described not only the history of the building, but also current efforts to preserve it.

PL

W niniejszym opracowaniu autor pragnie skupić się na korzyściach, wynikających z ochrony nad zabytkami o charakterze sakralnym. W kompleksowych analitycznych rozważaniach skoncentrowano uwagę głównie na tkance zabytkowej o cechach zbliżonych do kościoła parafialnego pw. św. Tomasza Apostoła w Runowie, stanowiącego przedmiot szczegółowego opracowania , tj. czas powstania, styl architektoniczny, forma ochrony oraz lokalizacja, którą autor ograniczył do województwa zachodniopomorskiego. Autor, opierając się na studium konkretnego przypadku, opisał nie tylko historię obiektu, ale również współczesne działania, których celem jest jego ochrona.

5

Monuments in the structure of the city, as exemplified by the works of Marian Konieczny

Bielański Tomasz

Przestrzeń i Forma

|

2025

|

nr 63

111--132

EN

Propaganda sculpture located in public space is a multi-level social problem. Due to its connotations with communist ideology, it is subject to the decommunization act, and on the other hand, it often has extraordinary artistic values, representative of a bygone era. Such an example of interesting monumental solutions is the work of Marian Konieczny. The work of this artist eludes unambiguous assessment. The greatest controversy is aroused by his propaganda monuments located in the space of cities. However, increasingly often one can also observe tendencies to reinterpret these objects and the need to preserve them as cultural heritage.

PL

Rzeźba propagandowa usytuowana w przestrzeni publicznej, stanowi wielopłaszczyznowy problem społeczny. Ze względu na swoje konotacje z komunistyczną ideologią podlega ustawie dekomunizacyjnej, a z drugiej strony niejednokrotnie posiada niezwykłe walory artystyczne, reprezentatywne dla minionej epoki. Takim przykładem ciekawych rozwiązań pomnikowych jest twórczość Mariana Koniecznego. Dorobek tego artysty wymyka się jednoznacznej ocenie. Największe kontrowersje wzbudzają jego pomniki propagandowe usytuowane w przestrzeni miast. Jednak coraz częściej zaobserwować można także tendencje do reinterpretacji tych obiektów i potrzebę zachowania ich jako dziedzictwa kultury.

6

Authenticity of architectural monuments. From a "honourable mummy" to a "post-monument"

Bukal Grzegorz

Ochrona Dziedzictwa Kulturowego

|

2025

|

Nr 24

173--184

EN

The paper presents the author's voice in the discussion on the authenticity of architectural monuments. It refers to the concept of authenticity, the problem of its relativization, tests the WHL ”authenticity test” for common monuments, and proposes the concept of ”post-monument” as an equivalent of post-truth.

PL

Tekst przedstawia głos autora w dyskusji na temat autentyzmu zabytków architektury. Odnosi się do pojęcia autentyzmu, problemu jego relatywizacji, testuje „test autentyzmu” WHL w odniesieniu do zwykłych zabytków oraz proponuje pojęcie postzabytku, jako odpowiednika postprawdy.

7

Wizerunek i osoba ks. Józefa Hermana Osińskiego w pamięci współczesnych

Pałac Bolesław, Szlachta Anna

Zeszyty Naukowe Wydziału Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej

|

2024

|

nr 77

223--228

PL

Artykuł dotyczy działań podjętych w ostatnich kilku latach w Rzeszowie w celu upamiętnienia ks. Osińskiego i jego wizerunku w mieście, z którym Osiński był związany. Omówiono sposoby prezentacji wizerunku tj. medal, pomnik, a także problemy, jakie wynikły podczas realizacji tych zadań.

EN

The article deals with the activities undertaken in the last few years in Rzeszow to commemorate Fr Osinski and his image in the city with which Osinski was associated. Ways of presenting the image, i.e. a medal or a monument, are discussed, as well as the problems that arose during the implementation of these tasks. Osinski made a name for himself as a researcher who collected materials for publication, was the initiator of modern didactics combining theory and practice, and was the designer who supervised the construction of a lightning conductor on the highest church tower in Poland. His work and activities had a significant impact on the development of science and technology in Poland in the 18th century. Fr Osinski. was the Patron of the Association of Polish Electrical Engineers in 2018 has been.

8

Próby ratowania zabytkowych świątyń przed zagładą w okresie PRL na przykładzie kościoła z Matczyna

Kumor-Mielnik Joanna

Wiadomości Konserwatorskie

|

2024

|

Nr 80

60--72

PL

Przedmiotem artykułu jest charakterystyka działań podejmowanych w warunkach PRL przez Kościół katolicki celem ratowania przed zniszczeniem zabytkowych kościołów pozbawionych przez władze komunistyczne funkcji sakralnych, a stanowiących ważny element dziedzictwa kulturowego. Próby ratowania przed upadkiem nieczynnych zabytkowych świątyń poprzez przywrócenie im w pierwszej kolejności charakteru miejsca kultu religijnego były podejmowane wielokrotnie przez biskupów diecezji lubelskiej, duszpasterzy oraz wiernych i niestrudzenie przez nich ponawiane, nierzadko przez kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt lat. Pokazuje to przykład kościoła z Matczyna – najstarszej, zabytkowej świątyni na Lubelszczyźnie, znajdującej się obecnie w Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie. Odzyskanie dla celów duszpasterskich zamkniętych zabytkowych obiektów sakralnych w większości przypadków oznaczało uratowanie ich przed całkowitym zniszczeniem i koniecznością rozbiórki.

EN

The aim of the article is to describe and evaluate the measures the Catholic Church took in the circumstances of the Polish People’s Republic to save historic churches from destruction, which were deprived by the communist authorities of their sacred function but formed an important element of cultural heritage. Attempts at preserving the defunct churches by restoring their original function as places of religious worship were made repeatedly by the bishops of the Lublin Diocese, pastoral workers and the faithful, some of whom untiringly continued their efforts for decades. This is illustrated by the church from Matczyn, which is the oldest historic church in the Lublin region, now preserved in the Lublin Village Open Air Museum. Reclaiming the no longer active but historic places of worship meant, in most cases, saving them from complete destruction and imminent demolition.

9

Nakaz przeprowadzenia robót budowlanych przy zabytku, który traci walory zabytkowe, a możliwość wykreślenia zabytku z rejestru

Główczewska Aleksandra, Brzezicki Tomasz

Wiadomości Konserwatorskie

|

2024

|

Nr 80

31--41

PL

Przedmiotem artykułu jest analiza wskazanych rozwiązań prawnych w kontekście art. 49 u.o.z. dla zabytku wpisanego do rejestru zabytków, który utracił wartości zabytkowe. Przepis art. 49 ust. 1 u.o.z. zawiera uregulowania odnoszące się wyłącznie do zabytków wpisanych do rejestru zabytków. Zgodnie z przepisem art. 49 ust. 1 u.o.z. wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję nakazującą osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego, przeprowadzenie, w terminie określonym w tej decyzji, prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. Autorzy dokonali analiz wybranych orzeczeń sądów administracyjnych związanych z ochroną zabytków i szeroko rozumianym procesem inwestycyjnym.

EN

This paper presents an analysis of the indicated legal solutions in the context of Article 49 of the Act on the Protection of Monuments for a monument listed in the register of monuments that has lost its historical value. Article 49(1) of the Act contains regulations that apply exclusively to monuments listed in the register of monuments. According to Article 49(1) of the Act, the provincial conservator of monuments may issue a decision requiring a natural person or organizational unit holding a legal title to use the monument listed in the register, arising from ownership, perpetual usufruct, permanent management, a limited property right, or an obligation relationship, to carry out, within the time specified in that decision, conservation works or construction work on the monument if such actions are necessary due to the risk of destruction or significant damage to the monument. The authors analyzed selected administrative court rulings related to the protection of monuments and the broadly understood investment process.

10

Dzieje i przemiany architektoniczno-urbanistyczne zespołu kościoła parafialnego św. Andrzeja Apostoła w Sieciechowicach

Gil-Mastalerczyk Joanna

Wiadomości Konserwatorskie

|

2024

|

Nr 78

124--140

PL

Artykuł stanowi przyczynek do dziejów kościoła i parafii św. Andrzeja Apostoła w Sieciechowicach od średniowiecza do dziś – z tytułu jubileuszu 400-lecia konsekracji kościoła parafialnego (1624). W świetle analizy źródłowej i znikomego stanu badań, a także braku wyjaśnionych kwestii dotyczących proweniencji kościoła, ma wprowadzić w szerszy obieg naukowy materialne i kulturowe dziedzictwo Sieciechowic. W celu bardziej syntetycznego ujęcia problematyki przeprowadzono badania in situ z wykorzystaniem analizy architektoniczno-urbanistycznej i funkcjonalno-przestrzennej oraz przedstawiono złożone i wieloaspektowe dzieje parafii i kościoła. W wyniku opisanych procesów i analiz historyczne założenie sakralne wciąż wyznacza porządek przestrzenny i znaczeniowy krajobrazu kulturowego miejscowości oraz współtworzy wyjątkową centralną przestrzeń, ogniskującą przejawy życia religijnego w lokalnym środowisku, zagrożonym procesem coraz szybszych współczesnych przemian.

EN

This paper is a contribution to the history of the church and parish of St. Andrew the Apostle in Sieciechowice, from the medieval period to the contemporary era. This research was conducted to commemorate the quadricentennial anniversary of the parish church’s consecration (1624). In light of the source analysis, the scant state of research, and the unresolved matters pertaining to the church’s origins, this paper seeks to introduce the material and cultural legacy of Sieciechowice into broader academic discourse. To encapsulate the issue more synthetically, in-situ research was conducted, utilizing architectural-urbanistic and functional-spatial analysis and presenting the intricate and multi-dimensional history of the parish and church. Due to the described processes and historical analysis, the historical religious establishment continues to dictate the spatial and semantic order of the local cultural landscape, contributing to the creation of a unique central space that concentrates on expressions of spiritual life within the local community.

11

Biegły w sprawach transgranicznych na przykładzie postępowań w zakresie odpowiedzialności kierownika budowy i inspektora nadzoru wobec inwestora w robotach budowlanych prowadzonych w obiekcie zabytkowym

Zalisko Marek

Wiadomości Konserwatorskie

|

2024

|

Nr 78

141--154

PL

Biegły może być powołany przez sąd z listy biegłych sądowych (stałych) lub spośród innych osób posiadających odpowiednie kwalifikacje w konkretnej sprawie. Nie ma przeszkód, by rzeczoznawca z listy prowadzonej przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego sporządził na zlecenie sądu powszechnego opinię jako biegły. Rzeczoznawca jest obowiązany do wydawania ocen i opinii na wniosek organów wymiaru sprawiedliwości, co wzmacnia jego pozycję w postępowaniu dowodowym prowadzonym przez sąd. Sąd sięga po dowód z opinii biegłego wówczas, gdy do rozstrzygnięcia sprawy wymagane są wiadomości specjalne. Dopuszczając dowód z opinii biegłego w sporach transgranicznych, sąd może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu do właściwego sądu innego państwa członkowskiego lub o przeprowadzenie dowodu w innym państwie członkowskim. W prawie Unii dopuszcza się, aby biegły jako przedstawiciel sądu wzywającego był obecny przy przeprowadzaniu dowodu przez sąd wezwany, a także aby dokonał bezpośredniego przeprowadzenia dowodu w innym państwie członkowskim.

EN

An expert witness may be appointed by the court from a list of (permanent) expert witnesses or from among persons with qualifications suitable for a given case. An expert from the list of the minister responsible for matters of culture and national heritage protection to draft a report as an expert witness. The expert is obligated to render assessments and reports upon the request of the justice system’s bodies, which enhances the expert’s position in evidentiary proceedings conducted by the court. The court motions for expert witness testimony as evidence when special information is required to make a decision. When admitting expert evidence in cross-border disputes, the court may request that the evidence be taken before the competent court of another Member State or that the evidence be taken in another Member State. European Union law allows an expert witness to, as a representative of the requesting court, attend to the taking of evidence by the requested court, and to directly take evidence in the form of expert witness testimony in another Member State.

12

Rewitalizacja wnętrz kasyna oficerskiego w Nowym Dworze Mazowieckim

Janicka-Świerguła Katarzyna

Builder

|

2024

|

R.28, nr 6

48--54

PL

Rewitalizacja dziedzictwa architektonicznego stanowi ważny obszar działań mających na celu przywrócenie życia historycznym strukturom oraz zachowanie ich wartości kulturowych. W tym kontekście niedawno zakończone prace konserwatorskie w kasynie oficerskim w Nowym Dworze Mazowieckim nadały mu istotną rangę na terenie kompleksu Twierdzy Modlin. W artykule przeanalizowano proces rewitalizacji wnętrz kasyna, ukierunkowany na przywrócenie dawnej świetności tego zabytkowego miejsca. Prześledzono zmiany przeprowadzone w strukturze obiektu, ich historyczny kontekst oraz wpływ procesu rewitalizacji na odbiór społeczny i funkcjonalność. Artykuł stanowi studium przypadku i dąży do wniesienia wkładu w zrozumienie oraz dokumentację procesu ochrony i odnowy architektonicznej kasyna oficerskiego, a także podkreślenia jego wartości kulturowej.

EN

Revitalization of architectural heritage is an important area of activities aimed at restoring life to historical structures and preserving their cultural values. In this context, recently completed conservation works at the Officer's Casino in Nowy Dwór Mazowiecki have given it an important position in the Modlin Fortress complex. The article analyzes the process of revitalizing the interior of the casino, aimed at restoring the former glory of this historic place. The changes made to the structure of the facility, their historical context and the impact of the revitalization process on social perception and functionality were examined. The article is a case study and seeks to contribute to the understanding and documentation of the process of protection and architectural restoration of the Officers' Casino, as well as to highlight its cultural value.

13

Rewitalizacja terenów pokopalnianych w Zagłębiu Dąbrowskim. Studium przemian

Dylong Karolina

Builder

|

2024

|

R.28, nr 10

2--5

PL

Analiza rewitalizacji terenów poprzemysłowych w Zagłębiu Dąbrowskim obejmowała trzy lokalizacje: kopalnię „Saturn”, „Maczki-Bór” i „Grodziec”. Badanie skoncentrowało się na zmianach krajobrazowych oraz ocenach działań rewitalizacyjnych i rekultywacyjnych. Kopalnia „Saturn”, zamknięta w 1997 roku, została przekształcona w przestrzeń kulturalną i turystyczną, co poprawiło sytuację społeczno-ekonomiczną regionu. Kopalnia „Maczki-Bór” skoncentrowała się na rekultywacji terenów i ich przekształceniu w przestrzeń przemysłowo-usługową, co pozytywnie wpłynęło na lokalną gospodarkę. Natomiast kopalnia „Grodziec” pozostaje zaniedbana, z brakiem działań rewitalizacyjnych, co prowadzi do dalszej degradacji i problemów estetycznych oraz bezpieczeństwa. Wnioski wskazują, że skuteczna rewitalizacja wymaga odpowiedniego zarządzania, inwestycji oraz zaangażowania lokalnych społeczności. Przekształcenie terenów poprzemysłowych w atrakcyjne przestrzenie publiczne wspiera rozwój regionalny, poprawia jakość życia mieszkańców i wpływa pozytywnie na lokalną gospodarkę.

EN

Revitalization of post-mining areas in the Dąbrowa Basin: A study of transformations. The analysis of the revitalization of post-industrial sites in the Dąbrowa Basin focused on the Saturn mine, Maczki-Bór, and Grodziec. The 'Saturn' mine has been transformed into a cultural and tourist space, improving the region's socio-economic situation. The 'Maczki-Bór' mine's land reclamation and conversion into an industrial and service space have positively impacted the local economy. In contrast, the neglected 'Grodziec' mine has led to further degradation and safety problems due to the lack of revitalization activities. Successful revitalization requires appropriate management, investment, and involvement of local communities. Transforming brownfield sites into attractive public spaces supports regional development, improves the inhabitants' quality of life, and positively impacts the local economy.

14

Utrwalenie elementów tożsamości lokalnej. Zabytkowy obiekt Elektrowni Falenickiej w Warszawie

Wośko-Czeranowska Agnieszka

Zeszyty Naukowe Politechniki Poznańskiej. Architektura, Urbanistyka, Architektura Wnętrz

|

2023

|

Z. 12

219--236

PL

W miastach, wsiach i na osiedlach (współcześnie wchodzących w skład Pasma Otwockiego), które powstawać zaczęły na południe od Warszawy pod koniec XIX w., tożsamość lokalną budowały i nadal konstytuują różnorodne elementy: przyrodnicze, przestrzenne, funkcjonalne oraz architektoniczne. Celem artykułu jest przybliżenie jednej z lokalnych dominant, integrującej pierwiastki techniki i architektury - zabytkowego obiektu dawnej elektrowni gminy Falenica Letnisko. Losy Elektrowni Falenickiej były nieodłącznie splecione z historią miasteczka, a potem osiedla. Obiekt ten nie pełni dziś pierwotnej funkcji i nieużytkowany niszczeje. Budynek stanowi dominantę przestrzenną, ma oryginalną bryłę oraz interesujący detal architektoniczny. Od momentu powstania do dziś, jest jednym z istotnych elementów budujących tożsamość lokalną wśród społeczności Falenicy.

EN

In the towns and villages that began to emerge south of Warsaw at the end of the 19th century (now part of the Otwock Range), local identity was built and still is built by various elements: natural, spatial, functional and architectural. The article aims to focus on one of the local dominants integrating the elements of technology and architecture - the historic building of the former Power Station in the Letnisko Falenica commune from 1929, which currently does not fulfil its original technical function and is decaying when not used. The fate of the Power Station was related to the village's history, and then the estate. The building was and is a spatial dominant and has an interesting shape and architectural detail, and from the time of its inception to the present day, it is one of the elements that build local identity among the Falenica community.

15

Cele i metody rewitalizacji średniowiecznych fortyfikacji Gdańska na przykładzie Baszty Latarnianej

Łapińska Agata

Zeszyty Naukowe Politechniki Poznańskiej. Architektura, Urbanistyka, Architektura Wnętrz

|

2023

|

Z. 12

141--151

PL

Celem badań skoncentrowanych wokół Baszty Latarnianej w Gdańsku jest przede wszystkim zwrócenie uwagi na zapomniane zabytki oraz ich problematykę. Z analiz przeprowadzonych na podstawie materiałów z Narodowego Instytutu Dziedzictwa oraz literatury przedmiotu wynika, że obiekt pomimo szeregu zaniedbań, ma wysoką wartość. Całość badań doprowadziła do rozważań na temat wprowadzenia życia do zabytkowej architektury, w taki sposób, aby jej nowa funkcja była korzystna w skali miasta, współgrała z otoczeniem i tkanką historyczną obiektu. Pojawia się pytanie: adaptacja czy rekonstrukcja? W poszukiwaniu rozwiązania dla Baszty Latarnianej, najważniejszy staje się kontekst i analiza całego obszaru, tak aby obiekt przywrócić do użytku.

EN

The aim of the research on the Lighthouse Tower in Gdańsk is, to draw attention to the forgotten monuments and their problems. The analyzes carried out on the basis of materials from the NID and the literature show that the facility, despite a number of negligence, has a high value. Additionally, the original street grid and the foreground are visible. The whole research led to considerations on introducing life to historic architecture in such a way that the function would be beneficial in the scale of the city, harmonized with the surroundings and the historical tissue of the building. Therefore, adaptation or reconstruction? In the search for a solution for the Lantern Tower, the most important thing is the context and analysis of the entire area, so that the object comes back to life.

16

Przekształcenia przestrzeni dachowej warszawskich kamienic, w ujęciu opłacalności ekonomicznej i problematyki ochrony zabytkowego krajobrazu kulturowego

Kozarzewska Alicja, Sojka Aleksander

Środowisko Mieszkaniowe

|

2023

|

nr 45

60--71

PL

Wraz ze wzrostem liczby inwestycji przestrzeń w mieście staje się dobrem coraz mniej dostępnym, deficytowym. Obszary historyczne są często najbardziej nasyconą tkanką miejską, w której brak przestrzeni na nową zabudowę. Dodatkowa kubatura mieszkaniowa możliwa jest do pozyskania najczęściej jako nadbudowa obiektów istniejących. Wznoszenie nowych budynków w tych cennych kulturowo obszarach może doprowadzić do rabunkowej eksploatacji miasta i jego dewastacji. Artykuł odpowiada na pytanie, jak kształtowane są współczesne nadbudowy, przebudowy i adaptacje przestrzeni dachowych na cele użytkowe. W artykule omówiono zróżnicowane sposoby kształtowania dachów oraz główne uwarunkowania konserwatorskie i cechy przestrzenne ograniczające swobodę inwestycyjną. Artykuł wzbogacono o określenie, jaki wpływ na wartość nieruchomości położonych na ostatniej kondygnacji ma układ architektoniczny poddasza.

EN

As the number of construction projects increases, space in the city is becoming more and more scarce and a commodity in short supply. Historic areas are often the most saturated urban fabric, where there is no space for new development. Additional housing volume can usually be obtained as superstructures of existing buildings. Due to erection of new buildings in the areas valuable in terms of culture, a city may be plundered and devastated. The article answers the question of how contemporary superstructures, conversions and adaptations of roof spaces are made for utility purposes. Various ways to shape roofs, as well as the main conditions of heritage conservation and spatial features that limit the freedom of development are discussed in the article. The article is supplemented with a specification of how the attic architectural layout influences the value of properties located on the top floor.

17

Historical system of public green areas - untapped potential of towns - on the example of Ciechocinek

Balik Katarzyna, Lisowska Magdalena

Ochrona Dziedzictwa Kulturowego

|

2023

|

Nr 15

81--106

EN

Historic green spaces in towns cities, especially those that build up a system of public areas, play an extremely important role in shaping the spatial structure of a town. These systems, often designed by excellent planners, architects and urbanists, are very durable elements of urban layouts and to a large extent determine the development of a town. This article presents the results of research on green areas in Ciechocinek conducted by the authors, from 2017 to 2022, as part of the statutory activities of the National Institute of Cultural Heritage. First of all, the functioning of a homogeneous system of public green areas in Ciechocinek is demonstrated, which clearly defines the character and specifitown of the town, and constitutes its enormous potential. The history of its formation and development, its characteristic features and values were presented, the state of preservation and threats were discussed, and actions were proposed to make full use of its potential. It emphasises the need to plan activities not only at the scale of the objects, but also in relation to the whole system, as it is their belonging to a larger whole that defines their essence and value.

PL

Historyczne tereny zieleni w miastach, zwłaszcza te które budują system terenów publicznych, odgrywają niezwykle istotną rolę w kształtowaniu struktury przestrzennej miasta. Systemy te zaprojektowane często przez wyśmienitych planistów, architektów i urbanistów są bardzo trwałymi elementami układów urbanistycznych i w znacznym stopniu determinują rozwój miasta. W artykule przedstawiono wyniki badań dot. terenów zieleni w Ciechocinku prowadzonych przez autorki, w latach 2017-2022 w ramach statutowej działalności Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Przede wszystkim wykazano funkcjonowanie w Ciechocinku jednorodnego systemu publicznych terenów zieleni, który w sposób jednoznaczny określa charakter i specyfikę miasta, i stanowi jego olbrzymi potencjał. Przedstawiono historię jego formowania i rozwoju, charakterystyczne cechy i wartości, omówiono stan zachowania i zagrożenia oraz zaproponowano działania pozwalające w pełni wykorzystać jego potencjał. Podkreślono konieczność planowania działań nie tylko w skali obiektów, lecz również w odniesieniu do całego systemu, bowiem właśnie przynależność do większej całości określa ich istotę i wartość.

18

Assessment of Technical Conditions in Adapting a Historic Warehouse's Space Functionality

Niedostatkiewicz Maciej, Majewski Tomasz

Modern Engineering

|

2023

|

4

7--37

EN

The paper is a case study in the assessment of the technical condition of a building that is an immovable monument located in a former shipyard area. Due to the change in the use of the industrial area and the intention to build a production hall, it was necessary to consider the demolition of the historic building, while preserving as many of its historical aspects as possible. The paper presents a detailed description of the methodology for assessing the technical condition of a warehouse building and describes the proposed variants of its further use.

19

Konserwacja i odtworzenie części murów zamku górnego w Iłży w zakresie niezbędnym dla zachowania i ustabilizowania konstrukcji zabytku

Dygas Emil

Inżynieria i Budownictwo

|

2023

|

R. 79, nr 3-4

197--200

PL

W artykule przedstawiono zarys historyczny, zakres i rezultaty przeprowadzonych prac konserwatorsko-budowlanych zamku górnego w Iłży. Prace te obejmowały zabezpieczenie oryginalnych fragmentów budowli, podniesienie częściowo murów, odtworzenie zarysu pomieszczeń, a także wzniesienie tarasów widokowych na rzecz udostępniania zabytku dla ruchu turystycznego.

EN

The article presents the historical outline, scope and results of conservation and construction works of the upper castle in Iłża carried out. These works include securing the original parts of the building, raising some of the walls, recreating the outline of the rooms, and erecting viewing terraces to make the monument available to tourists.

20

Renovation works in buildings in the area of former defensive fortifications

Niedostatkiewicz Maciej, Majewski Tomasz, Baryłka Adam

Inżynieria Bezpieczeństwa Obiektów Antropogenicznych

|

2023

|

Nr 1

1--21

EN

The paper presents the Complex of Buildings which was created in Gdańsk as a result of the reconstruction and development of the remains of the defensive fortifications of Redita Napoleońska. Some of the buildings of the Building Complex, after many years of operation, were in an emergency condition and required urgent renovation and repair work. The paper contains a detailed analysis of the technical condition of individual buildings of the Building Complex and analyzes the impact of the current use and the lack of regular periodic repairs on the technical efficiency of these facilities. Conceptual solutions in the field of renovation and repair works were also presented, the purpose of which was to bring the objects in question to the proper technical condition.