Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Assessment of the structural condition of the roof of the historic church

Kapela Piotr, Kubissa Wojciech

Materiały Budowlane

|

2026

|

nr 5

51--59

EN

The article describes the timber roof structure above the nave of the historic St Dominic’s Church in Plock, which was subjected to investigation and a comprehensive structural analysis. It also presents an assessment of the technical condition of the roof truss, along with the identification of critical areas from the standpoint of structural safety and the continued use of the building. For this purpose, a numerical analysis was carried out using the finite element method, developing two variants of the computational model that differ in the level of structural idealisation. Based on the results of the technical diagnostics and the numerical calculations, conclusions were drawn regarding the necessary repair and strengthening measures. The strengthening works carried out on the roof structure are described, ensuring the safe continued use of the building.

PL

W artykule opisano drewnianą konstrukcję dachu nad nawą zabytkowego kościoła pw. św. Dominika w Płocku, która została poddana badaniom i kompleksowej analizie statycznej. Przedstawiono również analizę stanu technicznego więźby dachowej oraz identyfikację obszarów krytycznych z punktu widzenia bezpieczeństwa konstrukcji i dalszej eksploatacji obiektu. W tym celu przeprowadzono analizę numeryczną z wykorzystaniem metody elementów skończonych, opracowując dwa warianty modelu obliczeniowego, różniące się stopniem idealizacji układu. Na podstawie wyników diagnostyki technicznej oraz rezultatów obliczeń numerycznych przedstawiono wnioski dotyczące niezbędnych działań naprawczo-wzmacniających. Opisano wykonane prace wzmacniające konstrukcję dachu, które zapewnią bezpieczną eksploatację obiektu.

2

Ocena stopnia degradacji biologicznej więźby dachowej zabytkowego kościoła – studium przypadku, badania in situ

Grzybowska Agnieszka, Bajno Dariusz

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 1

49--53

PL

Obiekty o konstrukcji drewnianej, choć niektóre przetrwały wieki, wymagają regularnych przeglądów, konserwacji oraz napraw. Spora część budynków sakralnych ma unikalną wartość kulturową oraz historyczną, co powinno przekładać się na odpowiedni sposób obchodzenia się z nimi. Rzeczywistość zbyt często okazuje się inna. Problemem jest tu nie tylko nieświadomość, a nawet lekceważenie ww. wartości, lecz niejednokrotnie bardzo ograniczona dostępność do miejsc szczególnie narażonych na uszkodzenia, w tym niemechaniczne. Niemała część z tych obiektów nie ma jakiejkolwiek istniejącej i prowadzonej dokumentacji, w tym założonych książek obiektów budowlanych, a tym samym protokołów z przeprowadzanych przeglądów okresowych. W Polsce już na początku lat 90. XX wieku Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Warszawie zwrócił uwagę na konieczność prowadzenia badań, analiz oraz właściwego dokumentowania m.in. historycznych więźb dachowych. Celem badań, opisanych w niniejszym opracowaniu, była identyfikacja problemów związanych z więźbą dachową o konstrukcji storczykowo-stolcowej zabytkowego obiektu sakralnego.

EN

Wooden structures, although some have lasted for centuries, require regular inspections, maintenance, and repairs. A significant portion of sacred buildings holds unique cultural and historical value, which should translate into proper care and handling. However, the reality often turns out to be different. The issue is not only the lack of awareness or even disregard for these values but also the often very limited access to areas particularly prone to damage, including non-mechanical damage. Many of these structures lack any existing or maintained documentation, such as building logs or records of periodic inspections. In Poland, as early as the beginning of the 1990s, the National Heritage Research and Documentation Center in Warsaw pointed out the necessity of conducting research, analysis, and proper documentation of, among other things, historic roof trusses. The aim of the research described in this study was to identify issues related to the truss structure of an orchid-post type roof of a historic sacred building.

3

Diagnostyka elementów więźby dachowej w XV-wiecznym kościele w Sierotach

Drobiec Joanna, Nowogońska Beata

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 2

115--117

PL

W artykule przedstawione są wyniki badań diagnostycznych elementów więźby dachowej w XV-wiecznym kościele w Sierotach. Wybrane elementy więźby dachowej poddano badaniom semi-nieniszczącym i nieniszczącym. Nowatorskie podejście badań przedstawionych w artykule polega na analizie stanu drewna zabytkowego poprzez badanie urządzeniem mierzącym prędkość przepływu fal poprzecznych.

EN

This paper presents the results of diagnostic testing of roof truss elements in a 15th-century church in Sieroty. Selected elements of the roof truss were subjected to semi-destructive and non-destructive testing. The novel approach of the research presented in the article is to analyze the condition of the historic timber by testing with a device measuring the velocity of transverse wave flow.

4

Analysis of design and execution deficiencies in roof trusses

Kysiak Andrzej

Materiały Budowlane

|

2025

|

nr 11

162--171

EN

The article presents the most common design and execution errors in traditional wooden roof structures and timber-frame buildings. It discusses the impact of incorrect structural schemes and faults in carpentry joints on the load-bearing capacity and durability of the structure. Attention is drawn to typical execution errors in shaping carpentry joints as well as deviations from the standard requirements for the use of dowel-type fasteners.

PL

W artykule przedstawiono najczęściej występujące błędy projektowe i wykonawcze w konstrukcjach tradycyjnych dachów drewnianych i w budynkach szkieletowych. Omówiono wpływ nieprawidłowych schematów statycznych oraz błędów w połączeniach ciesielskich na nośność i trwałość konstrukcji. Zwrócono uwagę na typowe błędy wykonawcze kształtowania połączeń ciesielskich oraz odstępstwa od normowych warunków stosowania łączników trzpieniowych.

5

Badania diagnostyczne drewnianych elementów więźby dachowej w XIX-wiecznym kościele

Drobiec Joanna, Nowogońska Beata

Izolacje

|

2025

|

T. 30, nr 2

103--107

PL

Skuteczne działania ratujące zabytkowe konstrukcje drewniane wymagają przeprowadzenia odpowiednich badań diagnostycznych. Wyniki tych badań pozwalają na zaproponowanie rozwiązań naprawczych, nieingerujących w historyczny układ architektoniczno-konstrukcyjny budynku. Jednak w obiektach zabytkowych występują ograniczenia możliwości stosowanych metod diagnostycznych, wykluczona jest grupa metod niszczących. W artykule przedstawione są badania drewnianych elementów konstrukcyjnych więźby dachowej w XIX-wiecznym kościele w Osiecznicy przeprowadzone in situ metodami nieniszczącymi NDT. Zastosowane zostały typowe techniki ultradźwiękowe i sklerometryczne oraz dodatkowo autorska metoda ultradźwiękowa z wykorzystaniem urządzenia analizującego prędkość przepływu fal poprzecznych.

EN

Effective actions to save historic wooden structures require appropriate diagnostic tests. The results of these tests allow for the proposal of repair solutions that do not interfere with the building’s historical architectural and structural layout. However, in historic buildings, there are limitations to the possibilities of diagnostic methods used, and the group of destructive methods is excluded. The article presents tests of wooden structural elements of the roof truss in the 19th-century church in Osiecznica conducted in situ using non-destructive NDT methods. Typical ultrasonic and sclerometric techniques were used, as well as an original ultrasonic method using a device analyzing the flow velocity of transverse waves.

6

Restoration work in the Church of the Blessed Virgin Mary Help of Christians in Czechowice-Dziedzice

Grzyb Krzysztof, Drobiec Łukasz

Materiały Budowlane

|

2024

|

nr 10

109--115

EN

The preservation of sacred historic structures is a complex issue, requiring the cooperation of specialistst in various trades. Often, churches are significantly damaged due to a lack of ongoing maintenance work, numerous neglect of their upkeep, and a lack of conservation knowledge to diagnose and adequately select repair measures. The article is a case study of restoration work on the roof structure of the Church of the Blessed Virgin Mary Help of Christians in Czechowice-Dziedzice. Through various structural tests and verification calculations, the necessary scope of strengthening the structural elements of the roof truss was determined, and several intervention measures were proposed to ensure the restoration of the functional properties of the building.

PL

Zachowanie sakralnych konstrukcji zabytkowych jest zagadnieniem złożonym, wymagającym współpracy specjalistów różnych branż. Niejednokrotnie kościoły ulegają znacznym uszkodzeniom, ponieważ nie wykonywano bieżących prac konserwacyjnych oraz ze względu na liczne zaniedbania dotyczące ich utrzymania i brak wiedzy konserwatorskiej umożliwiającej zarówno diagnostykę, jak i właściwy dobór środków naprawczych. Artykuł przedstawia prace renowacyjne konstrukcji dachu w kościele Najświętszej Maryi Panny Wspomożenia Wiernych w Czechowicach-Dziedzicach. Dzięki zastosowaniu różnego rodzaju badań konstrukcji i obliczeń weryfikacyjnych określono niezbędny zakres wzmocnienia elementów konstrukcyjnych więźby oraz zaproponowano wiele zabiegów interwencyjnych, zapewniających przywrócenie właściwości użytkowych obiektu.

7

Rewaloryzacja budynku Starej Pijalni w Goczałkowicach-Zdroju

Krause-Świerczyńska Magdalena

Wiadomości Konserwatorskie

|

2023

|

Nr 76

115--128

PL

Przedmiotem artykułu jest budynek Starej Pijalni w Goczałkowicach-Zdroju zlokalizowany na terenie Uzdrowiska Goczałkowice-Zdrój. Ta perełka w stylu architektury parkowej wzniesiona w 1862 roku należy do pierwszych i najstarszych zachowanych obiektów zabytkowego założenia uzdrowiska. Wcześniej była zwana Halą Picia Solanki i Maria Quelle – od nazwy leczniczego źródła. Artykuł przedstawia historię, stan techniczny obiektu oraz opis pełnej rewaloryzacji budynku wraz z jego ponownym wyeksponowaniem. Prace projektowe zostały przeprowadzone w 2020 roku, a prace remontowo-konserwatorskie na przełomie 2022–2023 roku i objęły kompleksową rewaloryzację, w których skład wchodziły m.in. remont więźby dachowej, stropu, renowacja ścian szachulcowych budynku oraz przywrócenie dawnej kolorystyki. W artykule podjęto szczególnie ważne aspekty praktycznych działań konserwatorskich na przykładzie historycznego i unikatowego obiektu zabudowy uzdrowiskowej o konstrukcji szachulcowej.

EN

This paper focuses on the Old Pump Room building in Goczałkowice-Zdrój, located within the Goczałkowice-Zdrój health resort. This gem of the park architectural style, built in 1862, is one of the first constructed and oldest surviving buildings in the historical health resort. It was formerly known as the Saltwater Drinking Room and Maria Quelle—after the name of the medicinal spring. The article presents the history, state of repair of the building and a description of the complete renovation and restoration of the building and its re-opening to the public. Design work was undertaken in 2020, and renovation and conservation works were carried out in 2022 and 2023. This involved comprehensive restoration, including renovation of the roof truss and ceiling, renovation of the building’s half-timbered walls and restoration of the former color scheme. The article discusses singularly important aspects of practical conservation using by way of example an historical and unique half-timbered spa building.

8

Wytyczne konserwatorskie jako nadrzędne kryterium wyboru rozwiązań konstrukcyjnych. Remont i przebudowa sanatorium „Książę Józef” w Nałęczowie

Ślósarz Szymon

Przegląd Budowlany

|

2023

|

R. 94, nr 11-12

77--82

PL

Artykuł przedstawia problem doboru rozwiązań konstrukcyjnych w przypadku prac remontowych prowadzonych w obiektach zabytkowych. Problem ten przedstawiono na przykładzie sanatorium „Książę Józef” w Nałęczowie. Autor prezentuje budynek i jego historię, wyniki inwentaryzacji budowlanej i konstrukcyjnej wraz z wynikami badań i obliczeń. Podaje też konkluzje dotyczące niezbędnych działań naprawczych. Działania te zestawia z wymaganiami konserwatora zabytków, które należało skonfrontować z oczekiwaniami inwestora i warunkami projektowania bezpiecznej konstrukcji. Na koniec pokazuje zastosowane rozwiązania wzmocnienia stropów drewnianych i więźby dachowej, zgodne z wymaganiami konserwatora zabytków.

EN

The article presents the problem of selecting construction solutions in the case of renovation works carried out in historic buildings. This problem was presented on the example of the „Książę Józef” sanatorium in Nałęczów. The author presents the building and its history, the results of the building and construction inventory along with the results of calculation tests and provides conclusions regarding necessary corrective actions. He puts together these activities with the requirements of the office for protection of historical monuments, which had to be confronted with the investor’s expectations and the conditions for designing a safe structure. Finally, it shows the solutions used to strengthen wooden ceilings and roof trusses, in accordance with the requirements of the office for protection of historical monuments.

9

Problemy techniczne w renowacji więźby dachowej XVI-wiecznego kościoła

Nowogońska Beata

Przegląd Budowlany

|

2023

|

R. 94, nr 1-2

135--140

PL

Głównymi przyczynami uszkodzeń konstrukcji drewnianych w budynkach zabytkowych są wpływy czynników atmosferycznych oraz związane z nimi procesy starzeniowe. W przypadku więźby dachowej XVI-wiecznego kościoła w Lubowie na stan techniczny dodatkowo wpływ mają nieszczelne pokrycie dachu, uszkodzone rynny, rury spustowe i obróbki blacharskie. Część elementów drewnianej konstrukcji uległa korozji biologicznej, przez co utraciła swoje wartości wytrzymałościowe. Więźba dachowa XVI-wiecznego kościoła w Lubowie pochodzi z okresu budowy obiektu. Ze względu na wartości zabytkowe konstrukcji więźby w pracach renowacyjnych rezygnuje się z ingerencji, które zmieniłyby jej formę, kształt i typ. Remont więźby jest oparty na założeniu zachowania oryginalnych rozwiązań konstrukcyjnych, lokalizacji elementów, przekrojów.

EN

The main causes of damage to wooden structures in heritage buildings are the influence of atmospheric factors and the ageing processes associated with them. In the case of the roof truss of the 16th century church in Lubowo, the technical condition is additionally affected by leaking roofing, damaged gutters, downpipes and flashings. Some of the elements of the wooden structure have suffered biological corrosion, causing them to lose their strength values. The roof truss of the 16th century church in Lubowo dates from the construction period of the building. Due to the historic value of the truss structure, the renovation work refrains from interventions that would change its form, shape and type. The renovation of the rafter framing is based on the assumption of preserving the original structural solutions, locations of elements, cross-sections.

10

Więźba dachowa na ul. Szewskiej 49 we Wrocławiu. Jej charakterystyka i znaczenie w kontekście historycznej sztuki ciesielskiej

Schaaf Ulrich, Prarat Maciej

Wiadomości Konserwatorskie

|

2022

|

Nr 69

126--140

PL

Przedmiotem opracowania jest więźba dachowa znajdująca się nad budynkiem na ul. Szewskiej 49 we Wrocławiu. Celem podjętych badań architektonicznych była analiza obecnego zadaszenia, pochodzącego z połowy XIX wieku. Specyficzne rozwiązania konstrukcyjne zostały porównane z wiedzą zawartą w historycznych podręcznikach budowlanych. Znaczna część tej konstrukcji ma jednak widoczne ślady wtórnego użycia. Dzięki szczegółowej analizie wielkości budulca i sposobu jego obróbki, a także systemu ciesielskich znaków montażowych czy złącz ciesielskich wyodrębniono dwa wcześniejsze układy konstrukcyjne. Liczba zachowanych elementów pozwoliła na hipotetyczną rekonstrukcję obydwu więźb. Były to ustroje storczykowe o bardzo dużej rozpiętości wiązarów. Wykonane badania dendrochronologiczne dowiodły, że pochodzą one z lat siedemdziesiątych XIV wieku. Są to zatem jedne z nielicznych zachowanych elementów będących przykładami konstrukcji ciesielskich średniowiecznej architektury świeckiej Wrocławia.

EN

The subject of this study is the roof structure located over the building at 49 Szewska Street in Wrocław. The aim of the architectural research undertaken was an analysis of the present roof from the mid-nineteenth century. The specific structural solutions were compared with the knowledge contained in historical construction textbooks. However, a significant part of this structure bears visible traces of reuse. Thanks to the detailed analysis of the volume of the building material and the method of its trimming, and further the system of carpentry assembly marks or carpentry joints, two earlier structural systems were distinguished. The number of preserved elements made the hypothetical reconstruction of both roof structures possible. They were king strut systems with a very large span of trusses. The performed dendrochronological studies proved that they come from the 1470s. Therefore, they are one of the few preserved elements that are examples of the carpentry structures of medieval secular architecture in Wrocław.

11

Więźby wieszarowe i storczykowe w zabytkowych kościołach Polski Zachodniej

Witkowski Bartosz, Klimek Adam

Materiały Budowlane

|

2022

|

nr 11

99--101

PL

W artykule dokonano analizy najczęściej występujących uszkodzeń i wad drewnianych więźb dachowych w zabytkowych kościołach Polski Zachodniej. W pierwszej kolejności krótko opisano historię ewolucji więźb dachowych, a następnie skupiono się na szczegółowym opisie konstrukcji, budowie oraz występowaniu więźb storczykowych, a następnie wieszarowych. W kolejnej części artykułu przedstawiono najczęstsze zniszczenia oparte na badaniach autora tego artykułu wraz z krótkim opisem wykonanych prac naprawczych.

EN

In the article was analysed the most common damage and defects of wooden roof trusses in historic churches in western Poland. First, the history of the evolution of roof trusses was briefly described, then authors of the article described the structure and occurrence of king post trusses, and then suspension trusses. The next part of the article presents the most common damage based on the research of the author of this article together with a brief description of the repair work performed.

12

Influence of the method of numerical modelling of the connections of the roof truss and vaults with the walls of historic masonry structures on local stress distribution

Miedziałowski Czesław, Szkobodziński Marcin, Czech Krzysztof Robert

Archives of Civil Engineering

|

2022

|

Vol. 68, nr 4

127--145

EN

The work concerns the influence of the method of numerical modelling of the connections of the roof truss and vaults with the walls of historic masonry objects structures on the local stress distribution in the walls. At the outset, the need to search for rational modelling was justified due to the large size of the calculation models and the erroneous results obtained with oversimplification of the model. Four methods of modelling the connections between the walls and roof truss and vaults were analysed. The first method was to describe the elements of walls and foundations as solid elements, the ribs of the vaults and the roof truss as beam elements, and the vaulting webs as shell elements. The remaining methods 2-4 describe the walls as shell elements. In places where the walls join with the roof truss and vaults, fictitious/fictional elements in the form of rigid horizontally-oriented shells were used in model No. 2. In model No. 3, fictitious rigid horizontally-oriented shell elements in addition to local rigid vertically-oriented shells were used, while in model No. 4, only fictitious rigid vertically-oriented shell elements with stepwise decreasing protrusions were introduced. The best solution in terms of local stress distribution turned out to be the description of connections with fictitious shell elements in the case of model No. 4. This approach slightly increases the number of unknowns, and makes the results of stresses in the connection areas realistic in relation to full modelling with solid finite elements.

PL

Praca dotyczy wpływu sposobu numerycznego modelowania połączeń więźby dachowej i sklepień ze ścianami zabytkowych obiektów murowych na lokalny rozkład naprężeń w ścianach. Na wstępie uzasadniono potrzebę poszukiwań racjonalnego modelowania z uwagi na duże rozmiary modeli obliczeniowych lub błędnych wyników przy zbytnich uproszczeniach modelu. Przedstawiono aktualnie stosowane sposoby modelowania, w tym stosowanie sztywnych elementów skończonych między nieprzecinającymi się osiami konstrukcyjnymi elementów. Przeanalizowano cztery sposoby modelowania połączeń więźby dachowej i sklepień ze ścianami. Pierwszy sposób to opisanie elementów ścian i fundamentów elementami bryłowymi, żeber sklepień i więźby dachowej elementami belkowymi, a wysklepek sklepień elementami powłokowymi. Pozostałe sposoby 2-4 to opisanie ścian elementami powłokowymi. W miejscach połącznia ścian z więźbą dachową i ze sklepieniami w modelu No. 2 zastosowano fikcyjne elementy w postaci sztywnych powłok zorientowanych poziomo. W modelu No. 3 również wprowadzono fikcyjne sztywne powłoki poziome oraz lokalnie dodatkowo sztywne powłoki zorientowane pionowo, natomiast w modelu No. 4 wprowadzono tylko fikcyjne sztywne pionowe elementy powłokowe o skokowo zmiennym wysięgu. Najlepszym rozwiązaniem w zakresie rozkładu lokalnych naprężeń okazał się opis połączeń fikcyjnymi elementami powłokowymi w przypadku modelu No. 4. Takie podejście niewiele zwiększa liczbę niewiadomych, a urealnia wyniki naprężeń w rejonach połączeń w stosunku do pełnego modelowania bryłowymi elementami skończonymi.

13

The mediaeval roof structure over the nave of the cathedral in Kamień Pomorski in the light of architectural and dendrochronological research

Schaaf Ulrich, Prarat Maciej, Ważny Tomasz

Architectus

|

2022

|

Nr 4 (72)

3--15

EN

The subject of the article is the roof structure over the central nave of the cathedral in Kamień Pomorski. Although there are numerous studies relating to the history of the construction of this cathedral or to the development of historic roof structures in general, none of them has yet included the roof structures discussed in this work. This situation and the need to repair the construction have justified the carrying out of the architectural research to learn its construction history and carpentry technique. The research on the existing material substance in the eastern trusses, taking into account the following aspects: load-bearing structure, sides of timber framing, carpentry joints, a system of carpentry assembly marks, building material, and its processing. The results of these analyses were supplemented and compared with the results of dendrochronological research and that presented in the literature on the subject. As a result of this research, it has been possible to establish that the chancel of the Kamień Pomorski cathedral is crowned with a cross-braced collar beam roof structure, which dates back to the early 1360s. It was strengthened in the late 1860s by additional entablature above the vault rise, and an inclined queen post structure and a king post structure. The next strengthening took place fragmentarily as part of the repair that has been underway since the end of the late 2010s. Despite its age and repairs, the original structure has survived to a great extent. The type of the roof structure used above the nave in Kamień Pomorski – a cross-braced collar beam roof structure – served a specific construction function in the Middle Ages – the construction of a roof over a vault within the boundaries of the roof. A preliminary literature review has shown that examples of such solutions have survived in various parts of Europe to the present day, but only in a small number. In the territory of Poland, so far it is the only known example of this kind from the 14th century. Currently, the remaining cross-braced collar beam roof structures over both arms of the transept and chancel of the cathedral in Kamień Pomorski are included in the architectural research. A wider study on this type of mediaeval roof structures, and attempts to compare the roof structures of the Kamień Pomorski cathedral against a broader background are desirable in the future.

PL

Tematem artykułu jest konstrukcja dachowa nad nawą środkową katedry w Kamieniu Pomorskim. Istnieją wprawdzie liczne opracowania odnoszące się do dziejów budowy tej świątyni lub do rozwoju historycznych więźb dachowych ogólnie, ale w żadnym z nich nie uwzględniono omawianych w tej pracy więźb dachowych. Sytuacja ta oraz konieczność naprawy konstrukcji uzasadniły wykonanie badań architektonicznych celem rozpoznania jej historii budowlanej oraz techniki ciesielskiej. Badania zastanej substancji materialnej przeprowadzono we wschodnich wiązarach, uwzględniając następujące aspekty: strukturę nośną, strony odwiązywania, złącza ciesielskie, system ciesielskich znaków montażowych, budulec i jego obróbkę. Rezultaty tych analiz uzupełniono i skonfrontowano z wynikami badań dendrochronologicznych oraz przedstawionymi w literaturze przedmiotu. W wyniku tych badań udało się ustalić, że nawę środkową katedry kamieńskiej zwieńczyła pierwotnie więźba wolna ze ściągami, która pochodzi z początku lat 60. XIV w. Została ona wzmocniona w końcu lat 60. XIX w. przez dodatkowe belkowanie powyżej strzałki sklepienia, konstrukcję stolca leżącego oraz konstrukcję wieszarową. Kolejne wzmocnienia nastąpiły fragmentarycznie już w ramach trwającej od końca drugiego dziesięciolecia XXI w. naprawy. Mimo wiekowości i napraw pierwotna konstrukcja przetrwała w dużym stopniu.Zastosowany w Kamieniu Pomorskim typ konstrukcji dachowej – więźba wolna ze ściągami – służył w okresie średniowiecznym do konkretnego zadania budowlanego – wykonania dachu nad sklepieniem wchodzącym w jego obręb. Wstępny przegląd literatury przedmiotu wykazał, że przykłady takich rozwiązań przetrwały w różnych częściach Europy do dziś, ale tylko w małej liczbie. Z terenu Polski jest to póki co jedyny znany taki przykład z XIV w. Badaniami architektonicznymi objęto obecnie pozostałe więźby wolne ze ściągami katedry, nad oboma ramionami transeptu i prezbiterium. Warto pokusić się o przygotowanie szerszego studium na temat tego typu więźb średniowiecznych oraz próbę zestawienia więźb katedry kamieńskiej z więźbami z innych miejsc.

14

Carpentry craft at the turn of the 18th and 19th centuries. Case study: the roof structure of the Church of the Holy Cross in Leszno

Schaaf Ulrich, Prarat Maciej

Architectus

|

2022

|

Nr 1 (69)

37--51

EN

In 1790, a fire consumed the upper part of the Church of the Holy Cross in Leszno, which was built in the years 1711–1715. The reconstruction of the roof structure and the vaults took place in 1798–1802. It was an extremely complicated task because it was a construction spread over a rectangular body measuring 24 × 44 m with an elongated, vaulted octagon inscribed in the body. The purpose of this text is to present this complex construction. The research method consisted in the analysis of the structural system and layout, carpentry joints, building materials, their processing, and the system of carpentry assembly marks. The architectural research carried out in conjunction with the study of sources and literature on the subject enabled the reconstruction of the building history from the end of the 18th century to the 2nd half of the 20th century, and the recovery of the originally used carpentry craft. The discussed structure is a free collar beam roof structure with a hanging king post structure lying on the lower tier and a king post truss structure on the upper one. The king post was additionally supported by passing braces and braces reaching through both tiers, and the straining beam was also strengthened by additional passing braces on the lower tier. These solutions are known from the hanging and strutted frame and strut frame structures. Moreover, short tie beams were suspended from the king post or queen post structure within the inner octagon. This complex structural system required the use of various types of roof trusses, from the principal rafter truss and paired common rafter to the corner and jack-tie rafter. They also come in different varieties and variants. The results of the research may become a contribution to a broader analysis of the carpentry craft at the turn of the 18th and 19th centuries.

PL

W 1790 r. pożar strawił górną część kościoła pw. św. Krzyża w Lesznie, który zbudowany został w latach 1711–1715. Odbudowa więźby dachowej i sklepień nastąpiła w latach 1798–1802. Było to niezwykle skomplikowane zadanie, albowiem była to konstrukcja rozłożona nad prostokątnym korpusem o wymiarach 24 × 44 m z wpisanym w nim wydłużonym przesklepionym oktogonem. Celem niniejszego tekstu jest przedstawienie tej skomplikowanej konstrukcji. Metoda badań polegała na analizie systemu i układu konstrukcyjnego, złącz ciesielskich, budulca i jego obróbki, systemu ciesielskich znaków montażowych. Badania architektoniczne wykonane w połączeniu ze studium źródeł i literatury przedmiotu pozwoliły na odtworzenie historii budowlanej od końca XVIII do 2. połowy XX w. oraz wydobycie pierwotnie zastosowanej sztuki ciesielskiej. Omawiana konstrukcja to wolna więźba jętkowa o stolcach leżących na dolnej kondygnacji i konstrukcja wieszarowa jednowieszakowa na górnej. Wieszak wsparto dodatkowo zastrzałami i mieczami sięgającymi przez obie kondygnacje, a rozpór także dodatkowymi zastrzałami na dolnej kondygnacji. Są to rozwiązania znane z konstrukcji rozporowo-wieszarowej i rozporowej. Ponadto podwieszono stopki do konstrukcji jedno- lub dwuwieszakowej w obrębie wewnętrznego oktogonu. Ten skomplikowany system konstrukcyjny wymagał użycia różnych rodzajów wiązarów dachowych, od pełnego i niepełnego do narożnego i kulawkowego. Występują one w dodatku w różnych odmianach i wariantach. Wyniki badań mogą się stać przyczynkiem do szerszych analiz sztuki ciesielskiej na przełomie XVIII i XIX w.

15

Uszkodzenia pożarowe dachu budynku kościoła pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Gdańsku

Majewski Tomasz, Niedostatkiewicz Maciej

Przegląd Budowlany

|

2021

|

R. 92, nr 9

43--47

PL

Pożar powoduje nie tylko straty materialne, ale także realne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Skutki usunięcia następstw pożaru są nie tylko kosztowne, ale także stwarzają bardzo duże trudności organizacyjne. W wyniku szkód pożarowych obiekty budowlane mogą kwalifikować się do całkowitego lub częściowego wyburzenia, a także do odbudowy. Kwestia odbudowy zniszczonych przez pożar budynków lub ich elementów jest tym trudniejsza, gdy dotyczy obiektów objętych ochroną konserwatorską. W artykule przedstawiono opis zniszczeń spowodowanych pożarem dachu kościoła pw. Św. Apostołów Piotra i Pawła, który został częściowo zniszczony i wymagał odbudowy.

EN

Fire causes not only material losses, but also a real threat to human health and life. The effects of removing the consequences of a fire are not only costly, but also create very large organizational difficulties. As a result of fire damage, construction works may qualify for total or partial demolition as well as reconstruction. The issue of reconstruction of fire-damaged buildings or their elements is even more difficult when it concerns objects under conservation protection. The paper presents a description of fire damage to the roof of the Church of St. Saint Apostles Peter and Paul which was partially destroyed and needed to be rebuilt.

16

Zastosowanie wybranych technologii BIM w inwentaryzacji oraz projektowaniu konstrukcji budowlanych

Gajewski Jarosław, Fajtek Dawid

Materiały Budowlane

|

2020

|

nr 3

48--50

PL

W artykule przedstawiono doświadczenia autorów ze stosowania wybranych technologii BIM w inwentaryzacji oraz projektowaniu konstrukcji budowlanych. Omówiono procedurę inwentaryzacji geometrii konstrukcji na podstawie chmury punktów uzyskanej za pomocą skaningu laserowego. Zaprezentowano możliwości modelowania 3D rzeczywistej geometrii konstrukcji na potrzeby oceny jej nośności, a także ograniczenia związane z BIM.

EN

The article presents the authors' experience in the use of selected BIM technologies in the inventory and design of building structures. The inventory procedure of structure geometry based on a point cloud obtained by means of laser scanning was discussed. The possibilities of 3D modeling of the real geometry of the structure for the purposes of assessing its bearing capacity were presented. The article presents both the possibilities and limitations associated with BIM technology.

17

Modelowanie węzłów więźb dachowych i oparć sklepień w przestrzennych schematach statycznych zabytkowych obiektów murowych

Miedziałowski Czesław, Szkobodziński Marcin

Inżynieria i Budownictwo

|

2020

|

R. 76, nr 3

129--133

PL

Istotną rolę w zapewnieniu odpowiedniej sztywności przestrzennej zabytkowych obiektów murowych odgrywają więźba dachowa i sklepienia ceglane. Omówiono sposoby modelowania tych ustrojów konstrukcyjnych oraz ich połączeń z wykorzystaniem metody elementów skończonych. Zamieszczono dwa przykłady odzwierciedlające dobór elementów skończonych, opis połączeń i wpływ sklepień oraz więźby dachowej na statyczną pracę przestrzenną budowli.

EN

An important role in ensuring a proper spatial stiffness of historic, masonry structures play timber roof truss and vaults. A modeling solution of this structural elements and their connections in the finite element method are presented. Two examples of finite elements selection, connections description and roof truss and vaults influence on static spatial work of structures are shown.

18

Tension-strut systems in conservation of historical buidings: examples of applications

Jurczakiewicz S., Karczmarczyk S.

Archives of Civil Engineering

|

2020

|

Vol. 66, nr 3

659--674

PL

Systemy prętowo-cięgnowe to nowoczesne konstrukcje złożone z wiotkich cięgien i membran zdolnych do przenoszenia wyłącznie naprężeń rozciągających oraz współpracujących z nimi prętów ściskanych. Są lekkie i bardzo efektywne pod względem wykorzystania wytrzymałościowych cech materiałów. Łatwość montażu w ograniczonej przestrzeni np. budynku istniejącego oraz możliwość zmiany geometrii przez regulację długości cięgien sprawiają, że mogą one być przydatne w naprawach konstrukcji obiektów historycznych. Ich stosowanie jest zgodne z aktualną doktryną konserwatorską. Autorzy prezentują przykłady zastosowań tych systemów w obiektach historycznych.

EN

Tension-strut systems consist of thin cables and membranes capable of carrying only tensile forces and compressed struts cooperating with them. They make very effective use of strength properties of materials. They are lightweight and common in large span structures such as bridges and stadium roofs. However, they may also be advantageous in reinforcing and repairing historical buildings as they conform to conservation law in force. This paper presents a few examples of such applications of tension-strut system. Stabilization of historic brick and stone vaults with buttresses and iron bowstrings often turns out inadequate to resist thrust forces transmitted from the vault to the walls which cause cracks and deformations of the vault. Properly designed tension-strut structure can resist the thrust forces calculated in a theoretical way. Moreover, it can be hidden in the attic of building. Old timber roof structures are usually deformed and excessively deflected. Skilfully assembled tensionstrut systems enable straightening and geometrical adjustment of a roof structure. Although similar threats and structural damages occur in most buildings which are a few hundred years old, individual design solutions are required in each case. Historical investigation and detailed measurement of geometry and deflections have to be made before choosing the apprioprate method of reinforcing the old structure.

19

Rewaloryzacja kościoła pw. św. Idziego w Czerwonej Wsi

Rapp Piotr, Jasieńko Jerzy

Wiadomości Konserwatorskie

|

2019

|

Nr 57

7--16

PL

Przedmiotem artykułu jest kościół pw. św. Idziego w Czerwonej Wsi. W artykule przedstawiono stan techniczny obiektu oraz opis kompleksowej, kilkuetapowej rewaloryzacji kościoła obejmującej drewnianą więźbę dachową i stropy poddasza, ściany murowane oraz pokrycie dachu.

EN

The subject of the paper is St. Aegidius Church in Czerwona Wieś. The paper reports the technical state of the structure and description of a complex multistage revalorization including the wooden roof structure, attic ceiling, masonry walls and roof covering.

20

Stan zachowania więźby storczykowej nad budynkiem kościoła po przeszło trzystu latach eksploatacji

Antonowicz Ryszard, Klimek Adam

Materiały Budowlane

|

2019

|

nr 6

24--26

PL

W artykule przedstawiono stan zachowania oraz wyniki analizy statyczno-wytrzymałościowej storczykowej więźby dachowej na przykładzie dachu nad jednym z kościołów parafialnych na Dolnym Śląsku. Zwrócono uwagę na występujące niewielkie odkształcenia konstrukcji więźby pomimo licznych ubytków oraz uszkodzeń istotnych elementów konstrukcyjnych. Wyznaczono wytężenia elementów więźby oraz przedstawiono zakres koniecznej naprawy uszkodzonej konstrukcji dachu.

EN

In the article the state of preservation and results of static and strenght analysis of king post truss on example of roof over one of the church in Lower Silesia is described. Attention has been paid to occurring deformation despite numerous cavities and damages of important structural elements. Strains of roof truss were marked out and the range of damage roof structure necessary repair was presented.