Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Preservation of sacred monuments listed in the register – a case study of the parish church of St. Tomas the Apostle in Runowo

Kasper-Solakiewicz Aleksandra

Przestrzeń i Forma

|

2025

|

nr 61

23--50

EN

In this paper, the author wishes to focus on the benefits of preservation over monuments of a sacred purpose. In the comprehensive analytical considerations, attention was focused mainly on the historic tissue with features similar to the parish church of St. Thomas the Apostle in Runowo, the subject of the detailed study. Consideration was given to the time of construction, architectural style, form of protection and location, which the author reduced to the West Pomerania. The author, based on a case study, described not only the history of the building, but also current efforts to preserve it.

PL

W niniejszym opracowaniu autor pragnie skupić się na korzyściach, wynikających z ochrony nad zabytkami o charakterze sakralnym. W kompleksowych analitycznych rozważaniach skoncentrowano uwagę głównie na tkance zabytkowej o cechach zbliżonych do kościoła parafialnego pw. św. Tomasza Apostoła w Runowie, stanowiącego przedmiot szczegółowego opracowania , tj. czas powstania, styl architektoniczny, forma ochrony oraz lokalizacja, którą autor ograniczył do województwa zachodniopomorskiego. Autor, opierając się na studium konkretnego przypadku, opisał nie tylko historię obiektu, ale również współczesne działania, których celem jest jego ochrona.

2

Legalizacja samowoli budowlanej w obiektach zabytkowych

Sługocka Martyna, Szymków Mateusz

Materiały Budowlane

|

2025

|

nr 11

229--230

3

Nakaz przeprowadzenia robót budowlanych przy zabytku, który traci walory zabytkowe, a możliwość wykreślenia zabytku z rejestru

Główczewska Aleksandra, Brzezicki Tomasz

Wiadomości Konserwatorskie

|

2024

|

Nr 80

31--41

PL

Przedmiotem artykułu jest analiza wskazanych rozwiązań prawnych w kontekście art. 49 u.o.z. dla zabytku wpisanego do rejestru zabytków, który utracił wartości zabytkowe. Przepis art. 49 ust. 1 u.o.z. zawiera uregulowania odnoszące się wyłącznie do zabytków wpisanych do rejestru zabytków. Zgodnie z przepisem art. 49 ust. 1 u.o.z. wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję nakazującą osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego, przeprowadzenie, w terminie określonym w tej decyzji, prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. Autorzy dokonali analiz wybranych orzeczeń sądów administracyjnych związanych z ochroną zabytków i szeroko rozumianym procesem inwestycyjnym.

EN

This paper presents an analysis of the indicated legal solutions in the context of Article 49 of the Act on the Protection of Monuments for a monument listed in the register of monuments that has lost its historical value. Article 49(1) of the Act contains regulations that apply exclusively to monuments listed in the register of monuments. According to Article 49(1) of the Act, the provincial conservator of monuments may issue a decision requiring a natural person or organizational unit holding a legal title to use the monument listed in the register, arising from ownership, perpetual usufruct, permanent management, a limited property right, or an obligation relationship, to carry out, within the time specified in that decision, conservation works or construction work on the monument if such actions are necessary due to the risk of destruction or significant damage to the monument. The authors analyzed selected administrative court rulings related to the protection of monuments and the broadly understood investment process.

4

Prawo budowlane a naprawa i wzmacnianie obiektów budowlanych

Schabowicz Krzysztof, Sługocka Martyna

Materiały Budowlane

|

2024

|

nr 5

36--40

5

Uregulowania prawne dotyczące prowadzenia robót budowlanych w obiektach zabytkowych

Mazur Małgorzata

Materiały Budowlane

|

2023

|

nr 12

109--112

6

Remont zabytku - kiedy wymagane jest pozwolenie na budowę

Trzebnicki Witold

Budownictwo i Prawo

|

2023

|

R. 26, nr 2

37--38

PL

To, że budynek został wpisany do gminnej ewidencji zabytków, nie oznacza jeszcze, że inwestor, aby przeprowadzić remont takiego obiektu, musi uzyskiwać pozwolenie na budowę dla robót, które z mocy samych przepisów Prawa budowlanego co do zasady zwolnione są z tego obowiązku. Inaczej jednak sprawa wygląda w przypadku wpisania obiektu do rejestru zabytków. W takiej sytuacji uzyskanie pozwolenia na budowę jest obligatoryjne.

EN

The fact that the building has been entered in the municipal register of monuments does not mean that the investor, in order to carry out renovations of such a building, must obtain a building permit for works which, under the provisions of the Construction Law, are generally exempt from this obligation. However, the situation is different in the case of entering the object into the register of monuments. In such a situation, obtaining a building permit is mandatory.

7

Usuwanie drzew lub krzewów z parków wpisanych do rejestru zabytków i mających status lasu

Gruszecki Krzysztof

Zieleń Miejska

|

2022

|

Nr 1

49--50

PL

Sposób załatwiania spraw z wniosków o usunięcie drzew lub krzewów z terenów nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków i będących parkiem, ogrodem lub inną formą projektowanej zieleni, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów jako lasy, w praktyce rodzi wątpliwości prawne.

8

Usuwanie drzew lub krzewów przez osoby fizyczne z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków

Gruszecki Krzysztof

Zieleń Miejska

|

2022

|

Nr 5

57--58

PL

Drzewa znajdujące się na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków mają szczególne znaczenie. Z jednej strony mogą stanowić znaczącą wartość przyrodniczą, a z drugiej – wchodzić w skład obiektów o znaczącej wartości historycznej i kulturowej. Z punktu widzenia skutecznej ich ochrony niezbędna jest więc wiedza z obu tych zakresów. Podstawowym środkiem prawnym mającym zapewnić skuteczną ochronę tych składników środowiska jest zezwolenie na ich usunięcie.

9

Przywracanie do „życia” obiektów zabytkowych przez inwestorów prywatnych w świetle aktualnych przepisów

Fiutak Marcin

Przegląd Budowlany

|

2021

|

R. 92, nr 5-6

51--53

PL

Celem artykułu jest przybliżenie czytelnikowi fragmentu zagadnienia ochrony i opieki nad zabytkami wpisanymi do rejestru zabytków. Ukazuje problematykę skomplikowanego procesu przywracania substancji historycznej do dawnej świetności, jak również trudności we współpracy pomiędzy organami administracji a właścicielami obiektów zabytkowych. W artykule przedstawiono problemy, z którymi mogą spotkać się inwestorzy prywatni, nabywający obiekt wpisany do rejestru zabytków w czasie trwania procesu inwestycyjnego ich utrzymania, renowacji i rewitalizacji. Tematyka poruszona w artykule dotyczy konkretnego przypadku, który daje spojrzenie na brak dialogu pomiędzy uczestnikami procesu inwestycyjnego oraz jego negatywny wpływ na utrzymanie i ochronę spuścizny kulturowej.

EN

The aim of the article is to show the reader a fragment of the issue of the protection and care of monuments. Which are in the register of monuments. It shows the problems of the complicated process of reconstruction of monuments. Difficulties in cooperation between the administration and investors. The article presents the problems faced by private investors and owners of buildings entered in the register of monuments. It shows problems with their maintenance, renovation and revitalization. The subject matter of the article relates to a specific case. It shows the lack of dialogue the parties between the participants of the investment process. It has a negative impact on the maintenance and protection of cultural heritage.

10

Application of GIS Tools in Spatial Distribution Modeling of Historical Monuments

Rząsa Krzysztof, Ciski Mateusz, Ogryzek Mateusz

Geomatics and Environmental Engineering

|

2019

|

Vol. 13, no. 2

61--71

EN

Entry in the register of objects of cultural heritage (Polish: rejestr zabytków) is one of the statutory forms of legal protection of monuments in Poland. The registers of objects of cultural heritage are maintained by territorially competent voivodeship conservators of monuments. Voivodeship registers of objects of cultural heritage contain approx. 76,000 entries related to non-movable monuments that are differentiated by type. These objects can be cultural landscapes, urban and rural systems, construction units, works of architecture and construction, defensive structures, monuments of technology, cemeteries, parks, gardens, and other forms of designed greenery as well as places that commemorate historical events or the activities of outstanding figures on institutions. In this paper, research was conducted on the possibilities of using GIS tools in analyses regarding the spatial distribution of historical monuments in Poland. Data from the National Heritage Board of Poland (Polish: Narodowy Instytut Dziedzictwa) obtained from the dane.gov.pl website was analyzed. Maps showing the density of non-movable monuments specifying their types and locations were created. Warmian-Masurian Voivodeship was an area of detailed research. The generated maps can be used for creating and updating the national spatial development concept (Polish: koncepcja przestrzennego zagospodarowania kraju) as well as voivodeship spatial management plans.

PL

Wpis obiektu do rejestru zabytków to jedna z ustawowych form prawnej ochrony zabytków w Polsce. Rejestry zabytków są prowadzone przez właściwych terytorialnie wojewódzkich konserwatorów zabytków. W wojewódzkich rejestrach zabytków obecne znajduje się ok. 76 tys. wpisów dotyczących zabytków nieruchomych, zróżnicowanych pod względem rodzajowym. Obiekty te mogą być: krajobrazami kulturowymi, układami urbanistycznymi, ruralistycznymi i zespołami budowlanymi, dziełami architektury i budownictwa, dziełami budownictwa obronnego, obiektami techniki, cmentarzami, parkami, ogrodami i innymi formami zaprojektowanej zieleni, a także miejscami upamiętniającymi wydarzenia historyczne bądź działalność wybitnych osobistości lub instytucji. W niniejszym artykule przedstawiono wyniki badań możliwości wykorzystania technologii GIS w analizach dotyczących przestrzennego rozkładu obiektów zabytkowych w Polsce. Przeanalizowano dane pochodzące z Narodowego Instytutu Dziedzictwa, które pozyskano z serwisu internetowego dane.gov.pl. Uzyskano w ten sposób mapy ukazujące zagęszczenie zabytków nieruchomych, z wyszczególnieniem różnych ich typów i lokalizacji. Obszarem szczegółowych badań było województwo warmińsko-mazurskie. Wygenerowane mapy mogą być wykorzystywane przy tworzeniu i aktualizacji koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju, a także wojewódzkich planów zagospodarowania przestrzennego.

11

Plac Konesera jako ceramiczne serce Warszawy

Rytel Patryk

Ceramika Budowlana

|

2019

|

nr 1-2

31--33

PL

Niegdyś nazywany Warszawską Wytwórnią Wódek Koneser lub Fabryką Oczyszczalni Spirytusu. Całość powstała w 1897 roku, a na jej obszarze poza budynkami przemysłowymi wybudowano również magazyny, warsztaty, a także obiekty mieszkalne i szkołę. Wszystko to na zlecenie polsko-rosyjskiego Warszawskiego Towarzystwa Oczyszczania i Sprzedaży Spirytusu. Kilka lat później powstałe zakłady były już jednym z największych producentów wódek w imperium rosyjskim. Rocznie wytwarzano tu 150 mln litrów alkoholu głównie dla armii, a zakłady zbudowane z czerwonej cegły były dumą Pragi.

12

Usuwanie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków raz jeszcze

Gruszecki K.

Zieleń Miejska

|

2018

|

Nr 1

48--50

PL

Drzewa i krzewy znajdujące się na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków powinny podlegać szczególnej ochronie. Z jednej strony stanowią cenną wartość przyrodniczą, a z drugiej w istotny sposób wpływają na estetykę zabytku, w sąsiedztwie którego się znajdują lub którego są częścią.

13

Usuwanie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków

Gruszecki K.

Zieleń Miejska

|

2017

|

Nr 10

47--49

PL

Drzewa i krzewy znajdujące się na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków już z samej istoty powinny podlegać szczególnej ochronie. Z jednej strony mogą one bowiem stanowić cenną wartość przyrodniczą, z drugiej natomiast istotnie wpływać na wartość estetyczną zabytku, w sąsiedztwie którego się znajdują.

14

Kryteria dotyczące wpisu obiektów architektonicznych z drugiej połowy XX wieku do rejestru zabytków. Teoria i praktyka

Gaczoł A.

Wiadomości Konserwatorskie

|

2017

|

Nr 49

163--180

PL

Zasadnicze znaczenie dla ochrony zabytku lub zabytkowego zespołu urbanistycznego ma decyzja w sprawie wpisania go do rejestru, nadaje mu bowiem oficjalnie prawny status. Wiąże się z tym statusem – z jednej strony – obowiązek opieki nad zabytkiem postawiony właścicielowi, użytkownikowi oraz innym podmiotom nim władającym, z drugiej strony – zwiększona ochrona prawna. Jedynie w odniesieniu do rejestru zabytków możemy mówić o pełnej, mniej lub bardziej doskonałej instytucji prawnej, z której wynikają możliwe do wyegzekwowania prawa i obowiązki, związane ze stanem zabytku. Autor artykułu przedstawił krótkie rozważania na temat aktualnego pojmowania i prawnej defi nicji „zabytku” oraz odniesień do kwestii uwzględniania w tym pojmowaniu cezury czasowej (zabytek dawny – „sensu stricto” i zabytek współczesny – „sensu largo”). Rozważania te były podstawą próby odpowiedzi na pytania: pierwsze – o sens stosowania cezury czasowej w odniesieniu do zabytku w zapisach ustawowych oraz drugie – jakim kryteriom powinien odpowiadać zabytek, w tym przypadku obiekt architektoniczny lub zespół urbanistyczny z drugiej połowy XX wieku. Przede wszystkim powinien stanowić wybitny przykład rodzaju budowli lub zespołu architektonicznego, urbanistycznego i technologicznego albo stanowić świadectwo wielkiego oddziaływania i wpływu w danym okresie historii na rozwój architektury, sztuki lub technologii, na planowanie miast lub kształtowanie krajobrazu, albo stanowić jedyny lub co najmniej rzadko spotykany dowód tradycji kulturowej wciąż istniejącej lub wymarłej, albo też stanowić przykład bezpośredniego i materialnego powiązania ze zdarzeniami i tradycjami, dziełami sztuki i literatury, mającymi wartość wyjątkową. Po szczegółowym omówieniu przykładów konkretnych rozwiązań architektonicznych oraz urbanistycznych, związanych z rewitalizacją w duchu historycznym Rynku Głównego w Oświęcimiu oraz Starego Rynku w Poczdamie i związanych z tym losów obiektów pawilonowych z lat 60. XX w., autor artykułu zwrócił uwagę służbom odpowiedzialnym za ochronę zabytów: z jednej strony – na pilną konieczność stworzenia listy obiektów architektury, zespołów, dzieł techniki z 2. połowy XX wieku przeznaczonych do objęcia ochroną, z drugiej – na fakt, iż decyzja o wpisie do rejestru wywołuje określone konsekwencje prawne, bardzo trudne do późniejszego uchylenia. Dlatego też przed przystąpieniem do procedury wpisu do rejestru zabytków należy dokonać krytycznej analizy obiektu lub zespołu architektonicznego, także pod kątem wypełniania ważnego interesu społecznego i ustalenia odpowiednich form ochrony.

EN

The decision about entering a historic monument or an urban complex into the monument register is of paramount significance for its protection, since it then officially acquires a legal status. That status is associated with – on the one hand – an obligation to preserve the monument imposed on the owner, user or other authorities in charge of it, while on the other – increased legal protection. Only in reference to the monument register we can talk about a complete, more or less perfect legal institution, which results in laws and obligations concerning the state of a monument and possible to enforce. The author of the article presents brief considerations on the issue of current understanding and a legal definition of a “monument” as well as references to the issue of including in it a time dividing line (a historic monument – “sensu stricto” and a contemporary monument – “sensu largo”). Those considerations made a basis for an attempt to answer the following questions: firstly – about the sense of using a dividing line in reference to a monument in statutory regulations, and secondly – which criteria a monument should meet, in this case an architectonic object or an urban complex from the second half of the 20th century. First of all, it should be an outstanding example of a building or an architectonic, urban and technological complex, or bear evidence of a great impact and influence in a given period of time on the development of architecture, art or technology, on town planning or landscape design, or constitute the only or at least a rarely encountered proof of a still existing or extinct cultural tradition, or be an example of direct and material connection to events and traditions, works of art and literature, possessing unique value. After a detailed description of examples of concrete architectonic and urban-planning solutions related to the revitalisation in the historical spirit of the Main Square in Oświęcim and the Old Market in Potsdam, and subsequent fate of the pavilion objects from the 1960s, the author of the article commented to the services responsible for monument protection: on the one hand – on the urgent need to create a list of objects of architecture, complexes, works of technology from the 2nd half of the 20th century intended for protection, on the other – on the fact that the decision about an entry into the register is followed by specific legal consequences, very difficult to be revoked later. Therefore, before commencing the procedure of entering it into the monument register one should conduct a critical analysis of the object or architectonic complex, also from the perspective of acting in the public interest and determining appropriate forms of protection.

15

Zabytkowy park w Niekarzynie – próba określenia granic ochrony konserwatorskiej parku

Eckert W.

Zeszyty Naukowe. Inżynieria Środowiska / Uniwersytet Zielonogórski

|

2016

|

nr 161 (41)

38--50

PL

W artykule przedstawiono opis założenia parkowego w Niekarzynie, które jest wpisane do rejestru zabytków województwa lubuskiego. Obecnie park jest zaniedbany. Nie przeprowadzono dotychczas badań historycznych parku, nie wykonano inwentaryzacji drzewostanu. Aby skutecznie objąć go ochroną konserwatorską niezbędne jest określenie granic parku.

EN

The article presents a description of the park complex in Niekarzyn, which is listed in the historic register of monuments in the Lubuskie Province. The park is currently run down. Thus far, historical research on the park has not been carried out, and the tree stand has not been cataloged. In order for it to be effectively covered by conservation protection, it is necessary to establish the borders of the park.

16

Conservation of the "Piast" cinema in Słubice: an architectural, urban or moral problem?

Eckert W.

Civil and Environmental Engineering Reports

|

2016

|

No. 23(4)

43--50

EN

For many years, attempts have been made to remove the relic of the ‘Piast’ Cinema in the western town of Słubice from Poland’s monuments register. This would allow for its demolition and construction of a modern commercial building on the site. The majority of the building has already be demolished, with only the front elevation remaining. The façade of the cinema has unique artistic value, representing a rare example of the art deco style in the region. The building also forms an important part of the cultural landscape of this border town, representing the history of both Słubice and nearby Frankfurt. With its total demolition, Słubice would lose a unique monument and the entire frontage of the street on which it is located would be downgraded.

PL

Od wielu lat podejmowane są próby skreślenia z rejestru zabytkowych reliktów kina „Piast” w Słubicach. Pozwoliło by to na ich rozbiórkę i budowę w tym miejscu nowoczesnego obiektu handlowego. Rozebrano już znaczą część budynku, pozostała jedynie elewacja frontowa. Fasada kina posiada wyjątkowe w skali regionu wartości artystyczne reprezentując rzadki przykład budynku opracowanego w stylistyce art déco. Budynek jest istotnym elementem krajobrazu kulturowego przygranicznego miasta, obrazuje historię Słubic i Frankfurtu. Jego rozbiórka spowoduje to, że miasto utraci wyjątkowy zabytek, zubożeniu ulegnie też cała pierzeja ulicy przy której się znajduje.

17

Greater Poland residential architecture and monument protection issues

Białkiewicz J. J.

Czasopismo Techniczne. Architektura

|

2015

|

Y. 112, iss. 6-A

7--24

EN

The goal of this study is to present, on the basis of two selected examples, the issues connected with exercising the conservator’s protection towards residential architecture in the Wielkopolskie province, taking into account characteristic conditions deciding on the specificity of this group of monuments (a large number of buildings entered in the register of historic monuments and lack of legal regulations pertaining to the ownership issues). Two mansions are discussed here as examples, of a similar artistic class, designed in the interwar period by a Poznań-based architect, Stefan Cybichowski: the palace in Bieganowo (1914–16) – neglected, successively falling into decay and subjected to activities of its subsequent owners that were inappropriate from the point of view of preservation, and the mansion in Wódki (1922–23) – perfectly restored. The goal of the author is investigating the post-war history of these two facilities, taking into account the history of preservation activities, in order to define the causes of such a radically different state of preservation, considering the fact that both buildings are subject to the same legal preservation forms.

PL

Na podstawie dwóch wybranych przykładów artykuł przedstawia zagadnienia sprawowania ochrony konserwatorskiej wobec obiektów architektury rezydencjonalnej w województwie wielkopolskim, z uwzględnieniem charakterystycznych uwarunkowań decydujących o specyfice tej grupy zabytków (bardzo duża ilość obiektów wpisanych do rejestru zabytków oraz brak regulacji prawnej kwestii własnościowych). Jako przykłady omówiono dwie rezydencje o porównywalnej klasie artystycznej, zaprojektowane w okresie międzywojennym przez poznańskiego architekta Stefana Cybichowskiego: pałac w Bieganowie (1914–16) – zaniedbany, sukcesywnie niszczejący i poddany niewłaściwym z konserwatorskiego punktu widzenia działaniom kolejnych właścicieli, a także dwór w Wódkach (1922–23) – wzorowo odrestaurowany. Celem autora jest prześledzenie powojennej historii tych dwóch obiektów z uwzględnieniem historii działań konserwatorskich, w celu określenia przyczyn ich radykalnie odmiennego stanu zachowania wobec prawnego podlegania tym samym formom ochrony.

18

Kary pieniężne za usuwanie bez zezwolenia drzew owocowych z terenu nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków

Gruszecki K.

Zieleń Miejska

|

2014

|

Nr 7-8

62--64

PL

Ochrona zieleni w sposób nierozerwalny wiąże się z przestrzenią, w której przychodzi jej funkcjonować. Dlatego też, tak ważną rolę w tym procesie odgrywają rozwiązania stanowiące podstawę zagospodarowania przestrzennego.

19

Dzieje pałacu w Bieganowie (powiat wrzesiński) od jego wzniesienia do czasów współczesnych, z uwzględnieniem zagadnień konserwatorskich

Białkiewicz J. J.

Wiadomości Konserwatorskie

|

2014

|

Nr 37

64--80

PL

Pałac w Bieganowie, wzniesiony w latach 1914-16 dla hrabiego Edwarda Grabskiego według projektu cenionego poznańskiego architekta, inż. Stefana Cybichowskiego, utrzymany w stylu łączącym elementy neoklasycyzmu francuskiego z formami „stylu narodowego”, prezentuje wysoką klasę artystyczną i jako taki bez wątpienia jest wartościowym zabytkiem wielkopolskiej architektury rezydencjonalnej. Dobra bieganowskie po II wojnie światowej znacjonalizowano na podstawie dekretu PKWN z 6.09.1944 r. i przekształcono w PGR (Kombinat PGR Bieganowo), po 1989 r. w Gospodarstwo Rolne Skarbu Państwa Bieganowo „Biegrol” sp. z o.o. i spółkę „Bieganowo Poland”, następnie Agencję Nieruchomości Rolnych OT Poznań, a obecnie wydzierżawiono Gospodarstwu Rolno-Hodowlanemu Jadwigi Szafarek z Zieleńca. Zabytkowy pałac do dziś pozostaje własnością i pod zarządem Agencji Rolnej Skarbu Państwa. Rezydencja ta, pomimo iż wpisana w roku 1973 do rejestru zabytków (pod numerem 1444/A), a więc oficjalnie objęta szczególną opieką konserwatorską, znajduje się niestety w opłakanym stanie. Materia zabytkowa niszczeje nie tylko na skutek upływu czasu, ale i nieumiejętnego obchodzenia się z nią przez kolejnych użytkowników, którzy nie wykazują zainteresowania przeprowadzeniem kosztownych prac remontowych i ograniczają się do realizowania wątpliwych pod względem konserwatorskim robót we wnętrzu. Tu jednak powinien w swych ustawowo określonych kompetencjach wkroczyć Wojewódzki Konserwator Zabytków, wydać należne decyzje i nakazy oraz dopilnować ich realizacji, szczególnie że zły stan obiektu jest Urzędowi Ochrony Zabytków wiadomy. Celem niniejszego opracowania jest zwrócenie uwagi na szczególną artystyczną i historyczną wartość pałacu w Bieganowie, na stan jego zachowania, z postępującą destrukcją i w najwyższym stopniu niewłaściwymi pod względem konserwatorskim działaniami podjętymi w ostatnich latach, oraz nakreślenie konserwatorskiego planu ratowania tego znakomitego zabytku.

EN

The palace in Bieganowo, erected in the years 1914-16 for Count Edward Grabski according to the project of a valued architect from Poznan, engineer Stefan Cybichowski, designed in the style combining elements of French neo-classicism with forms of the “national style”, represents a high artistic standard and as such is undoubtedly a valuable monument of Greater Poland residential architecture. After World War II, the Bieganowo estate was nationalised on the basis of a PKWN decree issued on 6.09.1944 and converted into a PGR (State Agricultural Farm Bieganowo); after 1989 it was turned into Agricultural Farm owned by the State Treasury, Bieganowo “Biegrol” sp. z o.o. and a joint venture “Bieganowo Poland”, then by the Agricultural Property Agency OT Poznań, and currently it has been leased to an Agricultural-Breeding Farm of Jadwiga Szafarek from Zieleniec. The historic palace is still the property and under the management of the Agricultural Agency of the State Treasury. The residence, although entered into the Heritage Register in 1973 (number 1444/A), so of- ficially under particular conservation care, is unfortunately in a lamentable state. The historic substance is deteriorating not only with the passage of time, but also because of its incompetent treatment by subsequent users who are not interested in carrying out costly restoration work and stick to realising work on the interiors, rather dubious from the conservation point of view. However, the Voivodeship Monument Conservator should take a stand here using his lawful competence to issue appropriate decisions and orders, and ensure their realisation, especially since the poor state of the object is known to the Monument Protection Office. The aim of this study is drawing attention to the outstanding artistic and historic value of the palace in Bieganowo, its state of preservation, progressing deterioration, highly improper activities – from the conservation point of view – carried out in recent years, and outlining a conservation plan for saving this magnificent monument.

20

Problemy praktycznego sprawowania ochrony zabytków na przykładzie działań wojewódzkiego konserwatora zabytków w odniesieniu do pałacu w Bieganowie

Białkiewicz J. J.

Przestrzeń i Forma

|

2014

|

nr 21

125--148

PL

Przedmiotem artykułu jest analiza sposobu sprawowania faktycznej opieki przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nad pałacem w Bieganowie, wpisanym do rejestru zabytków. Na podstawie dostępnej dokumentacji autorka opisuje obecny bardzo zły stan zachowania zabytku i przedstawia w porządku chronologicznym działania podjęte przez WWKZ, kładąc nacisk na brak efektywnych rozwiązań mających na celu zatrzymanie procesu degradacji substancji zabytkowej pałacu.

EN

The article analyses, on the basis of available documentation, the way of exercising care over the Palace in Bieganowo, registered in the historical monuments record, by the Voivodeship Monument Conservator. The author describes the current, very bad state of preservation of the monument and presents, in chronological order, the actions taken by the Conservator, emphasizing the lack of effective solutions to halt the degradation of the historic Palace.