Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Inwazja zieleni

Kasprzak Krzysztof, Raszka Beata

Przegląd Komunalny

|

2025

|

nr 4

50--53

PL

Istota sztuki ogrodowo-parkowej polega na łączeniu w kompozycyjną całość architektury, elementów sztuk plastycznych i tworów przyrody. Zwłaszcza kształtowanie przestrzeni za pomocą roślinności nadaje ogrodom i parkom bardzo specyficzny charakter. Ta wyjątkowość zaznacza się zarówno w ich formie, jak i w sposobie oddziaływania na odbiorcę.

2

Methodology for the Evaluation of the Proposal for the Restoration of Small Architecture in Historical Public Spaces: on the Example of the Restoration of Koch's Garden (National Cultural Monument)

Šišková Zuzana, Kalivodová Martina, Ruhig Roman, Ruhigová Ema

Inżynieria Mineralna

|

2024

|

Vol. 2, no. 2

art. no. 71

EN

The paper addresses the development of a methodology for the restoration of small architecture in historical public spaces protected as monuments. The methodology is demonstrated using the example of an important historical garden, the National Cultural Monument (Koch's Garden). Koch's Garden, which this paper uses to showcase various restoration approaches for small architecture, was established in the 1930s as part of the sanatorium of MUDr. Karol Koch. The sanatorium and its accompanying garden were designed by architects Dušan Jurkovič, Jindřich Merganc, and Otmar Klimeš. The garden, situated on sloping terrain, features a system of terraces connected by walkways, exotic plantings, sculptures, and numerous small architectural elements. The primary goals of the garden's restoration design were to preserve and restore the original features while emphasizing the authenticity and unique character (genius loci) of the place. The small architecture includes a tourist information centre, a swimming pool, and sunbeds. The pool, integral to the garden's original architectural concept, is preserved as a significant central element. Given its status as a typical example of this type of garden, the focus of the contribution is on the pool. The methodology evaluates pool renovation solutions based on five key parameters: authenticity, function, attractiveness, investment, and operation. Using this methodology, five alternatives were identified: 1. an empty pool with a railing, 2. a pool with pool water, 3. a pool with lake water and aquatic flora, 4. a pool with a water film and a gallery below it, 5. a pool with a reflecting surface as part of an amphitheatre, with storage for garden tools. In addition to diagram-based evaluations, these alternatives were assessed by the general and expert public, incorporating a social parameter into the evaluation. The result is a comprehensive evaluation system that can be applied to other types of small architecture in historical public spaces.

PL

Artykuł ten dotyczy rozwoju metodologii renowacji małej architektury w historycznych przestrzeniach publicznych chronionych jako zabytki. Metodologia demonstrowana jest na przykładzie ważnego historycznego ogrodu, Narodowego Zabytku Kultury (Ogród Kocha). Ogród Kocha, który został wykorzystany w tym artykule do zaprezentowania różnych podejść do renowacji małej architektury, został założony w latach 30. XX wieku jako część sanatorium dr Karola Kocha. Sanatorium i jego towarzyszący ogród zaprojektowali architekci Dušan Jurkovič, Jindřich Merganc i Otmar Klimeš. Ogród, usytuowany na stokach, zdobi system tarasów połączonych alejkami, egzotycznymi nasadzeniami, rzeźbami i licznymi elementami małej architektury. Główne cele projektu renowacji ogrodu to zachowanie i odtworzenie oryginalnych cech przy jednoczesnym podkreśleniu autentyczności i wyjątkowego charakteru miejsca. W małej architekturze znajdują się: centrum informacji turystycznej, basen i leżaki. Basen, integralny element pierwotnej koncepcji architektonicznej ogrodu, jest zachowany jako znaczący element centralny. Zważywszy na to, że jest typowym przykładem tego rodzaju ogrodu, wniosek koncentruje się na basenie. Metodologia ocenia rozwiązania renowacji basenu na podstawie pięciu kluczowych parametrów: autentyczność, funkcja, atrakcyjność, inwestycja i eksploatacja. Używając tej metodologii, zidentyfikowano pięć alternatyw: 1. pusty basen z balustradą, 2. basen z wodą basenową, 3. basen z wodą jeziora i florą wodną, 4. basen z filmem wodnym i galerią pod nim, 5. basen z refleksyjną powierzchnią jako część amfiteatru, z magazynem na narzędzia ogrodowe. Oprócz ocen opartych na diagramach, te alternatywy zostały ocenione przez ogół społeczeństwa i ekspertów, co włączało parametr społeczny do oceny. Efektem jest kompleksowy system oceny, który można zastosować do innych typów małej architektury w historycznych przestrzeniach publicznych.

3

Historical orangeries and greenhouses in Poland: typology and preservation

Kuśmierski Jacek, Hodor Katarzyna

Architectus

|

2024

|

Nr 2 (78)

33--41

EN

Orangeries and greenhouses were among the most ephemeral buildings erected in Polish gardens. The evolution of technology, the lack of proper maintenance, fires and wars meant that they were subject to constant remodelling or suffered damage. Although they have been an integral part of most garden layouts, providing suitable conditions for the storage and cultivation of exotic plants, to date they have not become the subject of any major academic study. The aim of this paper is to present the results of the first crosssectional study of historical orangeries and greenhouses in Poland. The research and analysis, carried out in the years 2021–2022, made it possible to identify 165 surviving buildings, for which starting data and a classification by type, material, form, time of construction and architectural style were prepared. Each orangery and greenhouse was subject to an assessment of its degree of preservation using a fourpoint scale that considered the authenticity and integrity of the historical substance, current use and age. The results of the study can serve as a starting point for identifying conservation challenges in the preservation of historical orangeries and greenhouses and formulating recommendations and standards to better protect these buildings.

PL

Oranżerie i szklarnie były jednymi z najbardziej efemerycznych budynków wznoszonych w polskich ogrodach. Ewolucja technologii, brak od powiedniej konserwacji, pożary i wojny sprawiały, że podlegały nieustannym przebudowom lub zniszczeniu. Mimo iż stanowiły integralny element większości założeń ogrodowych, zapewniając odpowiednie warunki do przechowywania i uprawiania roślin egzotycznych, do dziś nie doczekały żadnego większego naukowego opracowania. Celem autorów artykułu jest przedstawienie wyników pierwszych przekrojowych badań nad historycznymi oranżeriami i szklarniami w Polsce. Prace studialne i analityczne zrealizowane w latach 2021–2022 umożliwiły identyfikację 165 zachowanych obiektów, dla których opracowano dane wyjściowe oraz klasyfikację ze względu na typ, materiał, formę, czas budowy oraz styl architektoniczny. Każda oranżeria i szklarnia podle gała ocenie stopnia zachowania według czterostopniowej skali uwzględniającej autentyzm i integralność substancji zabytkowej, obecną funkcję i wiek. Wyniki badań mogą posłużyć jako punkt wyjściowy do określenia wyzwań konserwatorskich w zakresie zachowania historycznych oranżerii i szklarni oraz sformułowania zaleceń i standardów dla lepszej ochrony tych obiektów.

4

Management of herbaceous vegetation in historic gardens – the north landscape garden of Wilanów palace

Kuśmierski Jacek

Geomatics, Landmanagement and Landscape

|

2022

|

no. 3

17--30

EN

Herbaceous vegetation is a critical component of the multi-layered arrangement in historic gardens, enhancing its harmony and natural balance. Despite its numerous advantages, such as limiting weed growth, inhibiting soil degradation, and increasing biodiversity, it remains one of the most neglected components of historic gardens. The objective of this article was to present practical guidelines for the management of herbaceous vegetation in the North Landscape Garden of Wilanów Palace made for the Museum of King Jan III’s Palace at Wilanów between 2017 and 2018. Analytical studies and design works were conducted for an area of 5.3 ha. Following the principles of conservation with respect to spatial forms and landscape features with simultaneous reference to the composition of natural plant communities and preservation of the existing natural qualities, a list of 106 dominant and coexisting plant species was proposed. Herbaceous vegetation covered in total 39% of the park’s area. The identified species indicated a habitat of subcontinental oak-hornbeam forest (Tilio-Carpinetum calamagrostietosum) and willow-poplar marsh (Salici-Populetum). In addition, compositional guidelines and recommendations for implementation, care and use were specified. The correct management of herbaceous vegetation in a historic garden requires a well-thought-out design and implementation process that accounts for cultural values and habitat conditions.

5

Ogrody historyczne Europy – wartości do zachowania – kultura, natura, dziedzictwo

Werner B.M.

Wiadomości Konserwatorskie

|

2017

|

Nr 50

115--121

PL

Ogród historyczny czy ogród zabytkowy, określenia coraz bardziej popularne w społeczeństwie chociażby z racji wzrastającego zainteresowania sztuką ogrodową czy ekologią w rozumieniu funkcjonowania natury. Ogrody, czyli natura i kultura, a co za tym idzie, wyższy stopień wtajemniczenia w poznawaniu i funkcjonowaniu świata, towarzyszą nam na co dzień. Zdarza się, że w wartościowaniu i pytaniu co jest ważniejsze i dlaczego niekiedy natura zawłaszcza kulturę, ogród historyczny staje się niewygodnym „przedmiotem”, jeśli to on ma mieć większe znaczenie w wartościowaniu. Wspaniałe, zachowane ogrody XVII i XVIII wieku, jako niebywałe zjawiska kulturowe przyciągają rzesze turystów, choć nierzadko posiadają zakryte symbolami, nieczytelne dzisiaj znaczenie. Dopiero lektura odkrywania znaczeń przybliżyć może treść przesłania. Ale można także inaczej postrzegać piękno ogrodu poprzez znawstwo i rozumienie roślin czyli natury, bo w ogrodzie historycznym znaczenie roślin także jest niebagatelne. Trzy omówione przykłady z różnych krajów, Wersal, Het Loo i Łazienki Królewskie, posiadają niejedną wspólną cechę. Mieszczą się one w pięknie zakomponowanej przyrody, w doborze charakterystycznych dla stylu roślin i w obecnej na terenie ogrodu architekturze. Tu także znaczenie architektury i jej cechy charakterystyczne zależą oczywiście od miejsca, w którym powstała. Patrząc na zachowane, historyczne ogrody po różnych „przejściach”, możemy skierować swoje myśli na fenomen łączności natury i kultury i w tym upatrywać niezbywalnych wartości. Ochrona i utrzymanie tego dziedzictwa, jakim są ogrody historyczne, stosowanie metod konserwatorskich, właściwe zarządzanie, jak wiadomo, nie jest łatwe. Ale są do tego instrumenty, dzięki którym, jeśli będziemy z nich w należyty sposób korzystać, także przyszłe pokolenia będą mogły cieszyć się pięknem minionego czasu, gdzie utrzymana harmonia pomoże zawrócić z drogi dehumanizacji życia na drogę bogatszą – piękną w naturze, sztuce, kulturze, i nie zrażać się myślą, zapisaną już przez Platona, że prawda jest dla mędrca, piękno dla wrażliwego serca, a rzeczy piękne są trudne.

EN

Historical or heritage gardens are increasingly popular due to growing interest in the art of gardening or ecology, in relation to the functioning of nature. Gardens combine nature and culture to offer a greater intimacy and appreciation for the functioning of the world we live in. When making valued judgments and asking what is more important and why nature supersedes culture, the historical garden becomes an inconvenient ‘thing’ if it is to play a bigger role in determining value. Wonderful, conserved gardens from the 17th and 18th centuries, are unusual cultural phenomena, which attract crowds of tourists, even though they often include hidden symbols containing meanings that cannot be easily deciphered today. Only reading more deeply to uncover the hidden meanings can help understand the messages intended. But it is also possible to view differently the beauty of the garden by identifying and understanding plants or nature, as in an historical garden the meaning of plants is of great signifi cance. The three cases discussed are from different countries – Versailles, Het Loo and the Royal Lazienki Gardens – but share several common traits. They are all part of a beautifully composed nature, include characteristic plants and garden architecture. Of course, the meaning of architecture and its characteristics depend on the context within which it originated. Looking at conserved, historical gardens which have undergone various ‘transformations’, we can direct thinking towards the ways in which nature and culture are linked together, and recognise the outstanding value that lies therein. Conserving and maintaining the heritage of historical gardens, applying conservation methods and appropriate management is not easy. But there are instruments which, if applied properly, can ensure that future generations can enjoy the beauty of past times, where the sustained harmony can help bring us back from the road to dehumanisation onto a richer path of beauty in nature, art, culture – and we should not be put off by Plato’s dictum that truth is for the wise, beauty is for those of sensitive of heart and beautiful things are hard.

6

Contemporary threats to historic gardens in Poland

Hodor K.

Czasopismo Techniczne. Architektura

|

2016

|

Y. 113, iss. 1-A

125--142

EN

Modern threats to monumental gardens are an important subject, connected with issues of value and protection of cultural and natural heritage. There are noticeable processes of negative transformations or irreversible loss of numerous green areas of historical character. It is visible in statistics regarding the decreasing resource of valuable greenery complexes. The legal regulations for protection of this particular heritage in Polish reality do not bring expected results.

PL

Współczesne zagrożenia ogrodów zabytkowych stanowią ważną tematykę związaną z zagadnieniami wartości oraz ochrony dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego. Zauważalne są postępujące procesy negatywnych przekształceń lub bezpowrotnej utraty licznych obszarów zielonych o charakterze historycznym. Widoczne jest to w statystykach dotyczących malejącego zasobu wartościowych zespołów zieleni. Uwarunkowania prawne, mające na celu ochronę tego specyficznego dziedzictwa, w polskich realiach nie przynoszą oczekiwanych efektów.

7

Value determination of water systems in historic gardens as the foundation of garden art works

Ruban L.

Czasopismo Techniczne. Architektura

|

2014

|

R. 111, z. 5-A

61--67

EN

The value of water systems in Ukrainian historic gardens and parks (founded in the 17th–19th centuries), which are formed on the natural beds of rivers and creeks, is disclosed on the example of their general planning structure and composite construction. The main principles of garden art works in these parks had a strong influence on the methodology of planning contemporary green areas, particularly in and around the “energy independence” of water systems. The modern trend of the integrated approach in architectural-landscape organization of streamside territories are shown in the author’s projects proposals.

PL

Wartości systemów wodnych w ukraińskich historycznych ogrodach i parkach (zakładanych w XVIII i XIX w.), które uformowane zostały w naturalnych korytach rzek i potoków, zostały ukazane na przykładach ich ogólnej struktury planistycznej i konstrukcji kompozycji. Główne zasady dzieł sztuki ogrodowej tych parków miały wielki wpływ na współczesną metodologię planowania trenów zielonych, a zwłaszcza zagadnień związanych z wykorzystaniem systemów wodnych jako niezależnych źródeł energii. Nowoczesne trendy zintegrowanego podejścia do architektoniczno-krajobrazowego planowania terenów przystrumienowych zostaną przedstawione na przykładach autorskich projektów.

8

Możliwości zastosowania nowoczesnych materiałów budowlanych przy rewaloryzacji ogrodów historycznych

Pocheć N., Wójcik A.

Przestrzeń i Forma

|

2013

|

nr 19

289--300

PL

Artykuł traktuje o zastosowaniu nowoczesnych materiałów budowlanych w rewaloryzacji zabytkowych obiektów architektury krajobrazu oraz zasadności ich użycia przedstawionych na konkretnych przykładach. Chociaż ich użycie jest dyskusyjne, w uzasadnionych przypadkach może przynieść korzyści, podnosząc wartość artystyczną całego obiektu, wpisując się w postawę „twórczej kontynuacji tradycji”.

EN

This article discusses the use of modern construction materials in restoring landscape architecture monuments and the relevance of their use based on depicted examples. However use of such materials is controversial and arguable, it could raise the artistic value of whole historical ensembles, as a part of ‘creative continuation of tradition’.

9

Otoczenie kościoła w Niegowici jako wielowątkowy ogród pamięci. Pamięć o ludziach, o zdarzeniach i o miejscu

Kuś M., Dąbrowski Ł.

Czasopismo Techniczne. Architektura

|

2012

|

R. 109, z. 2-A

331--337

PL

Punktem wyjścia dla artykułu jest projekt otoczenia współczesnego kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Niegowici. Stał się on pretekstem do rozważań na temat różnorodności form odwzorowania historii w krajobrazie. Każde miejsce ma swoją historię, ale są takie, w których istnieje potrzeba szczególnego zaznaczenia ważnego wydarzenia, obecności kogoś wybitnego czy też wyjątkowości samego miejsca. Można to zrobić na wiele sposobów, np. stawiając pomniki, wmurowując tablice informacyjne, odwzorowując fundamenty nieistniejących już budowli czy nawet budując kopce. Częstym zjawiskiem jest nawarstwianie się w jednym miejscu różnych wątków historycznych godnych upamiętnienia. Takim właśnie przykładem jest otoczenie kościoła w Niegowici. Główną ideą projektową przyświecającą stworzeniu ogrodu było przedstawienie historii tego miejsca, ważnych dla niego osób oraz zmian, jakie przez wieki zachodziły w jego obrębie. Istotnymi elementami tworzącymi wizerunek jest otoczenie świątyni, które stanowi swoiste sacrum, będące zarazem istotnym elementem jego genius loci, oraz ślady obecności Karola Wojtyły, kształtujące obraz tego miejsca w świadomości Polaków.

EN

This article was inspired by the design of the garden that surrounds the Church of the Assumption of the Virgin Mary in Niegowić. It reflects on the variety of ways of representing history in our landscape. Every place has its history, but some locations amongst them are unique in having an extraordinary past. This quality creates a necessity for making landmarks that commemorate exceptional events, people and places. There are many ways to do that, e.g. by erecting monuments, by placing commemorative plaques, by replicating foundations of buildings that no longer exist or even by constructing artificial mounds. Very often the history of a place gives more than one cause for commemoration and this is the case in the surroundings of the church in Niegowić. The main design idea for this garden was to show the complex history of the place by reflecting it in the nearest landscape. There are two factors influencing the contemporary image of the area: firstly, Niegowić was the place of the first appointment of Karol Wojtyła, the future Pope John Paul II, as parish priest. Secondly, the very surroundings of the church, being a living historical testimony to its sacral heritage.

10

O historii, cytatach z przeszłości i nowoczesnych krajobrazach. Nowe w starym i nowe - w ogrodach i parkach historycznych i współczesnych.

Zachariasz A.

Architektura Krajobrazu

|

2011

|

nr 4

4--17

EN

A garden is a testimony to the uniqueness of culture in time and place. Works of garden art quickly absorb new trends and fashions, are open to inspirations. The modern ones are often characterized by their diversity and an ability to stimulate different senses. The article presents landscapes created from anew - historical and modern gardens - unique 'living' objects of cultural heritage. It describes restoring hundred years old gardens and parks, and more modern ones, to their former glory. Examples of historical objects variously reconstructed and revalorized are given. Gardens which changed their function and are geared to receive a broader public, as well as those which commemorate the past. The second aspect addressed in the article is using historic models and references to the past in creating new landscapes, and also how this contributes to their educational value.

11

Ogrody historyczne - magiczne miejsca przeszłości

Majdecka-Strzeżek A.

Czasopismo Techniczne. Architektura

|

2010

|

R. 107, z. 5-A

85-91

PL

Ogrody historyczne przetrwałe w dobrej kondycji do czasów współczesnych są przedmiotem podziwu dla mistrzowskiej ręki ich twórców. Harmonijne połączenie elementów przyrodniczych i architektonicznych tworzy zgodnie z zamiarem planisty na określonej przestrzeni inną rzeczywistość. Parki i ogrody budowane z elementów realnych tworzą świat magiczny i niecodzienny. Tę wyjątkowość miejsca wzmaga umiejętnie podkreślany genius loci. To za jego przyczyną widziany oczami człowieka świat ogrodu tak naprawdę jest inny, niż wynika to z jego postrzegania. Wobec stale postępującej, w różnych aspektach działań człowieka, uniformizacji, a przez to utraty indywidualnego charakteru miejsc, przetrwałe ogrody, czyli "żywe świadectwa przeszłych epok", nabierają istotnego znaczenia. Stają się bowiem wraz z otaczającym je historycznym krajobrazem świadectwem przeszłości, symbolem dawnych czasów, który pozwala na powrót myślą w inną, dawną rzeczywistość. Materialna pozostałość przeszłości daje szansę na poczucie wspólnoty. Świadomość korzeni i stałość tak bardzo potrzebną wśród zmian.

EN

The historical gardens which survived until today in good condition are the subject of admiration for the skilled hands of their creators. The harmonial combination of nature and architectural elements creates according to the intentions of the planner a given space of a different reality. The parks and gardens built from authentic elements form a magical and not an everyday world. This unique place is being skillfully underscored by genius loci. It's because of this the garden world as seen through human eyes is different than as observed. As a result of uniformity in various aspects of human activity, and through this the loss of the individual character of the space, the surviving gardens, that is "the vivid evidence of the past epochs", acquire different meaning. They are becoming together with the surrounding historical landscape certificates of the past, a symbol of the by-gone times, which allows you to reminisce about a different past reality. The material leftovers of the past give you a chance to feel a bond. The consciousness of the roots and stability are much needed among changes.

12

Kompleks Dydaktyczny - "Ogrody"

Zachariasz A., Lipińska H.

Czasopismo Techniczne. Architektura

|

2007

|

R. 104, z. 5-A

223-225

PL

Kompleks Dydaktyczny zaprojektowano na potrzeby Katedry i kształcących się tam studentów. W ramach założenia planuje się prezentację wybranych stylów ogrodowych oraz charakterystycznych ogrodów. Do realizacji wybrano ogrody: średniowieczny, renesansowy i barokowy, z ogrodów tematycznych: biblijny, japoński, wiejski oraz alpinarium i różankę. W poszczególnych ogrodach uwzględniono tylko niektóre, charakterystyczne dla danej epoki, czy rodzaju ogrodu, zasady kompozycji i typowe dla nich elementy kompozycyjne, różne aranżacje roślinne (klomb z roślinami o ozdobnych kwiatostanach, nadających się do zasuszenia, rabata z roślin o różnym pokroju i rabata "koło barw" i trójkątna rabata z różnymi gatunkami paproci) oraz małą architekturę ogrodową (altanę porośniętą różnymi pnączami). W doborze gatunków kierowano się ich historycznym zastosowaniem w poszczególnych epokach i stylach oraz ogrodach specjalistycznych. Układ komunikacyjny zaprojektowano w taki sposób, by kolejno można było zobaczyć wszystkie elementy ogrodu w porządku chronologicznym - od założeń średniowiecznych po nowoczesne, co pozwoli studentom prześledzić zmiany kompozycyjne zachodzące w następujących po sobie epokach.

EN

It is planned to present selected styles of gardens and characteristic garden examples. Following types were selected: medieval, Renaissance, and baroque, as well as biblical, Japanese, rustic, rockery, and rosary as thematic gardens. Only composition rules along with typical elements that are characteristic for a given epoch or garden type were taken into account in particular gardens. Path network enables to visit the garden in chronological sequence: from medieval assumptions through modern ones, which allows students for recording the composition changes in subsequent epochs.

13

Białystok najlepszym przykładem rewaloryzacji barokowego ogrodu w Polsce

Werner B.

Wiadomości Konserwatorskie

|

2000

|

Nr 7/8

26--32

14

XIII edycja "Konkursu na najlepsze prace z zakresu ochrony zabytkowych założeń ogrodowych w 1999 roku"

Piotrowska-Nosek K.

Wiadomości Konserwatorskie

|

1999

|

Nr 6

11--14

15

Rola i miejsce Ośrodka Ochrony Zabytkowego Krajobrazu w systemie ochrony dóbr kultury w Polsce : z daleka i bliska

Werner A.

Wiadomości Konserwatorskie

|

1998

|

Nr 3-4

20--24