Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Międzynarodowy rynek węgla energetycznego w 2025 roku i jego perspektywy

Stala-Szlugaj Katarzyna

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2026

|

nr 114

127--139

PL

W niniejszym artykule przedstawiono analizę sytuacji na międzynarodowym rynku węgla energetycznego w 2025 roku wraz z prognozami. W związku z tym, że wiele czynników oddziałuje na gospodarkę światową w sposób długofalowy, analizą objęto lata 2015–2025. Omawiając światowy rynek węgla, przeanalizowano podaż, popyt i handel, z wyszczególnieniem krajów znajdujących się w światowej czołówce producentów, użytkowników, eksporterów oraz importerów tego surowca. Szczególną uwagę poświęcono kształtowaniu się cen węgla energetycznego na rynku międzynarodowym. Na koniec zaprezentowano najnowsze prognozy Międzynarodowej Agencji Energetycznej – IEA, dotyczące rozwoju rynków węgla.

EN

This paper presents an analysis of the international thermal coal market in 2025, along with forecasts. Due to the fact that many factors have a long-term impact on the global economy, the analysis covers the period 2015–2025. In discussing the global coal market, supply, demand and trade were analysed, with a focus on the world’s leading producers, users, exporters and importers of this raw material. Particular attention was paid to the development of thermal coal prices on the international market. Finally, the latest forecasts of the International Energy Agency (IEA) concerning the development of coal markets were presented.

2

Krótkoterminowe prognozy dla międzynarodowego rynku węgli metalurgicznych

Ozga-Blaschke Urszula

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2026

|

nr 114

119--126

PL

Kondycja światowego przemysłu stalowego ma bezpośredni wpływ na rynek węgli metalurgicznych, które obok rudy żelaza są podstawowym surowcem w produkcji hutniczej. Aktualnie światowy rynek stali charakteryzuje się nadpodażą, słabym popytem (szczególnie w sektorach budowlanym i motoryzacyjnym), spadającymi cenami oraz znaczną nadwyżką mocy produkcyjnych wywierającą presję na rentowność przemysłu hutniczego. Obecnie perspektywy dla międzynarodowego rynku węgla metalurgicznego są niepewne z powodu globalnego spowolnienia gospodarczego, osłabienia popytu i zmieniających się przepływów handlowych. Spowolnienie wzrostu produkcji stali w krajach głównych importerów, z wyjątkiem Indii, ogranicza popyt na węgiel metalurgiczny, a tym samym jego ceny. Oczekuje się, że zapowiadany przez Indie dynamiczny wzrost produkcji stali surowej, opartej głównie na technologii BOF, będzie korelował bezpośrednio z wyższym zużyciem węgla, tworząc możliwości dla eksporterów węgla koksowego na całym świecie i kompensując spadek importu przez użytkowników w innych krajach. Daleko idący wpływ na sytuację rynkową mają Chiny ze względu na ich politykę gospodarczą (efekty pakietów stymulujących gospodarkę), poziom produkcji i eksportu stali, udział w rynku spot i ruchy na krajowym rynku kontraktów terminowych. Od wielu lat silny wpływ Chin kształtował trendy cenowe i konsumpcyjne. Rynek węgli metalurgicznych w ostatnich pięciu latach podlegał dynamicznym zmianom, co znalazło odzwierciedlenie w skokowych zmianach cen. Po osiągnięciu szczytu w kwietniu 2022 roku ceny znalazły się w trajektorii spadkowej i w 2025 roku osiągnęły najniższy poziom od czterech lat. W referacie przedstawiono czynniki kształtujące globalne trendy na rynku węgli metalurgicznych oraz krótkoterminowe prognozy cen.

EN

The state of the global steel industry has a direct impact on the market for metallurgical coal, which, alongside iron ore, is a key raw material in steelmaking. Currently, the global steel market is characterized by oversupply, weak demand (especially in the construction and automotive sectors), falling prices, and significant overcapacity, which puts pressure on the profitability of the steel industry. Currently, the outlook for the international metallurgical coal market is uncertain due to the global economic slowdown, weakening demand, and changing trade flows. The slowdown in steel production growth in major importing countries, with the exception of India, is reducing demand for metallurgical coal and, consequently, its prices. The dynamic growth in crude steel production, primarily based on BOF technology, announced by India is expected to correlate directly with higher coal consumption, creating opportunities for coking coal exporters worldwide and offsetting the decline in imports by users in other countries. China has a far-reaching influence on the market situation due to its economic policy (the effects of economic stimulus packages), the level of steel production and exports, its share in the spot market, and movements in the domestic futures market. For many years, China’s strong influence has shaped price and consumption trends. The metallurgical coal market has been subject to dynamic changes over the past five years, reflected in sharp price fluctuations. After peaking in April 2022, prices began a downward trajectory, reaching a four-year low in 2025. This paper presents the factors shaping global trends in the metallurgical coal market and short-term price forecasts.

3

Rynek i przemysł spożywczy w 2025 roku

Szczepaniak Iwona, Ambroziak Łukasz, Drożdż Jadwiga

Przemysł Spożywczy

|

2026

|

T. 80, nr 1

16--25

PL

Przedsiębiorstwa przemysłu spożywczego od kilku lat funkcjonują w dynamicznie zmieniających się uwarunkowaniach zewnętrznych. Rok 2025 przyniósł stopniową stabilizację otoczenia makroekonomicznego, jednakże przy utrzymujących się wysokich kosztach produkcji, tj. kosztach surowcowo- -materiałowych i pracy. Celem artykułu jest ocena sytuacji przemysłu spożywczego oraz wyników handlu rolno- -spożywczego Polski w 2025 r. W artykule przedstawiono wybrane dane produkcyjno- -finansowe i handlowe za pierwsze dziesięć miesięcy roku oraz zidentyfikowano główne kierunki zmian zachodzących w sektorze. Z analizy wynika, że w skali całego sektora utrzymało się ożywienie produkcyjne, które miało jednak charakter selektywny i koncentrowało się głównie w dziale produkcji artykułów spożywczych, przy jednoczesnym pogorszeniu efektywności ekonomicznej przedsiębiorstw wielu branż. Odnotowano także dalszy wzrost wartości eksportu rolno-spożywczego, wynikający przede wszystkim ze wzrostu cen transakcyjnych, przy wyhamowaniu dynamiki wolumenu eksportu. Wskazuje to na stopniowe wyczerpywanie się dotychczasowych przewag kosztowo-cenowych polskich producentów żywności oraz rosnące znaczenie wyzwań strukturalnych dla dalszego rozwoju sektora.

EN

For several years now, food industry companies have been operating in a dynamically changing external environment. The year 2025 brought gradual stabilisation of the macroeconomic environment, but production costs, i.e. raw material and labour costs, remained high. The aim of this article is to assess the situation of the food industry and the results of Poland’s agri-food trade in 2025. The article presents selected production, financial and trade data for the first ten months of the year and identifies the main directions of change in the sector. The analysis shows that the production recovery continued across the entire sector, but it was selective and concentrated mainly in the food production sector, while the economic efficiency of companies in many industries deteriorated. A further increase in the value of agri-food exports was also noted, resulting primarily from an increase in transaction prices, with a slowdown in the growth of export volumes. This indicates a gradual depletion of the existing cost and price advantages of Polish food producers and the growing importance of structural challenges for the further development of the sector.

4

Międzynarodowy rynek węgla koksowego

Ozga-Blaschke Urszula

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2025

|

nr 113

123--131

PL

Wydarzenia krótkoterminowe, takie jak zakłócenia w dostawach w Australii, zmiany w przepływach handlowych i sankcje wobec Rosji, nadal utrzymują niestabilność rynków węgla metalurgicznego. W ostatnich latach przepływy handlowe na międzynarodowym rynku węgla koksowego ulegały przetasowaniom spowodowanym sankcjami nałożonymi na Rosję oraz wprowadzeniem przez Chiny w październiku 2020 r. nieformalnego zakazu importu węgla australijskiego. Australia była w stanie znaleźć innych klientów, aby zastąpić brak chińskich nabywców w 2021 i 2022 roku, sprzedając więcej węgla do Japonii, Korei Płdniowej, Indii oraz na rynku atlantyckim. Zdyskontowane ładunki węgla rosyjskiego, które nie mogły trafić do Europy, zostały przekierowane głównie do Chin i do Indii. Przyszłość handlu węglem metalurgicznym zostanie określona przez dwóch największych importerów – Chiny i Indie. Indie będą głównym motorem wzrostu popytu, ponieważ kraj ten dąży do prawie dwukrotnego wzrostu mocy produkcyjnych stali do 2030 r., a większość ekspansji ma być oparta na technologii wielkopiecowej. Obecnie oczekuje się, że indyjski import węgla metalurgicznego wzrośnie w 2025 r. do 84 mln ton (z 71 mln ton w roku 2023). Chiński import węgla metalurgicznego może spadać ze względu na sytuację branży stalowej, ponadto producenci stali zamierzają zwiększyć produkcję stali EAF z wykorzystaniem większych ilości złomu, a już teraz budują zakłady DRI na skalę komercyjną. Zmienność cen węgla koksowego jest również poważnym problemem, nawet w okresach, gdy dostawy z Australii są zwykle wyższe przy braku ekstremalnych warunków pogodowych. Jak zawsze, silny wpływ Chin ukształtował trendy cenowe i konsumpcyjne. W rozdziale przedstawiono bieżącą sytuację na międzynarodowym rynku węgla metalurgicznego oraz prognozy krótkoterminowe dotyczące popytu i cen węgla w handlu drogą morską.

EN

Short-term events such as supply disruptions in Australia, changes in trade flows and sanctions against Russia continue to keep metallurgical coal markets volatile. Trade flows in the international coking coal market have been volatile in recent years due to sanctions on Russia and China’s October 2020 informal ban on Australian coal imports. Australia has been able to find other buyers to replace the lack of Chinese buyers in 2021 and 2022, selling more coal to Japan, South Korea, India and the Atlantic. Discounted Russian coal cargoes that could not reach Europe have been redirected primarily to China and India. The future of metallurgical coal trade will be determined by the two largest importers, China and India. India will be the main driver of demand growth as the country aims to almost double its steel production capacity by 2030, with much of the expansion expected to be based on blast furnace technology. India’s metallurgical coal imports are currently expected to rise to 84 million tonnes in 2025 (from 71 million tonnes in 2023). China’s metallurgical coal imports may be declining due to the steel industry, and steelmakers are looking to increase EAF steel production using larger amounts of scrap, and are already building commercial-scale DRI plants. Coking coal price volatility is also a major concern, even during periods when Australian supplies are typically higher in the absence of extreme weather. As always, the strong influence of China has shaped price and consumption trends. This paper reviews the current situation in the international metallurgical coal market and provides a short-term outlook for seaborne coal demand and prices.

5

Sytuacja na rynku masła w Polsce

Szajner Piotr

Przemysł Spożywczy

|

2025

|

T. 79, nr 10

26--30

PL

W latach 2020-2025 na polskim rynku masła odnotowano zmiany produkcji, konsumpcji i cen, ale utrwaliły się pozytywne wzrostowe tendencje. Produkcja utrzymywała się na wysokim poziomie i wykazywała znaczącą specjalizację eksportową, pomimo dużych wahań koniunkturalnych spowodowanych skutkami pandemii COVID-19 i wojny w Ukrainie. Duża zmienność cen zbytu, eksportowych i detalicznych była konsekwencją zmian koniunktury na światowym i unijnym rynku. Konsumpcja w gospodarstwach domowych utrzymuje się na relatywnie wysokim poziomie, pomimo dużej zmienności cen, a to oznacza, że masło wygrywa konkurencję z substytucyjnymi produktami tłuszczowymi. O konkurencyjności produkcji świadczy również duże dodatnie saldo handlu zagranicznego w warunkach wzrostu importu w zaopatrzeniu wewnętrznego rynku.

EN

Between 2020 and 2025, the Polish butter market saw changes in production, consumption, and prices, but positive growth trends continued. Production remained high and showed a high degree of export specialization, despite significant economic fluctuations caused by the effects of the COVID-19 pandemic and the war in Ukraine. High volatility in sales, export, and retail prices was a consequence of changes in the global and EU markets. Household consumption remains relatively high despite high price volatility, which means that butter is winning the competition with substitute products. The competitiveness of production is also evidenced by the large positive foreign trade balance in the context of growing imports to supply the domestic market.

6

Rynek i przemysł spożywczy w 2024 roku

Szczepaniak Iwona, Ambroziak Łukasz, Drożdż Jadwiga

Przemysł Spożywczy

|

2025

|

T. 79, nr 1

18--27

PL

Zmieniające się w ostatnich latach uwarunkowania makroekonomiczne i rynkowe skutkowały trudną sytuacją podażowo-popytową w wielu branżach przemysłu spożywczego. Przede wszystkim wzrosły ceny surowców rolnych i energetycznych, zachwianiu uległy łańcuchy dostaw żywności, a przedsiębiorcy musieli sprostać presji wzrostu wynagrodzeń w związku z malejącą siłą nabywczą ludności. Na skutek spadku cen transakcyjnych i aprecjacji złotego wobec euro obniżyła się dynamika wzrostu eksportu. Wszystko to spowodowało pogorszenie ekonomicznych uwarunkowań funkcjonowania producentów i eksporterów żywności. Sektor przetwórstwa spożywczego okazał się jednak odporny na zjawiska o charakterze nadzwyczajnym, o czym świadczą jego wyniki produkcyjno-finansowe i handlowe odnotowane w 2024 r. Celem artykułu jest ocena sytuacji przemysłu spożywczego i wyników handlu rolno-spożywczego Polski w 2024 r., a więc w warunkach wciąż niestabilnej sytuacji geopolitycznej. W opracowaniu przedstawiono niektóre dane produkcyjno-finansowe i handlowe za kilka miesięcy 2024 r. na tle zmian zachodzących w sektorze w minionym okresie. Dodatkowo wskazano najważniejsze zmiany regulacyjne oraz w zakresie handlu zagranicznego, które miały lub będą miały największy wpływ na funkcjonowanie rynku spożywczego w najbliższym czasie.

EN

The changing macroeconomic and market conditions in recent years have resulted in a challenging supply-demand situation in many sectors of the food industry. Above all, the prices of agricultural and energy commodities have risen, food supply chains have been disrupted, and businesses have faced pressure to increase wages due to the declining purchasing power of the population. Additionally, a decline in transaction prices and the appreciation of the Polish zloty against the euro have slowed the growth dynamics of exports. All these factors have led to a deterioration in the economic conditions for food producers and exporters. Nevertheless, the food processing sector has demonstrated resilience to extraordinary circumstances, as evidenced by its production, financial, and trade results recorded in 2024. The article aims to assess the situation in the food industry and the performance of Poland’s agri-food trade in 2024, against the backdrop of an ongoing unstable geopolitical environment. The study presents selected production, financial, and trade data for several months of 2024, set against the changes occurring in the sector in the previous period. Additionally, it highlights the most significant regulatory changes and developments in foreign trade that have had or are expected to have the greatest impact on the functioning of the food market in the near future.

7

Czy polscy producenci żywności są wciąż konkurencyjni cenowo na rynku Unii Europejskiej?

Szczepaniak Iwona

Przemysł Spożywczy

|

2025

|

T. 79, nr 9

18--23

PL

Celem artykułu jest przedstawienie zróżnicowania cen produktów żywnościowych w Unii Europejskiej w latach 2015-2024 oraz odpowiedź na pytanie, czy polscy producenci żywności są wciąż konkurencyjni na unijnym rynku żywnościowym. Podejmowane przez przedsiębiorstwa działania zazwyczaj skierowane są na poprawę konkurencyjności, która wyraża się lepszą pozycją konkurencyjną na rynku międzynarodowym oraz utrzymaniem przewag konkurencyjnych w długim okresie. Dotychczasowym źródłem przewag konkurencyjnych polskich producentów żywności na rynku unijnym były przede wszystkim przewagi kosztowocenowe. Wraz z postępującą integracją ekonomiczną polskiego rynku żywnościowego z rynkiem UE następuje wyrównywanie cen krajowych z cenami unijnymi. W trosce o utrzymanie pozycji konkurencyjnej, wymusza to na producentach żywności wysiłki na rzecz stosowania pozacenowych instrumentów konkurowania.

EN

The aim of the article is to present the differentiation of food prices in the European Union in the years 2015-2024 and to answer the question whether Polish food producers are still competitive on the EU food market. The actions taken by enterprises are usually aimed at improving competitiveness, which is expressed by a better competitive position on the international market and maintaining competitive advantages in the long term. So far, the source of competitive advantages of Polish food producers on the EU market have been primarily cost and price advantages. Along with the progressive economic integration of the Polish food market with the EU market, domestic prices are aligned with EU prices. In order to maintain a competitive position, this forces food producers to make efforts to use non-price instruments of competition.

8

Forecasting electricity prices in the Polish Day-Ahead Market using machine learning models

Sowiński Rafał, Komorowska Aleksandra

Polityka Energetyczna

|

2025

|

T. 28, z. 2

211--230

EN

Given the constantly changing market situation for electricity prices, driven by shifts in the energy mix, regulatory reforms, and broader socio-economic factors, it is necessary to reassess the understanding of price forecasting periodically. Traditional statistical methods may struggle when faced with heightened volatility, nonlinear dependencies, and rapidly changing input features. In contrast, machine learning models, particularly Artificial Neural Networks (ANNs), can adapt more effectively to complex, non-stationary patterns in price time series. In this study, six distinct artificial neural network (ANN) architectures were developed and trained using eight years of historical Polish Day-Ahead Market electricity price data (2016–2024). Four of these were plain deep learning models: a Multilayer Perceptron (MLP), a Convolutional Neural Network (CNN), a Long Short-Term Memory (LSTM) model, and a Gated Recurrent Unit (GRU) model. Two others were hybrid models combining convolutional layers with recurrent layers. The hybrid architectures, namely CNN+LSTM and CNN+GRU, were designed to leverage the capacity of CNN to automatically extract features from narrower sliding windows of past prices and the LSTM/GRU layers’ ability to capture long-term temporal dependencies. The models’ performances were evaluated using three metrics: Mean Absolute Error (MAE), Root Mean Squared Error (RMSE), and the coefficient of determination (R2). The top-performing CNN+LSTM achieved an MAE of 75.21 PLN/MWh, an RMSE of 103.64 PLN/MWh, and an R2 of 0.59. Results were also compared against several models previously reported in the literature. These results may be used to improve price forecasting by indicating the optimal pathways for building forecasting models and, in extension, lead to more efficient power system planning.

PL

Ze względu na stale zmieniające się ceny energii elektrycznej, spowodowane zmianami w miksie energetycznym, regulacyjnymi i innymi czynnikami społeczno-ekonomicznymi, konieczne staje się okre sowe weryfikowanie podejścia do prognozowania cen. Tradycyjne metody statystyczne mogą zawodzić w warunkach nasilonej zmienności, nieliniowych zależności i często zmieniających się cech wejściowych. Modele uczenia maszynowego, a zwłaszcza Sztuczne Sieci Neuronowe (SSN), potrafią skutecznie dostosowywać się do złożonych, niestacjonarnych wzorców w szeregach czasowych. W niniejszym badaniu opra cowano i wytrenowano sześć różnych modeli SSN, korzystając z danych historycznych z Polskiego Rynku Dnia Następnego z lat 2016–2024. Cztery z tych modeli to czyste modele głębokiego uczenia: wielowar stwowy perceptron (MLP), sień konwolucyjna (CNN), długa pamięć krótkotrwała (LSTM) oraz bramkowa jednostka rekurencyjna (GRU). Dwa pozostałe to architektury hybrydowe, oznaczone jako CNN+LSTM i CNN+GRU, łączą zdolność CNN do wychwytywania cech z węższych okien czasowych i umiejętność warstw rekurencyjnych do uczenia się zależności długoterminowych. Wydajność modeli oceniano na pod stawie trzech miar: średniego błędu bezwzględnego (MAE), pierwiastka ze średniego błędu kwadratowego (RMSE) i współczynnika determinacji (R2). Najlepsze wyniki osiągnęła architektura CNN+LSTM, uzy skując MAE na poziomie 75,21 zł/MWh, RSME równe 103,64 zł/MWh i R2 wynoszące 0,59. Wyniki te mogą zostać wykorzystane do usprawnienia procesów prognozowania cen energii elektrycznej poprzez wskazanie wytycznych dotyczących projektowania modeli prognostycznych opartych na uczeniu maszy nowym, co z kolei może wiązać się z wydajniejszym planowaniem działania systemu energetycznego.

9

Sytuacja produkcyjno-finansowa sektora napojów bezalkoholowych w Polsce

Drożdż Jadwiga

Przemysł Spożywczy

|

2024

|

T. 78, nr 4

16--21

PL

Przedsiębiorstwa sektora napojów bezalkoholowych w ostatnich latach rozwijały się dynamicznie, osiągając stosunkowo duże marże przetwórcze. Jednak w 2022 r., ze względu na splot wielu niekorzystnych czynników (zawirowania na światowych rynkach surowców i materiałów oraz duża zmienność uwarunkowań makroekonomicznych), efektywność ekonomiczna produkcji napojów bezalkoholowych zmalała. W I półroczu 2023 r. ponownie osiągnięto wysoki poziom marż przetwórczych. Obecnie rozwój sektora kształtowany jest nie tylko przez otoczenie rynkowe, ale również przez nowe trendy konsumenckie będące efektem coraz większej świadomości Polaków w zakresie zdrowego stylu życia. Produkcja napojów bezalkoholowych zorientowana jest głównie na rynek krajowy, a ich eksport stanowi niecałe 2% wartości eksportu całego przemysłu spożywczego, przy udziale w imporcie na poziomie 1,5%. Zjawisko to wskazuje na niewielki poziom umiędzynarodowienia sektora. Głównym stymulatorem jego rozwoju jest zatem umiejętność szybkiego dostosowywania się podmiotów do nowych trendów konsumenckich poprzez wprowadzanie produktów innowacyjnych na rynek krajowy.

EN

Enterprises in the non-alcoholic beverage sector have been developing dynamically in recent years, achieving relatively high processing margins. However, in 2022, due to the combination of many unfavorable factors (turbulences on global markets for raw materials and materials and high variability of macroeconomic conditions), the economic efficiency of the production of non-alcoholic beverages decreased. In the first half of 2023, high levels of processing margins were achieved again. Currently, the development of the sector is shaped not only by the market environment, but also by new consumer trends resulting from the increasing awareness of Poles regarding ahealthy lifestyle. The production of non-alcoholic beverages is mainly focused on the domestic market, and their export constitutes less than 2% of the export value of the entire food industry, with ashare in import of 1.5%. This phenomenon indicates alow level of internationalization of the sector. The main stimulator of its development is therefore the ability of entities to quickly adapt to new consumer trends by introducing innovative products to the domestic market.

10

Rynek i przemysł spożywczy w 2023 roku

Szczepaniak Iwona, Ambroziak Łukasz, Drożdż Jadwiga, Mroczek Robert

Przemysł Spożywczy

|

2024

|

T. 78, nr 1

10--17

PL

Przedsiębiorstwa przemysłu spożywczego od kilku lat funkcjonują w dynamicznie zmieniających się uwarunkowaniach zewnętrznych. Rok 2022, a następnie 2023 upłynęły pod znakiem zawirowań na światowych rynkach surowców rolnych i energetycznych w związku z wojną w Ukrainie. W 2023 r. światowa gospodarka żywnościowa powoli zaczęła już jednak zmierzać ku równowadze. Celem artykułu jest ocena sytuacji przemysłu spożywczego i wyników handlu rolno-spożywczego Polski w 2023 r., a więc w warunkach wysokich cen surowców i pozostałych kosztów produkcji oraz zwiększonego importu produktów rolno-spożywczych z Ukrainy. W opracowaniu przedstawiono niektóre dane produkcyjno-finansowe i handlowe za kilka miesięcy 2023 r. na tle zmian zachodzących w sektorze w minionym okresie. Dodatkowo wskazano wydarzenia i zmiany regulacyjne, które miały lub będą miały największy wpływ na funkcjonowanie rynku spożywczego w najbliższym czasie. z analizy wynika, że sektor przetwórstwa spożywczego w Polsce okazał się dość odporny na niesprzyjające uwarunkowania zewnętrzne, jakie wynikały z funkcjonowania w szybko zmieniającym się otoczeniu rynkowym i prawnym. Utrzymanie dobrych wyników produkcyjno-finansowych i wysokiej dynamiki eksportu będzie jednak trudne, ponieważ będzie wymagać od przedsiębiorstw przemysłu spożywczego wypracowania nowych przewag, pozwalających skutecznie konkurować na wybranych rynkach.

EN

Food industry enterprises have been operating in dynamically changing external conditions for several years. The year 2022 and then 2023 was marked by turmoil on the global markets for agricultural and energy raw materials due to the war in Ukraine. In 2023, however, the global food economy has slowly started to move towards balance. The aim of the article is to assess the situation of the food industry and the results of Poland’s agri-food trade in 2023, i.e. in the conditions of high prices of raw materials and other production costs and increased imports of agri-food products from Ukraine. The study presents some production, financial and trade data for several months of 2023 against the background of changes taking place in the sector in the past period. Additionally, the events and regulatory changes that have or will have the greatest impact on the functioning of the food market in the near future were indicated. The analysis shows that the food processing sector in Poland turned out to be quite resistant to unfavorable external conditions resulting from operating in a rapidly changing market and legal environment. However, maintaining good production and financial results and high export dynamics will be difficult because it will require food industry enterprises to develop new advantages that will allow them to compete effectively on selected markets.

11

Złoto : blaski i cienie żółtego kruszcu

Krzak Mariusz

Przegląd Geologiczny

|

2024

|

Vol. 72, nr 7

332--340

EN

Gold, despite the low production and consumption levels, is the one of the strategically important metals for the world economy. Gold has been treated for hundreds of years as a stable, valuable and safe asset, especially in times of fiat money, when the costs of goods and services are rising and the purchasing power of national currencies is reduced. Massive purchases (stock buildings) of gold are currently being observed, not only by central banks, and gold prices have reached levels unquoted in history. The basic sources and supplies directions of primary gold raw materials have been discussed in the paper. The consumption structure and gold trade were indicated, as well as the risk and market prospects were assessed. The resource base potential of Poland was presented and the national economy of gold raw material was briefly characterized.

12

Srebro : uboższy krewny złota

Krzak Mariusz

Przegląd Geologiczny

|

2024

|

Vol. 72, nr 12-1

654--664

EN

Silver, a metal just like gold, a store of value and a capital investment, due to its increasingly wide¬spread use has become an industrial metal. Both fields of use support or oppose each other, disturbing market regularities and disorganizing investors. The current situation on the silver market seems optimistic and encourages taking a closer look at the mechanisms stimulating its potential. The basic sources and supplies directions of primary silver raw materials are discussed in the paper. The consumption structure and silver trade are indicated, as well as the risk and market prospects is assessed. The resource base potential of Poland is presented and the national economy of silver raw material is characterized.

13

Ceny energii elektrycznej na rynku krajowym

Grudziński Zbigniew, Stala-Szlugaj Katarzyna, Ozga-Blaschke Urszula

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2023

|

nr 111

81--94

PL

W roku 2021 po raz siódmy (od 2000 r.) bilans krajowej produkcji i zużycia energii elektrycznej był ujemny, przy czym różnica (–887 GWh) była niewielka w porównaniu z rokiem wcześniejszym (–13,3 TWh), dzięki znacznemu wzrostowi produkcji na poziomie 13,6%. W ostatnim okresie także nastąpiła zmiana relacji cenowych pomiędzy Polską i krajami sąsiednimi. Duży wzrost cen gazu spowodował, że produkcja energii z węgla kamiennego stała się bardziej rentowna. W 2022 r. ta sytuacja się jeszcze bardziej pogłębiła. W efekcie import energii do Polski ulegał stopniowemu ograniczeniu, rósł natomiast eksport. Sprzedaż i zakup energii elektrycznej na polskim rynku energii odbywa się przede wszystkim na giełdzie energii prowadzonej przez TGE SA w formie standardowych transakcji lub kontraktów. Najważniejszymi cenami na TGE są ceny notowane na RDN. Ceny z tego parkietu są traktowane jako referencyjne do wyceny innych kontraktów. Cena BASE na RDN ukształtowała się w roku 2021 na poziomie 401 zł/MWh. Ceny miesięczne w całym roku były w tendencji rosnącej. Wzrost bardzo przyspieszył w końcówce roku. W 2022 roku w sierpniu na RDN ceny osiągnęły poziom 1390 zł/MWh. Średnia cena uprawnień do emisji CO2 EUA z giełd ICE i EEX w 2021 r. była ponad dwukrotnie wyższa niż w 2020 r. i wyniosła 53,4 EUR (w 2020 r. – 24,7 EUR). W 2021 r. uprawnienia do emisji CO2 zyskały na wartości ok. 146%. Po ośmiu miesiącach 2022 r. ceny uprawnień do emisji wyniosły około 84 EUR a maksymalne ceny sięgały 95 EUR w notowaniach dziennych. W wyniku przeprowadzonej symulacji CDS określono przy jakich parametrach zewnętrznych takich, jak cena węgla, ceny uprawnień do emisji produkcja energii elektrycznej w Polsce jest opłacalna w zależności od sprawności.

EN

In 2021, for the seventh time (since 2000), the balance of domestic electricity production and consumption was negative, with the difference (–887 GWh) being small compared to the previous year (–13.3 TWh), thanks to a significant 13.6% increase in production. There has also been a recent change in the price relationship between Poland and neighbouring countries. The large increase in gas prices has made coal-fired power generation more profitable. In 2022, this situation has further intensified. As a result, energy imports to Poland were gradually reduced, while exports increased. The sale and purchase of electricity on the Polish energy market takes place primarily on the energy exchange operated by TGE SA in the form of standard transactions or contracts. The most important prices on the POLPX are those quoted on the DAM. Prices from this trading floor are treated as reference for the pricing of other contracts. The BASE price on the DAM was at 401 PLN/MWh in 2021. Monthly prices were on an upward trend throughout the year. The increase accelerated greatly at the end of the year. In 2022, prices reached 1,390 PLN/MWh on the DAM in August. The average price of CO2 EUA allowances from the ICE and EEX exchanges in 2021 was more than twice as high as in 2020, at EUR 53.4 (EUR 24.7 in 2020). In 2021, CO2 EUAs gained in value by approximately 146%. After eight months of 2022, emission allowance prices were around EUR 84 and maximum prices reached EUR 95 in daily quotations. As a result of the CDS simulation, it was determined at which external parameters, such as the price of coal and the price of emission allowances, the production of electricity in Poland is profitable according to efficiency.

14

Tendencje cenowe na polskim rynku mleka i przetworów mlecznych

Szajner Piotr

Przemysł Spożywczy

|

2023

|

T. 77, nr 10

2--7

PL

W latach 2020-2023 uwarunkowania rynkowe krajowej branży mleczarskiej charakteryzowały się dużą zmiennością i skutkowały rosnącym ryzykiem produkcyjnym i handlowym. Głównym powodem zmienności uwarunkowań rynkowych były makroekonomiczne zmiany w światowej, unijnej i krajowej gospodarce, o których decydowały kryzysy wywołane pandemią COVID-19 i wojną w Ukrainie. W konsekwencji światowe ceny produktów mlecznych wykazywały duże zmiany i determinowały zmienność cen w krajowym łańcuchu marketingowym branży mleczarskiej. Duże zmiany cen skupu surowca mlecznego, cen zbytu i cen w handlu zagranicznym artykułami mlecznymi wpływały na zmienność sytuacji ekonomiczno-finansowej polskiego przemysłu mleczarskiego.

EN

Over the period of 2020-2023 the market environment in domestic dairy sector were quite volatile which resulted in growing risk in production and sales. Macroeconomic changes in the world as well as in the EU domestic economies, triggered by COVID-19 pandemic and war in Ukraine, were a key factor casing the volatility. Reflecting the fact the global prices of dairy products were featured with growing variability, it determined the prices changes along the food chain on the domestic market. Substantial shifts in procurement prices, sale prices and the prices in foreign trade caused variability of financial standing and economic situation of Polish dairy industry.

15

Rynek i przemysł spożywczy w 2022 roku

Szczepaniak Iwona, Ambroziak Łukasz, Drożdż Jadwiga, Mroczek Robert

Przemysł Spożywczy

|

2023

|

T. 77, nr 1

2--10

PL

Rok 2022 to okres zawirowań w światowej gospodarce, wynikających z popandemicznego ożywienia, ale przede wszystkim okres dużej niestabilności na światowych rynkach żywnościowych związanej z inwazją Rosji na Ukrainę. Celem artykułu jest ocena sytuacji przemysłu spożywczego i handlu rolno-spożywczego Polski w 2022 r., a więc w warunkach gwałtownego wzrostu cen surowców rolnych i energetycznych, a w konsekwencji rosnących kosztów ponoszonych przez przedsiębiorstwa przemysłu spożywczego. W opracowaniu przedstawiono niektóre dane produkcyjno-finansowe i handlowe za kilka miesięcy 2022 r. oraz główne kierunki zmian zachodzących w sektorze. Dodatkowo omówiono wydarzenia, które miały największy wpływ na funkcjonowanie rynku spożywczego w ciągu roku. Z analizy wynika, że sektor przetwórstwa spożywczego w Polsce dość dobrze radził sobie z utrudnieniami, jakie wynikały z funkcjonowania w trudnych uwarunkowaniach zewnętrznych. Utrzymanie dobrych wyników produkcyjno-finansowych i wysokiej dynamiki eksportu będzie jednak bardzo trudne. Niekorzystne uwarunkowania zewnętrzne (przede wszystkim wzrost kosztów produkcji) stanowią dla firm spożywczych duże wyzwanie i mogą sprawić, że obniży się dynamika ich rozwoju. Szereg wydarzeń, które miały miejsce na rynku spożywczym wskazuje jednak, że przetwórstwo spożywcze w Polsce nadal jest sektorem o dużym potencjale rozwoju.

EN

The year 2022 was a time of turbulence in the global economy, resulting from the post-pandemic recovery, but above all, a time of high instability on global food markets related to Russia’s invasion of Ukraine. The aim of the article is to assess the situation of the food industry and agri-food trade in Poland in 2022, i.e. in the context of a rapid increase in the prices of agricultural and Energy raw materials, and, consequently, rising costs of food by producers. The study presents selected data on production, finance and foreign trade for several months of the year 2022, as well as the main directions of changes taking place in the sector. In addition, events that had the greatest impact on the functioning of the food market during the year were discussed. The analysis shows that the food processing sector in Poland coped quite well with the difficulties resulting from functioning in difficult external conditions. However, maintaining good production and financial results as well as high export dynamics will be very difficult. Unfavorable external conditions (mainly an increase in production costs) are a great challenge for food companies and may cause a decrease in the dynamics of their development. However, a number of events that have taken place on the food market indicate that food processing in Poland is still a sector with great development potential.

16

Quality of multifamily residential land as a factor supporting sustainable urban development

Rącka Izabela

Journal of Sustainable Development of Transport and Logistics

|

2023

|

Vol. 8, No. 2

259--272

EN

The analysis of the real estate market is one of the basic tasks of a real estate valuer. Proper analysis should be preceded by determining the spatial extent of the market. It is most often assumed that comparative properties should be located on the local market, usually seen as the market of a given town or commune. In contrast, in the absence of local market transactions, the analyzed area is extended to the regional, national and, in specific cases, even international markets. The purpose of the article is to define the boundaries of the local market in the example of the city of Poznań (Poland). The market research was mainly based on statistical analysis. The results of the conducted research show that in the case of undeveloped land for multifamily housing in Poznań, the local market should be narrowed to specific city zones, not treating the city area uniformly. Additionally, it should be noted that investors make decisions about the location of residential investments, considering land prices and real estate development opportunities, which vary in different parts of the city. The quality of life of residents and the degree of sustainable development of the city that can be achieved depend on the developers' decisions on the choice of location, as well as on the spatial and technical solutions used.

17

Wpływ konfliktu zbrojnego w Ukrainie na branżę mleczarską w Polsce

Szajner Piotr

Przemysł Spożywczy

|

2022

|

T. 76, nr 10

2--6

PL

Wojna w Ukrainie wpływa na sytuację rynkową w krajowej branży mleczarskiej głównie poprzez tendencje cenowe na światowym rynku. Duży wzrost cen surowcow energetycznych i rolnych oraz zakłócenia logistyczne w łańcuchach dostaw skutkowały wzrostem światowych cen trwałych produktów mlecznych. Wysokie ceny światowe i czynniki inflacyjne w gospodarce narodowej doprowadziły do dużego wzrostu cen w całym łańcuchu dostaw krajowej branży mleczarskiej. W pierwszym okresie po inwazji przemysł mleczarski uzyskiwał dobre wyniki finansowe, w tym także w handlu zagranicznym. Niepokojącym zjawiskiem jest jednak spowolnienie działalności inwestycyjnej przedsiębiorstw oraz spodziewany spadek spożycia przetworow mlecznych. Duża liczba wojennych uchodźców będzie jednak rekompensowała spadek popytu w krajowych gospodarstwach domowych. W kolejnych miesiącach 2022 r. przewidywany jest duży wzrost ryzyka produkcyjnego i handlowego w branży mleczarskiej, a zdecydują o tym zagrożenia dostaw nośników energii i innych materiałów oraz wysoka inflacja, która niekorzystnie wpływa na sytuację finansową firm i siłę nabywczą konsumentów.

EN

The war in Ukraine affects the market situation in the domestic dairy industry mainly through price trends on the global market. Large increases in Energy and agricultural commodity prices, as well as logistical disruptions in supply chains, have resulted in an increase in world prices for dairy products. High world prices and inflation factors in the national economy have led to sharp rise in price throughout the supply chain of the domestic dairy industry. During the first period of the war, the dairy industry achieved good financial results, also in foreign trade. A worrying phenomenon is the slowdown in investment activity of enterprises and the expected decline in dairy product consumption. However, a large number of war refugees will compensate for the decline in demand in domestic households. In the following months of 2022, a large increase in production and commercial risk in the dairy industry is expected, and this will be determined by the threats to the supply of Energy and other materials as well as high inflation, which adversely affects the financial situation of companies and the purchasing power of consumers.

18

Rynek i przemysł spożywczy w 2021 roku. Część I

Szczepaniak Iwona, Ambroziak Łukasz, Drożdż Jadwiga, Mroczek Robert

Przemysł Spożywczy

|

2022

|

T. 76, nr 1

2--8

PL

Kolejny już rok wirus SARS-CoV-2 rozprzestrzenia się na świecie. Wszyscy odczuwają skutki, jakie powoduje pandemia COVID-19 wywołana przez ten wirus. Celem artykułu jest ocena sytuacji przemysłu spożywczego i handlu rolno-spożywczego Polski w 2021 r., a więc w warunkach trwania kryzysu ogólnogospodarczego wywołanego przez pandemię. W I części opracowania przedstawiono niektóre dane produkcyjno-finansowe za kilka miesięcy roku, w szczególności dotyczące produkcji, cen, kondycji finansowej i aktywności inwestycyjnej. Z.analizy wynika, że sektor przetwórstwa spożywczego w Polsce dość dobrze radzi sobie z utrudnieniami, jakie wynikają z funkcjonowania w pandemicznej rzeczywistości. Utrzymanie dobrych wyników produkcyjno-finansowych będzie jednak coraz trudniejsze. Zmieniające się uwarunkowania zewnętrzne (wzrost kosztów produkcji, podatków itp.) stanowią dla firm spożywczych duże wyzwanie i będą wymagały od nich szeregu działań dostosowawczych.

EN

Another year, the SARS-CoV-2 virus spreads around the world. Everyone is feeling the effects of the COVID-19 pandemic caused by this virus. The aim of the article is to assess the situation of the food industry and agri-food trade in Poland in 2021 during the overall economic crisis caused by the pandemic. The first part of the study presents some production and financial data for several months of the year particular concerning production, prices, financial condition and investment activity. The analysis shows that the food processing sector in Poland copes quite well with the difficulties that result from functioning in a pandemic reality. However, maintaining good production and financial results as well as high export dynamics will be more and more difficult. Changing external conditions (increase in production costs, taxes, etc.) pose a great challenge for food companies and require a number of adaptation measures.

19

Wełna owcza na światowych giełdach w kampanii 2021/2022

Morales Villavicencio Anna, Niżnikowski Roman

Przegląd Włókienniczy - Włókno, Odzież, Skóra

|

2022

|

nr 4

25--30

PL

Światowy handel wełną owczą ma miejsce w krajach o największej produkcji. Analiza międzynarodowego rynku wełną owczą opiera się na ofercie z Australii, Nowej Zelandii, popytu ze strony Chin a także pozostałych krajów z bloku NAFTA oraz UE. W tym artykule skoncentrowano się na giełdzie wełny w Australii, która odbywa się w Sydney, Melbeurn i Fremantle. Kampania wełny owczej w Australii rozpoczyna się w lipcu każdego roku i kończy w czerwcu następnego roku. W tym czasie Australian Wool Production Forecasting Committe (AWPFC) szacuje produkcję wełny. Giełda wełny w kampanii 2021/22 w Australii zakończyła się na koniec czerwca br. W tym czasie zaszło szereg zmian w wartości wskaźnika giełdowego EMI oraz cen wełny w zależności od grubości, na które wpływ miały różne czynniki.

EN

World trade in sheep wool takes place in the countries with the highest production. The analysis of the international sheep wool market is based on the offer from Australia, New Zealand, demand from China as well as other countries from the NAFTA block and the EU. This article focuses on the Australian wool market, which is held in Sydney, Melbeurn and Fremantle. The Sheep Wool Campaign in Australia begins in July of each year and ends in June of the following year. At that time, the Australian Wool Production Forecasting Committee (AWPFC) estimated wool production. The wool market in the 2021/22 campaign in Australia ended at the end of June this year. During this time, there were a number of changes in the value of the EMI index and wool prices depending on the diameter, which was influenced by various factors.

20

Rynek i przemysł spożywczy w 2020 roku

Szczepaniak Iwona, Ambroziak Łukasz, Drożdż Jadwiga, Mroczek Robert

Przemysł Spożywczy

|

2021

|

T. 75, nr 1

2--9

PL

Dotychczasowe wyniki produkcyjno-ekonomiczne, finansowe i handlowe za 2020 r. świadczą o dość dużej odporności polskiego przemysłu spożywczego na kryzys spowodowany przez pandemię COVID-19. Mimo dobrych wyników na poziomie całego sektora występuje jednak wyraźne zróżnicowanie sytuacji pomiędzy poszczególnymi branżami. W największym stopniu ucierpiała branża mięsna (w tym drobiarska), mleczarska oraz napojów. Ma to związek głównie z ograniczeniem działalności sektora hotelarsko-gastronomicznego (HoReCa) w okresie lockdownu w Polsce i na świecie. To, że sektor spożywczy dobrze radzi sobie z wyzwaniami, jakie wynikają z funkcjonowania w trudnej pandemicznej rzeczywistości, wynika z kilku przyczyn. Po pierwsze, żywność jest produktem pierwszej potrzeby i cechuje ją niższa elastyczność dochodowa popytu. Po drugie, w porównaniu z innymi działami przetwórstwa przemysłowego łańcuchy dostaw w przemyśle spożywczym są krótsze i mniejsze jest ryzyko ich zerwania. Po trzecie, polscy producenci i eksporterzy żywności konkurują na rynkach zagranicznych głównie ceną. Utrzymanie dobrej kondycji przemysłu spożywczego i wysokiej dynamiki eksportu w warunkach trwającej wciąż pandemii będzie coraz trudniejsze. W dużej mierze zależeć będzie od działań dostosowawczych podejmowanych przez przedsiębiorstwa oraz od polityki gospodarczej realizowanej w trakcie kryzysu.

EN

The current production, economic, financial and trade results for 2020 prove that the Polish food industry is quite resistant to the crisis caused by the COVID-19 pandemic. Although the whole sector performed, on average, well, the situation differed clearly across sectors. The meat, including poultry, dairy and beverage industries suffered the most. This was mainly the result of the limitation of the activities in the hotel and catering industry (HoReCa) during the lockdown in Poland and in the world. The relatively good results of the food industry during the pandemic is as follows. First, food is a basic necessity and is characterized by lower income elasticity of demand. Secondly, compared to other branches of the manufacturing the food industry, supply chains are shorter and there is less risk of breaking them. Third, Polish food producers and exporters compete in foreign markets mainly on price. Maintaining the good results of the food industry and the high dynamics of exports in the conditions of the ongoing pandemic will be more and more difficult. To a large extent it will depend on adjustment measures undertaken by enterprises and on the economic policy implemented during the crisis.