Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

The railway station as a mobility node and an element of cultural heritage in the city structure. The case of Rzeszów

Janda Magdalena

Technical Transactions

|

2026

|

Vol. 123, iss. 1

art. no. e2026005

EN

This article presents selected issues from the research project entitled “Węzły i korytarze rozwoju funkcji metropolitalnych Rzeszowa”, which was carried out by a team of Rzeszów University of Technology employees for the Rzeszów City Development Office. The project aimed to develop an urban construction model and identify areas with high development potential. One of the most important nodes is Rzeszów Główny railway station. The publication discusses the historical importance of railway stations as elements of cultural heritage and presents selected revitalisation projects from Europe and Poland. The author defines mobility and transport nodes, using these definitions to contextualise the city of Rzeszów within the development of mobility nodes. The remainder of the article focuses on the railway station, first examining its construction history and architectural transformations, and then considering it as part of the Rzeszowskie Centrum Komunikacyjne.

2

Diagnostyka podziemnych wyrobisk górniczych dla zapewnienia bezpieczeństwa użytkowania w procesie adaptacyjnym. Część II. Ocena techniczna i monitoring bezpieczeństwa

Radziejowska Aleksandra, Wieja Tomasz

Przegląd Budowlany

|

2026

|

R. 97, nr 1

100--103

PL

Diagnostyka podziemnych wyrobisk stanowi złożony proces obejmujący planowanie, dobór metod oraz interpretację wyników w kontekście przyszłego użytkowania obiektu. Jej skuteczność zależy od opracowania indywidualnego programu diagnostycznego, dostosowanego do charakteru konstrukcji, warunków geotechnicznych i zakładanych kierunków adaptacji. Nowoczesne podejście do diagnostyki łączy klasyczne badania inżynierskie z zaawansowanymi technologiami pomiarowymi, takimi jak georadar, skaning laserowy czy mikrograwimetria. Integracja danych pozyskanych z tych narzędzi z metodami predykcyjnej analizy i modelowania numerycznego pozwala na bardziej kompleksową ocenę stanu obiektów, precyzyjne modelowanie zagrożeń oraz planowanie działań rewitalizacyjnych i zabezpieczających. Niniejszy artykuł stanowi drugą część opracowania poświęconego diagnostyce adaptacyjnej podziemnych wyrobisk górniczych. W tej części autorzy koncentrują się na praktycznych aspektach realizacji diagnostyki technicznej – inwentaryzacji, ocenie stateczności, identyfikacji mechanizmów destrukcji oraz wykorzystaniu systemów monitoringu jako narzędzi wspierających proces adaptacji i zapewnienia bezpieczeństwa obiektów podziemnych.

EN

Diagnostics of underground workings is a complex process including planning, selection of methods and interpretation of results in the context of the future use of the facility. Its effectiveness depends on the development of an individual diagnostic program, adapted to the nature of the structure, geotechnical conditions and assumed directions of adaptation. A modern approach to diagnostics combines classic engineering research with advanced measurement technologies, such as GPR, laser scanning and microgravimetry. Integration of data obtained from these tools with methods of predictive analysis and numerical modeling allows for a more comprehensive assessment of the condition of objects, precise modeling of threats and planning of revitalization and protection activities. This article is the second part of the study devoted to adaptive diagnostics of underground mining excavations. In this part, the authors focus on the practical aspects of implementing technical diagnostics – inventory, stability assessment, identification of destruction mechanisms and the use of monitoring systems as tools supporting the process of adaptation and ensuring the safety of underground facilities.

3

Revitalization of stevedoring activities, risk management and relocation of logistics processes in Ukrainian agribusiness

Nitsenko Vitalii, Tepliuk Mariia, Velychko Oleksandr, Koliadenko Svitlana, Hanzhurenko Iryna, Melnichenko Oksana, Moskvichenko Iryna

Zeszyty Naukowe. Transport / Politechnika Śląska

|

2025

|

z. 126

171--188

EN

The article investigates risk management in the stevedoring activity and entropy provision of logistics processes in the agribusiness of Ukraine, with a focus on the critical role of stevedoring companies in ensuring sustainable development. In the context of current economic turbulence and the need for sustainable development and consumption, effective risk management in logistics processes is extremely important for maintaining the competitiveness of agribusiness, which is one of the leading export sectors of Ukraine. The importance of entropy support of logistics processes is growing due to the need for continuous development and changes in the external environment. The paper analyses the role of stevedoring companies that ensure the reliability and sustainability of logistics chains. The article also considers aspects of the regulatory framework and the need to improve it to increase the flexibility and adaptability of stevedoring companies in crisis situations. The study was conducted using a systematic approach, which includes an analysis of economic and political conditions and specific aspects of logistics processes in the agribusiness of Ukraine. The main attention is paid to the management of entropy processes and their impact on the efficiency of logistics operations. It is highlighted that the proper organization of logistics processes helps to minimize losses and increase the efficiency of supply, which is key for agribusiness in the context of constant development and change. It is shown that stevedoring companies, due to their ability to adapt to changes, have a significant impact on the efficiency of logistics operations and economic indicators of agribusiness. The study found that effective management of entropy processes is crucial for supporting the sustainable development of agribusiness in Ukraine. The need to harmonize Ukrainian legislation with international standards to improve the business environment and attract foreign investors is emphasized. Thus, the study emphasizes the importance of entropy support for logistics processes in agribusiness and the role of stevedoring companies in ensuring the sustainability and competitiveness of this sector in the context of constant change and development.

4

Evaluation of effective factors in revitalizing the historical context of the historical bazaars. Case study: historical bazaar of Dezful

Dinarvand A. Rahman, Qasemi Mohammad Reza, Marciniak Piotr

Wiadomości Konserwatorskie

|

2025

|

Nr 82

26--41

EN

Bazaars are fundamental to Iranian architecture, serving as hubs for social, economic, cultural, and religious activities. However, modernization and urban development have led to the decline of historic city centers, due to insufficient infrastructure, low security, improper accessibility, and unbalanced land prices. This study evaluates the factors influencing the revitalization of Dezful’s historic bazaar using a descriptive- analytical approach. Surveys and semi-structured interviews were conducted with various stakeholders. Data analysis employed entropy weighting, the Delphi method, t-tests, Pearson’s correlation coefficient, and the TOPSIS technique. Results indicate that physical, economic, social, cultural, and religious factors significantly impact revitalization, with physical factors being the most influential and religious factors the least. Findings were validated through stakeholder discussions, considering urban planning policies, economic shifts, and government interventions.

PL

Bazary stanowią fundamentalny element irańskiej architektury, pełniąc funkcję ośrodków życia społecznego, gospodarczego, kulturalnego i religijnego. Jednakże procesy modernizacyjne oraz rozwój urbanistyczny doprowadziły do degradacji historycznych centrów miast. Przyczyn tego zjawiska należy upatrywać w niewystarczającej infrastrukturze, niskim poziomie bezpieczeństwa, ograniczonej dostępności oraz niezrównoważonych cenach gruntów. Niniejsze badanie analizuje czynniki wpływające na rewitalizację historycznego bazaru w Dezfulu, wykorzystując podejście opisowo-analityczne. W ramach pracy przeprowadzono ankiety i częściowo ustrukturyzowane wywiady z różnymi grupami interesariuszy. Do analizy danych zastosowano metodę ważenia entropijnego, technikę delficką, testy t, współczynnik korelacji Pearsona oraz technikę TOPSIS. Wyniki wskazują, że czynniki fizyczne, ekonomiczne, społeczne, kulturowe i religijne mają istotny wpływ na proces rewitalizacji, przy czym największe znaczenie przypisano czynnikom fizycznym, a najmniejsze religijnym. Ostateczne ustalenia zostały zweryfikowane poprzez konsultacje z interesariuszami, z uwzględnieniem polityki planowania przestrzennego, zmian gospodarczych oraz interwencji ze strony władz publicznych.

5

Demand for and development of greenery in historic town squares : the case of Zakliczyn

Kania Olga Dagmara, Hess Daniel Baldwin

Technical Transactions

|

2025

|

Vol. 122, iss. 1

art. no. e2025004

EN

This article explores the historic development of greenery in market square spaces using the example of the Polish town of Zakliczyn in Lesser Poland. Contemporary Polish conservation policy aimed at preserving a public space’s historic values is often at odds with the needs and demands of the general public, whose members appear to be in consensus that urban public spaces, especially market squares, should feature more greenery. This study traces the spatial development of Zakliczyn’s market square throughout the last 150 years based on historic cartography and iconography, as well as contemporary orthophotomaps, and demonstrates that greenery in this historic market square is indeed a relatively recent phenomenon, although scant fragments of it did appear as early as immediately before World War II. It also contrasts the greenery in market squares from the People’s Republic of Poland period (1947 to 1989) with the most recent revitalizations occurring during the past 5 years.

6

Sustainable retrofit and renovation of tenement houses: the challenges of heritage protection and adapting the historical fabric to contemporary standards

Kozarzewska Alicja

Środowisko Mieszkaniowe

|

2025

|

nr 54

56--74

EN

The need to meet the criteria of sustainable residential architecture presents new challenges for designers and developers. One type of project that aligns with this approach is the renewal of historic residential buildings. This article focuses on the retrofit and renovation of tenement houses. As part of cultural heritage, these buildings require transformations that combine the preservation of historical value with adaptation to contemporary functional, technical, and environmental standards. The article analyses key interventions in building structures related to the implementation of sustainable development principles, such as modifications to original structural elements, improvements in energy efficiency, and the conservation or reconstruction of façade details. The text emphasises the importance of a holistic approach that considers environmental and social needs, as well as the legal and technical constraints that limit possible interventions. The analyses presented underscore the need for dialogue among architects, heritage conservation specialists, and building users.

PL

Potrzeba spełnienia kryteriów zrównoważonej architektury środowiska mieszkaniowego stawia nowe wyzwania przed projektantami i inwestorami. Projektami wpisującym się w ten nurt jest odnowa historycznych budynków mieszkalnych. Artykuł koncentruje się na modernizacji oraz odnowie kamienic. Budynki te, będące częścią dziedzictwa kulturowego, wymagają przekształceń, które będą łączyły ochronę wartości historycznych z dostosowaniem obiektów do współczesnych standardów użytkowych, technicznych i ekologicznych. Artykuł analizuje kluczowe ingerencje w strukturę budynków związane z wprowadzaniem zasad zrównoważonego rozwoju, takie jak przekształcenia pierwotnych elementów konstrukcyjnych, poprawa efektywności energetycznej, konserwacja lub odtworzenie detalu elewacyjnego. Podkreślono znaczenie holistycznego podejścia, które uwzględnia zarówno potrzeby: środowiskowe i społeczne, jak i ograniczenia możliwości przekształceń: prawne oraz techniczne. Przedstawione analizy wskazują na potrzebę dialogu między architektami, konserwatorami zabytków oraz użytkownikami.

7

Place targowe Katowic w kontekście miejskiego środowiska mieszkaniowego jako miejsca lokalnych kontaków społecznych

Nagel Paulina

Środowisko Mieszkaniowe

|

2025

|

nr 52

69--77

PL

W artykule podjęto problematykę aktywizacji podupadających targowisk jako społecznie ważnych przestrzeni publicznych, których charakter wpływa na lokalne środowisko mieszkaniowe, znajdujące się w ich bezpośrednim otoczeniu. Ukazuje niedostosowanie ich formy i funkcji do wymogów i preferencji współczesnego społeczeństwa. Wskazuje możliwe kierunki i perspektywy odnowy dla targowisk przy aktywizacji otaczającego środowiska. Opis ww. perspektywy opierał się na analizie koncepcji prac studentów w kontekście otaczającej zabudowy mieszkaniowej oraz lokalizacji w mieście Katowice. Przy doborze prac do studium przypadku zostały one podzielone na trzy grupy: formy przykryte jednym, głównym zadaszaniem, formy z pojedynczymi stanowiskami, hale targowe. Koncepcje te dały szanse na wypracowanie wariantowych koncepcji form przestrzennych i użytkowych w różnych sytuacjach dostosowanych do lokalnego kontekstu miejsca. Analizowane warianty rozwiązań prezentują wprowadzenie współczesnej formy architektonicznej oraz próbę wpasowania się w istniejącą miejską tkankę oraz otaczającą zabudowę mieszkaniową jako odpowiedź na zapotrzebowanie i oczekiwania użytkowników.

EN

This article discusses the activation declining markets as socially important public places, whose character impacts the local housing environment. It presents the maladjustment of their form and function to the requirements and preferences of contemporary society. It indicates possible directions and perspectives of renewal for markets with the activation of the surrounding environment. The description of the perspectives above was based on an analysis of conceptual proposals by students in the context of the surrounding housing and location in the city of Katowice. The works for the case study were divided into three groups: forms covered by a single, main canopy, forms with single stands, and market halls. These concepts provided an opportunity to develop variant concepts of spatial and functional forms adapted to the local context of the site. The analysed variants of solutions depict the introduction of contemporary architectural form and an attempt to fit in with the existing urban fabric and surrounding residential development as a response to user demand and expectations.

8

Stare, ale… - jak odzyskać utraconą świetność obiektów zabytkowych

Wojewódka Jerzy, Więckowska Julia

Systemy Wspomagania w Inżynierii Produkcji

|

2025

|

Vol. 14, iss. 1

87--98

PL

Zabytki niosą ze sobą zarówno wartość materialną, jak i niematerialną – historyczną, symboliczną, kulturową. Ich odpowiednio przeprowadzona rewitalizacja może nadać im nową funkcję, przywracając tym samym dawną świetność lub nawet uczynić z nich ikony miast. Proces postępowania z obiektem zabytkowym wymaga jednak dużej wrażliwości oraz wyczucia, a długo niedoceniana rewitalizacja zaczyna być postrzegana jako twórcze wyzwanie – nie tylko konserwatorska rutyna. Artykuł poddaje analizie, kilka przykładów adaptacji i rewitalizacji zabytków, różniących się od siebie zarówno skalą, jak i podejściem projektowym. Praca porusza delikatne aspekty związane z przywracaniem pierwotnej lub nadawaniem nowej funkcji tego typu obiektom. Przytaczane przykłady nawiązują do projektów koncepcyjnych, konkursowych i poddawane zostaną wyłącznie analizie ideowej, estetycznej, nie wnikając w zagadnienia technologii rewaloryzacji historycznej.

EN

Heritage buildings carry both material and immaterial values – historical, symbolic, and cultural. When properly revitalized, they can be given new functions, restoring their former glory or even transforming them into icons of their cities. However, the process of working with historic structures requires great sensitivity and discernment, and revitalization – long undervalued – is increasingly being seen as a creative challenge rather than merely a conservation routine. This article analyzes several examples of heritage adaptation and revitalization, differing in scale and design approach. It explores the delicate aspects of restoring original functions or assigning new ones to such objects, focusing solely on conceptual and aesthetic analysis of competition and conceptual projects, without delving into the technological aspects of historical revalorisation.

9

The challenges of urban space revitalisation. Revitalisation of a selected area of the Słoneczne Wzgórze housing estate in Kielce based on the example of a student project

Juruś Jagoda, Grabka Wiktoria, Jabłoński Bartosz

Structure and Environment

|

2025

|

Vol. 17, no. 2

63--74

EN

The revitalisation of degraded areas is a multi-stage process that requires the involvement of the public, local authorities and often large financial resources. In Poland’s large cities, the revitalisation process mainly focuses on revitalising deserted inner cities and the city’s main representative spaces, while other smaller spaces, marginalised areas or spaces in housing estates remain forgotten. The problem of revitalisation is shaping up similarly in smaller urban centres. The paper shows a selected student revitalisation project, carried out as part of the Revitalisation of the Urbanised Environment course by students of Architecture at the Kielce University of Technology.

PL

Rewitalizacja obszarów zdegradowanych jest wielostopniowym procesem wymagającym zaangażowania społecznego, władz lokalnych oraz często dużych środków finansowych. W dużych miastach w Polsce proces rewitalizacji skupia się głównie na ożywieniu opustoszałych śródmieść i głównych przestrzeni reprezentacyjnych miasta, natomiast pozostałe mniejsze przestrzenie, obszary zmarginalizowane czy przestrzenie na osiedlach mieszkaniowych pozostają zapomniane. Podobnie problem rewitalizacji kształtuje się w mniejszych ośrodkach miejskich. W opracowaniu pokazano wybrany studencki projekt rewitalizacyjny, realizowany w ramach przedmiotu rewitalizacja środowiska zurbanizowanego przez studentów kierunku architektura Politechniki Świętokrzyskiej.

10

Redevelopment of small town markets in the Kraków-Częstochowa Upland area in selected competition concepts

Oleksik Rafał, Klus Krzysztof

Przestrzeń i Forma

|

2025

|

nr 62

107--140

EN

Urban space revitalisation, often focused solely on improving aesthetics, can lead to significant resident dissatisfaction due to unmet needs. This article addresses general issues related to the redevelopment of main squares, supplemented by case studies. Based on their own work and other awarded conceptual designs for the redevelopment of the market squares in Skała and Wolbrom, the authors present design solutions aimed at revitalizing these spaces. These examples are particularly interesting as they involve small towns with typical challenges for such communities. Besides providing ready-to-implement solutions, the authors also explore the process of discovering local conditions to solve existing problems and maximize the potential of the space.

PL

Rewitalizacja przestrzeni miejskich, skupiona często jedynie na poprawie estetyki danego miejsca, skutkuje nieraz dużym niezadowoleniem mieszkańców, co wynika z niespełnienia ich potrzeb. W artykule opisano ogólne problemy związane z przebudową rynków miejskich, co uzupełniono studium przypadków. Na podstawie własnych oraz pozostałych nagrodzonych prac konkursowych dotyczących przebudowy rynków w Skale i Wolbromiu autorzy prezentują rozwiązania projektowe mające na celu ożywienie tych miejsc. Stanowią one interesujące przykłady, gdyż są to niewielkie miasta z typowymi problemami i wyzwaniami. Oprócz gotowych, łatwo powielanych rozwiązań autorzy zaprezentowali proces odkrywania lokalnych uwarunkowań w celu rozwiązania istniejących problemów, a przede wszystkim możliwie najlepszego wykorzystania potencjału miejsca.

11

Infrastruktura energetyczna małych elektrowni wodnych uzupełniającym rozwiązaniem na lokalną problematykę powodziową

Pilch Roman, Konopski Przemysław

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 3

144--147

PL

Małe rzeki i kanały wód śródlądowych stanowią ważne urządzenia pod względem bezpieczeństwa energetyczno-ekologicznego w Polsce. Przylegające do tych cieków tereny rolnicze zostały w większości wyposażone od ponad 70 lat w infrastrukturę melioracyjną. Obserwacje terenowe ostatnich 20, a nawet 30 lat potwierdzają jednak fakty, iż urządzenia melioracyjne, takie jak: rowy melioracyjne, instalacje drenarskie podziemne, czy naturalnie utworzone zalewiska w znacznym stopniu na tych obszarach stają się z roku na rok coraz bardziej nieskuteczne. Wykorzystanie lokalnego położenia dawnej infrastruktury Małej Energetyki Wodnej (MEW) wraz z ich renowacją i rewitalizacją, także budową nowych tego rodzaju źródeł energii elektrycznej jest jednym ze sposobów na wzbogacenie zasobów odnawialnych źródeł do produkcji energii elektrycznej. Skojarzenie tych okoliczności oraz dodanie nowej infrastruktury hydrotechnicznej poprzez zbudowanie sieci rurociągów wyposażonych w systemy pompowe zasilane energią elektryczną produkowaną w tych lokalnych małych elektrowniach wodnych zdaniem autorów artykułu może stanowić uzupełniający sposób w rozwiązywaniu problemów usuwania nadmiaru wody opadowej i roztopowej z powodziowych rozlewisk cieków śródlądowych.

EN

Small rivers and inland waterways are important facilities in terms of energy and ecological security in Poland. The agricultural areas adjacent to these streams have mostly been equipped with drainage infrastructure for over 70 years. However, field observations from the last 20 or even 30 years confirm the facts that drainage facilities such as drainage ditches, underground drainage systems, or naturally created flooded lands are becoming increasingly ineffective in these areas year by year. Using the local situation of the former Small Hydroelectric Power (SHP) infrastructure, along with their renovation and revitalization, as well as the construction of new sources of electricity of this type, is one of the ways to enrich the resources of renewable sources for electricity production. The association of these circumstances and the addition of new hydrotechnical infrastructure by building a network of pipelines equipped with pumping systems powered by electricity produced in these local small hydro power stations, according to the authors of the article, may be a supplementary method in solving the problems of removing excess rainwater and meltwater from flooded areas of inland streams.

12

Huta Pokój – świadek rewolucji przemysłowej i nowych wyzwań

Kopeć Borys, Dziki Zuzanna, Guzdek Dariusz

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 5

205--208

PL

W artykule przedstawiono dzieje Huty Pokój, założonej w 1840 roku w Nowym Bytomiu (obecnie dzielnica Rudy Śląskiej), jako jednego z kluczowych ośrodków przemysłowych Górnego Śląska. Omówiono kolejne etapy rozwoju technologicznego, w tym wprowadzenie pieców martenowskich i konwertorów tomasowskich, oraz dostosowywanie profilu produkcji do zmieniających się warunków gospodarczych i politycznych. Wskazano rolę zakładu w kształtowaniu lokalnej gospodarki i rynku pracy oraz znaczenie wyrobów stalowych w skali krajowej i międzynarodowej. Zarysowano aktualne działania rewitalizacyjne mające na celu zachowanie obiektu jako pomnika historii śląskiego hutnictwa.

EN

This article presents the history of the Pokój Steelworks, founded in 1840 in Nowy Bytom (now a district of Ruda Śląska), as one of the key industrial centers of Upper Silesia. It discusses subsequent stages of technological development, including the introduction of open-hearth furnaces and Thomas converters, and the adaptation of the production profile to changing economic and political conditions. It highlights the plant’s role in shaping the local economy and labor market, as well as the importance of steel products on a national and international scale. It outlines current revitalization efforts aimed at preserving the facility as a historical monument of Silesian metallurgy.

13

Diagnostyka podziemnych wyrobisk górniczych dla zapewnienia bezpieczeństwa użytkowania w procesie adaptacyjnym. Część I. Założenia i metody planowania

Radziejowska Aleksandra, Wieja Tomasz

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 6

110--114

PL

Diagnostyka to nie tylko badania, to przede wszystkim proces planowania oparty na indywidualnym, dla każdego obiektu podziemnego, programie diagnostycznym. Ponoszenie nakładów finansowych na nieprzemyślane i źle zaplanowane badania diagnostyczne oraz brak profilaktyki eksploatacyjnej w podziemnym obiekcie grożą tym, że stawiane diagnozy będą błędne, a wynikająca z nich realizacja zaleceń może wpłynąć negatywnie na zachowanie dziedzictwa górniczego i bezpieczeństwo użytkowania obiektu o nowej funkcji. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na znaczenie interpretacji wyników badań i prognozowania na tej podstawie warunków ochrony, adaptacji i eksploatacji obiektu podziemnego. Realizacja typowej diagnostyki opartej tylko na fizycznym badaniu nie jest procedurą wystarczającą dla prawidłowej oceny stanu technicznego wyrobisk, istniejącej infrastruktury technicznej czy też historycznych elementów zabezpieczeń i technologii górniczych. Same wyniki badań mogą skłaniać do prostych wniosków: wymienić/naprawić lub nie. Natomiast proces prognozowania dotyczy interpretacji wyników odpowiednio zaplanowanych badań z uwzględnieniem znajomości dynamiki mechanizmów destrukcji oraz wszechstronnej wiedzy historycznej, geotechnicznej, geologicznej, konserwatorskiej oraz technologicznej z uwzględnieniem kryterium trwania, czyli czasu. Część pierwsza artykułu poświęcona jest teoretycznym i metodycznym podstawom diagnostyki adaptacyjnej podziemnych wyrobisk górniczych. Autorzy przedstawiają znaczenie planowania diagnostycznego w kontekście bezpieczeństwa, ochrony dziedzictwa i projektowania nowych funkcji użytkowych. Artykuł omawia kluczowe elementy interdyscyplinarnego modelu diagnostycznego oraz zasady tworzenia programów badań adaptacyjnych.

EN

Diagnostics is not only research, it is primarily a planning process based on an individual diagnostic program for each underground facility. Incurring financial expenses for ill-considered and poorly planned diagnostic tests and the lack of operational prevention in an underground facility may result in incorrect diagnoses, and the resulting implementation of recommendations may negatively affect the preservation of mining heritage and the safety of use of the facility with a new function. In this context, attention should be paid to the importance of interpreting research results and forecasting, on this basis, the conditions of protection, adaptation and operation of an underground facility. The implementation of typical diagnostics based only on a physical examination is not a sufficient procedure for the correct assessment of the technical condition of excavations, existing technical infrastructure or historical elements of mining security and technologies. The test results themselves may lead to simple conclusions: replace/repair or not. However, the forecasting process concerns the interpretation of the results of appropriately planned research, taking into account the knowledge of the dynamics of destruction mechanisms and comprehensive historical, geotechnical, geological, conservation and technological knowledge, taking into account the criterion of duration, i.e. time. The first part of the article is devoted to the theoretical and methodological foundations of adaptive diagnostics of underground mining excavations. The authors present the importance of diagnostic planning in the context of security, heritage protection and the design of new utility functions. The article discusses the key elements of the interdisciplinary diagnostic model and the principles of creating adaptive research programs.

14

Revitalisation and the termomodernisation of a historic post-industrial building with a change of function

Kaliszuk-Wietecka Agnieszka, Markiewicz Magdalena, Rutecka Agnieszka

Materiały Budowlane

|

2025

|

nr 1

29--36

EN

This article presents an architectural concept for the revitalisation and thermomodernisation of an industrial and manufacturing building of the Stara Gorzelnia (Old Distillery) of 1906 in Policzna in the Mazowieckie region with a concept for the modernisation of the heat source and the use of renewable energy sources. Calculations of energy demand and carbon dioxide emissions in the existing state and after modernisation are presented. The calculations show the potential to reintroduce the building to the local community, improve the comfort of the building's exterior cladding and the possibility of lowering its energy demand and achieving a zero-emission building standard, which fits in with current trends and energy policies in European Union countries to halt climate change.

PL

W artykule przedstawiono koncepcję architektoniczną rewitalizacji i termomodernizacji budynku przemysłowo-magazynowego Starej Gorzelni, wybudowanego w 1906 r. w miejscowości Policzna w województwie mazowieckim, z koncepcją modernizacji źródła ciepła oraz wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii. Przedstawiono obliczenia zapotrzebowania na energię i emisji dwutlenku węgla w stanie istniejącym oraz po modernizacji. Pokazują one możliwości przywrócenia obiektu społeczności lokalnej, poprawy komfortu jego użytkowania związanego z podniesieniem parametrów obudowy zewnętrznej oraz obniżenia zapotrzebowania na energię i osiągnięcie standardu budynku zeroemisyjnego, co wpisuje się obecnie w trendy i politykę energetyczną krajów Unii Europejskiej.

15

Revitalization of a Residental-comercial Tenement House in Myślibórz at Ratuszowa Street 11

Tuszyński Mariusz, Żywucki Krzysztof

Civil and Environmental Engineering Reports

|

2025

|

Vol. 35, no. 1

142--159

EN

The article discusses the current issues related to the revitalization of a building fully protected by conservation laws. The work covers a wide range of activities involved in the construction process aimed at fully restoring the functional qualities of historical architecture, while also ensuring the proper exhibition of preserved cultural heritage elements. The analyses, study materials, and design works carried out enabled the implementation of construction works for this unique building. To illustrate the research problem, the method of a selected case study was used, and design activities (Research Through Design) were incorporated into the research process. The subject of the study is a specific building – a monument, which also serves as a representation and an example of a neglected spatial structure within a historic inner-city complex. Based on the analysed case, general conclusions were formulated that are helpful in preparing diagnostics and design works related to the revitalization of historical buildings in poor technical condition.

16

Revitalisation of the 'Superunit' in Katowice in the Context of an Ageing Population. A Case Study

Pierścionek Barbara, Puchałka Dominik, Kleszcz Justyna

Civil and Environmental Engineering Reports

|

2025

|

Vol. 35, no. 3

160--180

EN

The ageing population problem is frequently raised in economic and social contexts. In architecture, there is also a need to look for new solutions to improve the quality of life of senior citizens. Fundamentally, the question of improving the accessibility of existing facilities, which, with time, no longer meet the needs of the residents, is fundamental. This article aims to present a proposal for revitalising the 'Superunit' in Katowice based on research into the quality of life of senior citizens in Poland. Based mainly on a qualitative research method to assess the quality of the existing space, as well as on the results of a survey with open-ended questions and in-depth interview on the living conditions of senior citizens in the Superunit, a quantitative and statistical research method to identify user groups and their numbers, based on population-wide statistical data collected using mixed methods by the Statistics Poland (GUS) and the Public Opinion Research Centre (CBOS). As a result, the project to revalue the building, transforming it into a vertical housing estate, is fully adapted to older people's needs and meets the requirements for new residential facilities and solves problems related to the quality of the building's construction and the limitations of the architecture of the communist period. The revitalisation concept helps prevent social exclusion and supports seniors in adapting to new life circumstances. It enhances their life satisfaction, encourages greater activity, and fosters stronger social connections, contributing to improved physical and mental health. The presented approach can be implemented in the revitalisation process of specific buildings and entire housing estates, as well as at the design stage of new investments that meet the needs of older people. This will help improve the housing situation by increasing the accessibility and usability of residential units, while also reducing the amount of raw materials used to produce building materials, which will positively impact their cost.

17

Revitalization possibilities of post-industrial and warehouse areas on the example of Warsaw’s Żerań

Izdebski Maciej, Kuzak Łukasz, Maciejewska Alina

Archives of Civil Engineering

|

2025

|

Vol. 71, nr 4

43--61

EN

Suburbanization and urban sprawl, alongside the concept of creating compact cities, highlight the need to repurpose undeveloped, degraded spaces, such as post-industrial and warehouse areas. Revitalizing these spaces involves addressing the land’s physical condition and improving the social and economic well-being of local communities. In many European cities, the late 20th century saw industrial activity dominate. However, after 1989, political changes in Poland led to the relocation of industry from central districts to make room for modern residential and service developments. An example is Warsaw’s Żerań, previously centred around industrial hubs. A key challenge in redeveloping such areas is addressing land contamination, reclaiming degraded post-industrial zones, and eventually revitalizing the space to introduce new functions. Contamination often leaves these areas unused for years, but proper remediation can breathe new life into them. Furthermore, public spaces such as parks and squares in Żerań are often underused, but proper design following cleanup can foster social connections and contribute to a well-functioning urban environment. Revitalizing degraded urban areas ensures rational use of available space, aligning it with desired functions. Identifying and addressing these areas can transform neglected industrial zones into thriving residential and service centres, attracting new residents and investors.

PL

Suburbanizacja i rozrost miast, obok koncepcji tworzenia zwartych miast, podkreślają potrzebę ponownego wykorzystania niezagospodarowanych, zdegradowanych przestrzeni, takich jak obszary poprzemysłowe i magazynowe. Rewitalizacja tych przestrzeni wiąże się z zajęciem się stanem fizycznym gruntów i poprawą dobrobytu społecznego i ekonomicznego lokalnych społeczności. W wielu miastach europejskich pod koniec XX wieku dominowała działalność przemysłowa. Jednak po 1989 roku zmiany polityczne w Polsce doprowadziły do przeniesienia przemysłu z dzielnic centralnych, aby zrobić miejsce dla nowoczesnych inwestycji mieszkaniowych i usługowych. Przykładem jest warszawski Żerań, wcześniej skupiony wokół centrów przemysłowych. Kluczowym wyzwaniem w ponownym zagospodarowaniu takich obszarów jest zajęcie się zanieczyszczeniem gruntów, odzyskanie zdegradowanych stref poprzemysłowych i ostatecznie rewitalizacja przestrzeni w celu wprowadzenia nowych funkcji. Zanieczyszczenie często pozostawia te obszary nieużywane przez lata, ale odpowiednia remediacja może tchnąć w nie nowe życie. Ponadto przestrzenie publiczne, takie jak parki i place na Żeraniu, są często niedostatecznie wykorzystywane, ale właściwy projekt po oczyszczeniu może sprzyjać więziom społecznym i przyczyniać się do dobrze funkcjonującego środowiska miejskiego. Rewitalizacja zdegradowanych obszarów miejskich zapewnia racjonalne wykorzystanie dostępnej przestrzeni, dostosowując ją do pożądanych funkcji. Identyfikacja i zajęcie się tymi obszarami może przekształcić zaniedbane strefy przemysłowe w prężnie rozwĳające się ośrodki mieszkalne i usługowe, przyciągając nowych mieszkańców i inwestorów.

18

Ecological case for revitalization – quantifying CO2 and construction waste savings in post-industrial urban regeneration

Sobieraj Janusz, Fernandez Marin Marcos, Metelski Dominik

Archives of Civil Engineering

|

2025

|

Vol. 71, nr 4

239--254

EN

The construction sector’s environmental footprint, accounting for 40% of global CO2 emissions and 30% of waste generation, necessitates rigorous evaluation of sustainable alternatives to demolition. This study quantitatively assesses the environmental advantages of industrial site revitalization versus demolition and new construction, focusing exclusively on material conservation and emission reduction. While existing research often combines environmental with socioeconomic metrics, this analysis isolates ecological impacts through a case study of Radex Park Marywilska in Warsaw, Poland – a representative post-industrial site in a coal-dependent economy. Using life cycle assessment (LCA) methodology for 2005-2010 data, we analyze material flows (22% concrete, 3% steel, 15% brick by volume) and calculate avoided emissions using region-specific factors (e.g., 1.8 t CO2/t steel). The results demonstrate that revitalization preserved 72,315 tons of materials and reduced CO2 emissions by 48,217 tons - resulting in significant environmental savings compared to demolition scenarios, and exceeding Central European benchmarks. These savings stem primarily from bypassed demolition waste (30-50% reduction) and avoided new material production, aligning with EU circular economy targets. Key findings include: (1) steel reuse delivers 61% of total emission savings, revealing material-specific leverage points for decarbonization; (2) Poland’s carbon-intensive industrial baseline amplifies the relative benefits of adaptive reuse; and (3) standardized “avoided cost” metrics can bridge policy gaps in sustainable urban planning. The study provides a replicable framework for environmental cost accounting in post-industrial contexts, emphasizing the need for regionally tailored LCA models. We conclude that revitalization is not merely an alternative but an ecological imperative for decarbonizing urban development. Policymakers should prioritize adaptive reuse in climate action plans, leveraging its dual benefits of emission reduction and resource conservation. Future research should expand this methodology to assess the scalability of observed benefits across diverse geographic and industrial contexts.

PL

Ślad środowiskowy sektora budowlanego, odpowiadający za 40% globalnej emisji CO2 i 30% wytwarzania odpadów, wymaga rygorystycznej oceny zrównoważonych alternatyw dla wyburzeń budynków. Niniejsze badanie ocenia ilościowo korzyści środowiskowe wynikające z rewitalizacji terenów przemysłowych w porównaniu z rozbiórką i nową budową, koncentrując się wyłącznie na ochronie materiałów i redukcji emisji. Podczas gdy istniejące badania często łączą wskaźniki środowiskowe ze społeczno-ekonomicznymi, niniejsza analiza wyodrębnia wpływ na środowisko poprzez studium przypadku Radex Park Marywilska w Warszawie – reprezentatywnego terenu poprzemysłowego w gospodarce opartej głównie na węglu. Wykorzystując metodologię oceny cyklu życia (LCA) dla danych z lat 2005-2010, analizujemy przepływy materiałów (22% betonu, 3% stali, 15% cegły objętościowo) i obliczamy emisje, których udało się uniknąć, stosując współczynniki specyficzne dla regionu (np. 1,8 t CO2/t stali). Wyniki pokazują, że rewitalizacja pozwoliła zachować 72 315 ton materiałów i zmniejszyć emisję CO2 o 48 217 ton – co skutkuje znacznymi oszczędnościami środowiskowymi w porównaniu do scenariuszy rozbiórkowych, przewyższając przy tym standardy Europy Środkowej. Oszczędności te wynikają przede wszystkim z pominięcia odpadów z rozbiórki (redukcja o 30-50%) i uniknięcia produkcji nowych materiałów, co jest zgodne z celami UE w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym. Kluczowe ustalenia obejmują: (1) ponowne wykorzystanie stali przynosi 61% całkowitych oszczędności emisji, ujawniając materiałowo-specyficzne punkty dźwigni dla dekarbonizacji; (2) Polska baza przemysłowa o wysokiej emisji dwutlenku węgla zwiększa względne korzyści z ponownego wykorzystania adaptacyjnego; oraz (3) znormalizowane wskaźniki „kosztów, których udało się uniknąć” mogą wypełnić luki w polityce zrównoważonego planowania urbanistycznego. Badanie zapewnia powtarzalne ramy dla rozliczania kosztów środowiskowych w kontekstach poprzemysłowych, podkreślając potrzebę regionalnych modeli LCA. Dochodzimy do wniosku, że rewitalizacja nie jest jedynie alternatywą, ale ekologicznym imperatywem dekarbonizacji rozwoju miast. Decydenci polityczni powinni nadać priorytet adaptacyjnemu ponownemu wykorzystaniu budynków w planach działań na rzecz klimatu, wykorzystując jego podwójne korzyści w postaci redukcji emisji i ochrony zasobów (wykorzystywanych powtórnie). Przyszłe badania powinny rozszerzyć tę metodologię, aby ocenić skalowalność obserwowanych korzyści w różnych kontekstach geograficznych i przemysłowych.

19

Adaptation and redevelopment of the Warszawa Wileńska railway station into a commercial centre with a covered terminal

Książek-Nowak Mariola, Teixeira José

Archives of Civil Engineering

|

2025

|

Vol. 71, nr 4

255--265

EN

Contemporary cities are facing the challenge of integrating public spaces, transport systems, and commercial functions, which is reflected in the revitalization processes of historic buildings. In the transformation of urban spaces, it is essential to preserve cultural heritage while respecting the historical value of architectural monuments and adapting them to contemporary needs and the principles of sustainable development. These include improving energy efficiency, employing renewable energy sources, and implementing circular economy practices. This article presents selected issues related to the comprehensive redevelopment and revitalization of the Warszawa Wileńska Railway Station – a historic facility originally constructed in 1862 as the Petersburg Station. The project, carried out under challenging conditions involving continuous passenger traffic, dense urban development, and proximity to historic tenement buildings, required the development of non-standard design, logistical, and fire safety procedures. Moreover, the construction process necessitated close cooperation with Polish State Railways (PKP) and numerous other institutions. This investment serves as an example of an innovative approach to the revitalization and integration of railway infrastructure with a multifunctional and commercially oriented shopping complex, becoming a symbol of modern revitalization efforts.

PL

Rewitalizacja obiektów zabytkowych jest kluczowym elementem ochrony dziedzictwa kulturowego i tożsamości społecznej. Proces ten niejednokrotnie wymaga balansowania pomiędzy zachowaniem autentyczności budynków a dostosowaniem ich do współczesnych potrzeb. Rewitalizacja zabytków to odbudowa zniszczonych budynków lub dzielnic miasta. Natomiast w kontekście zrównoważonego rozwoju, obejmuje szereg działań mających na celu minimalizację wpływu na środowisko, a w tym poprawę efektywności energetycznej i zastosowanie odnawialnych źródeł energii oraz implementację zasad gospodarki o obiegu zamkniętym. W artykule zaprezentowano wybrane zagadnienia odnoszące się do kompleksowej przebudowy i rewitalizacji Dworca Warszawa Wileńska – obiektu historycznego, pierwotnie wzniesionego w 1862 roku jako Dworzec Petersburski. Po przeprowadzeniu szczegółowych konsultacji społecznych, władze samorządowe Warszawy, wspólnie z PKP SA i prywatnymi partnerami, podjęli decyzję o realizacji projektu rewitalizacji dworca Warszawa Wileńska w formule partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP). Konsorcjum firm: Radex SA i Warbud S.A. zbudowały Centrum Handlowo Usługowe zintegrowane z Dworcem PKP Warszawa Wileńska. Inwestorami projektu były firmy Grupy European Retail Enterprices oraz Carrefour Polska Sp. z o.o. które podpisały stosowne umowy dzierżawy terenu z PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. – zarządcą narodowej sieci kolejowej. Umożliwiło to przebudowę przestrzeni dworcowej bez konieczności finansowania inwestycji wyłącznie ze środków publicznych. Sprecyzowano najważniejsze potrzeby mieszkańców oraz zidentyfikowano potencjalne problemy przestrzenne. Architekci z biura AMC postawili na przejrzystość, funkcjonalność i estetykę. Prace budowlane rozpoczęto w 1998r. Pierwszym krokiem była rozbiórka starego budynku dworcowego, przy jednoczesnym utrzymaniu funkcjonowania stacji kolejowej. Następnie wykonano prace ziemne pod fundamenty nowego budynku oraz przygotowano infrastrukturę podziemną dla przyszłego tunelu metra i parkingu. Szczególnym wyzwaniem była koordynacja prac z budową stacji metra, co wymagało precyzyjnego harmonogramowania działań i ścisłej współpracy z wykonawcą II linii metra. Konstrukcja galerii handlowej wznosiła się równolegle z budową części dworcowej. Zastosowano nowoczesne technologie prefabrykacji oraz rozwiązania przyjazne środowisku – m.in. systemy oszczędzania energii, wentylacji i retencji wody opadowej. Projekt ten, realizowany w trudnych warunkach ciągłego ruchu pasażerskiego, zwartej zabudowy miejskiej oraz wśród zabytkowych kamienic, wymagał opracowania niestandardowych procedur projektowych, logistycznych i przeciwpożarowych. Ponadto, budowa obiektu wymagała ścisłej współpracy z PKP oraz wieloma instytucjami. W 2002 roku inwestycja została ukończona, a obiekt oddano do użytku publicznego. Kluczowym aspektem wymagającym opracowania nowatorskich procedur stały się odbiory pożarowe kolejnych etapów inwestycji. Każda decyzja dotycząca ochrony przeciwpożarowej wymagała udzielenia przez Wojewódzkiego Komendanta Straży Pożarnej odstępstwa do obowiązujących norm, a wszystkie rozwiązania związane z ochroną pożarową budynku podlegały badaniu przez Instytut Techniki Budowlanej – Zakład Badań Ogniowych. Budowa była realizowana w gęstej zabudowie miejskiej, wśród zabytkowych kamienic mieszkalnych, które zostały zabezpieczone przed uszkodzeniem, a także były monitorowane przez cały okres budowy. Współpraca z PKP i jej wieloma spółkami wymagała doskonałej koordynacji całej inwestycji. Rewitalizacja dworca kolejowego Warszawa Wileńska w 2000 roku stanowiła istotny element szerszego procesu przekształcania tej części Pragi-Północ w nowoczesną i funkcjonalną przestrzeń miejską. Inwestycja ta, stanowi niewątpliwie przykład nowatorskiego podejścia do rewitalizacji i integracji infrastruktury kolejowej z obiektem handlowym o charakterze wielofunkcyjnym i komercyjnym, stając się symbolem nowoczesnej rewitalizacji.

20

Cooperative housing investments – in search of new methods and tools in revitalization processes

Dankowska Maria, Mader Małgorzata

Architectus

|

2025

|

Nr 1 (81)

55--70

EN

Revitalization is a complex city-wide process aimed at considering and meeting local needs, including improving conditions in residential environments. Standards and procedures were regulated in Poland in 2015 by the Revitalization Act, which emphasizes stakeholder participation throughout the process, still requiring the development of methods and tools. The article presents solutions used in other European countries, particularly proven methods of cooperative investment management. The cooperative models implemented in Europe are also used for the creation, adaptation, and modernization of downtown buildings. Based on the experiences from the analysis of area revitalization processes in Łódź, compared with models such as CLT (Community Land Trust), the authors attempt to recommend alternative methods of operation that would enable broader stakeholder participation in ongoing investment processes. The proposed counter-proposal assumes the creation of conditions for the implementation of an investment financed jointly by the participants. It provides for cooperation between the local government and future users. The authors believe that the analyzed models, so far used mainly in residential investments, can be successfully employed in larger urban areas. Adapting the CLT model to Polish conditions, due to the need for non-profit operation, could be an alternative to the controversial public-private partnership (PPP) method.

PL

Rewitalizacja to złożony proces ogólnomiejski mający na celu uwzględnienie i zaspokojenie lokalnych potrzeb, w tym poprawę warunków mieszkaniowych. Standardy i procedury zostały uregulowane w Polsce w 2015 r. ustawą o rewitalizacji, która kładzie nacisk na partycypację interesariuszy w całym procesie, co wciąż wymaga rozwinięcia metod i narzędzi. W artykule przedstawiono rozwiązania stosowane w Holandii, szczególnie sprawdzone metody kooperatywnego prowadzenia inwestycji. Implementowane w Europie modele kooperatywne są używane także do tworzenia, adaptacji i modernizacji zabudowy śródmiejskiej. Na przykładzie doświadczeń wynikających z analizy procesów rewitalizacji obszarowej w Łodzi w zestawieniu z modelami takimi jak np. CLT (Community Land Trust) autorki podjęły próbę rekomendacji alternatywnych metod działania, które umożliwią szersze włączenie interesariuszy w partycypowanie w zachodzących procesach inwestycyjnych. Kontrpropozycja ta zakłada stworzenie warunków realizacji inwestycji finansowanej wspólnie przez uczestników. Przewiduje on współpracę samorządu lokalnego i przyszłych użytkowników. Autorki uważają, że analizowane modele, stosowane dotąd głównie w inwestycjach mieszkaniowych, mogą być z powodzeniem wykorzystywane w większych obszarach miejskich. Adaptacja modelu CLT do warunków polskich, ze względu na konieczność działania non profit, mogłaby być alternatywą dla budzącej obawy metody partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP).