PL
 |
EN
Preferencje help
Polish version English version Język
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 22

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  artificial aggregates
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
1
Content available Kruszywa sztuczne o podwyższonych parametrach użytkowych w projektowaniu zielonych dachów
Stempkowska Agata, Gawenda Tomasz, Wiśniewski Marcin
Kierunek Surowce
|
2024
|
nr 2
34--51
PL
Nowoczesne gospodarowanie wodami opadowymi musi uwzględniać na obszarach zurbanizowanych realizację zrównoważonych miejskich systemów odwadniających, zapewniających odciążenie i usprawnienie działania systemów kanalizacji deszczowej, poprawę mikroklimatu i bilansu wodnego oraz jakości ekosystemów, przy równoczesnym podniesieniu walorów estetycznych przestrzeni publicznej. Do obiektów wchodzących w skład tego typu systemów zaliczane są m.in. dachy porośnięte roślinnością, nazywane zielonymi. Do ich budowy można wykorzystać kruszywa lekkie.
2
Content available Using plastic waste to produce lightweight aggregate for RC structures
Grygo Robert, Bujnarowski Kevin, Prusiel Jolanta Anna
Economics and Environment
|
2024
|
No. 2
art. no. 804
EN
This article compares the deflections of reinforced concrete beams with reinforcement degrees of ρ=1.02% and ρ=1.78%, made of lightweight aggregates, i.e. Certyd, LECA, and an innovative aggregate made of plastic waste. Two methods were used for the comparison experimental and computational. The computational part was performed using the finite element method (FEM) in ANSYS software. The adopted properties of lightweight concrete were sourced from the authors’ experimental research. A comparison of deflections based on the data obtained using both methods showed that, for reinforced concrete elements with a degree of reinforcement of ρ=1.02%, the smallest difference was obtained in the case of beams made of plastic waste concrete, while the highest difference was obtained for beams made of concrete with lightweight expanded clay aggregate. In the case of reinforced concrete elements with a degree of reinforcement ρ=1.78%, the lowest differences were obtained for beams made of lightweight aggregates, i.e. Certyd and LECA. For those beams that used plastic waste aggregate, the difference was 20%, compared to experimental tests.
PL
W artykule porównano ugięcia belek żelbetowych o stopniu zbrojenia ρ=1,02% i ρ=1,78%, wykonanych z lekkich kruszyw, tj. Certyd, LECA i innowacyjnego kruszywa wykonanego z odpadów tworzyw sztucznych. Do porównania wykorzystano dwie metody: eksperymentalną i obliczeniową. Część obliczeniowa została wykonana przy użyciu metody elementów skończonych (MES) w oprogramowaniu ANSYS. Przyjęte właściwości betonów lekkich pochodziły z badań eksperymentalnych autorów. Porównanie ugięć na podstawie danych uzyskanych za pomocą obu metod wykazało, że dla elementów żelbetowych o stopniu zbrojenia ρ=1,02% najmniejszą różnicę uzyskano w przypadku belek wykonanych z betonu z odpadów tworzyw sztucznych, natomiast największą różnicę uzyskano dla belek wykonanych z betonu z lekkim kruszywem keramzytowym. W przypadku elementów żelbetowych o stopniu zbrojenia ρ=1.78% najmniejsze różnice uzyskano dla belek wykonanych z kruszyw lekkich, tj. Certyd i LECA. W przypadku belek, w których zastosowano kruszywo z odpadów tworzyw sztucznych, różnica wyniosła 20% w porównaniu z badaniami eksperymentalnymi.
3
Jasne kruszywa sztuczne z osadów ściekowych do nawierzchni drogowych
Góralczyk Stefan
Kruszywa : produkcja - transport - zastosowanie
|
2023
|
Nr 2
44--49
PL
Materiał dotyczy możliwości zastosowania kruszyw sztucznych wytwarzanych wg metodyki IMBiGS do warstw ścieralnych w nawierzchniach rozjaśnianych. W artykule przedstawiono właściwości kruszyw jasnych możliwych do zastosowania w wierzchnich warstwach dróg, a także receptury kruszyw jasnych i/lub składu mieszanek kruszyw sztucznych i naturalnych przeznaczonych do warstw ścieralnych, w szczególności do nawierzchni rozjaśnianych.
EN
The paper addresses the possibility of using artificial aggregates produced according to the IMBiGS methodology for wearing course in brightened surfaces. The article presents the properties of bright aggregates that can be used in the top layers of roads as well as recipes for bright aggregates and/or composition of mixtures of artificial and natural aggregates intended for wearing course, in particular for brightened surfaces
4
Content available remote Właściwości kruszyw lekkich do zastosowania w budownictwie
Bujnarowski Kevin, Grygo Robert
Instal
|
2022
|
nr 7/8
71--75
PL
W artykule przedstawiono właściwości istniejących kruszyw lekkich oraz kruszywa lekkiego z odpadów tworzywa sztucznego. Zestawiono właściwości kruszyw tj. Certyd, Gransil, Perlit, Keramzyt, Penostek i kruszywa z odpadów tworzyw sztucznych. Porównano gęstość nasypową, nasiąkliwość, wytrzymałość na miażdżenie i współczynnik przewodzenia ciepła. Zaprezentowano również główne materiały do produkcji kruszyw lekkich. W celu dokładniejszej analizy zestawiono również właściwości betonów wykonanych na istniejących kruszywach lekkich tj. gęstość i wytrzymałość na ściskanie. Właściwości kruszyw i betonów lekkich otrzymano zgodnie z obowiązującymi normami. Analiza wykazała, że do zastosowań konstrukcyjnych (konstrukcji lekkich) możliwe jest wykorzystanie betonu na bazie kruszywa popiołoporytowego z uwagi na wysoką wytrzymałość i niską gęstość. Natomiast na warstwy izolacyjne najlepiej nadają się betony wykonane z kruszywa Perlit i Penostek. Ponadto wiele zalet wykazuje kruszywo z odpadów z tworzywa sztucznego, zarówno pod względem właściwości, jak również aspektów środowiskowych.
EN
The article presents the properties of the existing lightweight aggregates and lightweight aggregate made of plastic waste. The properties of aggregates, ie Certyd, Gransil, Perlite, Keramzite, Penostek and aggregates made of plastic waste, were summarized. The bulk density, water absorption, crushing strength and thermal conductivity were compared. The main materials for the production of lightweight aggregates were also presented. For a more detailed analysis, the properties of concretes made on the existing lightweight aggregates, i.e. density and compressive strength, were also compiled. Properties of aggregates and lightweight concretes were obtained in accordance with the applicable standards. The analysis showed that for structural applications (light structures) it is possible to use concrete based on ash-pore aggregate due to its high strength and low density. On the other hand, concrete made of Perlit and Penostek aggregates are best suited for insulating layers. In addition, the waste plastic aggregate has many advantages, both in terms of properties as well as environmental aspects.
5
Content available Use of ecological lightweight aggregates in reinforced concrete structures
Grygo Robert, Prusiel Jolanta Anna, Bujnarowski Kevin
Ekonomia i Środowisko
|
2021
|
nr 4
112--132
EN
The article discusses the possibility of utilising both wastes from CHP plants (Combined heat and power plants), i.e. fly ash, and PET plastic waste (polyethylene terephthalate), through pro-cessing into lightweight aggregate used construct reinforced concrete beam elements to protect the natural environment. Properties of the utilised lightweight artificial aggregates are presented. Selected results of experimental tests in load-bearing capacity and deformability of reinforced concrete beams made in the model scale are presented. An analysis of the test showed that, despite their lower resis-tance to crushing, artificial aggregate beam elements have the same load-bearing capacity as rein-forced concrete beams made with recycled aggregate, with better flexural strength properties in some cases.
PL
W artykule omówiono możliwości utylizacji zarówno odpadów z elektrociepłowni, tj. popiołów lotnych, jak i odpadów tworzyw sztucznych PET (politereftalan etylenu), poprzez przetworzenie na lekkie kruszywo wykorzystywane do konstruowania żelbetowych elementów belkowych w celu ochrony środowiska naturalnego. Przedstawiono właściwości zastosowanych lekkich kruszyw sztucznych. Omówiono wybrane wyniki badań eksperymentalnych w zakresie nośności i odkształcalności belek żelbetowych wykonanych w skali modelowej. Analiza badań wykazała, że elementy belkowe wykonane z zastosowaniem kruszywa sztucznego, pomimo niższej wytrzymałości kruszywa na zgniatanie, nie różnią się pod względem nośności od belek żelbetowych wykonanych z kruszywa recyklingowego, w niektórych przypadkach mają wyższą wytrzymałość na zginanie.
6
Lekkie kruszywa odpadowe – produkcja i zastosowanie
Stachowski M.
Kruszywa : produkcja - transport - zastosowanie
|
2018
|
Nr 2
46--49
PL
Kruszywo, jako sypki materiał pochodzenia organicznego lub mineralnego, stanowi jeden z podstawowych surowców stosowanych w budownictwie. Gospodarka korzysta raczej z kruszyw naturalnych, chociaż branże budowlana i drogowa coraz chętniej sięgają po kruszywa sztuczne, a wśród nich – po kruszywa lekkie.
EN
Aggregate as a loose material of organic or mineral origin is one of basic raw materials used in construction. The industry rather makes use of natural aggregates, however the construction and road sectors utilize artificial aggregates, including lightweight aggregates, more and more frequently. The article presents the chances of the widespread use of recycled aggregates and the refining of technologies of lightweight aggregates production.
7
Content available remote Zastosowanie paleniska cyklonowego w procesie witryfikacji popiołów lotnych na potrzeby produkcji materiałów budowlanych
Zarzycki R., Bis Z.
Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury / Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture
|
2016
|
z. 63, nr 3
553--562
PL
W artykule przedstawiono możliwości wykorzystania paleniska cyklonowego w procesie witryfikacji popiołów lotnych na potrzeby produkcji materiałów budowlanych. Proponowane rozwiązanie oprócz funkcji topienia popiołów lotnych i przygotowania na ich bazie materiałów o wymaganych właściwościach pozwala na zabudowę w układzie kotła bloku parowego. Dzięki temu palenisko cyklonowe zwiększa elastyczność energetyczną kotła a tym samym całego bloku parowego. Poprzez jego zabudowę możliwe jest w okresie "doliny nocnej" wyłączenie podstawowych palników kotła pyłowego, jednocześnie utrzymując go w stanie gorącej rezerwy dzięki spalaniu gazów powstałych w procesie spalania i zgazowania pyłu węglowego w palenisku cyklonowym. Dzięki takiemu rozwiązaniu możliwe jest znaczące obniżenie kosztów utrzymania bloku parowego w gotowości do produkcji energii elektrycznej przy jednoczesnym przetwarzaniu popiołów lotnych do użytecznych gospodarczo materiałów. Z punktu widzenia procesu witryfikacji popiołu lotnego korzystne jest stosowanie popiołów lotnych o wysokiej stracie prażenia. Uzyskany w trakcie procesu witryfikacji produkt charakteryzuje się stratą prażenia na poziomie 0.1%. Poprzez zastosowanie odpowiedniego procesu chłodzenia płynnego żużla możliwe jest uzyskanie materiału o dużej porowatości który można wykorzystać np. przy produkcji pustaków ściennych.
EN
The article presents the possibilities of using cyclone furnace in the process of vitrification of fly ash for the production of construction materials-cast. The proposed solution in addition to the functions of melting of fly ash and prepare for their base materials with the required properties allows development in a steam boiler unit. As a result, it increases the flexibility of the cyclone furnace power boiler and therefore the entire block of steam. Through its development, it is possible during the "valley northern" off the elementary boiler burners of pulverized while maintaining it in a hot standby state by heating by combustion gases produced by combustion and gasification of coal dust in the cyclone. With this solution it is possible to significantly reduce the cost of maintaining the block steam in readiness for the production of electricity, while the processing of fly ash to economically useful materials. From the point of view of the vitrified fly ash preferred is the use of fly ash with a high loss on ignition. Produced during the vitrification of the product has a loss on ignition of less than 0.1%. Through the use of suitable cooling process of molten slag, it is possible to obtain a material of high porosity that can be used eg. the production of hollow wall.
8
Content available Kruszywa w budownictwie. Cz. 2. Kruszywa alternatywne
Kozioł W., Ciepliński A., Machniak Ł., Borcz A.
Nowoczesne Budownictwo Inżynieryjne
|
2015
|
Nr 5
35--40
PL
W pierwszej części artykułu, która ukazała się w poprzednim numerze „Nowoczesnego Budownictwa Inżynieryjnego” (nr 4 [61], lipiec – sierpień 2015), omówiono produkcję i zużycie kruszyw naturalnych w Polsce. Tematem tej części artykułu są kruszywa sztuczne, wtórne i z recyklingu.
EN
First part of the article published in previous issue of Modern Building Engineering [Nowoczesne Budownictwo Inżynieryjne, Issue 4 [61], July - August 2015] discussed production and consumption of natural aggregate in Poland. Present part of the article discusses artificial, reused and recycled material aggregate.
9
Kruszywa naturalne i sztuczne i ich zastosowanie w drogownictwie. Cz. I
Pietrzyk-Sokulska E.
Kruszywa : produkcja - transport - zastosowanie
|
2015
|
Nr 4
31--37
PL
Artykuł prezentuje możliwości zastosowania kruszyw naturalnych oraz przede wszystkim kruszyw alternatywnych w drogownictwie. Przedstawia zapotrzebowanie na kruszywa niezbędne do modernizacji i budowy nowoczesnej sieci dróg w Polsce, rodzaje odpadów przemysłowych wykorzystanych w drogownictwie oraz doświadczenia zagraniczne.
10
Surowce odpadowe jako alternatywa wobec kruszyw naturalnych
Uzunow E.
Kruszywa : produkcja - transport - zastosowanie
|
2014
|
Nr 4
36--39
PL
Coraz szersze stosowanie surowców odpadowych i wtórnych, wytwarzanych w wielu gałęziach przemysłu jako zamienniki dotychczas używanych nieodnawialnych surowców naturalnych, może powodować skutki pozytywne, jak i negatywne. Warunki, które są niezbędne do prawidłowego wykorzystania takich alternatywnych surowców w budownictwie, są określone zarówno w przepisach dotyczących gospodarki odpadami, jak i obowiązujących w budownictwie normach PN-EN.
11
Kruszywa sztuczne z surowców mineralnych
Konieczny D., Skolasińska K.
Kruszywa : produkcja - transport - zastosowanie
|
2014
|
Nr 2
70--76
PL
W niniejszym artykule opisano występujące obecnie w Polsce kruszywa sztuczne z surowców mineralnych, jakimi są: keramzyt, perlitoporyt i wermikulitoporyt. Do kruszyw tych zalicza się także agloporyt (inaczej glinoporyt), ale ze względu na to, że jego produkcja w Polsce zakończyła się w latach 70. XX w., zostanie on pominięty.
12
Kruszywa alternatywne – baza zasobowa i kierunki wykorzystania w budownictwie
Machniak Ł., Kozioł W.
Kruszywa : produkcja - transport - zastosowanie
|
2014
|
Nr 4
28--33
PL
Kruszywa alternatywne (sztuczne, z recyklingu) stanowią uzupełnienie rynku kruszyw naturalnych. W Polsce szacuje się, że łączna produkcja tych kruszyw w 2012 roku wyniosła około 13 mln Mg. W niektórych krajach Unii Europejskiej produkcja kruszyw alternatywnych plasuje się na poziomie 15-25% łącznej produkcji kruszyw (Wielka Brytania, Belgia, Holandia, Niemcy).
13
Content available remote Kruszywa w Polsce - zasoby, produkcja oraz kierunki wykorzystania
Pyssa J.
Przegląd Górniczy
|
2010
|
T. 66, nr 5
38-44
PL
W przeciągu najbliższych lat nadal będzie trwał znaczący wzrost zapotrzebowania na surowce mineralne - szczególnie dotyczy to kruszyw łamanych i żwirowych oraz surowców ilastych. Kruszywa te stosowane są przede wszystkim w budownictwie, drogownictwie oraz kolejnictwie. W artykule omówiono prawodawstwo polskie regulujące gospodarkę złożami kopalin oraz normy dotyczące kruszyw. Przeanalizowano liczbę złóż, ilość geologicznych zasobów bilansowych oraz wydobycie kruszyw w Polsce w latach 1989-2007. Wskazano kierunki wykorzystania kruszyw naturalnych, sztucznych oraz pochodzących z recyklingu. Przedstawiono prognozę produkcji kruszyw w perspektywie roku 2015.
EN
In the course of next years the significant increase of demand for mineral raw materials will continue - it refers particularly to broken aggregates and gravel aggregates as well as silty raw materials. These aggregates are used first of all in building engineering, highway engineering and railroad engineering. Polish legislation controlling mineral deposits management and standards referring to aggregates are discussed. Number of deposits, quantity of geological balance resources as well as output of aggregates in Poland in the years 1989-2007 have been analyzed. The trends of natural aggregates, artificial aggregates and from recycling are pointed out. The prognosis of aggregates production in the prospect of the year 2015 is presented.
14
Content available remote Europejskie kierunki prac normalizacyjnych dotyczących kruszyw sztucznych i z recyklingu
Góralczyk S., Kukielska D.
Prace Naukowe Instytutu Górnictwa Politechniki Wrocławskiej. Studia i Materiały
|
2010
|
Vol. 130, nr 37
125-133
PL
Analiza stanu prawnego w zakresie zawartości uwalnianych substancji niebezpiecznych w materiałach budowlanych w Polsce i w innych krajach UE; dokumenty regulujące tę tematykę i ich treść (w szczególności zawartości metali ciężkich w kruszywach). Omówienie planów zmian norm dotyczących zawartości metali ciężkich w materiałach budowlanych, a zwłaszcza w kruszywach.
EN
The article presents the analysis of actual legal state of the released content of dangerous substances in construction materials, in Poland and other EU countries - regulatory documents (in particular the content of heavy metals in aggregates). It also discusses plans for changing standards on heavy metals content in construction materials, especially those in aggregates.
15
Content available Kruszywo z drobnoziarnistych odpadów niebezpiecznych
Kępys W.
Inżynieria Ekologiczna
|
2010
|
Nr 23
70-76
PL
W wyniku termicznego przekształcania odpadów powstają odpady drobnoziarniste w postaci popiołów lotnych i żużli, które w większości poddawane są składowaniu. W procesie granulacji wytworzono z nich kruszywa. W artykule przedstawiono wyniki badań wybranych właściwości fizykochemicznych powstałych kruszyw, wyniki badań wytrzymałości na ściskanie wytworzonych betonów oraz wpływ betonu na środowisko wodne.
EN
Fine-grained solid residues (fly ashes and bottom ashes) are formed as a result of thermal treatment of wastes. Most ofthem are landfilI disposed. Thus, to reuse them, artificial aggregates have been tried to be produced by granulation. The aim ofthis paper is to present results of selected research chemical and physical properties of such artificial aggregates, compression strength of concrete and influence of water environment.
16
Content available remote Zawartość uwalnianych substancji niebezpiecznych w kruszywach, szczególnie sztucznych i z recyklingu - regulacje prawne
Góralczyk S., Kukielska D.
Przegląd Górniczy
|
2009
|
T. 65, nr 10
52-59
PL
Analiza stanu prawnego w zakresie zawartości uwalnianych substancji niebezpiecznych w materiałach budowlanych w Polsce i w innych krajach UE - dokumenty regulujące tę tematykę i ich treść (w szczególności zawartości metali ciężkich w kruszywach). Omówienie planów zmian norm dotyczących zawartości metali ciężkich w materiałach budowlanych, zwłaszcza zawartości tych metali w kruszywach.
EN
The legal state analysis in the range of liberated hazardous substances content in building materials in Poland and other EU countries - documents controlling these issues is carried out (particularly content of heavy metals in aggregates). The plans of standards. changes are discussed referring to heavy metals content in building materials, especially the content of these metals in aggregates.
17
Content available Odpady z górnictwa węgla kamiennego i ich możliwości gospodarczego wykorzystania
Góralczyk S., Baic I.
Polityka Energetyczna
|
2009
|
T. 12, z. 2/2
145-157
PL
Przemysł wydobywczy i przetwórczy węgla kamiennego jest w Polsce jedną z gałęzi przemysłu wytwarzającą największe ilości odpadów. Rocznie wytwarzanych jest około 34,4 mln Mg odpadów wydobywczych, które głównie wykorzystuje się do niwelacji terenu i robót inżynieryjnych. Sytuacja ta powinna ulec zmianie z uwagi na obowiązujące od 2008 r. nowe uregulowania prawne dotyczące tej gałęzi gospodarki. Celem tych uregulowań prawnych jest zapobieganie powstawaniu odpadów w przemyśle wydobywczym, racjonalne wykorzystanie powstających odpadów oraz ograniczanie ich niekorzystnego wpływu na środowisko oraz życie i zdrowie ludzi. Efektem tych uregulowań jest rosnące zainteresowanie wytwórców i posiadaczy odpadów wydobywczych technologiami, umożliwiającymi odzysk lub ich bezpieczne unieszkodliwienie. W niniejszym artykule przedstawiono stan gospodarki odpadami węglowymi oraz propozycje alternatywnych metod i technologii zagospodarowania odpadów wydobywczych w tym do produkcji kruszyw, materiałów budowlanych oraz paliw przemysłowych. Technologie te, zdaniem autorów, powinny stać się przedmiotem zainteresowania ze strony branży górniczej, drogowej, jak i sektora energetycznego.
EN
Hard coal extractive and processing industry is in Poland one of the industrial branch producing the largest amount of waste. Each year about 34,4 mln Mg of extractive waste is produced , which are used in terrain leveling and engineering works. This situation has to be changed due to the new regulations biding since 2008 devoted to this branch of economy. The aim of these legal regulations is preventing the formation of waste in extractive industry, rational waste utilization and reducing their negative influence on the environment, people's life and health. The effect of these regulations is a growing interest of manufacturers extractive waste owners in technologies allowing the utilization or treatment of waste. The article presents current state of coal waste management as well as alternative methods and technologies of extractive waste management in aggregates, building materials and industrial fuel production. According to the authors these technologies should become a subject of interest for mining and road industry, as well as for power industry.
18
Rozwój rynku kruszyw naturalnych łamanych w Polsce
Galos K.
Surowce i Maszyny Budowlane
|
2007
|
nr 2
44-47
PL
Krajowy rynek kruszyw naturalnych łamanych przeszedł w ostatnich kilkunastu latach poważne przeobrażenia. Po trzykrotnym ograniczeniu zapotrzebowania na owe kruszywa na początku lat 90., w drugiej połowie tej dekady nastąpiło jego odbudowanie do poprzednich wielkości, tj. około 30 mln t/r. Lata 2001-2002 przyniosły ponowne ograniczenie zużycia kruszyw łamanych o ponad 10%, do niespełna 26 mln t/r., co związane było głównie ze spowolnieniem inwestycji przemysłowych. W latach 2003-2006 krajowy popyt na kruszywa łamane uległ gwałtownemu wzrostowi, o niemal 50%, do rekordowego poziomu 37-38 mln t/r.
19
Produkcja kruszyw alternatywnych - sztucznych i z recyklingu - w Polsce i w wybranych krajach Unii Europejskiej
Kozioł W., Kawalec P.
Surowce i Maszyny Budowlane
|
2007
|
nr 1
22-25
PL
Kruszywa alternatywne (sztuczne i z recyklingu) stanowią znaczące uzupełnienie rynku kruszyw w poszczególnych krajach UE. Wielkość ich produkcji mozna szacować na około 400 mln ton rocznie. W Polsce obecnie produkuje się około 8 mln ton kruszyw sztucznych, z uwzględnieniem kruszyw naturalnych produkowanych ze skalnych surowców odpadowych. Szacunki dotyczące kruszyw z recyklingu podają wielkość produkcji rzędu 4,5 mln ton rocznie. Na podstawie analizy rozwoju produkcji oraz analogii do innych krajów UE (przede wszystkim Wielka Brytania) można spodziewać się zmniejszenia produkcji kruszyw sztucznych, przy jednoczesnym zwiększeniu produkcji i zastosowania kruszyw z recyklingu.
20
Produkcja kruszyw w 2005 i 2006 r.
Kabziński A.
Surowce i Maszyny Budowlane
|
2006
|
nr 1
36-38
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.