Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Prognozowanie wpływów eksploatacji górniczej i ocena odporności obiektów budowlanych

Gruchlik Piotr, Kalisz Piotr, Kowalski Andrzej, Mika Wiesław

Przegląd Górniczy

|

2025

|

T. 82, nr 1-2

105--114

PL

Artykuł przedstawia kluczowe osiągnięcia autorów w zakresie prognozowania deformacji terenu oraz oceny szkód górniczych w obiektach budowlanych. Obejmują one m.in.: ocenę trafności prognoz deformacji, prognozowanie deformacji nieustalonych, rozwój komputerowych metod prognozowania deformacji – w szczególności programu Szkody – oraz analizę liniowych, nieciągłych deformacji powierzchni. W drugiej części artykułu omówiono badania nad doskonaleniem metod oceny odporności obiektów budowlanych i sieci uzbrojenia terenów górniczych, a także sposoby określania odszkodowań za budynki wychylone na skutek działalności górniczej.

EN

The article presents the key achievements of the authors in the field of terrain deformation forecasting and the assessment of mining damage to building structures. These include, among others, the evaluation of deformation forecast accuracy, the prediction of unsteady deformations, the development of computer-based deformation forecasting methods - particularly the Szkody program - and the analysis of linear, discontinuous surface deformations. The second part of the article discusses research on improving methods for assessing the resistance of building structures and the utility networks in mining areas, as well as approaches to determining compensation for buildings tilted due to mining activity.

2

Przebudowa i uszczelnienie wielkogabarytowego zbiornika na wodę na terenach pogórniczych – studium przypadku

Radziszewska-Zielina Elżbieta, Kania Ewelina, Szczepański Tomasz

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 3

102--109

PL

Realizacja przedsięwzięcia budowlanego jest trudnym i dynamicznym procesem, w szczególności gdy obejmuje prace modernizacyjne na obiekcie o znaczeniu strategicznym (wielkogabarytowy zbiornik żelbetowy na wodę pitną) zlokalizowanym na terenach wpływu eksploatacji górniczej. W pracy przedstawiono studium przypadku – przebudowę i uszczelnienie zbiornika terenowego nr 5 należącego do grupy sześciu identycznych zbiorników na wodę pitną, zaprojektowanych w 1979 r. o konstrukcji żelbetowej i średnicy wewnętrznej 35 m, wysokości 9,40 m i pojemności ponad 7640 m3 zlokalizowanego na terenie Oddziału Eksploatacji Sieci Żory Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów S.A. Omówiona została ocena stanu technicznego wykonana na etapie projektu przebudowy, problemy, jakie pojawiły się na etapie realizacji przebudowy oraz rozwiązania materiałowe i technologiczne, jakie zastosowano. Sformułowano ogólne zalecenia dla podobnych przedsięwzięć budowlanych oraz realizacji planowanej przebudowy kolejnych pięciu zbiorników terenowych omawianego kompleksu.

EN

The implementation of a construction project is a difficult and dynamic process, particularly when it involves modernization works on a facility of strategic importance (a large-size reinforced concrete reservoir for drinking water) located in areas affected by mining exploitation. The paper presents a case study – the reconstruction and sealing of the field tank no. 5 belonging to a group of six identical drinking water tanks, designed in 1979 with a reinforced concrete structure with an internal diameter of 35 m, height of 9,40 m and capacity of over 7640 m3 located on the premises of the Network Exploitation Branch Żory of the Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. The evaluation of the technical condition carried out at the stage of the reconstruction project, the problems that arose at the stage of implementation of the reconstruction and the material and technological solutions that were applied were discussed. General recommendations were formulated for similar construction projects and for the planned reconstruction of the next five field reservoirs of the discussed complex.

3

Problemy techniczne związane z przebudową drogi powiatowej na deformującym się terenie górniczym

Bętkowski Piotr

Magazyn Autostrady

|

2024

|

Nr 6

27--35

PL

Realizacja inwestycji drogowej na aktywnym terenie górniczym stwarza wiele problemów technicznych niespotykanych w innych regionach. Istotnym problemem jest zmiana współrzędnych pionowych i poziomych punktów terenowych w okresie od wykonania dokumentacji projektowej do rozpoczęcia robót, ale także w czasie realizacji inwestycji - te zmiany są nierównomierne na odcinku drogowym. Specyfi czne dla śląskich terenów górniczych są zróżnicowanie warunków geotechnicznych nawet na krótkich odcinkach dróg oraz znaczna obecność frakcji pylastej w glinach, które często dominują w podłożu. Oddzielne problemy techniczne generuje głębokie korytowanie w pasie drogowym i większa grubość konstrukcji drogowej ze względu na obecność geomateracy w podbudowie. Realnymi utrudnieniami są wysoki poziom wód gruntowych, skutkujący sączeniem podczas korytowania pod konstrukcję drogi, oraz pogorszenie się warunków gruntowych w stosunku do parametrów wyznaczonych w badaniach geotechnicznych wykonywanych na potrzeby dokumentacji projektowej - jest to skutek górniczych obniżeń terenu. Celowe jest zabezpieczenie na odkształcenia poziome konstrukcji jezdni, na przykład poprzez geomaterac pod podbudową. Wskazane jest także zabezpieczenie elementów infrastruktury, m.in. poprzez wykonanie szczelin pomiędzy krawężnikami, stalowe bariery drogowe wyposażone są w kompensatory przemieszczeń. Konieczne jest także stosowanie systemów rur odwodnienia dostosowanych do prognozowanej kategorii terenu górniczego, tj. m.in. rur o wydłużonym kielichu i grubszej ściance. W artykule omówiono powyższe zagadnienia na przykładzie dotyczącym przebudowy drogi powiatowej na terenie, który podczas realizacji inwestycji osiadł lokalnie o ponad 2 m.

EN

The article discusses the technical challenges in the implementation of a road investment in a mining area where ground movements cause changes in the terrain coordinates both before and during construction. The difficulties specific to such areas are indicated, such as diverse geotechnical conditions, the presence of a dust fraction, a high level of groundwater, and the need to use special construction solutions, such as geomattresses and displacement compensators in road barriers.

4

Wybrane kwestie z zakresu przedawnienia roszczeń majątkowych z tytułu szkód wywołanych ruchem zakładu górniczego

Fuchs Dariusz

Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie

|

2024

|

nr 3

2--10

EN

The article refers to the institution of statute of limitations on claims made in connection with the operation of mining plants. Attention was brought to the fact that if it is conducted in accordance with the Geological and Mining Law (hereinafter: GML), the legal bases for determining the damage and the indemnification liability are regulated by the Act, otherwise - they are established by the Civil Code. The provisions of the Civil Code apply when damage caused by a mining company is not connected to the operations of the mining plant. In contrast, when these two issues are tied, the GML does not regulate certain issues. The specific standards of GML were presented against the solutions proposed by the Civil Code. Lapse of the statute of limitations on a financial claim entitles the debtor to legally refuse to satisfy the creditor. According to the GML, any claims made against mining companies expire within 5 years from becoming aware of the damage. However, if this damage was done as a result of activities that go against the GML, general rules stated in the Civil Code are applied (expiry within 3 years, but no more than 10 years from the occurrence of the damage). Attention was also brought to the specific nature of mining damages, in the context of their private insurance. Because mining damages are the likely outcome of legal mining activities, they are a „nuisance" for insurance companies offering civil liability coverage, since the cause of possible damage can barely fit into the category of random event. The article also emphasizes the importance of amicable dispute resolution, due to the regulations of the GML. The author suggests a further specification of Article 149 of the GML, the resolution of practical issues concerning serial damages, and the introduction of mediation into the GML, as a method of amicable resolution of disputes concerning mining damages.

PL

Artykuł odnosi się do konstrukcji przedawnienia roszczeń odszkodowawczych w związku z ruchem zakładu górniczego. Zwrócono uwagę na podstawy prawne ustalania szkody i obowiązku odszkodowawczego oraz przypadki zastosowania przepisów Kodeksu cywilnego, a także na specyfikę szkód górniczych w kontekście ich ubezpieczenia w ramach ubezpieczeń prywatnych. W artykule podkreślono również rangę ugodowego rozwiązywania sporów z zakresu szkód górniczych.

5

Naprawa szkód powodowanych ruchem zakładów górniczych

Kujawski Piotr, Chorowski Marek

Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie

|

2024

|

nr 12

2--17

EN

Based on data regarding the individual mining branches, the article presents, in statistical and analytical terms - the problem of repairs to damage caused by the movement of mining works. In 2023, in all mining sectors, 463,604.90 PLN was all together spent on the clearing of damage caused by the movement of mining works and on the preventative safeguarding against the effects of mineral exploitation. 5,499 sites received repairs. Preventative safeguarding was carried out at 901 sites - costing 43,934 PLN. Among all branches of the mining industry, by far the most money was spent on the repairs to damages is allocated annually to bituminous coal mining - costing 416,815.30 PLN in 2023. Considerable funds were also spent on the lignite mine costing 34,621.90 PLN and 11,798.80 PLN on non-ferrous metal ores. In the article widely discusses reparation methods for the damages sustained, whether through natural restitution or compensation. In the whole Polish mining industry, nearly half of all costs related to mining damages were through natural restitution. Such expenses reached a sum of 217,534.40 PLN. From this sum, most was allocated for the repairs of residential buildings costing 42,930 PLN, and then for road repairs, costing 38,692.50 PLN, and bridges and viaducts 7,838.40 PLN (in total 46,530.90 PLN), and for the repairs of railway sites and machines costing 32,624 PLN. The financial commitment of mines regarding the various types of compensation in 2023 cost 159,670.80 PLN. In this group of costs, the majority was allocated for one-time compensation payments for structural sites (85,717.80 PLN). The analysis was broken down into the appropriate mines and also repair items such as land, buildings, and infrastructure. Like in previous years, in clearly prevailing numbers, settlements were the formal basis for damage repairs. In 2023, 9,170 of this type of contract were opened, while the Common Court of Law issued 425 judgements in force.

PL

W oparciu o dane dotyczące poszczególnych gałęzi górnictwa w artykule przedstawiono - w ujęciu statystycznym i analitycznym - problematykę naprawy szkód powodowanych ruchem zakładów górniczych w 2023 roku. Szeroko omówiono sposoby zadośćuczynienia za poniesione szkody czy to przez restytucję naturalną czy odszkodowania. Analizę przeprowadzono z podziałem na odpowiednie kopaliny, a także przedmioty naprawy, takie jak tereny, obiekty budowlane czy infrastrukturę.

6

Scale of resistance of buildings to mining influences - applicability assesment through a case study

Nowak Katarzyna, Strzałkowski Piotr, Szojda Leszek

Architecture Civil Engineering Environment

|

2024

|

Vol. 17, no. 1

51--61

EN

This paper presents a case study of the impact of continuous deformations and rock mass tremors on a single-family building, typical of Upper Silesia. In the areas subjected to the influence of ground deformation, a point method for assessing the resistance of buildings to these influences has been developed by the Central Mining Institute. As part of this method, the geometric parameters, structure, materials and technical condition of the facility, as well as the ground on which the building is located, are taken into account. A case study considers a building being simultaneously subjected to continuous deformations and mining tremors. The object’s resistance is assessed according to the point method and its technical condition is assessed after revealing the influence of ground deformation. This is used to assess the validity of the point method for the building. On the basis of the analyses of the state of deformation and the impact of tremors, conclusions are drawn regarding the need to make changes to the scale used to assess the category of resistance of buildings to the effects of continuous deformation.

7

Zasady zabezpieczeń budynków w obszarach ujawniania się ciągłych deformacji terenu

Kryzia Katarzyna

Przegląd Budowlany

|

2023

|

R. 94, nr 9-10

115--121

PL

W pracy syntetycznie omówiono skutki eksploatacji ujawniające się na powierzchni terenu oraz zasady ochrony istniejącej zabudowy terenu górniczego nieprzystosowanej do przenoszenia wpływów eksploatacji górniczej. Przedstawiono typowe zabezpieczenia oraz naprawy budynków narażonych na działanie ciągłych deformacji górotworu. Przeanalizowano aspekty dotyczące zasad bezpieczeństwa w trakcie realizacji robót typowych mających na celu wzmacnianie bądź naprawę budynków narażonych na skutki wpływów eksploatacji.

EN

This paper provides a synthetic overview of the effects of mining operations that become evident on the surface of the terrain and principles for protecting the existing construction in mining areas that are not adapted to withstand the influence of mining activities. Typical protections and repairs for buildings exposed to continuous rock deformations are presented. The aspects concerning safety principles during the implementation of typical works aimed at strengthening or repairing buildings affected by the effects of mining activities have been analyzed.

8

Przebudowa mostu w Krzyżowicach z uwagi na znaczne górnicze osiadania terenu

Bętkowski Piotr

Przegląd Budowlany

|

2023

|

R. 94, nr 7-8

75--79

PL

W artykule opisano historię techniczną mostu w Krzyżowicach. Obiekt intensywnie osiadał, ale brak było istotnych przemieszczeń na łożyskach. Górnicze osiadanie terenu spowodowało znaczne zmniejszenie światła pionowego, tj. obniżenie mostu względem zwierciadła rzeki, konieczna była przebudowa mostu. Po przebudowie mostu wydłużono ściany górnicze poza obiekt, w krótkim czasie doszło do znacznych zmian w położeniu przyczółków. W artykule opisano starą konstrukcję mostu, nową konstrukcję mostu, podano wyniki długoletnich obserwacji i pomiarów oraz wskazano, jak należy projektować zabezpieczenia na wpływy górnicze w przypadku nietypowych wymuszeń górniczych.

EN

Article describes the technical history of a bridge in Krzyżowice. The object settled intensively, but there were no significant displacements on the bridge bearings. Mining subsidence caused a significant reduction in vertical light, i.e. lowering the bridge in relation to the river level, it was necessary to rebuild this bridge. After the reconstruction of the bridge, mining walls were extended beyond the object, in a short time there were significant changes in the position of the abutments. The article describes old bridge construction, new bridge construction, gives the results of long-term observations and measurements, and indicates how to design protection against mining influences in the case of unusual mining impacts.

9

Szkody górnicze w Republice Czeskiej i związane z nimi zagadnienia

Štemberka Martin, Urbanec Vítězslav

Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie

|

2023

|

nr 3

2--4

EN

In Czech Republic the question of mining damage is solved in the Mining Act, the Mining Activity Act and the Civil Code. Mining damage is understood as damage to the property of the third parties, which was caused by mining activity. Compensation for damage is typically by compensation, financial compensation or restoration. It is possible to cover damage not only after its occurrence but also in advance, before it will happen. Settlement of mining damage is a matter of agreement between the organization and the injured party; any disputes are resolved by courts. To ensure a sufficient quantity of money for the settlement of mining damages, so-called "reserves" were introduced. They must correspond to the needs of the actual execution of the works. Closely related to the issue of mine damage is the issue of sanitation and restoration. After the finishing mining the organization is obliged to carry out remediation and recultivation. When submitting an application for a mining permit, the organization must estimate the expected costs of these activities and prepare a remediation and recultivation plan. Reserves are created too. In the case of damages caused by abandoned underground mine works or quarries whose original operator or legal successor does not exist or is unknown (an old mining work), competences of the authorities are divided between the Ministry of the Environment (detecting and registering old mining works as well as securing or liquidation of them) and the mining administration (permitting of and supervision over securing or liquidation of old mining works). In the event, when undesirable manifestations of old mining works (eg. sinkholes) need to be solved operatively, the authorities ofcrisis management and of the integrated rescue system (mainly municipal authorities, fire brigade, etc.) come into play.

PL

Artykuł koncentruje się na problemie rekultywacji oraz likwidacji szkód górniczych i starych zakładów górniczych w Republice Czeskiej. Przybliża również regulacje prawne dotyczące wspomnianych tematów.

10

Prawne aspekty odpowiedzialności za powstające obecnie szkody spowodowane działalnością dawnych lub opuszczonych zakładów górniczych w Finlandii

Leinonen Ossi

Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie

|

2023

|

nr 5

2--4

EN

In the final termination stage of the old mining, areas has been closed with the approval of the authorities. The mining authority does not have right to issue new permit regulations to areas where there are no valid concessions. The rights are restricted on monitoring previously issued regulations only. In summary it can be stated that the mining law of different times has not very exactly taken into consideration the responsibility questions of the mining companies after termination of mining activities. Open question still is that the continuity of responsibility after termination is not defined in mining law. The main rule has been that the responsibility of these areas belongs to the mining companies. This has come true in many cases, but not always. Especially when this property has been sold to private person, these responsibility questions have not always followed as a written bill of sale. In these kinds of cases the responsibility questions disappear.

PL

Po likwidacji zakładów górniczych za zgodą władz urząd górniczy nie ma prawa wydawać nowych zarządzeń. Może jedynie monitorować wykonanie wcześniejszych. Fińskie prawo górnicze różnych okresów niezbyt dokładnie uwzględniało kwestie odpowiedzialności spółek górniczych po zakończeniu działalności górniczej, a ciągłość odpowiedzialności nie została zdefiniowana. Główną zasadą było, że odpowiedzialność za te obszary spoczywa na spółkach wydobywczych. Nie zawsze się to jednak sprawdzało, zwłaszcza gdy nieruchomość została sprzedana osobie prywatnej, a zagadnienia odpowiedzialności nie zostały uregulowane w umowie sprzedaży.

11

Zastosowanie bezzałogowych statków powietrznych w identyfikacji szkód górniczych na terenach rolnych - studium przypadków

Wróblewska Magdalena

Przegląd Górniczy

|

2022

|

T. 78, nr 1

9--15

PL

Tereny górnicze podlegają ciągłym inwentaryzacjom, między innymi w celu oceny stopnia deformacji terenu czy też kontroli obiektów szczególnie chronionych. Posłużyć ku temu mogą nowoczesne techniki pomiarowe, w tym bezzałogowe statki powietrzne (drony). Sprzęt umożliwia wykonanie serii zdjęć, a następnie utworzenie z nich ortofotomapy, co stanowi podstawę do określenia aktualnej rzeźby terenu. Wygenerowany numeryczny model terenu zawiera ogromną ilość danych w postaci współrzędnych punktów terenowych (chmura punktów). Obróbka danych pozwala również na utworzenie profili, przekrojów, jak i wyznaczenie objętości. Duże możliwości na etapie postprocessingu sprawiają, że bezzałogowe statki powietrzne z sukcesem wykorzystać można w identyfikacji szkód górniczych, w tym na terenach rolnych. Dodatkowo za ich wykorzystaniem przemawia szybkość, elastyczność i wydajność pomiaru. W artykule określono szerokie zastosowanie bezzałogowych statków powietrznych w pracach inżynierskich. Nawiązano również do problematyki napraw szkód górniczych opierając się na obowiązujących przepisach prawnych. Na podstawie przytoczonych przykładów z nalotów ukazano zastosowanie bezzałogowych statków powietrznych w oględzinach szkody, tak istotne w procesie postępowania w przypadku szkód górniczych.

EN

Mining areas are subject to continuous inventories, inter alia, to assess the degree of terrain deformation or to control specially protected facilities. Modern measurement techniques, including unmanned aerial vehicles (drones), can serve this purpose. The equipment allows you to take a series of photos and then create an orthophotomap from them, which is the basis for determining the current relief. The generated numerical terrain model contains a large amount of data in the form of coordinates of terrain points (point cloud). Data processing also allows you to create profiles, sections, and determine the volume. Great opportunities at the postprocessing stage mean that unmanned aerial vehicles can be successfully used in the identification of mining damage, including in agricultural areas. In addition, their use is supported by the speed, flexibility, and efficiency of measurement. The article describes the wide use of unmanned aerial vehicles in engineering works. Reference was also made to the issue of repairing mining damage, based on the applicable legal regulations. On the basis of the examples from the raids, the use of unmanned aerial vehicles in the damage inspection was shown, which is so important in the process of dealing with mining damage.

12

Przydatność wstecznej prognozy górniczej w ocenie ujawnionych deformacji powierzchni

Bryt-Nitarska Izabela, Florkowska Lucyna, Maj Agnieszka, Szafulera Katarzyna

Prace Instytutu Mechaniki Górotworu PAN

|

2022

|

T. 24, nr 1-4

71--83

PL

Dopasowanie prognozy deformacji górniczych do rzeczywistych, ujawnionych w terenie stanowi podstawę prawidłowo dobranej profilaktyki budowlanej oraz poprawnie sformułowanych wniosków na temat powstałych szkód górniczych. Z tego względu badania porównawcze wartości wskaźników deformacji powierzchni obliczonych dla parametrów dokonanej eksploatacji górniczej i pomiarów terenowych należą do ważnej części obserwacji in situ w górnictwie podziemnym. Są one również częścią badań nad skutkami oddziaływań górniczych w obiektach budowlanych i infrastrukturze technicznej zabudowy powierzchni. W artykule opisano badania wyników wstecznej prognozy górniczej w kontekście analizy czynników wpływających na pogorszenie stanu technicznego obiektu liniowego, odcinka drogi publicznej i towarzyszącej jej infrastruktury.

EN

Matching the prediction of mining deformation with the actual deformation revealed in the subsurface is the basis for properly selected construction prophylaxis and correctly formulated conclusions about the resulting mining damage. For this reason, comparative studies of the values of surface deformation indices calculated for the parameters of the completed mining operation and field measurements are an important part of in situ observations in underground mining. They are also a part of the study of the effects of mining impacts on buildings and technical infrastructure of surface development. The article describes the study of the results of the backward mining forecast in the context of the analysis of factors affecting the deterioration of a linear object, a section of a public road and its accompanying infrastructure.

13

Działalność Komisji do spraw Ochrony Powierzchni przy Wyższym Urzędzie Górniczym

Białożyt Tomasz, Kowalski Andrzej, Wojtacha Piotr

Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie

|

2022

|

nr 1

2--9

PL

W artykule przedstawiono syntetycznie działalność Komisji ds. Ochrony Powierzchni przy Wyższym Urzędzie Górniczym w okresie od 2012 do 2021 r., w tym kilku wniosków opiniowanych kilkukrotnie lub cyklicznie dotyczących: eksploatacji w filarach ochronnych dla śródmieścia Bytomia i dla Lubina oraz na terenie górniczym w Marklowicach, a także zasad stosowania Górniczej Skali Intensywności Sejsmicznej - GSIS. Szczególnym problemem dyskutowanym na posiedzeniach komisji w 2012 r. były zasady prognozowania wpływów i szkód górniczych przez przedsiębiorców górniczych. Geneza tej dyskusji miała związek z eksploatacją górniczą i szkodami, jakie wystąpiły w 2011 r. w dzielnicy Karb w Bytomiu.

EN

The activities of the Commission for Surface Protection at the State Mining Authority are regulated by an ordinance [10] and its composition by a decision [1] of the President of the State Mining Authority. The tasks of the commission include issuing opinions on the state of public safety related to mineral exploitation, and in particular on the evaluation of mining exploitation programs and issuing opinions on: mining and construction prophylaxis in mining areas, methods of mine liquidation and directions of development of post-mining areas along with evaluation of their suitability for development. In addition, the Committee initiates research on the impact of mining activities on the environment and buildings and gives its opinion on draft regulations, Polish Standards and instructions on the above issues. In the years 2012-2020, the Committee considered 24 motions, of which the most frequent were motions concerning mining operations near Bytom and Marklowice, in the protective pillar of Lubin, and those concerning the mining seismic intensity scale. A particular problem discussed at the commission's meeting was a letter on shortcomings in forecasting the impact of the planned exploitation by mining enterprises. The list of applications reviewed in 2012-2020 by the commission (Table 1) shows that their number is gradually decreasing, which is due to, among others, restructuring of the hard coal mining industry, which resulted in termination of exploitation under the center of Bytom and also Wirek district in Ruda Śląska.

14

A method for determining the financial cost of damage to buildings caused by seismic ground vibrations

Chrzan Tadeusz

Technical Transactions

|

2021

|

Vol. 118, iss. 1

art. no. e2021022

EN

A method for determining the value of the damage to a single-family residential building located near an open-pit mine caused by ground vibrations is presented. The article describes how to objectively determine the degree of actual wear and tear to a residential building (Zr) affected by ground vibrations created during rock mining using blasting. It consists of the method of "weighted average degree of technical wear and tear of individual elements" known from literature and used to calculate the actual wear and tear of the building. The natural wear and tear of the building is then calculated from dependences given in the literature. The percentage of the building’s natural wear and tear (Zn) is subtracted from the percentage of the building’s actual wear and tear. As a result of the subtraction, a percentage of accelerated wear and tear of the building (Zb), which is caused by vibrations of the ground during rock blasting, is obtained. Multiplying the percentage of accelerated wear and tear of the building by the value of a new building gives a value of the damage caused by ground vibrations. Examples of determining the value of the damage caused by ground vibrations in practice are described.

PL

Przedstawiono sposób określania wartości szkody spowodowanej drganiami gruntu w jednorodzinnym budynku mieszkalnym położonym przy kopalni odkrywkowej. W artykule opisano sposób obiektywnego określania procentowego rzeczywistego zużycia budynku mieszkalnego (Zr) uszkodzonego drganiami gruntu powstałymi podczas urabiania skał strzelaniem. Polega on na tym, że sposobem „średnioważonego stopnia zużycia technicznego poszczególnych elementów” (Drozd, 2017; Podwórna, 2019) obliczamy rzeczywiste zużycie budynku. Następnie z podanej literaturowej zależności obliczamy zużycie naturalne budynku. Od rzeczywistego procentowego zużycia budynku odejmuje się naturalne (Zn) procentowe zużycie budynku. W wyniku odejmowania otrzymuje się przyśpieszone zużycie procentowe budynku (Zb) spowodowane przez drgania gruntu powstałe podczas urabiania skał strzelaniem. Mnożąc przyśpieszone zużycie procentowe budynku przez wartość nowego budynku, otrzymuje się wartości szkody spowodowanej drganiami gruntu. Opisano przykłady określania wartości szkody spowodowanej drganiami grunt w praktyce. Podany sposób dotyczy wszelkich drgań działających szkodliwie na budynki mieszkalne.

15

Eksploatacja górnicza w Rudzie Śląskiej – Wirku, deformacje i ochrona kościoła

Kowalski Andrzej, Gruchlik Piotr, Polanin Piotr, Kiełbiowski Krzysztof, Rutkowski Tadeusz

Przegląd Górniczy

|

2021

|

T. 77, nr 4-6

16--35

PL

W artykule dokonano syntetycznej oceny dokonanej w latach 2000-2021 eksploatacji czterech pokładów węgla kamiennego, kolejno 416, 418, 413/2 i 414/2 w partii Środkowej ruchu Pokój kopalni Ruda. Eksploatacja była prowadzona pod dzielnicą Wirek i neogotyckim kościołem pod wezwaniem św. Wawrzyńca. Ocena obejmuje historię eksploatacji górniczej, analizę pomierzonych deformacji na linii pomiarowej i budynku kościoła, a także działań profilaktycznych. Przez cały okres eksploatacji górniczej był prowadzony monitoring geodezyjny i budowlany deformacji powierzchni i budynku kościoła. Na podstawie wyników pomiarów deformacji powierzchni określono wpływ doszczelniania zrobów zawałowych na zmniejszenie wartości współczynnika eksploatacyjnego. Ponadto określono wpływ prędkości frontu ściany na zmniejszenie prędkości narastania obniżeń oraz uszkodzeń budynków.

EN

The paper presents synthetic evaluation of finished extraction of four hard coal seams respectively 416, 418, 413/2 and 414/2 which had been carried out in Central part of Ruda-Pokój colliery between 2000 and 2021. Mining operations were located in Wirek district and under building of Neo-Gothic style St. Lawrence church. The evaluation includes history of mining operations, analysis of ground deformations along measurement line and deformations of the church building and also prevention operations. Geodetic and building monitoring had been carried out all the time of mining operations which comprises ground deformations and deformation of the church building. On the basis of survey results of ground deformations, the impact of goafs caulking was determined in term of reducing the value of subsidence factor. Moreover, the impact of velocity of face advance was determined in term of reducing of subsidence increments and building damages.

16

Diagnozy budynków wielkopłytowych posadowionych na terenach górniczych Śląska

Kawulok Marian, Konieczny Kazimierz, Słowik Leszek

Przegląd Budowlany

|

2021

|

R. 92, nr 5-6

26--39

PL

Przedmiotem referatu jest przedstawienie skutków górniczej deformacji powierzchni mogących powodować zagrożenie bezpieczeństwa konstrukcji budynków wielkopłytowych oraz warunków ich użytkowania. Opisano najczęściej ujawniające się w takich budynkach uszkodzenia i zalecenia odnośnie ich napraw.

EN

The subject of the paper is to present the effects of mining surface deformation that may pose a threat to the safety of the structure of large-panel buildings and the conditions of their use. The most common damage to such buildings and recommendations for their repair are described.

17

The role of reliable mining and construction analysis in adjudicating mining damage claims

Kocot Wojciech

Budownictwo i Architektura

|

2021

|

Vol. 20, no 3

83--97

EN

The basis for recognising claims for mining damage to a structure should be a mining and construction analysis, carried out following a detailed visual inspection of the damage and the results of surface deformation measurements. It allows to establish a cause and effect relation between the activity of the mining company and the damage. Unfortunately, there are cases when such an analysis is omitted and the following scheme is used: "since there is damage and the object is located in a mining area, it is mining damage". The problem is illustrated by two court cases where the author acted as an expert witness. Both cases are examples of the so-called pseudo-mining damage and confirm the thesis that the mere image of damage without professional analysis of construction and mining factors may lead to wrong conclusions regarding the causes of the damage.

PL

Podstawą do uznania roszczeń z tytułu szkód górniczych powstałych w obiekcie budowlanym powinna być analiza górnicza i budowlana, przeprowadzona w oparciu o szczegółowe oględziny uszkodzeń oraz wyniki pomiarów deformacji powierzchni. Pozwala ona na ustalenie więzi przyczynowo-skutkowej pomiędzy działalnością zakładu górniczego a zaistniałymi uszkodzeniami. Niestety zdarzają się przypadki pomijania takiej analizy i działania według schematu: „skoro są uszkodzenia, a obiekt jest zlokalizowany na terenie górniczym, to jest to szkoda górnicza”. Ilustrację problemu stanowią dwa przypadki spraw sądowych, gdzie autor występował jako biegły. Oba przypadki stanowią przykłady tzw. szkód pseudogórniczych i potwierdzają tezę, że sam obraz uszkodzeń bez fachowej analizy czynników budowlanych i górniczych może prowadzić do błędnych wniosków odnośnie przyczyn zaistniałych uszkodzeń.

18

Zakończenie eksploatacji górniczej pod śródmieściem Bytomia, deformacje powierzchni oraz skutki w zabudowie kubaturowej

Kowalski Andrzej, Apanowicz Bartosz, Gruchlik Piotr, Mika Wiesław, Polanin Piotr, Zięba Magdalena, Kalisz Piotr

Przegląd Górniczy

|

2020

|

T. 76, nr 6

15--24

PL

Przedmiotem artykułu jest podsumowanie eksploatacji górniczej pod śródmieściem Bytomia, jej zakresu, deformacji, a także ich skutków spowodowanych eksploatacją wielokrotną – wielopokładową i prowadzoną w długim okresie czasu. Była to największa eksploatacja w Polsce, a może na świecie, pod terenem zabudowanym – pod dużym miastem. Największa w sensie wydobytego węgla kamiennego i czasu jej prowadzenia. Wykazano, że narastanie deformacji, spowodowanej eksploatacją wielokrotną i w długim okresie czasu, było możliwe pod zwartą zabudową miejską, choć musiały jej towarzyszyć uszkodzenia, a także wyburzanie budynków. W szczególności porównano określone obliczeniowo na podstawie odkształceń poziomych kategorie terenu górniczego, uwzględniając ich narastanie w czasie (deformacje czasowo-ekstremalne) oraz ich redukcję, uwzględniając relaksację odkształceń poziomych.

EN

The subject of the article is a summary of the range and deformation of mining exploitation under the Bytom downtown, and the effects of multiple, multi - seam exploitation which was carried out over a long period of time. It was the largest exploitation under the big city in Poland, under built - up area and probably in the world. It was the largest because there was the largest extraction and it lasted the longest. It was proved that the deformation increase caused by the multiple and long - lasting exploitation was possible under compact urban buildings, although damage and demolition of buildings occurred. In particular computationally defined categories of mining areas were compared based on horizontal strains, taking into account their increase in time and their reduction, calculating the so - called relaxed horizontal strains.

19

Zakończenie eksploatacji górniczej pod obiektami parafii ewangelicko-augsburskiej w Bytomiu- Miechowicach oraz ich rektyfikacja i rewitalizacja

Kowalski Andrzej, Niemiec Tomasz

Przegląd Górniczy

|

2020

|

T. 76, nr 9

10--21

PL

W artykule przedstawiono uwarunkowania geologiczne i górnicze mające istotne znaczenie dla ochrony powierzchni spowodowane eksploatacją z zawałem stropu pod obiektami parafii ewangelicko-augsburskiej w Bytomiu-Miechowicach. Następnie opisano syntetycznie deformacje prognozowane i pomierzone. W drugiej części artykułu przedstawiono obiekty, które zrektyfikowano oraz zrewitalizowano do stanu z przed eksploatacji górniczej. Jest to wzorowy przykład naprawy uszkodzonych obiektów po zakończeniu eksploatacji górniczej w terenie, gdzie wystąpiły duże deformacje powierzchni.

EN

The article presents geology and mining conditions which are important for ground surface protection caused by mining exploitation with caving under structures of Lutheran parish in Bytom – Miechowice. Next predicted and measured deformations were short described. Structures were presented in the second part of the article which were rectified and restored to the state before mining exploitation. It is model example of repairing damaged structures after mining exploitation in the area where great ground surface deformation occurred.

20

Przykłady nietypowych zabezpieczeń obiektów mostowych na terenach górniczych

Stawinoga Mariusz

Przegląd Górniczy

|

2020

|

T. 76, nr 2

37--43

PL

W artykule przedstawiono przykłady trzech obiektów mostowych: mostu drogowego, mostu kolejowego oraz wiaduktu kolejowego, w których zastosowano nietypowe zabezpieczenia przed wpływami eksploatacji górniczej. Opisano schematy statyczne zastosowanych układów oraz zasady pracy poszczególnych elementów zabezpieczeń konstrukcji. Omówiono wady i zalety takich rozwiązań.

EN

The paper presents examples of three bridge structures: a road bridge, a railway bridge and a railway viaduct, in which atypical protections for mining exploitation were used. Static diagrams of the systems used and the principles of operation of individual structural protection elements were described. The pros and cons of such solutions were discussed.