Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Słabe sygnały innowacji zakłócających tradycyjne modele biznesowe edukacji akademickiej

Bąk Janusz, Baran Grzegorz

Nowoczesne Systemy Zarządzania

|

2025

|

T. 20, nr 1

33--58

PL

Cel badań i hipotezy/pytania badawcze: Celem artykułu jest rozpoznanie słabych sygnałów w sektorze edukacji uniwersyteckiej, mogących prowadzić do zakłóceń dotychczasowej trajektorii rozwoju na rynku edukacyjnym. Analizie i interpretacji poddane zostaną zjawiska oraz zmiany w sektorze edukacji, takie jak zmiany struktur, relacji i procesów, nowe pomysły, technologie czy też zmiany w obszarze potrzeb, preferencji i postaw wobec istniejącej oferty edukacyjnej, które z perspektywy koncepcji słabych sygnałów mogą być istotnymi wskaźnikami. Metody badawcze: Metoda analizy i rozpoznania słabych sygnałów Ansoffa oraz koncepcja innowacji zakłócających zostały wykorzystane do oceny ryzyka pojawienia się innowacji zakłócających tradycyjne modele biznesowe w edukacji. Główne wyniki: Rezultatem badania jest zestawienie zidentyfikowanych słabych sygnałów oraz ich konwergencji, co może istotnie zakłócić rynek edukacji uniwersyteckiej, zagrażając dominującej pozycji uniwersytetów, jeśli te nie podejmą odpowiednich działań w celu redefinicji swojej propozycji wartości oraz modeli edukacyjnych. Implikacje dla teorii i praktyki: W odpowiedzi na zaprezentowane zmiany uczelnie powinny kontynuować badania nad wpływem innowacji technologicznych na edukację oraz rozwijać strategie adaptacyjne. Adaptacja ta jest kluczowa nie tylko dla utrzymania konkurencyjności, lecz także dla wykorzystania możliwości, jakie niesie przyszłość edukacji w erze cyfrowej. Przyszłe badania powinny skupić się na dalszej analizie wpływu tych innowacji na różne aspekty edukacji oraz na opracowaniu strategii adaptacyjnych dla instytucji edukacyjnych.

EN

Research objectives and hypothesis/research questions: The aim of the article is to identify weak signals in the university education sector that may lead to disruptions in the current development trajectory in the education market. Phenomena and changes in the education sector, such as changes in structures, relationships, and processes, new ideas, technologies, or changes in needs, preferences, and attitudes towards the existing educational offer, will be analyzed and interpreted. From the perspective of the weak signals concept, these may be significant indicators. Research methods: Ansoff’s method of analyzing and identifying weak signals and the concept of disruptive innovations were used to assess the risk of the emergence of innovations that disrupt traditional business models in education. Main results: The result of the study is a compilation of identified weak signals and their convergence, which may significantly disrupt the university education market, threatening the dominant position of universities unless they take appropriate actions to redefine their value propositions and educational models. Implications for theory and practice: In response to the presented changes, universities should continue researching the impact of technological innovations on education and develop adaptive strategies. This adaptation is crucial for maintaining competitiveness and leveraging the opportunities that the future of education in the digital era brings. Future research should focus on further analyzing the impact of these innovations on various aspects of education and developing adaptive strategies for educational institutions.

2

Diversification and Transformation of Business Models in Raw Material Companies

Kustra Arkadiusz, Lorenc-Szot Sylwia, Yilmaz Dicle

Inżynieria Mineralna

|

2025

|

Vol. 4, no. 2

135--143

EN

A business model represents an enterprise’s strategic framework that defines how the company creates, delivers, and converts value for its customers into profit. It serves as the organization’s distinctive formula for generating sales, achieving operational cost efficiency, and managing investments and financing activities over both short- and long-term horizons. In response to emerging challenges – such as market pressures, sustainability requirements, the energy transition, and industrial digitalization – new business model concepts have emerged, integrating innovation, diversification strategies, and circular economy principles as essential drivers of adaptability and long-term competitiveness. The aim of this article is to present and analyze the evolution of business models in economic practice. The research methods employed are based on a comprehensive review and analysis of the literature as well as reports from selected enterprises. The findings indicate that the ongoing transformations in business models are fundamental in nature, necessitating a shift in traditional thinking and approaches to conducting business operations. Challenges arising from economic growth, including resource depletion, suggest that the transformation of traditional business models will be both inevitable and critical for future economic growth and development.

PL

Model biznesowy stanowi strategiczne ramy przedsiębiorstwa, określające sposób tworzenia, dostarczania oraz przekształcania wartości dla klientów w zysk. Jest on swoistą formułą organizacyjną, umożliwiającą generowanie przychodów, osiąganie efektywności kosztowej oraz zarządzanie inwestycjami i działalnością finansową w perspektywie krótko- i długoterminowej. W odpowiedzi na pojawiające się wyzwania, takie jak presja rynkowa, wymagania zrównoważonego rozwoju, transformacja energetyczna czy cyfryzacja przemysłu, wykształciły się nowe koncepcje modeli biznesowych, integrujące innowacje, strategie dywersyfikacji oraz zasady gospodarki o obiegu zamkniętym jako kluczowe czynniki adaptacyjności i długoterminowej konkurencyjności. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie i analiza ewolucji modeli biznesowych występujących w praktyce gospodarczej. Zastosowane metody badawcze obejmują przegląd i analizę literatury przedmiotu oraz raportów wybranych przedsiębiorstw. Wyniki wskazują, że zachodząca transformacja modeli biznesowych ma charakter fundamentalny, wymagający zmiany tradycyjnego sposobu myślenia i podejścia do prowadzenia działalności gospodarczej. Wyzwania wynikające z rozwoju gospodarczego, w tym wyczerpywania zasobów, sugerują, iż przekształcenie tradycyjnych modeli biznesowych będzie nieuniknione i kluczowe dla przyszłego wzrostu i rozwoju gospodarczego.

3

How sustainable is your business model? A multidimensional framework and empirically validated measurement scale

Zgrzywa-Ziemak Anna, Motylska-Kuźma Anna, Wasilewski Adam

Economics and Environment

|

2025

|

No. 4

art. no. 1171

EN

The study develops a multi-dimensional framework for sustainable business models (SBM) and develops an empirically validated measurement scale. A systematic literature review revealed the lack of a universally accepted SBM concept, with fundamental theoretical differences between existing conceptualisations and limited empirical verification. Most studies identify SBM types, whereas we propose that sustainability is an inherent, gradable attribute of every business model. The SBM conceptualisation, based on an extensive literature review, led to a hypothetical model, verified through empirical research involving 694 companies from Poland and Denmark via confirmatory factor analysis. Despite differences in sustainability approaches in these countries, SBM consistently encompasses three dimensions: sustainable value proposition, creation and delivery; sustainable value capture, and governance for sustainability. The paper advances the state of the art by reframing sustainability as a continuous maturity attribute embedded in any business model, thereby moving beyond the prevailing typology-based approaches in current research. It also provides a validated measurement scale that offers a robust foundation for future SBM research, while enabling companies to assess the sustainability maturity of their business model, benchmark within their industry, and design more effective development strategies.

PL

Celem artykułu jest zidentyfikowanie wielowymiarowej struktury zrównoważonego modelu biznesu (SBM) oraz opracowanie empirycznie zweryfikowanej skali jego pomiaru. Systematyczny przegląd literatury ujawnił brak powszechnie akceptowanej definicji SBM, fundamentalne różnice teoretyczne między dotychczas opracowanymi koncepcjami oraz ograniczoną empiryczną ich weryfikację. Większość dotychczasowych prac koncentruje się na identyfikacji typów SBM, podczas gdy w niniejszym badaniu zaproponowano ujęcie, zgodnie z którym zrównoważenie stanowi nieodłączną, stopniowalną cechę każdego modelu biznesu. Konceptualizacji SBM dokonano na podstawie pogłębionego przeglądu literatury, czego efektem jest hipotetyczny model SBM. Weryfikacje modelu oparto na wynikach badań empirycznych przeprowadzonych w 694 przedsiębiorstwach z Polski i Danii, wykorzystano konfirmacyjną analizę czynnikową. Pomimo różnic w podejściu do zrównoważonego rozwoju w obu krajach, model dla obu obejmuje trzy wymiary: propozycję, tworzenie i dostarczanie wartości; odzyskiwanie zrównoważonej wartości; praktyki zarządcze wspierające zrównoważony rozwój. Artykuł wnosi wkład w rozwój badań nad SBM poprzez reinterpretację zrównoważenia jako ciągłego atrybutu dojrzałości, osadzonego w każdym modelu biznesu, tym samym wykraczając poza dominujące obecnie podejścia typologiczne. Dodatkowo przedstawiona, zweryfikowana empirycznie skala pomiarowa stanowi solidną podstawę dla dalszych badań nad SBM, umożliwiając jednocześnie przedsiębiorstwom ocenę poziomu dojrzałości zrównoważenia ich modelu biznesu, porównania branżowe oraz projektowanie skuteczniejszych strategii rozwoju.

4

Business models in a sustainable enterprise: examples from selected European countries

Walaszczyk Ludmiła, Dingli Sandra

Economics and Environment

|

2025

|

No. 2

art. no. 942

EN

Business models require the inclusion of sustainability to mitigate environmental and social impacts and to ensure long-term viability, fostering resilience in the face of global ecological challenges. By embracing sustainability, enterprises contribute to preserving the planet, attracting socially responsible clients and investors, and gaining a competitive edge. The objective of the paper is to analyse the sustainable aspects implemented in selected enterprises in eight European countries according to the established selection criteria. Qualitative analysis and interviews were the main research methods. The results revealed that enterprises are aware of the need to protect the planet, and that is why they implement various sustainable activities. The presented ‘green’ aspects of business models may offer inspirations for enterprises that wish to implement sustainable elements, or which are in the initial stages of doing so. The originality of the paper comes from the fact that there are no complex analyses on this aspect available in the literature.

PL

Modele biznesowe opracowane przez przedsiębiorstwa wymagają włączenia elementów zrównoważonego rozwoju w celu łagodzenia zmian klimatycznych oraz zapewnienia długoterminowej rentowności przedsiębiorstwa, wspierając jego odporność w obliczu globalnych wyzwań ekologicznych. Uwzględniając elementy zrównoważonego rozwoju, przedsiębiorstwa przyczyniają się do ochrony planety, przyciągania społecznie odpowiedzialnych klientów i inwestorów oraz zdobywania przewagi konkurencyjnej. Celem artykułu jest analiza aspektów zrównoważonego rozwoju wdrożonych w wybranych przedsiębiorstwach w ośmiu krajach europejskich zgodnie ze wskazanymi kryteriami wyboru. Głównymi metodami badawczymi były analiza jakościowa i wywiady. Wyniki pokazują, że przedsiębiorstwa są świadome potrzeby ochrony planety, dlatego wdrażają różne zrównoważone działania. Przedstawione „zielone” aspekty modeli biznesowych mogą stanowić inspirację dla przedsiębiorstw, które chcą wdrożyć elementy zrównoważonego rozwoju lub są na początkowym etapie ich realizacji. Oryginalność artykułu wynika z faktu, że w literaturze brak jest kompleksowych analiz dotyczących tego aspektu.

5

The impact of shared service centres on the financial position of companies in a turbulent environment

Motowidlak Urszula, Motowidlak Tomasz

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2024

|

z. 195

449--461

EN

Purpose: The aim of this article is to identify and evaluate the economic benefits for companies that result from the provision of business services provided by a Shared Service Centre. Design/methodology/approach: The study used primary and secondary data. Data were obtained using, among others: descriptive analysis, content analysis, diagnostic survey, cause-effect analysis and qualitative analysis. The study, in the form of in-depth interviews, was conducted in 2021-2022. It was attended by experts with many years of professional experience in managerial and managerial positions. Findings: In the search for new opportunities to improve the efficiency of enterprises, a conceptual framework for an enterprise business model was developed, taking into account Shared Service Centre services. In a turbulent environment, Shared Service Centre services are becoming valuable competitive instruments, especially in terms of their ability to influence a company's financial situation, as confirmed by the experts participating in the study. Research limitations/implications: The article does not undertake a quantitative assessment of the impact of the services provided by Shared Service Centers on the financial situation of the enterprises covered by the study. Due to the confidentiality of the data, the experts participating in the study did not consent to their disclosure. The results of these analyzes encourage further, extended research in this area, including entities publishing financial data. Practical implications: The essence of the services provided by the Shared Service Centre means that they have a significant role to play in the management of the company. Indeed, all categories of Shared Service Centre services are fundamentally oriented towards a greater degree of coordination and flexibility of activities and the reduction of associated costs. Originality/value: The proposed enterprise business model can contribute to the improvement of decision-making tools for cooperation with the Shared Service Centre, in an effort to improve the financial situation of enterprises. This need is triggered by constant cost competition, which prompts companies to create an efficient value chain to build competitive advantage and grow.

6

Business model of a patented invention developed at a university on the example of the “WAXO” beeswax quality analyzer

Bednarzewska Kinga

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2024

|

z. 198

9--26

EN

Purpose: The research purpose is to diagnose the market for beeswax quality analyses in Poland and to develop assumptions for the business model for the commercialization of the WAXO beeswax quality analyzer. Design/methodology/approach: The market analysis was conducted using Computer Assisted Self Interviewing (CASI). The study was conducted among randomly selected 124 respondents in beekeeping throughout the country. Most answered questions on behalf of beekeeping groups or associations, indicating how many members they had. Based on these data, it was determined that the interview results were representative of 2226 respondents. Assumptions for the business model were developed using the Business Model Canvas methodology about: customer segmentation, value proposition, channels, customer relationships, revenue structure, key activities, key resources, key partners, cost structure. Findings: A business model was developed based on which the commercialization of the WAXO device should be carried out. Practical implications: The conducted research allowed for the formulation of conclusions along with the presentation of operational initiatives necessary to introduce the device to the market and further commercialize it. Social implications: The invention of a beeswax quality analyzer protects bee colonies and the natural environment by changing the awareness of the beekeeping community and taking steps to change the applicable legislation. The presented recommendations support the university authorities in making decisions regarding the commercialization strategy of WAXO and the selection of operational solutions necessary to introduce it to the market, production, sales, and customer service. Originality/value: The subject of the invention is a portable electromechanical device allowing the analysis of beeswax for the presence of added impurities.

7

Dekarbonizacja łańcucha wartości jest doskonałą okazją do usprawnienia modelu biznesowego

Chęciński Zbigniew, Boruta Anna

Logistyka

|

2024

|

nr 6

18--21

PL

Rozmowa ze ZBIGNIEWEM CHĘCIŃSKIM, manager w obszarze transportu i logistyki, Auchan Polska.

8

Problematyka zaopatrzenia mieszkańców w wodę

Ramm Klara

Gospodarka Wodna

|

2024

|

Nr 1

10--14

PL

Usługi wodociągowo-kanalizacyjne są oparte na podstawowym prawie dostępu człowieka do wody i urządzeń sanitarnych. Podlegają jednak zasadzie zwrotu kosztów za usługi wodne. Dlatego ważne jest wdrożenie stabilnych modeli biznesowych i finansowych. Modele te zależą głównie od własności infrastruktury i odpowiedzialności za jej eksploatację. Przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne finansują się głównie z taryfy, jednak inne źródła funduszy są niezbędne do utrzymania inwestycji na odpowiednim poziomie. Wyzwania sektora związane są więc głównie z wdrażaniem zmieniającego się prawa i pozyskiwaniem odpowiedniego finansowania.

EN

Water supply and sewerage services are based on the fundamental human right of access to water and Sanitation. However, the rule is that they are provided subject to reimbursement of water services costs. It is therefore important to implement stable business and financial models. These models mainly depend on who owns and is responsible for the infrastructure operation. Water and sewerage companies are financed primarily with the tariff, however, other sources of funds are essential to keep the investments at an appropriate level. The challenges faced by the sector are mainly related to implementation of the changing law and acquisition of the appropriate financing.

9

Towards a taxonomy of design options for augmented reality-based remote service business models

Ohlig Stefan, Breitkreuz David, Aliyu Aliyu, Mishra Rakesh, Stegelmeyer Dirk

Engineering Management in Production and Services

|

2024

|

Vol. 16, no. 2

128--147

EN

The aim of this paper is to develop design options for Augmented Reality (AR)-based remote service business models to support the implementation of AR technology for remote services currently taking place in the manufacturing industry. The design options were developed using a qualitative content analysis based on the results of a systematic literature review and on focus group discussions with 19 serviceresponsible industry experts from 12 German manufacturing companies. The application of a conceptual approach to taxonomy development resulted in a novel morphological framework with a total of 18 dimensions, each with two to six distinct characteristics representing the targeted design options of AR-based remote service business models. Since previous research on AR for remote services has largely neglected the business model perspective, this work makes a significant contribution to this scarcely explored research field by providing a systematic basis for describing and classifying such business models in terms of their design. The results provide industrial practice with the most important aspects to consider when designing AR-based remote service business models.

10

Technological and environmental drivers of changes in business model. The film industry perspective

Orankiewicz Agnieszka, Bartosiewicz Aleksandra

Economics and Environment

|

2024

|

No. 3

art. no. 761

EN

This article provides the first research on the importance of technological and environmental factors in the context of innovation and strategic management in the film industry. The study employs semi structured interviews, a systematic literature review (SLR) and a computer-assisted web interview (CAWI). First, based on the interviews and SLR, it identifies the most important technological and environmental film business model adaption factors, four in each category. Then, the CAWI results indicate that technological factors supported by social and economic changes substantially impact the film business models, while environmental factors are of minor importance, although noticeable. As with any research, ours also has some limitations. The surveys were conducted with a limited number of experts who agreed to participate in the study. At the same time, the findings of SLR depend on the researchers’ choice of searched keywords, the language of the scrutinised texts and the selection of databases.

PL

Artykuł jest pierwszym opracowaniem poświęconym badaniom znaczenia czynników technologicznych i środowiskowych w kontekście innowacji i zarządzania strategicznego w branży filmowej. W badaniu wykorzystano wywiady częściowo ustrukturyzowane, systematyczny przegląd literatury oraz wywiad internetowy wspomagany komputerowo (CAWI). Po pierwsze, na podstawie wywiadów i systematycznego przeglądu literatury, zidentyfikowano po cztery najważniejsze technologiczne i środowiskowe czynniki adaptacyjne filmowych modeli biznesowych. Następnie, na podstawie wyników badania CAWI, wskazano, że czynniki technologiczne wspierane zmianami społeczno-gospodarczymi w istotny sposób wpływają na modele biznesowe dystrybucji filmów, podczas gdy czynniki środowiskowe mają zauważalne, jednak mniejsze znaczenie. Jak każde badanie, również i to ma ograniczenia. Badania ankietowe przeprowadzono z ograniczoną liczbą ekspertów, którzy zgodzili się wziąć udział w badaniu, a wyniki systematycznego przeglądu literatury zależą od wyboru przez badaczy wyszukiwanych słów kluczowych, języka analizowanych tekstów oraz doboru baz danych.

11

Subscription economy as a response to new trends in Polish consumer behavior

Ziobrowska-Sztuczka Justyna, Markiewicz Ewa

Economics and Environment

|

2024

|

No. 2

art. no. 747

EN

The purpose of this study is to identify trends in consumer behaviour relevant to the development of the subscription economy and to identify motives and preferences of Polish consumers related to the analysed business model. The study used the literature analysis and critique method and the diagnostic survey method (N=350). The authors' study showed a high interest of Poles in the subscription model, the highest among 18-24-year-olds. At the same time, as many as 75 percent of respondents in the oldest age group (over 60 years) declared that they would like to increase their subscriptions in the future. Based on the analysis, it was concluded that Poles have a high interest in products/services in the following categories: telecommunications/TV, home services, and medical services. Concerning the identified factors influencing consumer behaviour in terms of subscription economics, the research showed that economic factors such as subscription price remain the most important for Polish consumers. The article describes the new motivations and trends behind the adoption of subscription models by Polish consumers.

PL

Celem artykułu jest identyfikacja trendów w zachowaniach konsumentów istotnych dla rozwoju gospodarki subskrypcyjnej oraz identyfikacja motywów i preferencji polskich konsumentów związanych z analizowanym modelem biznesowym. W badaniu wykorzystano metodę analizy i krytyki literatury oraz metodę sondażu diagnostycznego (N=350). Badanie autorek wykazało wysokie zainteresowanie Polaków modelem subskrypcyjnym, najwyższe wśród osób w wieku 18-24 lata. Jednocześnie aż 75 proc. respondentów w najstarszej grupie wiekowej (powyżej 60 lat) zadeklarowało, że chciałoby w przyszłości zwiększyć liczbę subskrypcji. Na podstawie przeprowadzonej analizy stwierdzono, że wśród Polaków istnieje duże zainteresowanie produktami/usługami z kategorii: telekomunikacja/TV, usługi dla domu oraz usługi medyczne. Jeśli chodzi o zidentyfikowane czynniki wpływające na zachowania konsumentów w zakresie ekonomii subskrypcji, badanie wykazało, że czynniki ekonomiczne, takie jak cena subskrypcji, pozostają najważniejsze dla polskich konsumentów. Artykuł opisuje nowe motywacje i trendy stojące za przyjęciem modeli subskrypcyjnych przez polskich konsumentów.

12

Business model as determinant of behavioral strategy

Rybicki Jacek

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2023

|

z. 176

535--553

EN

Purpose: The purpose of this article is to answer two research questions. The first is: what is the relationship between the business model and the behavioral strategy of companies? The second is: how does the business model determine behavioral strategy? Methodology: The research method of the literature review involved three stages. Stage one consisted of analyzing articles retrieved from Web of Science, Scopus and Google Scholar. Key words typed into the search engine were helpful in selecting articles. The following keywords were used: creative thinking, strategic thinking, business model, business model innovation, competitive strategy, behavioral strategy, organizational intelligence, strategic intelligence, intelligent organization. Stage two involved reviewing the selected articles. Stage three involved analyzing and synthesizing the content of the previously selected publications. In the end, a total of 125 selected articles in Polish and English were analyzed, of which 42 literature items were used in the article in the form of citations and references. Findings: The research confirmed the view that strategy and business model complement each other. Through feedback, they are interdependent on each other and coevolve. The business model is one of the determinants strongly influencing the shape of strategy. Research limitation: The research used a reductionist approach, and therefore ignored numerous other contextual determinants of behavioral strategy. The research focused only on the business model as a determinant of behavioral strategy and on the feedbacks occurring between the studied elements of the concept. Originality/value: The originality of the concept is reflected in its dynamic nature. The dependency analysis is set in a broader context that includes organizational intelligence and intelligent market behavior of enterprises. The concept is valuable because it takes a dynamic approach to clarifying the issue of the business model as a determinant of strategy. A cognitively interesting study could provide an answer to the question: what types of business models are the highest basis for building competitive advantage as one of the elements of strategy.

13

Wartość dla klienta na przykładzie modelu biznesowego sektora energetycznego Francji

Nowakowska-Krystman Aneta, Burchert-Perlińska Beata, Sośnicki Marek

Wiedza Obronna

|

2023

|

nr 2

PL

Rozwój sektora energetycznego obecnie jest mocno eksponowanym problemem przez wiele środowisk: akademików, polityków, przedsiębiorców, a także klientów. Klienci są zainteresowani wieloma aspektami, m.in. ceną, nieprzerwalnością dostaw, zanieczyszczenie środowiska uzyskiwanego wskutek wytworzenia energii. Celem artykułu jest wskazanie wartości jakie tworzy sektor energetyczny dla klienta. Punktem odniesienia jest problematyka wartości wskazywana w modelach biznesowych. Jednym z często wykorzystywanych możliwości opisu pomysłu na biznes jest Business Model Canvas. Wartość dla klienta zobrazowano w oparciu o funkcjonowanie sektora energetycznego we Francji w latach 2019 - 2021 roku, opierając ją na teorii społecznej odpowiedzialności biznesu (ang. corporate social responsibility - CSR).

EN

The development of the energy sector is currently a highly exposed issue by many circles: academics, politicians, entrepreneurs, as well as customers. Customers are interested in many aspects, including price, uninterruptible supply, environmental pollution obtained from energy generation. The purpose of the paper is to indicate the values that the energy sector creates for the customer. The point of reference is the issue of value indicated in business models. One of the frequently used options for describing a business idea is the Business Model Canvas. Customer value is illustrated based on the operation of the energy sector in France in 2021, basing it on the theory of corporate social responsibility (CSR).

14

Model biznesowy sektora energetycznego Włoch

Sośnicki Marek

Wiedza Obronna

|

2023

|

nr 2

PL

Sektor energii elektrycznej w państwach Unii Europejskiej znajduje się w fazie głębokich przemian obejmujących zrównoważenie środowiskowe, niezawodność dostaw oraz wdrożenie działań integracyjnych w ramach w ramach wspólnego rynku energii. Redukcja emisji CO₂ w połączeniu z rosnącym zapotrzebowaniem na energię, kryzys cenowy, bezpieczeństwo dostaw, zmuszają decydentów do gruntownego przemyślenia modelu biznesowego sektora energetycznego. Celem artykułu jest przedstawienie transformacji strukturalnej i technologicznej sektora energetycznego Włoch w oparciu o Business Model Canvas. Okres analityczny obejmuje lata 2000–2022, gdzie rok 2000 przyjęto za punkt odniesienia dla modelu biznesowego kształtującego się w 2022 roku. Obserwacja przemian sektora energetycznego w ostatnich latach była ważnym elementem debaty naukowej oraz wdrożeń gospodarczych. Od dwóch lat nastąpił ich przyrost wykładniczy. Autorzy również chcą zabrać głos w dyskusji, przedstawić sektor poprzez pryzmat Business Model Canvas, co nie jest często spotykane w literaturze przedmiotu. Wykorzystywany jest on bowiem na potrzeby opisania organizacji nie zaś sytemu.

EN

The electricity sector in the European Union countries is in a phase of profound change involving environmental sustainability, supply reliability and the implementation of integration measures within a common energy market. The reduction of CO₂ emissions coupled with increasing energy demand, price crisis, and security of supply are forcing decision makers to fundamentally rethink the business model of the energy sector. The purpose of this article is to present the structural and technological transformation of italian energy sector based on the Business Model Canvas. The analytical period covers the years 2000-2022, where 2000 is taken as the benchmark for the business model taking shape in 2022. Observing the transformation of the energy sector in recent years has been an important part of the scientific debate and business implementations. They have grown exponentially over the past two years. The authors also want to contribute to the discussion, to present the sector when taking into account the Business Model Canvas, which is not often seen in the literature. This is because it is used to describe an organization rather than a system.

15

Modelling the costs of postal companies for the delivery of goods to consumers within the last mile

Jucha Peter, Corejova Tatiana

Transport Problems

|

2023

|

T. 18, z. 1

33--42

EN

The aim of this paper is to design a methodological procedure for determining the costs of companies in the process of travelling the last mile in the context of changing the business model. At present, traditional services such as delivery by post or by courier to a particular consumer’s place of residence are still used to deliver consignments to consumers. In recent years, however, new delivery methods have begun to be used, such as ParcelShops, lockers located at specific locations, or dispensing points where the consumer comes to pick up the shipment. In order for each of these methods of delivering goods to consumers to work as efficiently as possible, it is necessary to incur certain costs. The results of this paper contain a mathematical relationship for calculating the total costs that a postal company has to incur in order to deliver goods to consumers within the last mile using the available delivery options.

16

Model SaHo – polski model biznesowy dla energetyki jądrowej

Sawicki Łukasz, Horbaczewska Bożena

Postępy Techniki Jądrowej

|

2023

|

z. 3

17--20

PL

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie innowacyjnego modelu biznesowego, Modelu SaHo, stworzonego dla realizacji Programu Polskiej Energetyki Jądrowej (PPEJ), ale możliwego do zastosowania również w innych państwach oraz innych sektorach wymagających dużych nakładów inwestycyjnych. Model SaHo rozwiązuje problemy energetyki jądrowej związane z wysokim ryzykiem inwestycyjnym i wysokimi kosztami kapitału na etapie budowy oraz zapewnia elektrowni jądrowej przychody po podłączeniu jej do sieci. Model zakłada, że na początku inwestorem jest państwo, które przejmuje na siebie w krótkim okresie większość ryzyka. Następnie państwo sprzedaje akcje elektrowni przed podłączeniem jej do sieci, znacząco zmniejszając swoje zaangażowanie finansowe. Od tego momentu elektrownia w Modelu SaHo działa podobnie do elektrowni w fińskim modelu Mankala albo amerykańskiej spółdzielni energetycznej, wytwarzając i sprzedając energię swoim akcjonariuszom po koszcie produkcji. Żaden z modeli stosowanych do tej pory w sektorze jądrowym nie daje takich możliwości. Model SaHo umożliwia zwiększenie konkurencyjności krajowego przemysłu oraz zwiększenia akceptacji społecznej dla energetyki jądrowej. Dzięki temu jest on nie tylko modelem biznesowym, ale również koncepcją funkcjonowania przemysłu jądrowego.

EN

The purpose of the paper is to present an innovative business model, the SaHo Model, designed specifically to enable the Polish government to implement Nuclear Power Development Plans, which can be possibly used in other countries and in sectors requiring high capital expenditures. The SaHo Model solves the problems identified in the nuclear energy sector, which are related to high investment risk and high costs of capital at the investment stage, and ensures revenues after connection to the grid. Since the state is the investor at the initial stages, it takes over most of the risk in the short term. Selling the shares before connection to the grid, the state significantly reduces the financial involvement in the long term. From then on, the SaHo Model works similar to the Finnish Mankala or American electric cooperative models, producing and selling energy to their shareholders at production costs. None of the models used so far in nuclear energy provides such opportunities. The SaHo Model allows to enhance the competitiveness of the national industry and to increase public acceptance for nuclear power. Thus, it is not only a business model but also a concept for the functioning of the nuclear industry.

17

Managerial approaches, frameworks, and practices for business model application in public services management in the VUCA environment

Gaule Egle, Jovarauskiene Donata, Petrauskiene Ruta, Pravalinskas Mindaugas, Rauleckas Rimantas

Engineering Management in Production and Services

|

2023

|

Vol. 15, no. 3

84--100

EN

Significant gaps in public services management were highlighted when service-dominant logic emerged in services science, resulting in fundamental changes in attitudes. The business model application in public services was initiated by offering public service logic. However, this concept requires justification of its interfaces with management approaches, frameworks, and practices. The VUCA (Volatility, Uncertainty, Complexity, and Ambiguity) environment has changed the existing managerial approach in organisational performance and services management. This paper aims to highlight the key aspects and justify the application of services management approaches, frameworks, and practices (Agile practices, customer experience management frameworks, and the design thinking approach) that coincide with the business model approach in public services management (public service logic) in a VUCA environment. In this paper, the Cochrane Guide to Literature Reviews was loosely followed. The focus was on academic publications and such expert sources as webinars for practitioners. Only publications and expert sources in English were included. The Scopus search engine was used for academic sources. Publications covering at least two of the following domains were included: Customer experience, business model, Agile practices, design thinking approach, public services, and VUCA. The expert sources were selected using purposive sampling when communities of practice were identified by authors with expert knowledge, and the main communication channels within each community of practice were sampled. The analysis showed that public services are defined as public goods that the State’s government commits to deliver in line with public values by applying a customer-centric approach. Integrating the design thinking approach and Agile practices help create customer-centric solutions for the customer experience management framework as design thinking helps understand what to do, while Scrum (one of Agile practices) gives the autonomy in deciding how to do it. Each analysed managerial method contributes uniquely to improving public services management in a VUCA environment.

18

Business models for enterprises in the conditions of the digital

Chukurna Оlena, Solidor Natalia, Pankovets Leonid

Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Technicznej w Katowicach

|

2022

|

T. 15

163--176

EN

The article substantiates the influence of digitalization, which affects the development of socioeconomic relations. The trends that arose as a result of the development of digitalization and contribute to the gradual transformation of socio-economic relations and the economic base was identified. Digitization as a factor influencing the change of the economic base was substantiated. The economic basis of business models in the conditions of digitalization is considered. The most widespread business models of the modern type in the conditions of digitalization of the economy was characterized. An analysis of the evolution of scientific opinion regarding the transformation of business models from traditional to digital ones was made. It is proven that the business models used in the digital economy are client-oriented, which proves their purely marketing nature. The influence of “Industry 4.0” technologies on the evolution of approaches to the definition and formation of business models was substantiated.

PL

Artykuł uzasadnia wpływ cyfryzacji na rozwój stosunków społeczno-gospodarczych. Zidentyfikowano trendy, które powstały w wyniku rozwoju cyfryzacji i przyczyniają się do stopniowej transformacji stosunków społeczno-gospodarczych oraz bazy ekonomicznej. Uzasadniono cyfryzację, jako czynnik wpływający na zmianę bazy ekonomicznej. Rozważane są ekonomiczne podstawy modeli biznesowych, w warunkach cyfryzacji. Scharakteryzowano najbardziej rozpowszechnione modele biznesowe nowoczesnego typu, w warunkach cyfryzacji gospodarki. Dokonano analizy ewolucji opinii naukowej, dotyczącej transformacji modeli biznesowych, z tradycyjnych na cyfrowe. Udowodniono, że modele biznesowe stosowane w gospodarce cyfrowej są zorientowane na klienta, co świadczy o ich czysto marketingowym charakterze. Uzasadniony został wpływ technologii „Przemysłu 4.0” na ewolucję podejść do definiowania i kształtowania modeli biznesowych.

19

The impact of energy transition on the changes to the energy company’s business model

Staszewska Joanna

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2022

|

z. 157

537--558

EN

Purpose: The article focuses on the issue of energy transition in relation to Polish entities operating in the energy sector. The aim of the article is to analyse and assess the scale of the changes in the business models of energy companies resulting from the transformation. Design/methodology/approach: The literature on the study of energy models and transformation has proposed theoretical frameworks to support energy transformation. They provide inspiration to examine the impact of energy transition on the business models of Polish traditional energy companies operating in the form of integrated capital groups. Three energy companies of the Polish energy sector, operating in the form of integrated capital groups – PGE, TAURON and ENEA – were selected for the study. The research used such methods as literature review and materials concerning the current situation and market trends in the energy sector as well as case study research. The research model uses the approach proposed by A. Osterwalder and Y. Pigneur, describing the rationale behind the way in which an organisation creates value and provides and profits from the value created. Findings: The article summarises the results of research devoted to the changes in the configuration of the business model of a traditional energy company in the context of building a new energy market structure, characterised by distribution of generation sources, fast-growing prosumerism, intelligence of solutions resulting from the innovative ICT technologies applied and virtualisation of the offered customer value. The research covered selected Polish energy companies operating within the structure of capital groups. Practical implications: The presented summary of the impact of the energy transition confirms that its presence triggers profound changes in the business model of the traditional energy company and its components. Originality/value: The article presents a synthesis of the regulatory, legal and market conditions shaping the scope and depth of the transformations in the energy sector. The article summarises a review of new business models in the power industry and defines directions of changes in the business model of an energy company, which were determined as a result of the research. The article also discusses a possible scenario for further restructuring and changes in the business model of an energy company in the light of governmental programmes for the transformation of coal production assets and hard coal mining.

20

Key components of the business model in an Industry 5.0 environment

Grabowska Sandra

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2022

|

z. 158

191--199

EN

Purpose: The aim of the article is to identify the key components of the business model of an enterprise operating in the Industry 5.0 environment Design/methodology/approach: The achievements and results presented in the article were obtained on the basis of literature research and expert research conducted among 25 professionals with experience in strategic management, Industry 4.0 and Industry 5.0 technologies. The research technique was the Delphi method. The key components of the business model were presented in the form of Business Model Canvas. Findings: Based on the research results obtained, components shaping the business model of a company operating in the Industry 5.0 environment were identified. Research limitations/implications: The analysis of experts' opinions is a preliminary stage of identifying key components of the business model of a company operating in the Industry 5.0 environment. The research should be extended to the analysis of case studies of companies implementing Industry 4.0 technologies. Originality/value: The original achievements obtained during the research include obtaining valuable research results in the field of key components of the business model affecting the formation of its architecture, competitive advantage and value creation and monetization. The research results were obtained directly from experts who have the necessary knowledge of strategic management, Industry 4.0 technologies and Industry 5.0 pillars.