Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Zasada „Energy Efficiency First” w budownictwie

Gilewski Paweł, Węglarz Arkadiusz, Skoczkowski Tadeusz, Bielecki Sławomir, Pilzak Hanna

Materiały Budowlane

|

2026

|

nr 1

84--86

2

Contemporary concepts of hybrid energy sources in architecture and construction

Leszczyńska-Domańska Małgorzata, Domański Roman, Kopyłow Ołeksij

Materiały Budowlane

|

2026

|

nr 3

19--28

EN

This article analyzes the role of hybrid energy systems in the construction sector and their impact on the energy security of buildings. It presents fundamental renewable and conventional energy sources, energy conversion processes, and the importance of energy storage within the context of sustainable development. The paper discusses examples of implementing hybrid energy systems in residential, commercial, and public utility buildings. It emphasizes the necessity of integrating hybrid solutions to enhance reliability, security, and energy efficiency in buildings.

PL

W artykule zaprezentowano analizę zastosowania hybrydowych układów energetycznych w sektorze budownictwa i ich wpływ na bezpieczeństwo energetyczne obiektów. Przedstawiono podstawowe źródła odnawialne i konwencjonalne, procesy konwersji energii oraz znaczenie magazynowania w kontekście zrównoważonego rozwoju budynków, a także przykłady wdrożenia hybrydowych systemów energetycznych w budynkach mieszkalnych, biurowcach i obiektach użyteczności publicznej. Wskazano konieczność integracji rozwiązań hybrydowych w celu zwiększenia niezawodności, bezpieczeństwa i efektywności energetycznej budynków.

3

Sztuczna inteligencja w budownictwie: ewolucja, możliwości i bariery cyfrowej transformacji

Sobieraj Janusz

Budownictwo i Prawo

|

2026

|

R. 29, nr 1

3--7

PL

Sztuczna inteligencja (AI) staje się jednym z kluczowych czynników transformacji współczesnego budownictwa: sektora o dużym znaczeniu gospodarczym, lecz relatywnie niskiej dynamice wzrostu produktywności. Celem artykułu jest analiza rozwoju, zastosowań oraz barier wdrażania sztucznej inteligencji w budownictwie z perspektywy technologicznej, ekonomicznej i organizacyjnej. Przedstawiono ewolucję AI od systemów ekspertowych, poprzez algorytmy uczenia maszynowego, aż po współczesne rozwiązania oparte na głębokim uczeniu, modelach generatywnych oraz integracji z BIM, Internetem rzeczy i cyfrowymi bliźniakami. Omówiono zastosowania AI w projektowaniu, planowaniu i harmonogramowaniu robót, automatyzacji procesów wykonawczych, zarządzaniu bezpieczeństwem pracy oraz eksploatacji obiektów w całym cyklu ich życia. Zwrócono uwagę na kluczowe korzyści, takie jak optymalizacja kosztów i harmonogramów, redukcja ryzyka, poprawa jakości i bezpieczeństwa oraz ograniczenie wpływu inwestycji na środowisko. Jednocześnie wskazano istotne bariery wdrożeniowe, obejmujące problemy z jakością danych, wysokie koszty implementacji, niedobór kompetencji oraz wyzwania prawne i etyczne. Wnioski podkreślają, że skuteczne wykorzystanie AI w budownictwie wymaga nie tylko rozwoju technologii, lecz także zmian organizacyjnych i dostosowania ram regulacyjnych.

EN

Artificial intelligence (AI) is emerging as a key driver of transformation in the construction industry: a sector of major economic importance that has historically shown limited productivity growth. This article analyzes the development, applications, and barriers to the implementation of artificial intelligence in construction from technological, economic, and organizational perspectives. The evolution of AI is outlined, from early expert systems through machine learning techniques to contemporary solutions based on deep learning, generative models, and integration with BIM, the Internet of Things, and digital twin technologies. The paper discusses the use of AI in design support, construction planning and scheduling, automation of on-site processes, occupational safety management, and lifecycle management of buildings and infrastructure. Particular attention is given to the benefits of AI adoption, including cost and schedule optimization, risk reduction, quality improvement, enhanced safety, and reduced environmental impact. At the same time, significant implementation barriers are identified, such as insufficient data quality, high deployment costs, shortages of specialized skills, and legal and ethical challenges related to accountability for AI-driven decisions. The conclusions indicate that the effective use of artificial intelligence in construction requires not only technological progress, but also organizational change, workforce development, and appropriate regulatory frameworks.

4

The education of engineers, entrepreneurs, construction managers and environmental engineers at the university of Bielsko-Biala – survey research

Myrczek Józef, Tworek Piotr

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2025

|

z. 217

341--352

EN

Purpose: The paper aims to outline the findings from a questionnaire survey conducted among students of Construction and Environmental Engineering programmes at the University of Bielsko-Biała. In particular, the paper discusses the application of teaching methods in the education of engineers, entrepreneurs, construction managers and environmental engineers. Its purpose is also to highlight the advantages and the drawbacks of the selected teaching methods; its aim is to present the selected methodical aspects of the discussed issues. Design/methodology/approach: Due to the nature of the publication, it mainly focuses on the results of the survey carried out among students of Construction and Environmental Engineering programmes at the University of Bielsko-Biała, i.e. engineers, entrepreneurs, construction managers and environmental engineers. The research covered students of undergraduate and graduate programmes who, in most cases, had already been in employment and acquired hands-on experience in their fields. The survey used questionnaires as the basic research technique. The questionnaires followed up a review of scholarly literature. The paper uses the fundamentals of deduction and synthesis. At the same time, in the publication the authors drew on their own knowledge and experience gained when educating attendees of technical and business programmes. Findings: The paper constitutes an empirical verification of the knowledge presented in the scholarly literature. It addresses the selected methodical aspects of the discussed issues. Research limitations/implications: The presented research concerned the selected teaching methods. It covered a relatively small group of students. The vast majority of the respondents had already been working in organisations, i.e. these were mostly students attending extramural programmes. Practical implications: The findings of the empirical research, referred to in the publication, may serve as a starting point for any efforts aiming to improve the range of methods used when educating students attending technical programmes but also managerial and business ones. Arguably, the knowledge conveyed to engineers and engineer-entrepreneurs i.e. individuals who are often at the helm of organisations, must be based on practical aspects. Originality/value: The paper is an attempt to cast light onto the process of educating future engineers as well as managers in charge of organisations (construction, environmental engineering) by a technical university. The research findings should help us to improve the teaching methods used in these areas. This is particularly important as the main issues discussed in the paper are presented predominantly from students' perspectives. The paper also addresses the advantages and the drawbacks of the teaching methods used at the time when e-learning was the main formula i.e. during the Covid-19 pandemic and the post-pandemic period.

5

Quality management in construction processes – case study

Ejdys Jakub

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2025

|

z. 222

227--243

EN

Purpose: The purpose of this article is to analyze the possibilities for improving construction processes, aiming to identify problems and analyze them using simple quality management tools and methods. Design/methodology/approach: The article examines the need for quality improvement in various construction processes through a literature review and interviews with participants in construction processes. Then, a process for searching improvements in processes is proposed, considering simple quality management methods (flowchart, Ishikawa diagram, FMEA analysis, 5WHY). Findings: The results showed that construction processes are not perfect and contain aspects that require improvement. The proposed sequence of quality management methods provides an opportunity for a quick and easy analysis of the construction process, identifying the causes of errors during project implementation, which in turn allows for proposing solutions. Practical implications: Construction companies can use the simple methods proposed in the article to streamline their operations, enabling them to build more efficiently, safely, and easily. Originality/value: Many construction companies often do not consider process improvements and do not seek solutions that can yield significant effects without large efforts.

6

Sztuczna inteligencja (AI) w budownictwie – szanse i zagrożenia

Tomana Andrzej

Wiadomości Projektanta Budownictwa

|

2025

|

nr 9-10

17--19

7

Proposals for the standardization housing and multifunctional complexes for rental in Ukraine

Ianovytskii Evgen

Przestrzeń i Forma

|

2025

|

nr 63

95--108

EN

This article proposes amendments to Ukraine’s regulatory framework to introduce rental housing as a new typological unit. Historically, it revives the “income house,” common in Europe in the late 19th–early 20th centuries. Today, the housing deficit, intensified by war, has displaced millions and created urgent demand for safe, quickly built dwellings. Housing is a basic human need: beyond physical safety, it ensures psychological stability and supports social well-being. Yet Ukraine’s regulations do not classify rental housing; NK 018:2023 omits it, and current categories only recognize dormitories. Defining rental housing is thus an essential, socially significant step.

PL

Artykuł proponuje zmiany w ukraińskich przepisach budowlanych w celu wprowadzenia mieszkań na wynajem jako nowej jednostki typologicznej. Historycznie nawiązuje to do „domu czynszowego”, powszechnego w Europie pod koniec XIX i na początku XX wieku. Dziś deficyt mieszkaniowy, nasilony przez wojnę, przesiedlił miliony ludzi i stworzył pilne zapotrzebowanie na bezpieczne, szybko wznoszone budynki mieszkalne. Mieszkanie jest podstawową potrzebą człowieka: poza bezpieczeństwem fizycznym zapewnia stabilność psychiczną i wspiera dobrostan społeczny. Jednak przepisy Ukrainy nie klasyfikują mieszkań na wynajem; NK 018:2023 je pomija, a obecne kategorie uznają jedynie akademiki. Definiowanie mieszkań na wynajem jest zatem istotnym i społecznie znaczącym krokiem.

8

Learning, practice and active recreation in the work of the student research group at the Krakow school of architecture

Kurek Jan

Przestrzeń i Forma

|

2025

|

nr 63

179--200

EN

Almost always, students at various universities have participated in the research work conducted by their academic and teaching supervisors. This cooperation often allows for the implementation of low-budget research projects, while stimulating the more thorough and faster development of their participants, both cognitively and in terms of culture and character. An example of this is the nearly 70-year history of the Student Research Group of Construction, operating at the Faculty of Architecture of the Krakow University of Technology. From the very beginning, the Group has supported research on wooden architecture, especially in the sphere of Polish-Ukrainian cultural heritage (sacred architecture and rural and small-town constructions).

PL

Niemal od zawsze studenci poszczególnych uczelni uczestniczą w pracach naukowo-badawczych, prowadzonych przez ich naukowych i dydaktycznych opiekunów. Współpraca ta często pozwala realizować niskobudżetowe projekty badawcze, stymulując zarazem pełniejszy i szybszy rozwój ich uczestników - tak w sferze poznawczej jak i w kulturowo-charakterologicznej. Przykładem może być blisko 70-letnia historia Studenckiego Koła Naukowego Budownictwa, działającego na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej. Od początku Koło wspomaga badania architektury drewnianej – zwłaszcza w sferze polsko-ukraińskiego dziedzictwa kulturowego (architektura sakralna oraz budownictwo wiejskie i małomiasteczkowe

9

Cyfrowa rewolucja opanowała plac budowy

Smurzyńska-Łukasik Anna

Przegląd Komunalny

|

2025

|

nr 7

58--60

PL

Projektuje energooszczędne domy z najlepiej dopasowanych do klimatu i otoczenia materiałów, pilnuje terminów i towarów na budowie, dba o to, żeby w gotowym domu było wygodnie, ciepło, jasno i żeby w lodówce nie zabrakło jedzenia. Jak trzeba, to też zrobi pranie, żeby po powrocie do domu było tak, jakby sprawy w swoje ręce wzięła pracowita pomoc domowa. To AI od A do Z w domu.

10

Zastosowanie egzoszkieletów w budownictwie

Szóstak Mariusz, Solczak Urszula

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 2

237--239

PL

Egzoszkielety to innowacyjne urządzenia, które wspierają pracowników budowlanych, zmniejszając obciążenia mięśniowo-szkieletowe oraz ryzyko urazów. Artykuł przedstawia przegląd dostępnych rozwiązań, badań nad ich skutecznością oraz przyszłych kierunków rozwoju tej technologii. Badania wykazały, że egzoszkielety mogą poprawiać ergonomię pracy, redukując wysiłek fizyczny i zmniejszając dolegliwości bólowe, zwłaszcza w dolnej części pleców oraz ramionach. Eksperymenty przeprowadzone zarówno w warunkach laboratoryjnych, jak i na terenach budowy potwierdzają ich pozytywny wpływ na zdrowie i wydajność pracowników. Jednocześnie zauważono pewne ograniczenia – niektóre egzoszkielety mogą powodować dyskomfort w klatce piersiowej lub zwiększać obciążenie poznawcze, co może wpływać na koncentrację i świadomość sytuacyjną.

EN

Exoskeletons are innovative devices that support construction workers by reducing musculoskeletal strain and the risk of injuries. This article provides an overview of available solutions, research on their effectiveness, and future directions for the development of this technology. Studies have shown that exoskeletons can improve workplace ergonomics by reducing physical effort and alleviating pain, particularly in the lower back and shoulders. Experiments conducted in both laboratory settings and construction sites confirm their positive impact on workers’ health and productivity. However, some limitations have been noted – certain exoskeletons may cause chest discomfort or increase cognitive load, potentially affecting concentration and situational awareness.

11

Dobrostan w branży budowlanej

Petecka Julita, Ostałowska Sandra, Szóstak Mariusz, Wasik Maciej

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 2

228--230

PL

Dobrostan pracowników w budownictwie to temat wciąż mało zbadany w Polsce, mimo jego znaczenia dla efektywności pracy i satysfakcji zawodowej. Badania zostały przeprowadzone w dwóch odrębnych grupach respondentów: studentów kierunku budownictwo oraz pracowników branży budowlanej, co pozwoliło na uzyskanie szerokiego wglądu w oczekiwania i doświadczenia związane z pracą w budownictwie w kontekście dobrostanu. Różnice wynikają z odmiennych doświadczeń. Studenci bardziej cenią wysokość wynagrodzenia, stabilność zatrudnienia i elastyczne godziny pracy, z kolei pracownicy dostrzegają większą wartość we wsparciu zdrowia fizycznego, dostępie do prywatnej opieki medycznej czy otwartości na feedback. Rozbieżność oczekiwań wchodzących na rynek pracy i tych na nim obecnych może stanowić wyzwanie zarówno dla pracowników, jak również ich przełożonych. Podkreśla to potrzebę strategii wellbeingowych, które uwzględniają zarówno oczekiwania, jak i realne wyzwania zawodowe.

EN

Worker wellbeing in the construction industry is still an under-researched topic in Poland, despite its importance to work performance and satisfaction. The study was conducted with two separate groups of respondents: construction students and construction industry employees, providing a broad insight into the expectations and experiences of working in construction in the context of wellbeing. The differences are due to different experiences. Students value salary, work stability and flexible working hours more, while employees see more value in support for physical health, access to private medical care or openness to feedback. The divergence of expectations between those entering the labor market and those in it can be challenging for both employees and their supervisors. This underscores the need for wellbeing strategies that address both expectations and real work challenges.

12

BHP jako integralny element zarządzania ryzykiem w przedsięwzięciach budowlanych realizowanych przez jednostki sektora finansów publicznych

Solczak Urszula

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 6

180--184

PL

Artykuł koncentruje się na zarządzaniu bezpieczeństwem i higieną pracy (BHP) w przedsięwzięciach budowlanych, szczególnie z perspektywy inwestora publicznego. Kluczowym zagadnieniem jest analiza ryzyka, która stanowi podstawę skutecznej kontroli zarządczej i pozwala na identyfikację zagrożeń jeszcze na etapie planowania inwestycji. Omówiono organizacyjne i nadzorcze mechanizmy zarządzania ryzykiem, w tym wymogi BHP w dokumentacji przetargowej, system raportowania zagrożeń oraz obowiązek weryfikacji kwalifikacji wykonawców. Podkreślono znaczenie regularnych audytów i monitorowania przestrzegania norm BHP przez wykonawców i podwykonawców. Przedstawiono również mechanizmy reaktywne, czyli procedury postępowania w przypadku naruszeń przepisów BHP. W artykule poruszono także długofalowe strategie inwestora publicznego, które obejmują analizę trendów wypadkowości, doskonalenie systemu kontroli zarządczej oraz promowanie firm przestrzegających zasad bezpieczeństwa.

EN

The article focuses on the management of occupational health and safety (OHS) in construction projects, particularly from the perspective of a public investor. A key issue is risk analysis, which is the basis for effective management control and allows the identification of risks even at the planning stage of an investment. The organizational and supervisory mechanisms of risk management are discussed, including OSH requirements in tender documents, the system of hazard reporting and the obligation to verify the qualifications of contractors. The importance of regular audits and monitoring of compliance with OSH standards by contractors and subcontractors was emphasized. Reactive mechanisms, i.e. procedures for dealing with OSH violations, are also presented. The article also addresses the public investor’s long-term strategies, which include analyzing accident trends, improving the management control system and promoting safety-compliant companies.

13

Life Cycle of Protective Structures

Obolewicz Jerzy, Baryłka Adam, Wołoch Franciszek, Fiedorek Aleksander

Modern Engineering

|

2025

|

1

26--31

EN

The article reviews the concepts related to defining protective structures and their location in legal regulations. A life cycle model of a protective structure has been proposed, which may be helpful in the implementation of construction projects related to planning, designing, construction and operation of construction facilities related to population protection.

14

The impact of climate change on the energy efficiency of buildings

Krasoń Joanna, Barnat Ewelina, Babiarz Bożena

Materiały Budowlane

|

2025

|

nr 6

61--72

EN

The article presents trends in changes in climate parameters in Poland and around the world in the context of the impact on the energy efficiency of buildings, highlighting the need for adaptive strategies to mitigate their effects. For specific climate change scenarios and technical equipment of an example building, an analysis of its energy performance was carried out. The possibility of using passive systems as an additional element integrated into the external building envelope and using solar energy was taken into account.

PL

W artykule przedstawiono trendy zmian parametrów klimatu w Polsce i na świecie oraz ich wpływ na efektywność energetyczną budynku. Podkreślono konieczność stosowania adaptacyjnych strategii mających na celu łagodzenie skutków tych zmian. Na podstawie określonych scenariuszy dotyczących zmian klimatu oraz wyposażenia technicznego przykładowego budynku przeprowadzono analizę jego charakterystyki energetycznej. Uwzględniono możliwość stosowania systemów pasywnych, które stanowią integralny element zewnętrznej obudowy budynku i wykorzystują energię promieniowania słonecznego.

15

Przykład zastosowania AI do zamiany języka naturalnego na formuły stosowane w budownictwie do opisu wymagań projektowych

Łukaszewska Hanna, Wójtowicz Rafał, Tarasovskyy Volodymyr, Tomana Andrzej

Materiały Budowlane

|

2025

|

nr 7

242--245

16

Planowe zmiany dotyczące ochrony przed hałasem w budownictwie w Polsce

Nowicka Elżbieta

Materiały Budowlane

|

2025

|

nr 8

222--223

17

Digital twins in construction

Domański Rafał Andrzej

Materiały Budowlane

|

2025

|

nr 11

125--133

EN

The aim of the article is to analyse the legal aspects of creating digital twins in construction at the stage of collecting data and creating a 3D model using the collected data, taking into account, inter alia, the Act of 4 February 1994 on Copyright and Related Rights. As far as the research method adopted in the publication is concerned, it is a qualitative method based on content analysis of texts such as binding legal acts, court rulings and scientific publications in the field of law. The results of the analyses carried out show that, in the indicated legal approach, there are grounds for the creation of digital twins in construction as works within the meaning of the above-mentioned Act on Copyright and Related Rights.

PL

W artykule zaprezentowano analizę prawnych aspektów tworzenia cyfrowych bliźniaków w budownictwie na etapie zbierania danych oraz tworzenia modelu 3D z wykorzystaniem zgromadzonych danych z uwzględnieniem m.in. ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Metoda badawcza przyjęta w publikacji to metoda jakościowa, polegająca na analizie treści tekstów, takich jak obowiązujące akty prawne, orzecznictwo sądów oraz publikacje naukowe z dziedziny prawa. Wyniki przeprowadzonych analiz pokazują, że we wskazanym podejściu prawnym istnieją podstawy do tworzenia cyfrowych bliźniaków w budownictwie jako utworów w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

18

Current Research Directions on the Application of Artificial Intelligence in Construction in the Context of Occupational Safety

Woźniak Zuzanna, Nowobilski Tomasz

Materiały Budowlane

|

2025

|

nr 3

18--25

EN

The aim of the research was to investigate the current possibilities of using artificial intelligence (AI) in processes related to occupational safety in construction. Previous research on the use of AI in the construction sector has shown the high effectiveness of these methods, including: big data analysis, training and education. The implementation of AI in construction can significantly improve occupational safety. However, it is necessary to take into account ethical aspects and develop appropriate legal regulations.

PL

Celem badań było zbadanie aktualnych możliwości zastosowania sztucznej inteligencji (AI) w procesach związanych z bezpieczeństwem pracy w budownictwie. Dotychczasowe badania dotyczące zastosowania AI w sektorze budownictwa wykazały dużą skuteczność tych metod m.in. w analizie dużych zbiorów danych, szkoleniach i edukacji. Wdrożenie AI w budownictwie może znacznie poprawić bezpieczeństwo pracy. Konieczne jest jednak uwzględnienie aspektów etycznych oraz opracowanie odpowiednich regulacji prawnych.

19

Adaptacyjność kluczowym aspektem narzędzi projektowych w dobie cyfrowej transformacji budownictwa

Krzymowski Rafał, Jakubowski Jacek

Materiały Budowlane

|

2025

|

nr 4

97--98

20

Łańcuchy dostaw w budownictwie oraz bariery występujące w procesach decyzyjnych

Szymanek Sylwia

Inżynieria i Budownictwo

|

2025

|

R. 81, nr 6

750--754

PL

Łańcuchy dostaw są jednym z kluczowych elementów przedsięwzięcia budowlanego. Zdefiniowano łańcuchy dostaw oraz zarządzanie łańcuchami dostaw w kontekście sprawnego przepływu informacji i relacji między poszczególnymi ogniwami łańcucha dostaw. Wskazano, jakie wyzwania stoją przed efektywnym zarządzaniem łańcuchami dostaw w budownictwie i przedstawiono problem barier w procesach decyzyjnych. Następnie przedstawiono metody badań i identyfikacji barier i wskazano kierunki możliwych działań redukujących te bariery.

EN

Supply chains are one of the key elements of any construction project. Supply chains and supply chain management are defined in the context of efficient information flow and relationships between individual links in the supply chain. The challenges facing effective supply chain management in construction are identified and the problem of barriers in decision-making processes is presented. Next, methods for researching and identifying barriers are presented and possible courses of action for reducing these barriers are indicated.