Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Rynek i przemysł spożywczy w 2025 roku

Szczepaniak Iwona, Ambroziak Łukasz, Drożdż Jadwiga

Przemysł Spożywczy

|

2026

|

T. 80, nr 1

16--25

PL

Przedsiębiorstwa przemysłu spożywczego od kilku lat funkcjonują w dynamicznie zmieniających się uwarunkowaniach zewnętrznych. Rok 2025 przyniósł stopniową stabilizację otoczenia makroekonomicznego, jednakże przy utrzymujących się wysokich kosztach produkcji, tj. kosztach surowcowo- -materiałowych i pracy. Celem artykułu jest ocena sytuacji przemysłu spożywczego oraz wyników handlu rolno- -spożywczego Polski w 2025 r. W artykule przedstawiono wybrane dane produkcyjno- -finansowe i handlowe za pierwsze dziesięć miesięcy roku oraz zidentyfikowano główne kierunki zmian zachodzących w sektorze. Z analizy wynika, że w skali całego sektora utrzymało się ożywienie produkcyjne, które miało jednak charakter selektywny i koncentrowało się głównie w dziale produkcji artykułów spożywczych, przy jednoczesnym pogorszeniu efektywności ekonomicznej przedsiębiorstw wielu branż. Odnotowano także dalszy wzrost wartości eksportu rolno-spożywczego, wynikający przede wszystkim ze wzrostu cen transakcyjnych, przy wyhamowaniu dynamiki wolumenu eksportu. Wskazuje to na stopniowe wyczerpywanie się dotychczasowych przewag kosztowo-cenowych polskich producentów żywności oraz rosnące znaczenie wyzwań strukturalnych dla dalszego rozwoju sektora.

EN

For several years now, food industry companies have been operating in a dynamically changing external environment. The year 2025 brought gradual stabilisation of the macroeconomic environment, but production costs, i.e. raw material and labour costs, remained high. The aim of this article is to assess the situation of the food industry and the results of Poland’s agri-food trade in 2025. The article presents selected production, financial and trade data for the first ten months of the year and identifies the main directions of change in the sector. The analysis shows that the production recovery continued across the entire sector, but it was selective and concentrated mainly in the food production sector, while the economic efficiency of companies in many industries deteriorated. A further increase in the value of agri-food exports was also noted, resulting primarily from an increase in transaction prices, with a slowdown in the growth of export volumes. This indicates a gradual depletion of the existing cost and price advantages of Polish food producers and the growing importance of structural challenges for the further development of the sector.

2

Zastosowanie autoklawizowanego betonu komórkowego w nowoczesnym budownictwie

Rybarczyk Tomasz

Izolacje

|

2026

|

T. 31, nr 3

76--80

PL

W artykule przedstawiono właściwości autoklawizowanego betonu komórkowego. Autor omówił je według faz cyklu życia wyrobu, począwszy od pozyskania surowców do produkcji, poprzez łańcuch dostaw, produkcję, transport na miejsce budowy, budowę, użytkowanie budynków, a skończywszy na rozbiórce i zdeponowaniu odpadów i użycie ponownie do produkcji elementów murowych z betonu komórkowego.

EN

This article presents the properties of autoclaved aerated concrete. The author discusses them according to the product life cycle phases, starting from the acquisition of raw materials for production, through the supply chain, production, transport to the construction site, construction, use of the buildings, and ending with demolition, waste disposal, and reuse in the production of aerated concrete masonry elements.

3

Outlook for the development of modular construction in poland - a case study

Gruz Łukasz, Nowakowski Tomasz, Mieszkalski Leszek, Wielewska Izabela, Maciocha Julia

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2025

|

z. 218

251--269

EN

Purpose: The paper analyses the residential construction sector in Poland, with a particular focus on single-family housing in Poland regarding the modular and prefabricated house market. The analysis covered the share of the modular and prefabricated house market, construction costs, prefabricate production processes, construction site work, production waste management issues. Design/methodology/approach: The subject of observation and evaluation of the cost level were industry reports, technology block diagrams and price calculations using information provided by the business entity under review. The presentation and detailed analysis of the available data took the form of tables and bar charts, supported with descriptive explanations. The source of information for this study was literature on the subject, statistical data and numerous studies by the Statistics Poland (GUS) and Eurostat, reports in the industry section, an interview with the owner of a construction company, analysis of financial documents provided by the business entity examined, as well as the authors' own observations. The company's characteristics, revenues, costs and sales market were examined. In addition, the machinery and production technology of the examined company were analysed. Findings: The case study is a plant producing houses using prefabricated modules, on whose example the production process of prefabricates and their use in the construction of a residential building was analysed. Examination of the production process enabled detection of the problem of production waste management. The paper presents an overview of the characteristics of the production facility with particular focus on the technological processes. Issues related to the cost of building prefabricated houses were also analysed. Research limitations/implications: The analysis is limited to statistical data and to data provided by one prefabricated house production facility.

4

Wytwarzanie bioodpadów w odpadach komunalnych jako substratu do produkcji biogazu na przykładzie południowo-wschodniej Polski

Klojzy-Karczmarczyk Beata, Makoudi Said

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2025

|

nr 113

175--187

PL

Analizowano wielkość wytwarzania bioodpadów przez mieszkańców województw podkarpackiego, śląskiego i małopolskiego. Podstawowym źródłem danych są plany gospodarki odpadami opracowane na szczeblu wojewódzkim, stan aktualny i prognozowane zmiany (PGOWP 2022–2026; PGOWŚ 2023–2028; PGOWM 2023– –2028). Założono, że masa bioodpadów wytwarzanych w sektorze komunalnym, które mogą zostać skierowane do produkcji biogazu obejmuje łącznie bioodpady zbierane selektywnie (odpady o kodach 20 01 08 oraz 20 02 01), bioodpady wydzielone ze strumienia niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych oraz bioodpady zebrane w przydomowych kompostownikach. Najwyższe wytwarzanie bioodpadów wykazano dla województwa śląskiego, które w roku 2018 osiągnęło wartość 536 492 Mg, a według prognoz zwiększy się do 1 019 063 Mg w roku 2030. Niższe wytwarzanie wykazano dla województwa małopolskiego na poziomie 395 240 Mg w roku 2019 i 540 870 Mg w 2030 roku. Najniższe wytwarzanie bioodpadów wykazano dla województwa podkarpackiego na poziomie 173 480 Mg w roku 2018 i 224 681 Mg w 2030 roku. W latach 2018–2019, udział bioodpadów wydzielonych ze strumienia odpadów komunalnych zbieranych w sposób zmieszany sięgał 53‒60% w wytwarzanych bioodpadach ogółem. W prognozach dla roku 2030 wykazano zmniejszenie udziału bioodpadów pochodzących ze strumienia zebranego w sposób zmieszany do wartości 22‒33%. Wytwarzanie bioodpadów na poziomie z lat 2018-2019 pozwala na produkcję biogazu w skali roku w ilości 56,87 mln m3 w województwie śląskim, 41,90 mln m3 w województwie małopolskim oraz 18,35 mln m3 w województwie podkarpackim. Prognozowane zmiany wskazują na możliwy wzrost potencjalnego wytwarzania biogazu z bioodpadów komunalnych w roku 2030. Bioodpady wytwarzane w sektorze komunalnym stanowią jedynie 1% masy substratów (produktów ubocznych i odpadów) skierowanych do produkcji biogazu łącznie (Krasuska i in. 2024).

EN

The amount of bio-waste generated by residents of the Podkarpackie, Śląskie and Małopolskie voivodeships was analyzed. The basic source of data are waste management plans developed at the provincial level, the current status and forecasted changes (PGOWP 2022–2026; PGOWŚ 2023–2028; PGOWM 2023–2028). It was assumed that the mass of bio-waste generated in the municipal sector, which can be directed to biogas production, includes bio-waste collected selectively (waste with codes 20 01 08 and 20 02 01), bio-waste separated from the stream of unsegregated (mixed) municipal waste and bio-waste collected in household composters. The highest bio-waste generation was shown for the Śląskie Voivodeship, which in 2018 reached 536,492 Mg, and according to forecasts, it will increase to 1,019,063 Mg in 2030. Lower generation was shown for the Małopolskie Voivodeship at 395,240 Mg in 2019 and 540,870 Mg in 2030. The lowest bio-waste generation was shown for the Podkarpackie Voivodeship at 173,480 Mg in 2018 and 224,681 Mg in 2030. In 2018–2019, the percentage of bio-waste separated from the stream of municipal waste collected in a mixed manner reached 53–60% in total of bio-waste. The forecasts for 2030 show a decrease in the share of bio-waste from the stream collected in a mixed manner to 22–33%. The generation of bio-waste at the level from 2018–2019 allows for the production of biogas per year in the amount of 56.87 million m3 in the Śląskie Voivodeship, 41.90 million m3 in the Małopolskie Voivodeship and 18.35 million m3 in the Podkarpackie Voivodeship. The forecasted changes indicate a possible increase in the potential production of biogas from municipal bio-waste in 2030. Bio-waste generated in the municipal sector constitutes only 1% of the mass of substrates (by-products and waste) directed to the production of biogas in total (Krasuska et al. 2024).

5

Bezpieczeństwo produkcji uzbrojenia i sprzętu wojskowego : potwierdzenia metrologiczne czujników zegarowych

Bernatek Monika

Studia Bezpieczeństwa Narodowego

|

2025

|

R. 15, Nr 36

81--97

PL

Uzbrojenie i sprzęt wojskowy należą do grupy wyrobów niezwykle wymagających w kontekście: bezpieczeństwa produkcji, użytkowania, oddziaływania na środowisko, niezawodności i skuteczności działania. Celem artykułu jest analiza wpływu potwierdzeń metrologicznych czujników zegarowych na bezpieczeństwo produkcji amunicji i rakiet. Odniesiono się do dwóch elementów różnych wyrobów: łuski do 5,56x45 mm z rdzeniem stalowym oraz kadłuba silnika do Przenośny Przeciwlotniczy Zestaw Rakietowy Piorun. Główny problem badawczy sformułowano następująco: czy status potwierdzenia metrologicznego przyrządu pomiarowego/sprawdzianu ma wpływ na bezpieczeństwo produkowanego wyrobu oraz jaki wpływ na produkcję amunicji i rakiet ma czujnik zegarowy/sprawdzian czujnikowy? W pracy przyjęto następującą hipotezę badawczą: pomiar czujnikiem/sprawdzianem czujnikowym elementów wyrobu ma wpływ na bezpieczeństwo oraz jakość uzbrojenia i sprzętu wojskowego. Mając na uwadze metody badawcze, przeprowadzono badanie czujnika zegarowego na zautomatyzowanym stanowisku ICM 100 IP - służącym do kontroli między innymi czujników, a uzyskane wyniki porównano z wymaganiami Polskich norm oraz instrukcją wewnętrzną. Przeprowadzono analizy: norm obronnych, dostępnych dokumentów oraz wymagań jakościowych i środowiskowych dotyczących uzbrojenia i sprzętu wojskowego. Przedstawiono także zasady nadzoru metrologicznego według PN-EN ISO 10012:2004 - System zarządzania pomiarami i wyposażeniem pomiarowym. W wyniku przeprowadzonego badania autor zauważa, że zastosowanie czujników zegarowych spełniających wymagania metrologiczne eliminuje błędy związane z grubością ścianki łuski i grubością dna osadzenia spłonki oraz gwarantuje sprawdzenie poprawności bicia na kadłubie silnika rakiety. Ma istotny wpływ na poprawne wykonanie pomiarów elementów wyrobu oraz uzyskanie właściwych parametrów na każdym etapie produkcji i kontroli elementów - zgodnie z dokumentacją techniczną, oddziałując tym samym na bezpieczeństwo wyrobu. Zarówno łuska do amunicji 5,56x45 [mm] jak i kadłub silnika PPZR Piorun są znaczącym ogniwem stabilności całego wyrobu, od których zależy jego sprawność i niezawodność. Zdaniem autora, wszelkie badania i analizy dotyczące przeplatających się obszarów jakości i bezpieczeństwa wyrobów są niezbędne w celu: usprawnienia procesów produkcji, zmniejszenia kosztów późniejszych reklamacji, a nade wszystko zapewnienia bezpieczeństwa użytkownikom sprzętu.

EN

Armaments and military equipment belong to a group of products that are extremely demanding in terms of: production safety, use, environmental impact, reliability, and performance. The purpose of the article is to analyze the impact of metrological confirmations of dial sensors on the safety of production and use of ammunition and rockets. Reference was made to two components of various products: the shell for 5.56 x45 mm steel-core and the engine hull for the Lightning Portable Anti-Aircraft Rocket Set. The main research problem was contained in the questions: does the metrological confirmation status of a measuring instrument/checker have an impact on the safety of the manufactured product and what impact does a dial gauge/sensor gauge have on the production of ammunition and rockets? The research hypothesis was defined as follows: measuring with a dial gauge/sensor gauge the components of a product has an impact on the safety and quality of armaments and military equipment. With the research methods in mind, a dial sensor test was carried out on an automatic ICM 100 IP bench used for inspecting sensors, among other things, and the results obtained were compared with the requirements of the Polish standards and the internal instruction. Analyses were carried out of: defense standards, available documents, and quality and environmental requirements for weapons and military equipment. The principles of metrological supervision according to PN-EN ISO 10012:2004 - Measurement and measurement equipment management system are also presented. As a result of the study, the author notes that the use of dial sensors that meet metrological requirements eliminates errors related to: the thickness of the shell wall, the thickness of the bottom of the primer seating, and guarantees the verification of the correctness of runout on the hull of the rocket motor. It has a significant impact on the correct measurement of product elements and obtaining the correct parameters at each stage of production and inspection of elements - in accordance with the technical documentation, thus affecting the safety of the product. Both the shell for 5.56x45 [mm] ammunition and the hull of the PPZR Piorun engine are a significant link in the stability of the entire product, on which its efficiency and reliability depend. In the author’s opinion, all research and analysis of the intertwined areas of product quality and safety are necessary in order to: improving production processes, reducing the cost of subsequent complaints, and, above all, ensuring the safety of equipment users.

6

Sytuacja na rynku masła w Polsce

Szajner Piotr

Przemysł Spożywczy

|

2025

|

T. 79, nr 10

26--30

PL

W latach 2020-2025 na polskim rynku masła odnotowano zmiany produkcji, konsumpcji i cen, ale utrwaliły się pozytywne wzrostowe tendencje. Produkcja utrzymywała się na wysokim poziomie i wykazywała znaczącą specjalizację eksportową, pomimo dużych wahań koniunkturalnych spowodowanych skutkami pandemii COVID-19 i wojny w Ukrainie. Duża zmienność cen zbytu, eksportowych i detalicznych była konsekwencją zmian koniunktury na światowym i unijnym rynku. Konsumpcja w gospodarstwach domowych utrzymuje się na relatywnie wysokim poziomie, pomimo dużej zmienności cen, a to oznacza, że masło wygrywa konkurencję z substytucyjnymi produktami tłuszczowymi. O konkurencyjności produkcji świadczy również duże dodatnie saldo handlu zagranicznego w warunkach wzrostu importu w zaopatrzeniu wewnętrznego rynku.

EN

Between 2020 and 2025, the Polish butter market saw changes in production, consumption, and prices, but positive growth trends continued. Production remained high and showed a high degree of export specialization, despite significant economic fluctuations caused by the effects of the COVID-19 pandemic and the war in Ukraine. High volatility in sales, export, and retail prices was a consequence of changes in the global and EU markets. Household consumption remains relatively high despite high price volatility, which means that butter is winning the competition with substitute products. The competitiveness of production is also evidenced by the large positive foreign trade balance in the context of growing imports to supply the domestic market.

7

Sytuacja ekonomiczno-produkcyjna przemysłu spożywczego w Polsce na tle otoczenia rynkowego

Drożdż Jadwiga

Przemysł Spożywczy

|

2025

|

T. 79, nr 8

22--29

PL

Przedsiębiorstwa przemysłu spożywczego w 2024 r. powróciły na ścieżkę trwałego rozwoju. Dynamika wzrostu produkcji sprzedanej sektora spożywczego była większa niż produktu krajowego brutto, ale sytuacja ta dotyczyła tylko produkcji artykułów spożywczych. W pozostałych dwóch działach (produkcji napojów oraz wyrobów tytoniowych) miała miejsce niewielka recesja. Niewątpliwie nowym zjawiskiem było to, że prawie 95% przyrostu produkcji sektora spożywczego ulokowano na rynku krajowym, a tylko około 5% tego przyrostu trafiło na rynki zagraniczne, wobec 40-50% w latach wcześniejszych. W 2024 r. wyhamował wzrost cen żywności na wszystkich poziomach łańcucha żywnościowego, ale nie powróciły one do poziomu sprzed pandemii Covid-19. Jednocześnie w ubiegłym roku dla producentów żywności pojawiły się nowe wyzwania wynikające nie tylko z konieczności realizacji zrównoważonego rozwoju, ale również z nowej sytuacji geopolitycznej (planowany dostęp Ukrainy i krajów Mercosur do wolnego rynku unijnego czy zmiany polityki celnej największych gospodarek świata). Przedsiębiorstwa przemysłu spożywczego okazały się odporne na zjawiska nadzwyczajne, a obecnie w zmianach otoczenia rynkowego poszukują dodatkowych szans na rozwój niektórych segmentów rynku. Mimo dużej zmienności warunków funkcjonowania, firmy spożywcze utrzymały marże przetwórcze na zadowalającym poziomie. Występuje jednak zróżnicowanie wyników finansowych pomiędzy poszczególnymi branżami. W 2024 r. wszystkie branże przemysłu spożywczego – podobnie jak w latach poprzednich – wypracowały dodatni wynik finansowy.

EN

In 2024, food industry enterprises returned to a path of sustainable growth. The growth dynamics of the food sector’s sold production exceeded that of the gross domestic product, although this situation applied only to the production of food products. The other two segments beverage production and tobacco products experienced a slight recession. A notable new phenomenon was that nearly 95% of the production growth in the food sector was directed toward the domestic market, with only around 5% of that growth reaching foreign markets, compared to 40–50% in previous years. In 2024, the increase in food prices slowed at all levels of the food chain, although prices did not return to their pre-Covid-19 pandemic levels. At the same time, new challenges emerged for food producers – not only the need to implement sustainable development practices, but also a changing geopolitical landscape (such as the planned access of Ukraine and Mercosur countries to the EU free market, and shifts in trade policies of the world’s largest economies). Food industry enterprises proved resilient to extraordinary events and are now seeking additional opportunities to develop specific market segments amid evolving market conditions. Despite significant variability in operating conditions, food companies maintained their processing margins at a satisfactory level. However, there is a differentiation in financial results among the various sectors. In 2024, all branches of the food industry – as in previous years – generated a positive financial result.

8

Rynek i przemysł spożywczy w 2024 roku

Szczepaniak Iwona, Ambroziak Łukasz, Drożdż Jadwiga

Przemysł Spożywczy

|

2025

|

T. 79, nr 1

18--27

PL

Zmieniające się w ostatnich latach uwarunkowania makroekonomiczne i rynkowe skutkowały trudną sytuacją podażowo-popytową w wielu branżach przemysłu spożywczego. Przede wszystkim wzrosły ceny surowców rolnych i energetycznych, zachwianiu uległy łańcuchy dostaw żywności, a przedsiębiorcy musieli sprostać presji wzrostu wynagrodzeń w związku z malejącą siłą nabywczą ludności. Na skutek spadku cen transakcyjnych i aprecjacji złotego wobec euro obniżyła się dynamika wzrostu eksportu. Wszystko to spowodowało pogorszenie ekonomicznych uwarunkowań funkcjonowania producentów i eksporterów żywności. Sektor przetwórstwa spożywczego okazał się jednak odporny na zjawiska o charakterze nadzwyczajnym, o czym świadczą jego wyniki produkcyjno-finansowe i handlowe odnotowane w 2024 r. Celem artykułu jest ocena sytuacji przemysłu spożywczego i wyników handlu rolno-spożywczego Polski w 2024 r., a więc w warunkach wciąż niestabilnej sytuacji geopolitycznej. W opracowaniu przedstawiono niektóre dane produkcyjno-finansowe i handlowe za kilka miesięcy 2024 r. na tle zmian zachodzących w sektorze w minionym okresie. Dodatkowo wskazano najważniejsze zmiany regulacyjne oraz w zakresie handlu zagranicznego, które miały lub będą miały największy wpływ na funkcjonowanie rynku spożywczego w najbliższym czasie.

EN

The changing macroeconomic and market conditions in recent years have resulted in a challenging supply-demand situation in many sectors of the food industry. Above all, the prices of agricultural and energy commodities have risen, food supply chains have been disrupted, and businesses have faced pressure to increase wages due to the declining purchasing power of the population. Additionally, a decline in transaction prices and the appreciation of the Polish zloty against the euro have slowed the growth dynamics of exports. All these factors have led to a deterioration in the economic conditions for food producers and exporters. Nevertheless, the food processing sector has demonstrated resilience to extraordinary circumstances, as evidenced by its production, financial, and trade results recorded in 2024. The article aims to assess the situation in the food industry and the performance of Poland’s agri-food trade in 2024, against the backdrop of an ongoing unstable geopolitical environment. The study presents selected production, financial, and trade data for several months of 2024, set against the changes occurring in the sector in the previous period. Additionally, it highlights the most significant regulatory changes and developments in foreign trade that have had or are expected to have the greatest impact on the functioning of the food market in the near future.

9

Odwijaki w linii produkcyjnej tektury falistej

Reczulski Mariusz

Przegląd Papierniczy

|

2025

|

R. 81, nr 1

25--27

PL

W artykule przedstawiono odwijaki do produkcji tektury falistej wiodących producentów maszyn i urządzeń dla sektora przetwórczego. Zwrócono uwagę na ich konstrukcję oraz układy napędowe poszczególnych części urządzenia. Wszystkie przedstawione rozwiązania są w pełni automatyczne, co zwiększa efektywność i bezpieczeństwo ich pracy. Automatyzacja obejmuje systemy monitorowania i regulacji procesu, które minimalizują potrzebę interwencji operatora. Dzięki temu możliwe jest utrzymanie stałej jakości tektury falistej.

10

Gospodarka surowcami krytycznymi w Polsce w ostatnim 10-leciu

Guzik Katarzyna, Burkowicz Anna, Kot-Niewiadomska Alicja, Figarska-Warchoł Beata, Gałaś Andrzej, Kamyk Jarosław, Lewicka Ewa, Szlugaj Jarosław

Przegląd Geologiczny

|

2025

|

Vol. 73, nr 10

909--912

EN

The article presents the key aspects of the critical raw materials (CRMs) management in Poland over the past decade. Only four of them are produced from primary sources in Poland. These are coking coal, helium, copper, and feldspathic raw materials. Poland has a dominant position in the EU in coking coal production (11.9 million tonnes in 2023), most of which goes to domestic coking plants. It is worth noting that our country is also virtually the only producer (440 tonnes in 2023) and major exporter of helium to European countries. This gas is produced from nitrogen-rich natural gas in one installation belonging to PGNiG S.A. Poland, which is also a significant European producer of copper, both concentrates and refined metal (592.4 thousand tonnes of refined copper in 2023). On a European scale, Poland has remained the largest copper mine producer in recent years, while in terms of smelting production, it is the second most important supplier. The latest list of critical raw materials, published in 2023, also includes feldspathic raw materials. They are extracted in Poland by several producers, but for unknown reasons, the production volume of this type of raw material in Poland has not been included in the European statistics. In the case of the remaining 30 critical raw materials, domestic demand is fully covered by imports. These include, above all, metallic raw materials that are crucial for the development of the electronics and electrical industries, the automotive industry, the production of renewable energy sources, and the defence industry. Among the critical raw materials analysed, coking coal and phosphates were imported to Poland in the largest quantities (over 1 million tonnes). Larger quantities (more than one hundred thousand tonnes per year) were imported in the case of feldspathic raw materials, copper concentrates, manganese, as well as titanium ores and concentrates, bauxite, metallic silicon, elemental phosphorus, barite and graphite. Imports of other raw materials generally did not exceed a few thousand tonnes per year. In terms of import value, platinum metals and coking coal dominated the supply structure. Among the raw materials critical for the EU, the largest quantities consumed in Poland are coking coal, feldspathic raw materials and phosphorites.

11

Technologia wykonywania uzwojeń silników modelowych i prototypowych

Gołąbek Małgorzata, Dąbrowska Karolina

Napędy i Sterowanie

|

2025

|

R. 27, nr 9

75--79

PL

Wykonanie uzwojeń stanowi tylko jeden z etapów produkcji silników. Jest jednak niezwykle ważny, gdyż przypada na niego od 30-40% ogólnej pracochłonności wykonania silnika oraz kosztów. Jakość wykonania uzwojenia bezpośrednio wpływa na trwałość i niezawodność działania całego urządzenia. Osiągnięcie wysokiej jakości w tym obszarze wymaga spełnienia kilku warunków, obejmujących: odpowiednie wytyczne konstrukcyjne, użycie właściwych materiałów nawojowych i izolacyjnych, zdolności manualnych uzwajacza oraz jego wiedzy teoretycznej. W niniejszym artykule zostaną omówione niektóre rodzaje uzwojeń, jakie są wykonywane w Centrum Napędów i Maszyn Elektrycznych w procesie produkcji maszyn specjalnych oraz praktyczny sposób ich wykonywania. Autorzy wyrażają nadzieję, że prezentowane treści zachęcą do zgłębiania wiedzy i rozwijania umiejętności w tej specjalistycznej dziedzinie inżynierii.

EN

Winding fabrication constitutes only one of the stages of electric motor production. However, it is extremely important, as it accounts for 30–40% of the total labor intensity and costs of motor manufacturing. The durability and reliability of a motor’s operation depends primarily on the quality of the winding, which in practice means: appropriate design guidelines, the use of proper winding and insulating materials, the manual skills of the winder, and their theoretical knowledge. This article will discuss some types of windings that are produced at the Centre of Electrical Drives and Machines as part of the special machine production process, as well as the practical methods of their implementation. Authors hope that the presented content will encourage the exploration of knowledge and the development of skills in this specialized field of engineering.

12

Oprzyrządowanie produkcyjne i jego rola w produkcji maszyn specjalnych/prototypów

Gołąbek Małgorzata, Dąbrowska Karolina

Materials Science and Welding Technologies / Technologie Materiałowe i Spawalnicze

|

2025

|

Vol. 69, No. 1

49--51

PL

Każdy etap tworzenia prototypów jest istotny dla osiągnięcia dokładności i powtarzalności procesu produkcyjnego. Chociaż dokładność i precyzja dla wielu oznacza to samo, to w procesie produkcyjnym jest to następstwo zdarzeń, mające bezpośrednie przełożenie na efekt. Zarówno dokładność, jak i precyzja z definicji odzwierciedlają jak blisko jest pomiar do rzeczywistej, pożądanej wartości. W przypadku procesu produkcyjnego dokładność będzie odzwierciedlała pomiar do akceptowanej wartości, podczas gdy precyzja − powtarzalność pomiarów. Właśnie do jej osiągnięcia konieczne jest skonstruowanie dokładnego oprzyrządowania produkcyjnego, dzięki któremu każda wyprodukowana sztuka zachowa powtarzalność wykonania.

EN

Each stage of the prototyping process is crucial for achieving the accuracy and repeatability of the manufacturing process. Although accuracy and precision are often treated as synonyms, yet, as regards production, they represent sequential events directly impacting the outcome. By definition, both accuracy and precision reflect how close a given measurement result is to the actual desired value. In terms of the manufacturing process, accuracy reflects the proximity of measurement results to acceptable values, whereas precision reflects the repeatability of measurement processes. Precision requires the construction of precise production tooling aimed at ensuring the repeatable workmanship of each fabricated piece.

13

Enhancing Operational Resilience Through the Simulation of Automated Material Handling in the Food Industry

Lewandowska-Ciszek Anna, Konecka Sylwia, Leszczyński Cyryl, Szczypa Piotr, Szymkowiak Marcin

Management and Production Engineering Review

|

2025

|

Vol. 16, No. 4

[nr art. 11], s. 1--14

EN

Operating within a complex and dynamic global ecosystem, organizations are subject to continual evolution in response to shifting market demands. Adaptability has long been a crucial attribute of modern organizations. However, in recent years, resilience has become equally essential, shaping the future trajectory of their development. The aim of this study is to contribute empirically by proposing simulation as a method for enhancing operational resilience. Designing workflows within this context necessitates a multifaceted approach. While a comprehensive understanding of the individual process steps is essential, it is equally crucial to consider the broader system context and the factors that influence the successful execution and desired outcomes. This paper presents simulation research as a tool for performance improvement, and investment decisions. Crucially, simulation modelling facilitates a forwardlooking approach, enabling organizations to not only withstand and recover from challenges but to emerge strengthened and transformed, rather than merely reverting to pre-crisis conditions. The article emphasizes the strategic value of simulation modelling in enhancing an organization’s operational resilience.

14

Optimal schedule for extended basic period approach of economic lot scheduling problem

Kaczmarczyk Waldemar

Archives of Control Sciences

|

2025

|

Vol. 35, No. 2

205--220

EN

Most algorithms for the economic lot scheduling problem (ELSP) following the extended basic period approach consist of two decision levels. On the upper level, the length of the production cycle and the number of lots (frequency) within the cycle for all products are determined. On the lower level, lots are scheduled to level workloads of all periods and ensure a timely start of production. This paper presents a new mixed-integer programming (MIP) model for the scheduling subproblem under the power-of-two policy. This is the first MIP model that exactly determines and minimizes additional inventory holding costs due some lots’ premature start of production. It may be solved by a free general-purpose solver within a fraction of a second. Experiments with several problem instances described in the literature confirmed that using the new model within a heuristic algorithm ensures a significant cost reduction for the entire ELSP. Additionally, all optimal schedules for the Bomberger case are presented.

15

Optimization of the laser cutting process by integrating an automatic storage and loading system with enterprise resource management integration

Klich Leszek, Marciniak Marcin, Sikorska-Czupryna Sylwia

Advances in Science and Technology. Research Journal

|

2025

|

Vol. 19, no. 4

365--376

EN

Automation of tasks performed by people is one of the natural activities influencing the optimization of production time in Industry 4.0. It helps to eliminate errors and reduce work in conditions dangerous for people. In addition, the implementation of automation allows to shorten production time, save resources, protect the environment and provides a competitive advantage. This publication describes the implementation of the system implemented by us for the integration of two cutting laser stations with one automatic sheet metal storage system and an automatic loading and unloading system to the cutting laser workstations. These activities were previously performed manually by employees. Thanks to the automation of these activities, the preparation and production time was shortened and errors resulting from the need to manually manage the number of sheet metal sheets were eliminated. The system includes a control panel with information on real-time stocks and the production process. The system includes a database informing about the current states of sheet metal sheets available in the automatic warehouse and the number of sheet metal sheets used in the production process. Integration with the ERP system allows the staff to be informed in real time about the production progress, laser cutting time, downtime and the current stock levels of sheet metal in the automatic sheet metal warehouse.

16

Energy Management System (EMS) as a tool in limiting the coal trace in industry

Piekarski Marcin, Grübel Klaudiusz

Zeszyty Naukowe SGSP / Szkoła Główna Służby Pożarniczej

|

2024

|

Nr 90 (tom 1)

7--21

EN

Increasing energy efficiency will be crucial to achieving the climate goals laid out in European Union directives. This is particularly true for industries whose share of heat and energy consumption, with Poland as an example, is about one-third of the total. This challenge entails implications both for the reduction of greenhouse gas emissions, especially CO2, and for maintaining the competitiveness of EU industry on the global market. This article presents the basic principles and application of an Energy Management System – EMS – in industrial processes, together with the monitoring of Key Energy Performance Indicators – KPIs – as a tool for making informed investment decisions to improve the energy efficiency of companies and industrial processes. An attempt is made to present the situation in Poland in terms of the energy situation, with a focus on the automotive industry as an example.

17

Technological and market aspects of meat production

Tucki Karol, Wielewska Izabela, Zuzek Dagmara K., Nowakowski Tomasz

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2024

|

z. 203

575--598

EN

Purpose: The article presents a detailed analysis of the development of the European meat market. Based on statistical data for 2007-2023, a forecast of the sector's development until 2030 was prepared. The production of pork, poultry, beef, mutton and goat meat in all European Union countries was analyzed in detail. Based on statistical data, a forecast of carbon dioxide emissions and water consumption in the production process was prepared. The case study presents the characteristics of a selected meat plant from the point of view of the technological process implemented there and the impact of the meat plant on the environment. The main factors affecting the environment were also analyzed, i.e. the amount of air pollution emissions, the amount of waste generated and the amount of sewage discharged. The concentrations of pollutants released into the air were calculated for the installations operating in the plant. Design/methodology/approach: The subject of observation and assessment were industry reports, technology block diagrams and calculations based on those provided by the examined business entity. The presentation and detailed analysis of available data took the form of tables and bar charts, which were justified descriptively. The source of information for this study was the literature on the subject, statistical data and numerous studies by the Central Statistical Office and Eurostat, reports in the industry section, an interview with the owner of the meat plant, analysis of source documents provided by the examined business entity as well as the authors' own observations. The characteristics and sales market of the company were examined. The machinery of the examined company and the level of investments made over the years were also analyzed. Findings: The examined production plant produces goods for 12 months a year. It processes 2500 tons of raw material annually, or ca. 48 tons of livestock per week. The specific nature of the plant requires continuity of production. The article presents the characteristics of the production plant, the production process and the plant's technological and production facilities. The impact of the production process at the plant on the environment was analyzed in terms of applicable legal aspects and emission limits. Research limitations/implications: The analysis of the meat production sector and development forecasts was carried out for all European Union countries. The impact of the meat production plant was analyzed for a selected entity located in Poland.

18

Implementation of Industry 4.0 elements and their impact on the enterprise productivity

Żarski Wojciech, Lamparski Wojciech

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2024

|

z. 194

701--710

EN

Purpose: The main incentive for choosing the topic of the study is related to the need to look for solutions to fundamental problems related to the activities of manufacturing enterprises that must meet the requirements of market competition by achieving competitive advantages and increasing productivity. The subject of the study are advanced manufacturing technologies, characterized by a high level of innovation and automation, and their impact on the productivity of a manufacturing company. The aim of the study is to assess the impact advanced manufacturing technologies on the productivity and production quality on the example of a company producing parts and components for rail vehicles. Design/methodology/approach: the study analyzed the literature on productivity and calculated productivity indicators based on the company's financial data. Moreover, the participant observation method was used to assess the reorganization of the production process, and a survey was conducted for company employees to determine the validity of the implemented technological investments. The case study concerns a company producing parts and components for rail vehicles. Findings: The level of approval of investments in advanced manufacturing technologies and their impact on the quality and efficiency of the manufacturing process of was determined. The implementation of advanced manufacturing technologies allowed the company to: shortened the manufacturing process by approximately 40%, the number of procedures was reduced from nine to five, and the number of employees participating in it was reduced from ten to five. Originality/value: assessment of the effects of the use of advanced technologies, the study is addressed to the management of manufacturing enterprises.

19

Economic basis of production of agricultural crops in Ukraine in the context of management and climate change

Yakymchuk Alina, Bzowska-Bakalarz Małgorzata, Balanda Oksana, Jupowicz-Kozak Justyna

Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie / Politechnika Śląska

|

2024

|

z. 198

679--695

EN

Purpose: The purpose of the research is to examine the existing literature on the economic foundations of agricultural crop production in Ukraine, focusing on the evolving management strategies in light of climate change challenges during the war. Design/methodology/approach: The systemic method applied to research involves an integrated approach focusing on interconnected elements within agricultural systems. The analysis was based on the official data of crops growing in Ukraine in 1991-2022, constituting a list of scientific publications. The systemic method applied to research involves an integrated approach focusing on interconnected elements within agricultural systems. Combining multiple methods provided a more comprehensive and nuanced understanding of the complex interactions between crops growing and analyzing the structure of the information about new plant cultures. Findings: The study embraced an adaptive approach, recognizing that the agricultural system is dynamic and subject to constant change. It aimed to adapt strategies based on evolving insights and feedback from stakeholders involved in the system. Research limitations/implications: The implications of this study underscore the importance of stakeholder engagement and adaptive management for effective integration. Practical implications suggest the need for policy coordination, capacity building, and innovative incentive mechanisms to foster harmonious coexistence between economic development and agricultural crops production. Originality/value: Before the war, 45 agricultural enterprises controlled a total of about 4.1 million hectares of agricultural land. Their total income exceeded 10.8 billion US dollars. The average farm in Ukraine occupies an area of 1000 hectares, while in the EU - only 16 hectares, and in Poland - 11 hectares. It is not difficult to calculate that one Ukrainian tycoon owns the area of approximately 46,000 Polish farmers. This might be a new direction in correction of modern agricultural policy. These results could be especially interesting for researchers whose studies are interdisciplinary.

20

Wybrane aspekty bezpieczeństwa wyrobów w przemyśle zbrojeniowym

Bernatek Monika, Magierski Mieczysław Jan

Studia Bezpieczeństwa Narodowego

|

2024

|

R. 14, Nr 32

27--50

PL

Celem artykułu jest przedstawienie problematyki bezpieczeństwa produkcji przemysłu zbrojeniowego dostarczającego sprzęt i uzbrojenie dla Sił Zbrojnych RP, Policji NATO oraz innych służb dbających o bezpieczeństwo i stabilizację pokoju w kraju i na świecie. Artykuł ma charakter teoretyczno-opisowy. W pracy sformułowano następujący problem badawczy: jakie wymagania normatywno - prawne powinna spełniać firma zbrojeniowa podczas procesu produkcji, kontroli, odbioru i dostawy sprzętu wojskowego, w celu zapewnienia bezpiecznego wyrobu dla życia, zdrowia użytkownika, środowiska z jednoczesną dbałością o zachowanie niezawodności i terminowości dostaw? Hipotezą badawczą pracy jest sformułowanie, iż zakłada się, że warunki w jakich wykonywane są potwierdzenia metrologiczne przyrządów pomiarowych, służących do kontroli produkcji na różnych etapach procesu technologicznego, mogą wpłynąć na bezpieczeństwo produkowanych wyrobów oraz określić związki przyczynowo-skutkowe. Dla zweryfikowania hipotezy i udzielenia odpowiedzi na pytanie problemowe zastosowano metodę analizy źródeł i konstrukcji logicznej, badaniu poddano dokumenty oficjalne obowiązujące w RP: akty normatywne i prawne. Zastosowano także obserwację pośrednią, wynikającą z wieloletniego doświadczenia autorów w pracy z branżą zbrojeniową i uczestnictwem w działalności naukowej. Przedstawione w artykule zagadnienia dotyczą systemu metrologicznego mającego istotny wpływ na jakość i bezpieczeństwo wyrobu, systemu oceny zgodności wyrobów (OiB), w którym producent gwarantuje na własną odpowiedzialność, że wyrób jest zgodny ze specyfikacją techniczną wystawiając deklarację zgodności w zakresie Obronności i Bezpieczeństwa oraz wprowadzając Wewnętrzny System Kontroli (WSK) dotyczący obrotu uzbrojeniem i produktami podwójnego zastosowania oraz usługami i technologiami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także utrzymania międzynarodowego pokoju. Ważnym zagadnieniem dla dostawców produkujących wyroby obronne jest szacowanie i analiza ryzyk mających wpływ na przedsięwzięcie/projekt. Zarządzanie ryzykiem rozpoczyna się na etapie planowania wyrobu i jest monitorowane przez znaczące komórki organizacyjne tj. konstrukcja, zaopatrzenie, produkcja, kontrola do czasu zakończenia umowy. Informacje z realizacji zarządzania ryzykiem stanowią „kopalnię wiedzy” przy realizacji przyszłego projektu. Kolejnym ważnym aspektem ujętym w artykule jest ochrona informacji niejawnych i stosowanie odpowiednio do nadanej klauzuli tajności właściwych środków bezpieczeństwa. Producent powinien posiadać świadectwo bezpieczeństwa przemysłowego wydane przez Służbę Kontrwywiadu Wojskowego (SKW) lub Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW) zgodnie z aktualną ustawą o ochronie informacji niejawnych.

EN

The aim of the article is to present the issue of security of production of the arms industry, which supplies equipment and armament to the Polish Armed Forces, the NATO Police and other services ensuring security and stabilization of peace in the country and in the world. The article is of a theoretical and descriptive nature, providing an answer to the question being the research problem of this work: what normative and legal requirements should an arms company meet during the production, control, acceptance and delivery of military equipment, in order to ensure a safe product for the life, health of the user and the environment while ensuring reliability and timely deliveries? The research hypothesis of the work is that it is assumed that the conditions in which metrological confirmations of measuring instruments used to control production at various stages of the technological process are performed may affect the safety of manufactured products and determine cause and effect relationships. To verify the hypothesis and answer the problem question, the following method of source analysis and logical construction was used. Official documents in force in the Republic of Poland were examined: normative and legal acts. Indirect observation was also used, resulting from the authors’ many years of experience in working with the arms industry and participating in scientific activities. The issues presented in the article concern the metrological system that has a significant impact on the quality and safety of the product, the product conformity assessment system (OiB), in which the manufacturer guarantees under his own responsibility that the product complies with the technical specification by issuing a declaration of conformity in the field of Defense and Security and introducing the Internal Control System (WSK) regarding trade in arms and dual-use products as well as services and technologies of strategic importance for state security, as well as maintaining international peace. An important issue for suppliers producing defense products is the estimation and analysis of risks affecting the project/project. Risk management begins at the product planning stage and is monitored by significant organizational units, i.e. design, supply, production, control until the end of the contract. Information from the implementation ofrisk management constitutes a “mine of knowledge” for the implementation of a future project. Another important aspect included in the article is the protection of classified information and the application of appropriate security measures appropriate to the classification granted. The manufacturer should have an industrial security certificate issued by the Military Counterintelligence Service (SKW) or the Internal Security Agency (ABW) in accordance with the current Act on the protection of classified information.