Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Pedalling toward sustainability: a comparative study of bicycle policies in Stavanger, Norway and Kraków, Poland

Hernández Palacio Fabio, Dudzic-Gyurkovich Karolina

Technical Transactions

|

2025

|

Vol. 122, iss. 1

art. no. e2025013

EN

This study compares bicycle policies in two mid-sized European cities: Stavanger, Norway, and Kraków, Poland, to explore how cycling is being integrated into broader strategies for climate-neutral urban mobility. The research employs qualitative, comparative analysis to evaluate key dimensions, including infrastructure quality, planning frameworks, funding and governance, cultural attitudes, and integration with public transportation. The findings reveal contrasting institutional conditions: Stavanger benefits from legally binding, coordinated frameworks that support stable implementation, whereas Kraków relies on fragmented planning instruments and shifting political will, despite recent progress. However, both cities share similar challenges such as modest modal shares, car dependency, and behavioural inertia. Kraków demonstrates notable bottom-up innovation, particularly in multimodal integration and public engagement, while Stavanger offers a model of institutional coherence and accountability. The study highlights the importance of a successful cycling strategy, demonstrating that it requires more than infrastructure expansion and good maintenance; it also depends on how well cycling is integrated within legal, spatial, cultural, and financial systems. Lessons from these cases can inform both planning and governance efforts, as well as broader initiatives aimed at aligning mobility policy with sustainability and climate goals.

2

Czy warto zamieszkać w mieście 15-minutowym? Część II. Wyniki badań

Kuna Julia, d’Obyrn Maciej, Nowak Paweł, Romański Jakub

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 5

188--191

PL

Druga część artykułu (wprowadzenie do tematyki opisano w PB 7/2024) przedstawia wyniki projektu naukowego, prowadzonego przez członków Międzywydziałowego Koła Naukowego SmartCity na Wydziale Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej w roku 2024, pt. „Subiektywna ocena jakości życia w relacji do ilości i jakości infrastruktury publicznej”. Rezultatem prac jest przedstawienie wyników ankietyzacji mieszkańców aglomeracji warszawskiej oraz wniosków uzyskanych na ich podstawie.

EN

The second part of the article (first part to be found in PB 7/2024) presents the results of the scientific project conducted by members of the SmartCity Interfaculty Scientific Club at the Faculty of Civil Engineering of the Warsaw University of Technology in 2024, entitled: „Subjective assessment of the quality of life in relation to the quantity and quality of public infrastructure” – short summary of results of the survey conducted among the citizens of Warsaw (Poland) and the conclusions of the study.

3

Linie tramwajowe na obszarach (po)przemysłowych Warszawy i Krakowa jako potencjalny czynnik ich rozwoju

Kołoś Arkadiusz, Fiedeń Łukasz, Taczanowski Jakub

Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG

|

2025

|

nr 28(2)

23--37

PL

Celem artykułu jest ocena znaczenia linii tramwajowych dla współczesnego rozwoju obsługiwanych przez nie obszarów (po)przemysłowych w polifunkcyjnych ośrodkach miejskich na przykładzie Warszawy i Krakowa. Badaniu poddano linie tramwajowe wybudowane w okresie 1949-1989 w celu obsługi pojedynczego zakładu lub zwartego obszaru przemysłowego. W Warszawie zidentyfikowane pięć, a w Krakowie cztery linie spełniające te kryteria. Po 1989 roku obszary położone w sąsiedztwie wszystkich tych linii przeszły pewne przekształcenia funkcjonalne, jednak ich skala i charakter były różne - od ograniczonych i spontanicznych zmian związanych z działalnością pojedynczych inwestorów do zakrojonych na szeroką skalę działań rewitalizacyjnych. Nowe funkcje obejmowały przede wszystkim handel, usługi biznesowe, zabudowę mieszkaniową oraz przemysłową i magazynową. Interesujące jest tworzenie w pobliżu przystanków końcowych poprzemysłowych linii tramwajowych węzłów multimodalnych (hubów) integrujących różne środki miejskiego i pozamiejskiego transportu publicznego oraz indywidualnego. Warto podkreślić, że w przypadku najbardziej zaawansowanych przekształceń funkcjonalnych infrastruktura transportu tramwajowego w istotny sposób wspierała procesy rewitalizacyjne, a dostępność transportu publicznego była ważnym czynnikiem lokalizacji inwestycji komercyjnych i mieszkaniowych. W związku z tym zaobserwowano wyraźny związek pomiędzy stopniem przekształcenia terenów w sąsiedztwie „poprzemysłowych” linii tramwajowych a zmianą zdolności przewozowej linii tramwajowych po transformacji społeczno-gospodarczej. Wydaje się zatem, że „odziedziczone” z okresu socjalizmu linie tramwajowe, również te wybudowane w celu zaspokojenia skrajnie odmiennych od współczesnych potrzeb przewozowych, mogą być instrumentem wspierającym zrównoważony rozwój i integrację urbanistyczną współczesnego miasta.

EN

The aim of this article is to assess the significance of tram lines for the contemporary development of the (post-)industrial areas they serve in multifunctional urban centres, using Warsaw and Kraków as case studies. The research focuses on tram lines constructed between 1949 and 1989 to serve either a single industrial plant or a compact industrial area. In Warsaw, five such lines were identified, and in Kraków, four. Since 1989, the areas located adjacent to all these lines have undergone varying degrees of functional transformation - ranging from limited, spontaneous changes initiated by individual investors to large-scale, planned revitalisation projects. The new functions have primarily included retail, business services, residential, as well as industrial and warehouse developments. Particularly noteworthy is the emergence of multimodal hubs near the terminal stops of former industrial tram lines, integrating different modes of urban and suburban public transport with individual transport. It is important to emphasise that, in cases of the most advanced functional transformations, tram transport infrastructure has significantly supported revitalisation processes, with public transport accessibility being a major factor in the location of commercial and residential investments. Consequently, a clear relationship has been observed between the degree of transformation of areas adjacent to “post-industrial” tram lines and the change in their transport capacity after the socio-economic transition. It therefore appears that tram lines “inherited” from the socialist period - including those originally built to meet transport needs radically different from current ones - can serve as instruments supporting sustainable development and urban integration in the contemporary city.

4

Communication tunnels in urban areas, single or twin-bore?

Mitew-Czajewska Monika, Walicki Wiktor

Materiały Budowlane

|

2025

|

nr 12

221--226

EN

In the article the analysis of the choice between single-and twin-bore tunnels in densely built-up urban environments is presented together with the discussion of decisive design factors such as infrastructure, geotechnics, safety, logistics and environmental impact. Based on the own database of 158 projects, the relationships between tunnel type and diameter, purpose, and location were examined. Ground settlement numerical analysis for different tunnel geometries is also presented.

PL

W artykule przeanalizowano kryteria wyboru jedno lub dwunawowej konstrukcji tunelu w gęstej zabudowie miejskiej. Omówiono decydujące czynniki projektowe, takie jak infrastruktura, geotechnika, bezpieczeństwo, logistyka i środowisko oraz wpływ na otoczenie. Na podstawie zbudowanej bazy 158 projektów tuneli drążonych w miastach zbadano zależności między typem konstrukcyjnym tunelu a jego średnicą, przeznaczeniem i lokalizacją. Przedstawiono analizę numeryczną osiadania gruntu w przypadku różnej geometrii tuneli.

5

Urban Development of Neum - Analysis of the Current State and Study for the Future

Šenderović Dženana, Karaman Farah, Huseinović Husejla, Lukovac Kijan, Zoranić Adnan

Inżynieria Mineralna

|

2025

|

Vol. 2, no. 2

art. no. 115

EN

The article explores the urban development of Neum, Bosnia and Herzegovina's only coastal town, focusing on its strategic role and potential for growth. The research aims to analyze the factors shaping Neum’s urban landscape. It examines the current state of urbanity, identifies crucial issues for future development, and provides solutions and proposals for urban projects based on relevant literature as well as taking inspiration from the case studies of the most successfully developed settlements in Makarska Riviera, Croatia. Neum can be used as an example of decades of poor planning and development that diminished the natural charm of its’ landscape and coast. This paper further elaborates on the issues and possibilities in the urban development of Neum. Due to its attractive location, rich ecosystem, and sea access which have resulted in it being a popular tourist town, Neum is under increasing pressure of interested developers. Promoting adequate urban planning would result in inclusiveness, protection of the local ecosystem and general socioeconomic improvement. This paper demonstrates the benefit of proper urban development and coastal/environmental protection, by showcasing settlements used as case studies and the development decisions and rules which shaped these settlements. Additional analysis of contemporary development trends in the region, most of which are having negative effects on cities, is used to better understand the current state of Neum. After identifying crucial issues the city is facing at the moment, proposals are presented to mitigate these issues and reverse course before the urban form of Neum is further damaged. Finally, principles are introduced which aim to create a succinct guide to be used in future policymaking and development of Neum.

6

Application of the GIS Visual Interpretation Technique in Monitoring Air Pollution and Changes in Land Use During Urban Development

Mansor Nur Suhaili, Bluszcz Anna, Awang Hapini, Malami Sarkin Tudu Shehu, Abu Bakar Mohd Azmeer, Idris Rizatulazri

Inżynieria Mineralna

|

2025

|

Vol. 4, no. 2

71--77

EN

Geographic information systems (GIS) have gone through many phases of development since their inception several decades ago. GIS is a tool for analyzing and representing the geographic features of the Earth's surface and the events taking place using a computer system. The article concerns the presentation of the potential of GIS software and the increase in its use in scientific research. The first research area is the issue of air pollution, which is the main problem of highly urbanized regions. This research part presents a spatial analysis of changes in the level of pollution in the European Union countries. The second research area aims to present the functionality of GIS software in the field of mapping land use and socio-economic activities in the strongly changing process of urbanization and development of large urban agglomerations. Research in this area is a useful tool for visualizing dynamic changes related to urbanization changes in areas that can be used in spatial planning. The article presents the process of creating spatial development maps based on SPOT-5 covering the years 2000 and 2012 in order to develop spatial development maps and monitor changes in land use. Time series of SPOT-5 2000/2012 images will be compared to detect changes. This example was based on Sungai Petani from a selected city in Malaysia.

PL

W Systemy informacji geograficznej (GIS) przeszły wiele faz rozwoju od czasu ich powstania kilkadziesiąt lat temu. GIS to narzędzie do analizy i reprezentacji cech geograficznych powierzchni Ziemi oraz zachodzących wydarzeń za pomocą systemu komputerowego. Artykuł dotyczy przedstawienia potencjału oprogramowania GIS i wzrostu jego wykorzystania w badaniach naukowych. Pierwszym obszarem badawczym jest problematyka zanieczyszczeń powietrza, które stanowią główny problem regionów silnie zurbanizowanych. W tej części badawczej przedstawiono analizę przestrzenną zmian poziomu zanieczyszczeń w krajach Unii Europejskiej. Drugi obszar badawczy ma na celu przedstawienie funkcjonalności oprogramowania GIS w zakresie mapowania użytkowania gruntów i działalności społeczno-gospodarczej w silnie zmieniającym się procesie urbanizacji i rozwoju dużych aglomeracji miejskich. Badania w tym zakresie są użytecznym narzędziem do wizualizacji dynamicznych zmian związanych ze zmianami urbanizacyjnymi na obszarach, które można wykorzystać w planowaniu przestrzennym. W artykule przedstawiono proces tworzenia map zagospodarowania przestrzennego w oparciu o SPOT-5 obejmujący lata 2000 i 2012 w celu opracowania map zagospodarowania przestrzennego oraz monitorowania zmian w użytkowaniu gruntów. Szeregi czasowe obrazów SPOT-5 2000/2012 zostaną porównane w celu wykrycia zmian. Przykład ten został oparty na Sungai Petani z wybranego miasta w Malezji.

7

Hierarchy of urban agglomerations and attraction theory: case study of Laghouat

Tabai Brahim Amor, Alkama Djamel, Saoud Wahid Saad

Geomatics, Landmanagement and Landscape

|

2025

|

no. 1

173--198

EN

Based on the observation of the great imbalance in the development policies in the rural urban centers of the wilaya of Laghouat, which caused the exacerbation of the phenomenon of rural displacement towards the capital of the wilaya and the emergence of the unemployment crisis, and in addition to all this the gross lack of provision of necessary services and facilities that contribute to the stabilization and stability of the population, this study came as an attempt to determine the urban pattern ‘dysfunctional/balanced’. The study also seeks to determine whether the urban system of the network of urban centers in the wilaya of Laghouat takes the pattern of the first dominant city or takes the regular pattern. The aim is providing planners with the opportunity to control the direction and distribution of the development process in a regular and equiTable manner and reduce the intensity of urban dominance to break the population concentration confined to the state capital. The article is based on the latest statistical data issued by the Directorate of Planning and Programming of the wilaya of Laghouat ‘2023’ with a comprehensive sample of all municipalities of the region ‘24’. It also uses mathematical measurement models for urban growth and concentration ‘Lorenz’s curve and index, Hoover’s index, and Zipf ’s rank and size base,’ in addition to a comprehensive comparative study of groups of jobs as well as economic and service activities. The study showed strong variations in that the environmental frame does not correspond to human exploitation, as spatial boundaries reflect a spatial political organization that is inconsistent with ideal hierarchical relationships.

PL

Na podstawie obserwacji wielkiej nierównowagi w polityce rozwoju w wiejskich ośrodkach miejskich wilaya Laghouat, która spowodowała zaostrzenie zjawiska przesiedleń wiejskich w kierunku stolicy wilaya i pojawienie się kryzysu bezrobocia, a oprócz tego wszystkiego rażącego braku zapewnienia niezbędnych usług i udogodnień, które przyczyniają się do stabilizacji i stabilności populacji, niniejsze badanie stanowiło próbę określenia „dysfunkcyjnego/zrównoważonego” wzorca miejskiego. Badanie ma również na celu ustalenie, czy system miejski sieci ośrodków miejskich w wilaya Laghouat przyjmuje wzorzec pierwszego dominującego miasta, czy też przyjmuje regularny wzorzec. Celem jest zapewnienie planistom możliwości kontrolowania kierunku i dystrybucji procesu rozwoju w sposób regularny i sprawiedliwy oraz zmniejszenie intensywności dominacji miejskiej w celu przełamania koncentracji populacji ograniczonej do stolicy stanu. Artykuł opiera się na najnowszych danych statystycznych wydanych przez Dyrekcję Planowania i Programowania wilaya of Laghouat „2023” z kompleksową próbką wszystkich gmin regionu „24”. Wykorzystuje również matematyczne modele pomiarowe dla wzrostu i koncentracji obszarów miejskich „krzywa i indeks Lorenza, indeks Hoovera oraz baza rangi i wielkości Zipfa”, oprócz kompleksowego badania porównawczego grup miejsc pracy, a także działalności gospodarczej i usługowej. Badanie wykazało silne różnice w tym, że ramy środowiskowe nie odpowiadają eksploatacji człowieka, ponieważ granice przestrzenne odzwierciedlają przestrzenną organizację polityczną, która jest niezgodna z idealnymi relacjami hierarchicznymi.

8

The use of photovoltaic micro-installations in selected regional cities in Poland

Heffner Krystian, Halama Arkadiusz, Majorek-Gdula Agnieszka, Klemens Brygida, Misiurski Przemysław

Economics and Environment

|

2025

|

No. 3

art. no. 1059

EN

The aim of the paper is to assess the use of RES, i.e. solar energy (through investment in PV installations) in selected regional cities in Poland. We focused on the area of five regional capital cities, selected in terms of representativeness and fulfilling regional administrative or administrative and self-governmental functions. The research hypothesis is that installations are mainly mounted on new buildings, while income is a factor that determines the choice of PV. The methodological part features an analysis of the literature in the selected area. This was followed by an analysis of the statistical data available in the public statistics (Statistics Poland's data) and on the basis of primary data collected from the main electricity distributors (Tauron Dystrybucja S.A. and ENEA). The data for the analysis comes from before the COVID pandemic and the war in Ukraine, as these were characterised by a relative stabilisation of electricity prices and consumption in Poland. A correlation analysis based on the Pearson coefficient was carried out to investigate a possible relationship between the number of micro-installations in the cities reviewed and the other variables. An econometric model was built to analyse the variables studied, which have a significant impact on the number of PV micro-installations in the urban areas studied. The article fills a gap in the literature concerning the identification of conditions responsible for location preferences for renewable energy in the existing settlement patterns of fast-growing cities, dispersed in external zones, as well as in the urbanising rural environment. Research on prosumer energy in these areas is completely new. An in-depth analysis of the behaviour of prosumers and their preferences regarding photovoltaic installations may be the basis for optimising the economic instruments used in Poland to encourage investment in renewable energy sources.

PL

Celem artykułu jest ocena wykorzystania OZE, tj. energii słonecznej (poprzez inwestycje w instalacje fotowoltaiczne) w wybranych miastach wojewódzkich w Polsce. Skupiliśmy się na obszarze pięciu stolic województw, wybranych pod względem reprezentatywności i pełniących regionalne funkcje administracyjne lub administracyjno-samorządowe. Hipoteza badawcza zakłada, że instalacje montowane są głównie na nowych budynkach, a czynnikiem determinującym wybór PV są dochody. Część metodologiczna obejmuje analizę literatury w wybranym obszarze. Następnie przeprowadzono analizę danych statystycznych dostępnych w statystyce publicznej (dane GUS) oraz na podstawie danych pierwotnych zebranych od głównych dystrybutorów energii elektrycznej na danym obszarze (Tauron Dystrybucja S.A. i ENEA). Dane do analizy pochodzą sprzed pandemii COVID i wojny na Ukrainie, ponieważ charakteryzowały się one względną stabilizacją cen energii elektrycznej i zużycia. W celu zbadania ewentualnego związku między liczbą mikroinstalacji w badanych miastach a innymi zmiennymi, przeprowadzono analizę korelacji opartą na współczynniku Pearsona. Zbudowano model ekonometryczny do analizy badanych zmiennych, które mają istotny wpływ na liczbę mikroinstalacji PV w badanych obszarach miejskich. Artykuł wypełnia lukę w literaturze dotyczącą identyfikacji uwarunkowań odpowiedzialnych za preferencje lokalizacyjne dla energetyki odnawialnej w istniejących układach osadniczych szybko rozwijających się miast, rozproszonych w strefach zewnętrznych, a także w urbanizującym się środowisku wiejskim. Badania nad energetyką prosumencką na tych obszarach są zupełnie nowe. Pogłębiona analiza zachowań prosumentów i ich preferencji wobec instalacji fotowoltaicznych może być podstawą do optymalizacji stosowanych w Polsce instrumentów ekonomicznych zachęcających do inwestowania w odnawialne źródła energii.

9

Evaluation of public transport satisfaction in the Tri-City: implications for sustainable mobility

Pawłowska Barbara, Szmelter-Jarosz Agnieszka, Chmiel Beata

Economics and Environment

|

2025

|

No. 3

art. no. 1057

EN

Urbanisation, defined as the process of increasing urban population and the development of cities, is a global phenomenon with diverse directions and scenarios across different world regions, including Europe. Currently, 50% of the world’s population lives in cities; by 2050, it will be nearly 68% (Multiple sources compiled by World Bank, 2024). In Europe, 80% of the population already resides in urban areas. However, urbanisation is a complex process with many recognised benefits stemming from well-developed urban areas, but also significant challenges and risks. As a result of contemporary transformations, a reverse phenomenon is being observed. In many regions, suburban areas are expanding, leading to urban sprawl into rural territories, often without adequate spatial planning and transport infrastructure. Increasing emphasis is placed on creating environmentally friendly, inclusive cities with efficient public transportation, green spaces, and sustainable construction. Assessing public transport user satisfaction is a key element in supporting efforts toward sustainable regional development. This article aims to examine the opinions of Tri-City (Gdansk, Sopot, Gdynia) residents regarding the functioning of public transport. Analysing passenger feedback allows for identifying the strengths and weaknesses of the urban transport system, which is essential for implementing effective strategies to improve service quality. Surveys with city users of the Tri-City Metropolitan Area provide valuable insights into the current state of urban transport and highlight areas requiring improvement.

PL

Urbanizacja, czyli proces wzrostu liczby ludności miejskiej oraz rozwoju miast, jest zjawiskiem globalnym o zróżnicowanych kierunkach i scenariuszach w różnych regionach świata, w tym w Europie. Obecnie 50% ludności świata żyje w miastach, natomiast przewiduje się, że do roku 2050 2/3 ludności będzie stanowiło społeczeństwo miejskie (Multiple sources compiled by World Bank, 2024). W Europie już obecnie w miastach mieszka 80% ludności. Urbanizacja jest jednak złożonym procesem, gdzie istnieje wiele znanych korzyści wynikających z rozwoju obszarów miejskich (jeśli są one dobrze rozwinięte) (Bloom, Canning, Fink, 2008), ale też identyfikuje się wiele zagrożeń i wyzwań (Henderson, 2003). Stąd jako efekt współczesnych przemian obserwuje się zjawisko odwrotne. W wielu regionach dochodzi do rozwoju obszarów podmiejskich, co prowadzi do rozlewania się miast na tereny wiejskie, często bez odpowiedniego planowania przestrzennego i zagospodarowania transportowego. Coraz większy nacisk kładzie się na tworzenie miast przyjaznych środowisku, inkluzywnych, z efektywnym transportem publicznym, zielonymi przestrzeniami i zrównoważonym budownictwem. Ocena satysfakcji użytkowników transportu publicznego stanowi kluczowy element wspierający działania na rzecz zrównoważonego rozwoju regionu. Celem artykułu jest zbadanie opinii mieszkańców Trójmiasta na temat funkcjonowania transportu publicznego. Analiza opinii pasażerów pozwala na identyfikację mocnych i słabych stron systemu komunikacji miejskiej, co jest niezbędne do wdrażania efektywnych strategii poprawy jakości usług. Badania ankietowe przeprowadzone wśród mieszkańców Obszaru Metropolitalnego Trójmiasta dostarczają cennych informacji na temat bieżącej oceny funkcjonowania komunikacji miejskiej oraz wskazują obszary wymagające usprawnienia.

10

BIM implementation in urban infrastructure design and education

Hawryszków Paweł, Knawa-Hawryszków Marta, Ribeiro Diogo

Bulletin of the Polish Academy of Sciences. Technical Sciences

|

2025

|

Vol. 73, nr 6

art. no. e155041

EN

This paper presents the significant impact and progressive trends of using building information modelling (BIM) technology in planning and designing urban areas and their infrastructure in accordance with sustainable development goals. It draws attention of the scientific and educational community to the need for consistent implementation of BIM in education of future architects and engineers. Major capabilities and high potential of this innovative approach are introduced in the paper by showing achievements of inter-disciplinary digital designing as part of the Erasmus+ project. As comprehensive benefits of this international collaboration, the main effects of the adopted training methods and modified university curricula are indicated, including the bachelor and master levels of education. Exemplary results of current research works focused on the integration of 3D scanning technologies into BIM for bridge structures are presented as well.

11

Parkingi w mieście. Próba wstępnego uporządkowania poglądów w kontekście wyzwań rozwojowych dla miast, na przykładzie Górnośląsko - Zagłębiowskiej Metropolii (GZM)

Gachowski Marek

Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Technicznej w Katowicach

|

2024

|

T. 18

23--48

PL

W artykule podjęto próbę uporządkowania poglądów na problem dostępności nieograniczonej liczby miejsc parkingowych, w obszarach śródmiejskich i centralnych miast o historycznie ukształtowanej strukturze urbanistycznej. Obserwuje się bowiem obecnie istotny konflikt interesów, pomiędzy zwolennikami przywrócenia miast pieszym (na przykład idea miasta piętnastominutowego), a zwolennikami nieograniczonej możliwości parkowania samochodów osobowych w tych obszarach. Ze względu na charakter struktur urbanistycznych historycznie kształtowanych, pogodzenie tych sprzecznych tendencji jest bardzo trudne, lub wręcz niemożliwe. W artykule wskazano, że za ograniczeniem ilości miejsc parkingowych w tych obszarach przemawiają zarówno aspekty urbanistyczno - funkcjonalne (sprzeczność pomiędzy potrzebami człowieka pieszego, a użytkownika samochodu) oraz aspekty finansowe (bardzo wysokie koszty, przy braku ogólnospołecznych korzyści). Wnioski wydają się wskazywać, że opisany powyżej konflikt jest de facto konfliktem cywilizacyjnym pomiędzy podejściem konserwatywnym i indywidualistycznym, a podejściem postępowym, zakładającym współdziałania społeczności miejskiej na wielu płaszczyznach.

EN

The article attempts to organize the views on the problem of the availability of an unlimited number of parking spaces in the areas of downtown and central cities with a historically shaped urban structure. There is currently a significant conflict of interest between the supporters of the restoration of cities to pedestrians, for example, the idea of a fifteen-minute city, and the supporters of unlimited parking of passenger cars in these areas. Due to the nature of historically shaped urban structures, it is very difficult, if not impossible, to reconcile these contradictory tendencies. The article indicates that the limitation of the number of parking spaces in these areas is supported by both urban and functional aspects (contradiction between the needs of the first person and the car) and financial aspects (very high costs with the lack of general social benefits). The conclusions seem to indicate that the conflict described above is in fact a civilizational conflict between the conservative approach and the individualistic approach to the progressive approach, assuming the cooperation of the urban community on many levels.

12

Built heritage aspect and its implications for value-based urban conservation in historic urban precincts

Abdurahiman Shahim, Kasthurba Ayikkara Kizhakkayil, Nuzhat Afifa

Wiadomości Konserwatorskie

|

2024

|

Nr 77

72--81

EN

The Burra Charter has described and emphasized the need to preserve the cultural significance of a place through the preservation of the embedded values associated with the place. Historic urban precincts are an embodiment of heritage values. The built entities within a historic urban precinct contributes towards the area’s aesthetic value, causatively preserving the overall character and significance of the precinct. The factors contributing to the built value of a historic urban precinct demand exploration to ensure continuity in the physical fabric regarding historicity, knowledge systems, and architectural language. The paper explores the role of the built heritage aspect within the value-based approach and aims to discuss its relevance and implication in urban conservation. The study proposes a theoretical framework with a set of twelve identified sub-criteria broadly distributed into three main criteria. Relative Importance Index technique (RII) was used to assign weights for the items to develop a weighted framework. The framework recognizes and emphasizes the built heritage as a key contributor to the physical urban fabric. The study has future scope for contextualizing the identified indicators with context-specific variables that can assist policymakers in developing policies that address the built-heritage aspect, conserve it and adapt it to the urban fabric sensitively.

PL

Karta Burra opisała i podkreśliła potrzebę zachowania kulturalnego znaczenia miejsca poprzez zachowanie wartości z nim związanych. Zabytkowe obszary miejskie są ucieleśnieniem wartości zabytkowych. Obiekty wzniesione w zabytkowej tkance miejskiej przyczyniają się do wzrostu jej wartości estetycznej, skutkując zachowaniem całościowego charakteru i znaczenia tego obszaru. Czynniki składające się na dziedzictwo urbanistyczno- archeologiczne powinny zostać zbadane, aby zapewnić ciągłość w fizycznej tkance pod względem historyczności, systemów wiedzy i języka architektonicznego. Artykuł omawia rolę aspektu dziedzictwa urbanistyczno- archeologicznego opartego na wartościach i przedstawia jego znaczenie i implikacje w konserwacji urbanistycznej. W badaniu zaproponowano ramy teoretyczne wraz z zestawem 12 zidentyfikowanych subkryteriów, szeroko rozdystrybuowanych wśród trzech głównych kryteriów. Do przyporządkowania wag poszczególnym elementom użyto techniki Wskaźnika Względnej Ważności (WWW) oraz rozwinięto ramy wagowe. Ramy te uznają dziedzictwo urbanistyczno-archeologiczne za kluczowy składnik fizycznej tkanki miejskiej. Badanie może zostać wykorzystane do skontekstualizowania wskaźników ze zmiennymi właściwymi dla kontekstu; może też przyczynić się do konserwacji dziedzictwa urbanistyczno-archeologicznego i zaadaptowania go w sposób wrażliwy do tkanki miejskiej.

13

Functional and Spatial Structure of Kołobrzeg: History, Present, Future

Brechelke Adrianna, Grzeszczuk-Brendel Hanna

Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie

|

2024

|

T. 52/2

103--123

EN

The urban structure of cities plays a crucial role in recording the ideas of planning for centres and in correctly determining the directions of their development. It reveals historical events and ongoing civilizational processes that leave a lasting mark on the urban landscape. The article will discuss the key elements forming the urban structure of Kołobrzeg, in which functionally and spatially distinct areas have created a balanced organism. The process of shaping the urban fabric inscribed in the surrounding landscape is shown in a cross-sectional manner. It combines methods of morphology, iconography, and urban analysis, revealing a sustainable structure resulting from historical spatial and functional development. This al- lowed identifying the relationships between the durability and flexibility of the urban fabric, integrating new socio-economic functions in successive stages. Our interdisciplinary approach to the urban development of Kołobrzeg also takes into account contemporary threats related to landscape changes caused by excessive growth and the monocentricity of cities. Our analysis emphasizes that the urban structure of Kołobrzeg, characterized by a networked nature, forms the basis for spatial-functional balance. As a result, the example of Kołobrzeg demonstrates that an urban structure based on network principles serves as a foundation for complementary functional-social equilibrium, which can counteract contemporary threats to the urban landscape and support the process of sustainable development.

PL

Struktura urbanistyczna miast odgrywa kluczową rolę w zapisie idei planowania danych ośrodków i prawidłowym określaniu kierunków ich rozwoju. Ujawnia historyczne wydarzenia oraz zachodzące procesy cywi- lizacyjne, które pozostawiają trwały ślad w krajobrazie miejskim. W artykule zostaną omówione kluczowe elementy tworzące strukturę urbanistyczną Kołobrzegu, w której odrębne funkcjonalnie i przestrzennie obszary stworzyły jeden zrównoważony organizm. Ukazany został, w sposób przekrojowy, proces kształtowa- nia tkanki miejskiej wpisanej w otaczający krajobraz. Analiza łączy metody morfologii, ikonografii i analizy urbanistycznej, co ujawniło zrównoważoną strukturę, będącą efektem historycznego rozwoju przestrzennego i funkcjonalnego. Pozwoliło to wskazać zależności między trwałością i elastycznością tkanki miejskiej, integrującej w kolejnych etapach nowe funkcje gospodarczo-społeczne. Interdyscyplinarne spojrzenie na rozwój urbanistyczny Kołobrzegu uwzględnia również współczesne zagrożenia związane ze zmianami krajobrazu spowodowanymi nadmiernym rozrostem i monofunkcyjnością miast. Przeprowadzona analiza podkreśla, że struktura miejska Kołobrzegu, charakteryzująca się sieciowym charakterem, stanowi podstawę dla równowagi przestrzenno-funkcjonalnej. W rezultacie przykład Kołobrzegu dowodzi, że struktura miejska oparta na sieciowych zasadach stanowi fundament dla uzupełniającej się równowagi funkcjonalno-społecznej, co może przeciwdziałać współczesnym zagrożeniom krajobrazu miejskiego oraz wspomóc proces zrównoważonego rozwoju.

14

City Planning from the General Scale to Detailed Projects: Example of K.W. Scheibler’s Post-industrial Heritage in Łódź

Tomczak Anna Aneta, Warsza Robert

Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie

|

2024

|

T. 52/2

195--211

EN

This paper describes the activities carried out during the revitalization of K.W. Scheibler’s post-factory complex against the background of the transformation of the entire district, called the riverside industrial complexes (posiadła wodno-fabryczne). It was here in the early 19th century that industrial Łódź was born. This study is an overview report, depicting the spatial transformation at different scales and scopes, from a holistic assessment of the value of the existing cultural heritage, through urban planning vision to architectural decisions and implementation. The presented activities are an example of conducting spatial policy systematically and consistently, resulting in the revitalization of the K.W. Scheibler post-factory complex, which constitutes another link in the renewal of the entire district. This is a rare example of a post-industrial complex which fits in the system of public spaces and the green bloodstream of the city through a coherent urban vision for the entire district. The research and design materials come mainly from the collections of the Municipal Urban Planning Office in Łódź, where the authors conducted the process presented at the urban scale in the years 2013–2021.

PL

Publikacja opisuje działania prowadzone podczas rewitalizacji zespołu pofabrycznego K.W. Scheiblera na tle przekształceń całej dzielnicy, nazywanej „posiadłami wodno-fabrycznymi”. To tu na początku XIX wieku narodziła się przemysłowa Łódź. Materiał ma charakter przeglądowo-sprawozdawczy, obrazujący proces przekształceń przestrzennych, prowadzonych w różnych skalach i zakresach, od holistycznej oceny wartości istniejącego dziedzictwa kulturowego, poprzez urbanistyczną wizję, do architektonicznych decyzji i realizacji. Przedstawione działania stanowią przykład prowadzenia polityki przestrzennej w sposób systemowy i konsekwentny, czego efektem jest rewitalizacja zespołu pofabrycznego K.W Scheiblera, będąca kolejnym ogniwem w odnowie całej dzielnicy. To rzadki przykład realizacji zespołu poprzemysłowego, który wpisano w system przestrzeni publicznych oraz zielony krwiobieg miasta poprzez spójną wizję urbanistyczną całej dzielnicy. Materiały badawcze i projektowe pochodzą głownie z zasobów Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w Łodzi, w której autorzy niniejszego artykułu, w latach 2013–2021, prowadzili opisany proces w skali urbanistycznej.

15

Modelling ecosystem services : a tool for assessing novel ecosystems functioning in the urban-industrial landscape

Woźniak Gabriela, Bryś Wojciech, Dychkovskyi Roman, Dyczko Artur, Nowak Teresa, Piekarska-Stachowiak Anna, Trząski Leszek, Molenda Tadeusz, Hutniczak Agnieszka

Journal of Water and Land Development

|

2024

|

no. 63

168--175

EN

The necessary ecosystem services can be effectively provided through the diverse functioning and processes of ecosystems. Apart from services provided by natural and semi-natural ecosystems, the study on ecosystem development on mineral habitats, established as by-products of mining activity, have revealed surprising results. Unrecognised yet crucial ecosystem services can be provided by novel ecosystems that develop spontaneously on mineral sites created due to human activities, such as mineral mining. These mineral habitats and the ecosystems established de novo provide a wide range of ecosystem services. Modelling ecosystem functioning can simulate and predict the effects of interventions on ecosystem services provided by novel ecosystems. This approach supports adaptive management strategies that maximise desired services while minimising negative impacts on biodiversity and ecosystem integrity. Understanding the functioning of novel ecosystems and their ecosystem services is crucial for enhancing resilience, promoting restoration efforts, and implementing sustainable land-use practices. Recognising the importance of ecosystem services provided by novel ecosystems and involving stakeholders in decision-making processes can foster public support for conservation initiatives and promote collaboration among diverse stakeholders. This approach is particularly important given that many activities related to the re-development of post-industrial areas, especially post-mining regions, have fallen short of achieving their objectives. The essential role of ecosystem services provided by natural, semi-natural, and novel ecosystems highlights the importance of the ecosystem functioning modelling approaches. Such approaches are needed to understand and quantify these services in the context of adhering to sustainable development principles during urban development.

16

Analysis of Urban Forest Distribution in Makassar City and its Effects on Microclimate Conditions and Thermal Comfort in the Surrounding Area

Mutiana Mutiana, Ngakan Putu Oka, Soma Andang Suryana

Ecological Engineering & Environmental Technology

|

2024

|

Vol. 25, iss. 12

95--104

EN

One of the alternatives to control the impact of environmental problems is the existence of open space. In particular, the green open space included in the study is the urban forest. This research aimed to provide new scientific insights in identifying urban forest locations based on the criteria of Government Regulation Number 63 of 2002, as well as analyzing microclimate data through field observation activities and quantitative analysis. Urban forests based on these criteria are the South Sulawesi Governor’s Office, Hasanuddin University, Pakui Sayang Park, Hasanuddin Park, Macan Park, and MoI (Maccini Sombala of Indonesia) Park. The highest level of vegetation density is in the Hasanuddin University area, and the South Sulawesi Governor’s Office, which is 0.38. Meanwhile, the lowest is in Pakui Sayang Park, Hasanuddin Park, and MoI Park, which is 0.34. The air temperature in the Governor’s Office and MoI Park is in the hot category, which is 30.9 °C, whereas the air temperature in other urban forests is in the very hot category, which is 31.1 °C to 31.8 °C. The air humidity in Pakui Sayang Park is 67.5 with a dry category, while the other urban forests are in the slightly dry category of 71.3% to 74.4%. Thermal comfort at all study sites is in the moderately comfortable category, wind speed is in the calm to shady category. The findings of this study highlight the importance of urban forests as one of the indicators that play an important role in overcoming the problem of increasing temperatures that have an impact on the comfort of people in urban areas.

17

Urban planning approaches to planning the beautification system of residential areas during their reconstruction

Sokolan Iuliia, Mashovets Nataliia

Czasopismo Inżynierii Lądowej, Środowiska i Architektury / Journal of Civil Engineering, Environment and Architecture

|

2024

|

Vol. 71

5--18

EN

The analysis of planning experience of inhabited localities urban beautification in view of reconstruction was undertaken in the article. The question of Ukrainian experience of urban beautification system in accordance with approved standards and State Constructional Standards was envisaged. Analysis of validation state of local documents in urban beautification field was carried out and it has shown deficient percentage of regulatory documents approval on local level, which is one of key issues of urban beautification development. Furthermore, detailed analysis of foreign experience of urban beautification planning and development trend of this system I such countries, as USA, Canada, France, Singapore, Hong Kong, Japan was carried out. It is shown that first and critical stage of planning of effective urban beautification is preparing and approving corresponding certificates and standards. Emphasis added to functioning normative legal documents on issues relating to urban beautification, in accordance to which the territory reconstruction in mentioned countries is realized. It was established that reference direction of urban beautification development in mentioned countries lies in parking lots removing out of the borders of curtilage or underground parking arrangement, landscape gardening development and classification of such territories by levels of urban gardening, territory reconstruction in accordance with typical schemes of street infrastructure development, urban gardening, cycle paths, etc. It is shown that problem solution of habitable open grounds organization on city level resides in usage intensification of such territories, and on the level of residential compounds – in increasing exploitation properties of open grounds. As a result of undertaken analysis it was established that raised problem of increasing the effectiveness of residential area usage within residential areas imposes complex approach, including question of land development intensiveness, architectural and planning organization and open grounds beautification.

18

Exploring Łódź’s city centre–from the origins to modern Times

Włodarczyk Monika

Architectus

|

2024

|

Nr 3 (79)

75--84

EN

The article presents a comprehensive analysis of changes in the perception and functionality of Łódź’s centre within the context of urban and social transformations. It focuses on identifying key factors influencing the city’s spatial and social evolution, examining how historical and emerging centres affect its structure and residents’ lives. Utilizing a broad methodology based on spatial data, historical analysis, and results from field research and surveys, the author aims to understand the dynamics of changes in Łódź’s urban structure. The conclusions highlight the importance of adaptive urban strategies that consider changing social needs and expectations, indicating the development of multi-functional centres as a response to the complex challenges of the modern city. The study sheds light on spatial restructuring processes, emphasizing the role of social participation and innovative approaches in shaping the future of urban centres.

PL

W artykule przedstawiono kompleksową analizę zmian w percepcji i funkcjonowaniu centrum Łodzi w kontekście przemian urbanistycznych i społecznych. Skoncentrowano się na identyfikacji kluczowych czynników wpływających na ewolucję przestrzenną i społeczną miasta, badając, jak historyczne i nowo powstające centra wpływają na jego strukturę i życie mieszkańców. Wykorzystując metodologię opartą na analizie danych przestrzennych, historycznych oraz wyników przeprowadzonych badań terenowych i ankietowych, autorka dąży do zrozumienia dynamiki zmian w tkance miejskiej Łodzi. We wnioskach podkreślono znaczenie adaptacyjnych strategii urbanistycznych, które uwzględniają zmieniające się potrzeby i oczekiwania społeczne, wskazując na rozwój wielu ośrodków funkcjonalnych jako odpowiedź na złożone wyzwania współczesnego miasta. Badanie rzuca światło na procesy restrukturyzacji przestrzennej, podkreślając rolę partycypacji społecznej i innowacyjnego podejścia w kształtowaniu przyszłości centrów miejskich.

19

Graphical delimitation of settlement units. A tool for assessing the compactness of the urban structure in the context of the tod index examination

Fierek Szymon, Kaźmierczak Bartosz

Zeszyty Naukowe Politechniki Poznańskiej. Architektura, Urbanistyka, Architektura Wnętrz

|

2023

|

Z. 15

207--224

EN

The article presents the original, mixed method of determining the range of individual settlement units within the existing administrative areas. Using GIS tools and raster graphics processing programs, it is possible to delimit urbanised clusters also in rural areas, for which no separate statistical and spatial data is collected. Additionally, thanks to the application of the presented method, it is possible – in some cases, to indicate the centrality of a given settlement unit, even in the absence of a spatially crystallised place, such as a square or main public park. The tool can be used on a subregional and local scale both to identify compact building structures in order to value them in terms of spatial order and to study their potential for transport-oriented development.

PL

W artykule przedstawiono autorską mieszaną metodę wyznaczania zasięgu poszczególnych jednostek osadniczych w obrębie istniejących obszarów administracyjnych. Wykorzystując narzędzia GIS i programy z zakresu grafiki wektorowej i rastrowej, możliwe jest wyodrębnienie skupisk obszarów zurbanizowanych także na obszarach wiejskich, dla których nie są gromadzone odrębne dane statystyczne i przestrzenne. Dodatkowo dzięki zastosowaniu prezentowanej metody możliwe jest wskazanie zwartych zespołów zabudowy w celu identyfikacji ich jakości w zakresie ładu przestrzennego, jak i do określenia ich potencjału dla rozwoju zorientowanego na transport. Narzędzie może być stosowane w skali subregionalnej i lokalnej.

20

Rozwój współczesnych budynków wielofunkcyjnych w dążeniu do zrównoważonego rozwoju środowiska mieszkaniowego

Taraszkiewicz Antoni, Gerigk Mateusz

Środowisko Mieszkaniowe

|

2023

|

nr 44

14--24

PL

Współczesne ośrodki miejskie rozwijają się w oparciu o budowanie coraz bardziej złożonych struktur pod względem gabarytowym, jak i przeznaczenia, które określane są budynkami wielofunkcyjnymi. Zjawisko to ma swoje przyczyny w rozwoju ośrodków miejskich oraz w dążeniu do optymalizacji zagospodarowania terenów zabudowanych. Artykuł przedstawia teorię podejścia do projektowania obiektów wielofunkcyjnych z ukierunkowaniem na funkcję mieszkaniową i charakter środowiska, które obiekty te kształtują. Badania prowadzone w kierunku optymalizacji modelu projektowego ukazują wielowątkowość dążenia do określania jego cech użytkowych. Niniejsza praca przedstawia całościowe modelowe podejście do projektowania struktur wielofunkcyjnych z funkcją mieszkaniową na podstawie rozważań teoretycznych oraz wiedzy praktycznej. Przykłady pokazują trend wzrostowy budowanych założeń mieszkaniowych. Przedstawione wyniki badań ukazują oryginalne, systemowe ujęcie zagadnienia od kontekstu urbanistycznego po założenie architektoniczne, które ma na celu udoskonalenie modelu projektowego stanowiącego element większych założeń funkcjonalnych. Integracja teorii systemów, projektowania architektonicznego i wykonywania polityki przestrzennej stanowi ramy metodologiczne pracy.

EN

Development of contemporary urban centers depends on the basis that buildings present more and more complex structures in terms of size and purpose. They are referred to as multifunctional buildings. This aspiration has its origins in the development of urban centers and in the desire to optimize the built-up areas. The article presents the theory of the approach to the design of multifunctional buildings with a focus on the residential function and the nature of environment that these objects shape. The optimization of the design model shows the multi-threaded nature in the pursuit of determining its functional features. This paper presents a model based approach to the design of multifunctional structures with the residential function based on theoretical considerations and practical knowledge. Examples show an upward trend in the construction of residential complexes. The presented research results show an original, systemic approach to the issue, from the urban context to the architectural environment, which aims to improve the design model constituting a part of larger functional complexes. The integration of systems theory, architectural design and spatial execution provides the methodological framework of the work.