Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Strategie inwestycyjno-ekonomiczne w sektorze energetyczno- -ciepłowniczym: proces kształtowania i benchmarking największych spółek energetycznych w Polsce

Duda Krzysztof

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2026

|

nr 114

27--38

PL

Celem artykułu jest porównawcza analiza strategii inwestycyjno-ekonomicznych czterech największych grup energetycznych działających w obszarze ciepłownictwa systemowego: PGE, Enei, TAURONU i ORLENU. Badanie oparto na jakościowo-ilościowej analizie treści oficjalnych dokumentów strategicznych oraz na mapowaniu kamieni milowych regulacyjnych dotyczących ciepłownictwa na lata 2023–2050. Zastosowano podejście benchmarkingu strategicznego, umożliwiające identyfikację podobieństw i różnic w zakresie struktury portfela wytwórczego, planowanych nakładów inwestycyjnych, harmonogramu odchodzenia od węgla oraz wykorzystania nowych technologii. Wyniki wskazują na wysoką konwergencję kierunków transformacji – wszystkie analizowane grupy zakładają stopniową dekarbonizację ciepłownictwa, rozwój źródeł nisko- i zeroemisyjnych oraz modernizację infrastruktury sieciowej. W części podsumowującej omówiono implikacje regulacyjne i strategiczne dla dalszego kształtowania polityki inwestycyjnej w polskim ciepłownictwie.

EN

The aim of the article is to conduct a comparative analysis of the investment and economic strategies of the four largest energy groups operating in the district heating sector: PGE, Enea, TAURON and ORLEN. The study is based on a qualitative–quantitative content analysis of official strategic documents and on the mapping of regulatory milestones for district heating for the period 2023–2050. A strategic benchmarking approach is applied, enabling the identification of similarities and differences in the structure of the generation portfolio, planned capital expenditures, coal phase-out schedules and the use of new technologies. The results indicate a high degree of convergence in the directions of transformation: all the analysed groups assume a gradual decarbonisation of district heating, the development of low- and zero-emission sources and the modernisation of network infrastructure. The concluding section discusses the regulatory and strategic implications for the further shaping of investment policy in the Polish district heating sector.

2

Ensuring Energy Security in Ukraine: The Role of Cogeneration and Sustainable Funding for District Heating Systems

Khodakivskyi Vitalii, Karpenko Dmytro, Bilous Inna, Savickas Romanas

Rocznik Ochrona Środowiska

|

2025

|

Tom 27

196--210

EN

This article examines how to enhance energy security in Ukraine via increased efficiency and sustainability of district heating systems (DHS). It explores the role of combined heat and power (CHP) from a technical perspective and the sustainability of the funding from a financial standpoint, plays in securing energy security. Unlike specific technical/economic studies, this provides a comprehensive overview of technologies, funding, and policies for resilient Ukrainian DHS. The study highlights the critical impact of the ongoing conflict on Ukraine's thermal energy infrastructure and the need for modernization. Preventing system collapse is cheaper and faster than rebuilding. Moreover, small but strategic investments in DHS and CHP during critical periods ensure energy system survival, preventing irreversible damage and enabling long-term recovery. The article provides an overview analysis of existing heating technologies and assesses the feasibility of integrating modern solutions such as Power-to-Heat, Waste-to-Energy and explores distributed generation (biogas/biohydrogen and hydrogen fuel) for resilient energy production in Ukraine's DHS. It further explores funding mechanisms, highlighting the importance of international financing institutions (IFI), international partnerships, state support, non-governmental organizations (NGO), and humanitarian aid roles in advancing modernization efforts. Future research assesses cogeneration effectiveness under grant funding during crises and explores distributed generation for resilience. The study highlights the CHP's potential for increasing energy efficiency, reducing emissions, and enhancing energy security. It provides policy recommendations for market liberalization and infrastructure modernization, providing a framework for Ukraine's DHS transition toward renewable energy integration and energy system sustainability. The article concludes that a strategic approach – encompassing technological, economic, regulatory, and sustainable funding advancements – is essential for the long-term sustainability of energy systems in crisis.

3

Rola pomp ciepła w transformacji energetycznej ciepłownictwa

Nowa Energia

|

2025

|

nr 2

18--20

PL

Wysokotemperaturowe pompy ciepła i efektywne wykorzystanie dolnych źródeł ciepła systemu elektroenergetycznego.

4

Projekt Malachit. Udana transformacja systemu ciepłowniczego we Wrześni

Nowa Energia

|

2025

|

nr 2

40--41

PL

Grupa Veolia term prowadzi działalność w blisko 60 polskich miastach, dostarczając ich mieszkańcom ciepło, ciepłą wodę i energię elektryczną. Od 2019 r. w ramach transformacji energetycznej - największego obecnie wyzwania, przed którym stoi polskie ciepłownictwo - w zakładach spółek Grupy realizowane są projekty polegające na stopniowej redukcji zużycia węgla oraz inwestycje poprawiające efektywność wytwarzania energii. Jednym z przykładów udanej transformacji jest projekt Malachit we Wrześni, w ramach którego wykonano konwersję kotła węglowego na jednostkę biomasową. Inwestycja Veolii Zachód otrzymała wyróżnienie w Konkursie Modernizacja Roku 2024.

5

Zmienność i struktura kosztów zakupu ciepła sieciowego dla trzech wybranych grup odbiorców w latach 2019-2024

Bartnicki Grzegorz, Nowak Bogdan

Instal

|

2025

|

nr 2

6--14

PL

Artykuł prezentuje wynik analiz kosztu zakupu ciepła sieciowego przez odbiorcę końcowego (spółdzielnię mieszkaniową) dla trzech różnych grup odbiorców (grupy budynków mieszkalnych, do których ciepło wytwarzane jest w odrębnych ciepłowniach tego samego systemu ciepłowniczego w jednym z miast południowo-zachodniej Polski), w okresie od 2019 r. do 2024 r. (2024’Q3). System ciepłowniczy jest niewielki i ma kilka odrębnych źródeł ciepła. Łącznie zainstalowana moc cieplna nie przekracza 21 MW, przy czym moc zainstalowana w największym źródle ciepła wynosi 12,5 MW. Długość sieci ciepłowniczej w omawianym systemie to ok. 12 km. W tym czasie w 2020 r. wybuchła pandemia COVID-19, w 2022 r. wojska Federacji Rosyjskiej wkroczyły na Ukrainę (i od ponad 1000 dni prowadzona jest tam pełnoskalowa wojna), na rynkach światowych i w Polsce nastąpiły niespotykane od dawna, rekordowe zwyżki ceny węgla energetycznego. W Polsce, od 2022 r. wprowadzone zostały przepisy mające na celu ochronę gospodarstw domowych i wybranych odbiorców ciepła, paliw gazowych i energii elektrycznej przed nadmiernym wzrostem kosztów (tzw. tarcza antyinflacyjna [21]). W artykule opisano zmiany kosztów zakupu ciepła oraz udział poszczególnych składowych w tym koszcie.

EN

This article presents the results of the analyses of the purchasing district heating cost by the final recipient (housing co-op regulated in the Polish law) for three different groups of recipients (groups of residential buildings for which heat is generated in separate heating plants of the same heating system in one of the cities of southwestern Poland), in the period from 2019 to 2024 (2024’Q3). This heating system is small and has several separate heat sources. During this time, in 2020 the COVID-19 pandemic broke out, in 2022 the troops of the Russian Federation entered Ukraine (and there is a full-scale war going on for over 1000 days), there were unprecedented record increases in the price of steam coal on world markets and in Poland. In Poland, from 2022, regulations were introduced to protect households and selected recipients of heat, gas fuels and electricity from excessive cost increases (so-called anti-inflation shield [21]). The article describes changes in the costs of purchasing heat and the share of individual components in this cost.

6

Priorytety likwidacji barier prawnych w energetycznej transformacji ciepłownictwa w ocenie branży ciepłowników i przedstawicieli regulatora

Niestępska Małgorzata

Instal

|

2025

|

nr 4

12--20

PL

W lutym 2025r. przedstawiciele branży ciepłowniczej oraz URE spotkali się w Lublinie na XIV Konferencji Rynek Ciepła Systemowego zorganizowanej przez Izbę Gospodarczą Ciepłownictwo Polskie i wspólnie uczestniczyli w warsztatach pn. Priorytety likwidacji barier prawnych w energetycznej transformacji ciepłownictwa. Celem warsztatów było ustalenie najpilniejszych, zmian w obowiązującym prawie tworzących bariery dla realizacji inwestycji w transformację systemów ciepłowniczych oraz mających negatywny wpływ na ekonomiczną sytuację branży. W transformacji istotne są efekty gwarantujące przyszłość branży działającej na rynku konkurencji substytucyjnej tj. akceptowalna, stabilna długookresowo cena ciepła, bezpieczeństwo mierzone niezawodnością dostaw co nierozłącznie wiąże się z bezpieczeństwem ekonomicznym przedsiębiorstw. Warsztaty miały na celu odwiedź na pytanie: Czy kierunki wytyczane przez prawo unijne oraz trendy wskazywane w przestrzeni medialnej tj. maksymalizacja wytwarzania energii z OZE, neutralność klimatyczna i elektryfikacja, zapewnią branży te efekty? Podczas warsztatów ciepłownicy dyskutowali i oceniali te ważne kwestie mając świadomość niepewności i ryzyk współczesnego funkcjonowania oraz wagę podejmowanych aktualnie decyzji o kierunku i efektach inwestycji. W ramach trzech części warsztatowych przeprowadzono badania z udziałem reprezentujących branżę 39 uczestników wykorzystując narzędzia badawcze tj. ankieta i burza mózgów. W ramach badania ankietowego mającego na celu wskazanie barier prawnych analizowane były dwa podstawowe aspekty działalności ciepłowniczej: ekonomiczny oraz technologiczny. Z wyników badań wyłania się wizja przyszłości ciepła systemowego w świetle serii kryzysów ostatnich lat, które wstrząsnęły rynkami energetycznymi oraz wymusiły konieczność rewizji polityk i nowe spojrzenie na kwestię bezpieczeństwa energetycznego. Wyniki przeprowadzonych badań stanowią materiał, który porządkuje priorytety likwidacji barier prawnych i może stanowić założenia koncepcji poprawy bezpieczeństwa ekonomicznego przedsiębiorstw. Krytyczne spojrzenie na realia transformacji w aspekcie technologicznym oraz ekonomicznym i zainicjowanie likwidacji barier transformacji w akceptowalnych i uznanych za realne kierunkach dopełniając się, powinny pozwolić na uzyskanie efektu „antykruchości” branży w obliczu kryzysów geopolitycznych i zmian klimatycznych.

EN

In February 2025, representatives of the heating industry and URE met in Lublin at the 14th District Heating Market Conference organized by the Polish Heating Chamber of Commerce and jointly participated in workshops entitled "Priorities for eliminating legal barriers in the energy transformation of heating". The aim of the workshops was to determine the most urgent, in the opinion of the industry, changes in the applicable law creating barriers to the implementation of investments in the transformation of heating systems and having a negative impact on the economic situation of the industry. In the transformation, the effects that guarantee the future of the industry operating on the market of substitution competition are important, i.e. an acceptable, long-term stable heat price, security measured by the reliability of supplies, which is inextricably linked to the economic security of enterprises. The aim of the workshops was to address the question: Do the directions set by EU law and trends indicated in the media, i.e. maximization of energy generation from RES, climate neutrality and electrification provide the industry with these effects? During the workshops heating representatives discussed and assessed these important issues, being aware of the uncertainty and risks of contemporary functioning and the importance of decisions currently being made about the direction and effects of investments. As part of the three workshop parts, research was conducted with the presense of 39 participants representing the by heating market using research tools such as a survey and brainstorming. As part of the survey aimed at identifying legal barriers, two basic aspects of heating operations were analyzed: economic and technological. The research results reveal a vision of the future of district heating in the light of a series of crises in recent years, which have shaken energy markets and forced the need to revise policies and take a new look at the issue of energy security. The results of the conducted research constitute material that organizes the priorities for eliminating legal barriers and may constitute the assumptions of the concept of improving the economic security of enterprises. A critical look at the realities of transformation in the technological and economic aspect and initiating the elimination of transformation barriers in acceptable and considered realistic directions, complementing each other, should allow for the effect of “antifragility” of the industry in the face of geopolitical crises and climate change.

7

Dane teoretyczne i pomiarowe w ocenie ilości energii elektrycznej z generatorów termoelektrycznych napędzanych ciepłem z sieci ciepłowniczej

Sidorczyk Marek, Niemierka Elżbieta, Jadwiszczak Piotr

Gaz, Woda i Technika Sanitarna

|

2025

|

Nr 2

29-36

PL

Ogniwa TEG (generatory termoelektryczne) nadają się do lokalnego wytwarzania energii elektrycznej z ciepła sieciowego, np. w celu zasilania rozproszonych urządzeń pomiarowych na sieci ciepłowniczej. Właściwa ocena wdrożenia TEG wymaga oszacowania potencjalnych ilości generowanej w TEG energii elektrycznej oraz zmienności tej produkcji w skali roku. Przedstawiono i porównano trzy metody szacowania i oceny podaży energii elektrycznej z ogniw TEG oparte na innych zbiorach danych: (1) teoretyczna krzywa grzewcza i teoretyczna temperatura zewnętrzna według typowego roku meteorologicznego (ozn. TT), (2) teoretyczna krzywa grzewcza rzeczywista i rzeczywista temperatura powietrza zewnętrznego (ozn. TR) oraz (3) rzeczywista temperatura wody w sieci ciepłowniczej i rzeczywista temperatura powietrza zewnętrznego (ozn. RR), dla dwóch różnych lokalizacji w obrębie jednego systemu ciepłowniczego.

EN

The TEG cells (thermoelectric generators) are suitable for local power generation from district heating, e.g. to supply a distributed monitoring devices. The assessment of TEG implementation requires the estimation of the generated energy and its annual variability. Three methods for estimating electricity production from TEG based on different data sets were presented and compared: (1) theoretical heating curve and ambient temperatures of a typical meteorological year (TT), (2) theoretical heating curve and real ambient air temperature (TR), and (3) real supply and return temperature and real ambient temperature (RR), for two different locations and in district heating network.

8

Wykorzystanie biomasy w ciepłownictwie

Rajczyk Rafał

Ciepłownictwo, Ogrzewnictwo, Wentylacja

|

2025

|

T. 56, nr 2

15--20

PL

W artykule dokonano przeglądu obecnie stosowanych, jak i przyszłościowych metod wykorzystania biomasy stałej w sektorze ciepłowniczym. W części pierwszej przedstawiono statystyki dotyczące wykorzystania paliw w sektorze ciepłowniczym, ze szczególnym uwzględnieniem biomasy, jak również przybliżono czynniki mogące wpłynąć na podaż biomasy w najbliższych latach, takie jak przewidziane na 2025 rok wdrożenie Rozporządzenia EUDR związanego z przeciwdziałaniem wylesianiu i degradacją lasów. Następnie opisano proces spalania i współspalania biomasy w ciepłownictwie, wykorzystujący jako paliwo przede wszystkim zrębki, w aspekcie możliwości zastąpienia ich biomasą pochodzenia rolniczego (peletem ze słomy). W dalszej części artykułu scharakteryzowano w skrócie technologie oparte na wykorzystaniu biomasy i cechujące się potencjałem do zastosowania w ciepłownictwie, takie jak: wytwarzanie biogazu, zgazowanie biomasy, wytwarzanie biometanu z biomasy jak i spalanie w pętli chemicznej.

EN

The article reviews both currently used and future methods of utilizing solid biomass in the heating sector. The first part presents statistics on fuel usage in the heating sector, with particular emphasis on biomass, as well as factors that may affect biomass supply in the coming years, such as the planned 2025 implementation of the EUDR Regulation related to deforestation and forest degradation. Next, the article discusses the process of biomass combustion and co-combustion in heating applications, primarily using wood chips as fuel, in the context of the potential substitution of wood-based biomass with agricultural biomass (straw pellets). The subsequent sections provide a brief characterization of biomass-based technologies with potential applications in the heating sector, including biogas production, biomass gasification, the production of biomethane from biomass, and chemical looping combustion.

9

Analiza efektywności hybrydowego źródła energii wykorzystującego energię Słońca, wiatru i geotermii – studium przypadku

Pierzchała Karol, Pająk Leszek

Ciepłownictwo, Ogrzewnictwo, Wentylacja

|

2025

|

T. 56, nr 4

6--11

PL

W artykule opisano analizę efektowności działania ciepłowni geotermalnej, w której sprężarkowa pompa ciepła wykorzystuje wodę geotermalną jako dolne źródło, a energię napędową wytwarza się lokalnie przy wykorzystaniu siłowni wiatrowej i instalacji fotowoltaicznej. Założono, że moc zainstalowana w pompie ciepła odpowiada zapotrzebowaniu na moc odbiorcy ciepła, a moc zainstalowana w siłowni wiatrowej i instalacji PV może zmieniać się, z założonym dwudziestopięcioprocentowym krokiem, od 0 do 100%. W obliczeniach dopuszczano możliwość współpracy źródła energii elektrycznej z siecią elektroenergetyczną, która mogła okresowo pobierać nadwyżki lub dostarczać niedobory energii elektrycznej. Dokonano optymalizacji źródła energii przyjmując, że optymalizowaną funkcją celu będzie prosty czas zwrotu nakładów inwestycyjnych, a optymalizacji dokonano metodą bezpośrednią. Najkrótszym czasem zwrotu (5, 4 lat) cechuje się wariant z turbiną wiatrową o mocy zainstalowanej równej 25% maksymalnego zapotrzebowania na moc napędową dla pompy ciepła, bez fotowoltaiki. Parametry systemu ciepłowniczego odpowiadają rzeczywistym parametrom roboczym istniejącej ciepłowni geotermalnej w Mszczonowie. Założono utrzymanie stałej temperatury, do której schłodzona zostanie woda geotermalna. Z szacunkowych kosztów wynika, że każdy z analizowanych wariantów, cechuje się relatywnie niskim czasem zwrotu przewidzianych nakładów inwestycyjnych (poniżej 10 lat), w stosunku do wariantu zakładającego zakup energii elektrycznej z sieci.

EN

In this study, the efficiency of a geothermal heating plant was analyzed, where a compressor heat pump utilizes geothermal water as the lower heat source, while the driving energy is generated locally using a wind turbine and a photovoltaic (PV) installation. It was assumed that the installed capacity of the heat pump corresponds to the heat consumer’s power demand, while the installed capacity of the wind turbine and PV installation can vary, with a set step of twenty-five percent, from 0 to 100%. The calculations allowed for the possibility of cooperation between the electrical energy source and the power grid, which could periodically consume surplus energy or supply energy shortages. The optimization of the energy source was carried out, assuming that the objective function to be optimized was the simple payback period of investment expenditures, and the optimization was performed using a direct method. The shortest payback period (5.4 years) was found in the variant with a wind turbine installed at 25% of the maximum power demand for the heat pump. The heating system parameters correspond to the actual operating parameters of the existing geothermal heating plant in Mszczonów. It was assumed that the geothermal water would be cooled to a constant target temperature. Cost estimate indicates that the energy produced in the heating plant would be competitive with the analyzed referenced variant has a relatively short payback period for the planned investment expenditures (below 10 years) compare to purchase of the electricity from the grid.

10

Strefy planowania awaryjnego dla jądrowej produkcji ciepła: wzorce z Chin, Finlandii i Szwajcarii a droga do dekarbonizacji polskich sieci ciepłowniczych

Skura Bartosz

Bezpieczeństwo Jądrowe i Ochrona Radiologiczna

|

2025

|

nr 3 (137)

38--50

PL

Artykuł analizuje kwestie stref planowania awaryjnego (EPZ) wokół elektrowni jądrowych wykorzystywanych do produkcji ciepła sieciowego. Omawiane są trzy praktyczne modele regulacyjne: chiński, fiński i szwajcarski. Zestawienie tych przykładów pokazuje, jak odmienne systemy prawne łączą wymogi bezpieczeństwa radiologicznego z potrzebami miejskich sieci ciepłowniczych. Studium wybranych przypadków wskazuje, iż zarówno duże bloki energetyczne, jak i małe reaktory modułowe (SMR) mogą zasilać sieci ciepłownicze, nie powodując konieczności zmiany w podejściu do ustalania stref planowania awaryjnego, jeśli czynnik grzewczy pobierany jest z nieaktywnego obiegu. W odniesieniu do Polski autor wskazuje, że planowana elektrownia jądrowa na wybrzeżu, wsparta odpowiednia magistrala przesyłowa, mogłaby zasilić ciepłem aglomeracje Trójmiasta, a równoległy program SMR-ów otworzyłby drogę do niskoemisyjnego ogrzewania miast śródlądowych. Wykorzystanie energii jądrowej w ciepłownictwie może się stać jednym z najszybszych i najbezpieczniejszych sposobów głębokiej dekarbonizacji polskich sieci ciepłowniczych.

EN

The article examines the issue of emergency planning zones (EPZs) around nuclear power plants used for district heating. It discusses three practical regulatory models: Chinese, Finnish, and Swiss. A comparison of these examples shows how different legal frameworks reconcile radiological safety requirements with the needs of urban heating networks. Case studies show that both large power reactors and small modular reactors (SMRs) can supply district heating networks without requiring changes to the way EPZs are set, provided the heat carrier is drawn from a non-radioactive secondary circuit. Concerning Poland, the author points out that the planned coastal nuclear power plant supported by an appropriate transmission pipeline could heat the Tri-City area and that a parallel SMR programme would pave the way for low-emission heating in inland cities. The use of nuclear power in district heating could become one of the fastest and safest ways to deeply decarbonize Poland’s district heating networks.

11

Heat recovery from large scale brewery cooling system

Reszewski Stefan, Hałon Tomasz

Archives of Thermodynamics

|

2025

|

Vol. 46, no. 1

109--115

EN

This paper discusses 2 examples of using waste heat from a brewery cooling process with heat pumps. The first example is the transfer of condensation heat to the heat usable for bottling, mashing or in the return flow of a district heating system to increase the water temperature. The second is the use of superheating heat to increase the return water temperature of a district heating network or mashing, lautering or bottling. Both possible solutions for the use of heat pumps offer real possibilities of introducing part or all of the waste heat of the cooling system to the level of useful temperatures. The 1st concept (usage of heat of condensation and discharge gas heat) is much more interesting because it gives real savings for the plant and possibilities of selling heat to an external recipient. The temperature level is also sufficient to cover all own technological purposes at temperatures up to 70°C.

12

Systemy taryfowania ciepła w wybranych państwach – rekomendacje dla Polski

Surma Tomasz, Komorowska Aleksandra, Kaszyński Przemysław

Rynek Energii

|

2024

|

Nr 5

11--16

PL

Sektor ciepłownictwa systemowego podlega zazwyczaj regulacji, z uwagi na jego znaczenie w zapewnianiu niezawodnego ogrzewania odbiorcom końcowym oraz ciepła na cele przemysłowe i użytkowe. Ponadto lokalne rynki ciepła funkcjonują zwykle w strukturze monopoli naturalnych, stąd regulacje pełnią również rolę ochrony konsumentów przed potencjalnym stosowaniem monopolistycznych praktyk przez przedsiębiorstwa ciepłownicze. Niemniej jednak stopień tych regulacji znacznie różni się w poszczególnych krajach, odzwierciedlając lokalne uwarunkowania polityczno-gospodarcze i społeczne. Celem artykułu jest analiza systemów taryfowania obowiązujących w Niemczech i Czechach oraz wskazanie rekomendacji dla krajowego sektora ciepła systemowego, stojącego w obliczu wyzwań związanych z transformacją energetyczną. Wybór tych państw został podyktowany różnym stopniem liberalizacji rynków krajów sąsiadujących z Polską, w których jednocześnie udział ciepłownictwa systemowego w pokrywaniu potrzeb cieplnych jest zbliżony. Rezultaty przeprowadzonej analizy wskazują, że rozwiązaniem wartym dalszych analiz na poziomie regulacyjnym jest wdrożenie trybu zatwierdzania taryf ex-post lub ex-post on request, bez konieczności każdorazowego przedkładania taryfy do zatwierdzenia Prezesowi URE. Na uwagę zasługuje również rozważenie zastosowania podejścia do kalkulacji taryf z wykorzystaniem taryfy wstępnej, która opiera się na wartościach oczekiwanych i końcowej, która uwzględnia rzeczywiste koszty i wolumeny dostarczonego ciepła.

EN

The district heating sector is regulated due to its importance in providing reliable heating to end consumers and heat for industrial and utility purposes. Additionally, local district heating markets often operate as natural monopolies, thus regulations also serve to protect consumers from potential monopolistic practices by heating companies. However, these regulations vary signiﬁcantly between countries, reﬂecting local economic, social, and political conditions. This article aims to analyse the tariff systems in Germany and the Czech Republic and to develop recommendations for the national district heating sector. The choice of these countries was driven by the different levels of market liberalisation in Poland's neighbouring countries, where the scale of district heating and , its fuel structure are similar, allowing for the application of the results to the Polish context. The analysis results indicate that a regulatory approach worth further consideration is implementing ex-post or ex-post on request tariff approvals without requiring each tariff to be submitted for approval by the President of the Energy Regulatory Ofﬁce. Additionally, it is noteworthy that the approach to tariff calculation uses a preliminary tariff based on expected values and a ﬁnal tariff that accounts for actual costs and the amount of heat supplied.

13

Comparative analysis of district heating markets: examining recent prices, regulatory frameworks, and pricing control mechanisms in Poland and selected neighbouring countries

Komorowska Aleksandra, Surma Tomasz

Polityka Energetyczna

|

2024

|

T. 27, z. 1

95--118

EN

Recent dynamic changes in global fossil fuels markets and the European carbon dioxide emis sion allowances system have significantly impacted the energy sectors. These fluctuations also influence district heating (DH) markets where coal and natural gas remain dominant energy vec tors in numerous European countries. District heating markets are distinct from other commodity markets due to their local nature and distribution requirements. Consequently, they can operate under various market models and have different price design policies depending on the country and region. With these considerations, this study aims to review and analyse the current market models and regulations of price formulation in the context of final prices in selected district heating mar kets. The primary objective is to conduct an in-depth analysis of the key district heating markets in Poland and compare the outcomes with the markets of neighbouring countries, including the Czech Republic, Slovakia, Lithuania, Latvia, Estonia, and Germany. Poland is taken as an example due to its high dependence on fossil fuels and its vulnerability to current global price fluctuations. The results indicate that Poland has one of the most regulated district heating markets, and these regulations can impact the profitability of district heating companies with high prices of fuel and carbon certificates observed in global markets. To create incentives for potential investors and incumbent companies to develop more sustainable and low-emission district heating markets in Poland – whe re energy transition processes are still underway – it is recommended to increase the frequency of formulation and approval of tariffs.

PL

Obserwowane w ostatnim czasie dynamiczne zmiany na globalnych rynkach paliw kopalnych oraz uprawnień do emisji dwutlenku węgla mają znaczący wpływ na sektory energetyczne. Fluktuacje te wpły wają także na rynki ciepła systemowego, gdzie węgiel i gaz ziemny nadal pozostają dominującymi nośni kami energii pierwotnej w wielu krajach europejskich. Rynki ciepła systemowego różnią się od rynków innych produktów ze względu na ich lokalny charakter i wymagania związane z transportem i dystrybucją. W związku z tym, w zależności od kraju, mogą one funkcjonować w różnych modelach rynkowych oraz mieć odmienne polityki kształtowania cen. W związku z powyższym, niniejszy artykuł ma na celu przegląd i analizę obecnych modeli rynkowych oraz regulacji kształtowania cen w kontekście cen na wybranych rynkach ciepła systemowego. Głównym celem jest przeprowadzenie dogłębnej analizy największych ryn ków w Polsce i porównanie wyników z sąsiadującymi państwami, tj. z Czechami, Słowacją, Litwą, Łotwą, Estonią i Niemcami. Polska została wybrana jako przykład ze względu na znaczną zależność od paliw kopalnych i podatność na obecne fluktuacje cen na rynkach międzynarodowych. Wyniki przeprowadzonej analizy wskazują, że Polska ma jeden z najbardziej uregulowanych rynków ciepła sieciowego, a regulacje te mogą wpływać na rentowność firm ciepłowniczych. W celu wypracowania zachęt dla potencjalnych inwestorów i obecnych przedsiębiorstw ciepłowniczych do rozwijania zrównoważonych i niskoemisyj nych systemów ciepłowniczych, rekomendowane jest rozważenie możliwości zwiększanie częstotliwości formułowania i zatwierdzania taryf ciepłowniczych.

14

Zrównoważony rozwój w kontekście nowych zmian w ciepłownictwie systemowym

Jachimowski Artur

Polish Journal for Sustainable Development

|

2024

|

T. 28, nr 1

99--106

PL

W artykule przedstawiono znaczenie modernizacji systemów ciepłowniczych w kontekście zrównoważonego rozwoju, wskazując na ich kluczową rolę w redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz poprawie jakości powietrza. Zrównoważony rozwój wymaga poszukiwania rozwiązań problemów wytwórczych i organizacyjnych z rozważaniem skutków ich zastosowania w gospodarce, społeczeństwie i w środowisku przyrodniczym. Jest to szczególnie istotne w energetyce. Ciepłownictwo systemowe, które dostarcza ciepło do obszarów zurbanizowanych, jest wskazane jako rozwiązanie efektywne i ekologiczne. W pracy wskazano na nowe zmiany technologiczne i regulacje prawne w polskim ciepłownictwie, podkreślając potrzebę zwiększenia efektywności energetycznej oraz wykorzystania odnawialnych źródeł energii i kogeneracji. Celem artykułu jest przedstawienie nowych rozwiązań w ciepłownictwie systemowym, które wspierają retardację niekorzystnych zmian w szeroko pojętym środowisku co przyczynia się do jego ochrony oraz poprawy jakości życia mieszkańców.

EN

The article highlights the importance of modernizing district heating systems in the context of sustainable development, emphasizing their key role in reducing greenhouse gas emissions and improving air quality. Sustainable development requires seeking solutions to production and organizational problems while considering the impact of their implementation on the economy, society, and the natural environment. This is particularly important in the energy sector. District heating, which supplies heat to urban areas, is identified as an efficient and environmentally friendly solution. The paper discusses new technological advancements and legal regulations in the Polish district heating sector, emphasizing the need to improve energy efficiency, and the use of renewable energy sources and cogeneration. The aim of the article is to present new solutions in district heating that support the retardation of adverse environmental changes, contributing to its protection and improving the quality of life for residents.

15

Wstępne uzdatnianie wody zasilającej instalacje membranowe w układach przygotowania wody zdemineralizowanej i wody do uzupełniania obiegów ciepłowniczych

Kłos Marcin, Sąkol-Sikora Dorota, Gumińska Jolanta

Instal

|

2024

|

nr 3

9--13

PL

Zastosowanie technik membranowych w przygotowaniu wód uzupełniających obiegi chłodnicze i wodno-parowe staje się już standardowym rozwiązaniem. Jest to spowodowane przede wszystkim rosnącymi wymogami w zakresie ograniczenia zasolenia odprowadzanych ścieków, co w wielu przypadkach eliminuje możliwość zastosowania tradycyjnego procesu wymiany jonowej. Efektywność technologiczna i ekonomiczna działania układów membranowych w głównej mierze uzależniona jest od jakości wody zasilającej membrany. Dlatego też systemy wstępnego uzdatniania wody zasilającej instalacje membranowe powinny być projektowane i eksploatowane w taki sposób, aby uzyskać jak najlepsze parametry jakościowe mające bezpośredni wpływ na skuteczność działania i żywotność membran. W praktyce sprowadza się to do usuwania z wody surowej substancji powodujących tzw. fouling membran do odwróconej osmozy. Do najpowszechniej spotykanych tego typu substancji należą związki organiczne wchodzące w skład tzw. Naturalnej Materii Organicznej (NMO) oraz mikrozawiesiny i związki koloidalne. Najbardziej efektywną metodą ich usuwania jest koagulacja. Jednak sposób realizacji koagulacji zależy od formy związków organicznych oraz ich podatności na sorpcję i strącanie. W artykule przedstawiono efekty implementacji procesu koagulacji zmiatającej w układzie wstępnego uzdatniania wody zasilającej instalacje membranowe w układach przygotowania wody zdemineralizowanej i wody do uzupełniania obiegów ciepłowniczych w zrealizowanym obiekcie.

EN

The use of membrane techniques in the preparation of water supplementing cooling and water-steam cycles is becoming a standard solution. This is primarily due to the increasing requirements to reduce the salinity of discharged sewage, which in many cases eliminates the possibility of using the traditional ion exchange process. The technological and economic efficiency of membrane systems operation mainly depends on the quality of water feeding the membranes. Therefore, pre-treatment systems for water supplying membrane installations should be designed and operated in such a way as to obtain the best possible quality parameters that have a direct impact on the effectiveness and service life of the membranes. In practice, this involves removing substances from raw water that cause the so-called fouling of osmotic membranes. The most common substances of this type include organic compounds included in the so-called Natural Organic Matter (NMO) and microsuspensions and colloidal compounds. The most effective method of removing them is coagulation. However, the method of coagulation depends on the form of organic compounds and their susceptibility to sorption and precipitation. The article presents the effects of implementing the sweep coagulation process in the pre-treatment system for water supplying membrane installations in systems for preparing demineralized water and water for supplementing heating circuits in the completed facility.

16

Perspektywy wykorzystania biomasy stałej i RDF w ciepłownictwie

Rajczyk Rafał

Instal

|

2024

|

nr 2

20--27

PL

W artykule analizowano możliwości zastosowania trzech wybranych paliw w ciepłownictwie. Biomasę stałą reprezentowały pelet ze słomy agro oraz PKS (palm kernel shell), badaniom poddano również paliwo alternatywne - RDF. We wprowadzeniu omówiono ogólnie wykorzystanie biomasy i paliw alternatywnych do wytwarzania ciepła, przedstawiono też sytuację rynkową ze szczególnym uwzględnieniem ilości biomasy wykorzystywanej obecnie w Polsce oraz międzynarodowej wymiany handlowej. Dla paliwa importowanego - PKS omówiono procesy transportu i ich wpływ na uzyskiwane efekty ekologiczne. W dalszej części pracy analizowano własności fizyko-chemiczne badanych paliw oraz ich popiołów. Przedstawiono skład chemiczny, charakterystyczne temperatury popiołu oraz wyznaczono wybrane wskaźniki eksploatacyjne, do których przydatności w prognozowaniu problemów eksploatacyjnych odniesiono się w dalszej części pracy. Paliwa spalane były w technologii fluidalnej, która po technologii rusztowej jest drugą z kolei powszechnie wykorzystywaną w ciepłownictwie, a jedną z jej najważniejszych zalet jest elastyczność paliwowa. Wykonano badania emisyjno-eksploatacyjne na stanowisku laboratoryjnym z warstwą fluidalną. Określono zawartości poszczególnych składników gazów spalinowych, dokonano również analizy procesów aglomeracji materiału warstwy i popiołu dennego. Przeprowadzone badania wykazały, że oba paliwa oparte o biomasę stałą cechują się korzystnymi właściwościami i są predysponowane do wykorzystania w ciepłownictwie. Z kolei przy spalaniu RDF należy zwrócić uwagę na możliwość powstawania problemów eksploatacyjnych, związanych przede wszystkim ze znaczącą zawartością chloru.

EN

The article discusses the possibilities of using three selected fuels in district heating. Solid biomass was represented by agro straw pellets and PKS (palm kernel shell), and an alternative fuel - RDF - was tested as well. The introduction deals with the use of biomass and alternative fuels for heat generation in general, and presents the market situation with particular emphasis on the amount of biomass currently used in Poland and international trade. For the imported fuel - PKS, transport processes and their impact on the achieved ecological effects were discussed. The following section presents the physical and chemical properties of the tested fuels and their ashes. The chemical composition, characteristic temperatures of the ash were presented, and selected operational indices were determined, the usefulness of which in predicting operational problems is referred to later. The fuels were combusted in fluidized bed technology, which, after grate technology, is the second most commonly used in district heating, and one of its most important advantages is fuel flexibility. Emission and operational tests were performed on a laboratory rig with a fluidized bed. The contents of individual components of exhaust gases were determined, and the agglomeration processes of the bed material and bottom ash were analyzed. The conducted research showed that both fuels based on solid biomass have favourable properties and are suitable for use in heating. In turn, when burning RDF, attention should be paid to the possibility of operational problems, primarily related to the significant chlorine content.

17

Model kształtowania cen ciepła systemowego w Polsce w ocenie branży i regulatora

Niestępska Małgorzata

Instal

|

2024

|

nr 4

11--17

PL

Aktualizacja założeń pakietu „Fit for 55” wprowadzona nowelą dyrektyw ETS, EE, OZE i IED w 2023 r. stawia przed sektorem energetycznym, a w szczególności ciepłownictwem ogromne wyzwania w zakresie dekarbonizacji. Nowa odsłona „Zielonego ładu” oraz koncepcji „REPowerEU” stawia na radyklaną poprawę efektywności energetycznej, a w szczególności poprawienie charakterystyki energetycznej budynków, co oznacza sukcesywne kurczenie się rynku ciepła. Mniejsza sprzedaż oznacza mniejsze przychody dla przedsiębiorstw ciepłowniczych. Dostawcy ciepła muszą zmierzyć się z wyzwaniem zachowania konkurencyjnej ceny przy niższym wolumenie sprzedaży, a jednocześnie realizować kapitałochłonne inwestycje w zazielenienie i efektywność systemów ciepłowniczych. Nowela dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej ustanowiła nową definicję „efektywnych systemów ciepłowniczych i chłodniczych” wyznaczając termin zdekarbonizowania systemów ciepłowniczych do 2050 roku. Zaledwie 20% polskich systemów ciepłowniczych spełnia aktualną definicję, a więc nadal w znakomitej większości polskie systemy ciepłownicze nie są efektywne. Jednocześnie analiza sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstw wykazuje, że nie dysponują one wystarczającymi środkami na inwestycje. Ceny ciepła w Polsce w przypadku przedsiębiorstw koncesjonowanych są w pełni regulowane. Sytuacja ekonomiczna sektora od kilku lat ulega pogorszeniu. W szczególności problemy z rentownością i płynnością finansową wykazują przedsiębiorstwa wytwarzające ciepło w kogeneracji, czyli najbardziej preferowane w efektywnym systemie ciepłowniczym. Co jest przyczyną niezadowalającej dynamiki transformacji sektora ciepła systemowego? Jak można naprawić tę sytuację? Czy kluczowa jest rewizja zasad regulacji cen ciepła czy wystarczy intensyfikacja wsparcia finansowego? Czy model regulacji cen ciepła w Polsce powinien ulec liberalizacji wzorem Niemiec czy pozostać tylko nieznacznie skorygowany? Na te pytania odpowiadali uczestnicy warsztatów zorganizowanych przez Izbę Gospodarczą Ciepłownictwo Polskie podczas XIII Konferencji Rynku Ciepła Systemowego w dniach 27-29 lutego 2024 r. w Lublinie.

EN

The update of the ‘Fit for 55’ package introduced by the amendment of the ETS, EE, RES and IED directives in 2023 poses enormous challenges for the energy sector and in particular the heating sector in terms of decarbonisation. The new iteration of the “Green Deal” and the “REPowerEU” concept puts the focus on a radical improvement of energy efficiency which means a successive shrinking of the heat market. With declining revenues, district heating companies are challenged on the one hand to maintain a competitive price in relation to the substitute offer of electricity heating, and on the other hand they have to make capital-intensive investments in greening and efficiency. The amendment to the Energy Efficiency Directive established a new definition of ‘efficient heating and cooling systems’ setting a deadline of 2050 for decarbonising district heating systems. Only 20% of Polish district heating systems meet the current definition, so the vast majority of Polish district heating systems are still not efficient. At the same time, an analysis of the economic situation of companies shows that they do not have sufficient funds for investment. Heat prices in Poland for licensed companies are fully regulated. The economic situation of the sector has been deteriorating for several years. In particular, companies producing heat in cogeneration, i.e. the most preferred in an efficient district heating system, are showing problems with profitability and liquidity. What is the reason for the unsatisfactory transformation dynamics of the district heating sector? How can this situation be rectified? Is a revision of heat price regulation principles crucial or is intensification of financial support sufficient? Should the heat price regulation model in Poland be liberalised following the German model or remain only slightly adjusted? These questions were answered by participants in a workshop organised by the Polish Heating Industry Chamber of Commerce during the 13th System Heat Market Conference on 27-29 February 2024 in Lublin.

18

Generatory termoelektryczne do lokalnego zasilania urządzeń pomiarowych w komorach ciepłowniczych

Sidorczyk Marek, Niemierka Elżbieta, Jadwiszczak Piotr

Gaz, Woda i Technika Sanitarna

|

2024

|

Nr 7-8

21--27

PL

Brak dostępności energii elektrycznej w istniejących komorach ciepłowniczych wymusza poszukiwanie alternatywnych źródeł energii, do zasilania cyfrowych komponentów systemów monitoringu. Lokalne wytwarzanie energii elektrycznej z dostępnego ciepła sieciowego możliwe jest w generatorach termoelektrycznych (TEG). Przedstawiono metodologię analizy podaży energii z TEG obejmującą: wytypowanie i charakterystykę lokalnych źródeł oraz odbiorników ciepła dla zasilania TEG w danej komorze ciepłowniczej, ocenę sezonowej zmienności lokalnych warunków zasilania TEG strumieniem ciepła i potencjału wytwórczego energii elektrycznej oraz wybór korzystnego rozwiązania. Zawarto przykład analizy dla dynamicznych warunków pracy rzeczywistego systemu ciepłowniczego.

EN

Typically, in existing district heating distribution nodes there is no power supply for digital monitoring systems. The solution is thermoelectric generators (TEG) powered by heat from district heating pipelines. A methodology for analyzing the energy supply from TEG is presented, including defining local heat sources and receivers for powering TEG cells, assessing the seasonal heat supply and electricity generation potential of TEG, and selecting a favorable solution. An exemplary TEG analysis in real conditions of a real heating system is included.

19

Analiza opłacalności wykorzystania odpadów komunalnych w procesie wytwarzania ciepła systemowego. Studium przypadku dla Pruszkowa

Mirosz Liliana, Mróz Pelagia

Gaz, Woda i Technika Sanitarna

|

2024

|

Nr 4

21--27

PL

Temat artykułu wynika z potrzeby zwiększania zdolności przerobowej instalacji termicznego przekształcania odpadów komunalnych (ITPOK), w związku ze wzrostem ilości tego rodzaju odpadów oraz koniecznością odchodzenia od wykorzystania w ciepłownictwie paliw kopalnych. Zaproponowano studium przypadku takiej instalacji. Wybrano miasto Pruszków, dla którego instalacja miałaby pokrywać jego podstawę ciepłowniczą. Przedstawiono analizę ekonomiczną takiej inwestycji. Wyznaczono niezbędne parametry wejściowe, tj. nominalna moc cieplna instalacji, wymagany strumień odpadów o odpowiednich właściwościach, strumień dostępny z okolic miasta (z uwzględnieniem istniejących instalacji termicznego przekształcania odpadów komunalnych), ilość substancji wprowadzanych do powietrza wraz ze spalinami. Zdefiniowane dane posłużyły do obliczenia opłacalności ITPOK na podstawie przychodów ze sprzedaży ciepła i opłaty bramowej za przyjęcie odpadów, przy uwzględnieniu nakładów inwestycyjnych i kosztów eksploatacyjnych. W obliczeniach uwzględniono przystąpienie ITPOK do unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS, z ang. EU Emissions Trading System), przy czym wykonano je dla dwóch wariantów. Jeden z nich nie powoduje zmiany cen ciepła ani opłaty bramowej w stosunku do sytuacji, gdy ITPOK nie uczestniczy w EU ETS. Drugi, koszt uczestnictwa związany z EU ETS przerzuca w 50% na odbiorców ciepła i w 50% na dostawców odpadów. Wskaźnik IRR dla pierwszego wariantu wyniósł 2%, natomiast dla drugiego 6%. Należy jednak podkreślić, że w obliczeniach zawyżono nakład inwestycyjny, ze względu na brak aktualnych zakończonych przetargów na instalacje o podobnej przepustowości do analizowanej w artykule. Są to także wartości nieuwzględniające preferencyjnego finansowania z zewnątrz w formie bezzwrotnych dotacji. Dla uzyskanego większego wyniku (6%) przygotowano analizę wrażliwości IRR. Czynnikiem najmocniej wpływającym na IRR jest nakład inwestycyjny, następnie cena ciepła i opłata bramowa. Zmiany powyższych parametrów w zakresie ± 20% powodują zmiany IRR w zakresie od ok. 4 do ok. 9%. W podsumowaniu wskazano, jak można podnieść wartość IRR, a także dlaczego inwestycja w ITPOK jest korzystna dla lokalnej społeczności i środowiska.

EN

The topic of the article results from the need to increase the capacity of municipal waste-to-energy (WTE) plants due to the growth of waste generation and the necessity to move away from the use of fossil fuels in district heating. The case study of such a plant was proposed. The city of Pruszków was selected for which the installation would cover its district heating base load. An economic analysis of such an investment was presented. The necessary input parameters were determined, i.e. the nominal thermal power of the installation, the required waste stream with appropriate properties, the stream available from the area around the city (taking into account existing thermal waste treatment installation), and the amount of substances released into the air with exhaust gases. Defined data were used to calculate the economical profitability of WTE plant taking into account revenues from heat sale and the gate fee for waste acceptance, as well as CAPEX and OPEX. The calculations took into account WTE plant's accession to the EU emissions trading system (EU ETS), and were performed for two variants. One of them does not change heat prices or gate fees compared to the situation when WTE plant does not participate in the EU ETS. The second one transfers the cost of participation related to the EU ETS in 50% to heat consumers and 50% to waste suppliers. The IRR for the first variant was 2%, while for the second one it was 6%. It should be emphasized, however, that the calculations overestimated CAPEX due to the lack of current completed tenders for installations with similar capacity to the one analyzed in the article. These values also do not take into account preferred financing in form of non-refundable grants. A sensitivity analysis for IRR was prepared for the obtained higher resułt (6%). The factor that has the greatest impact on IRR is CAPEX, followed by the heat price and the gate fee. Changes in the above parameters in the range of ± 20% cause changes IRR ranging from approx. 4 to approx. 9%. The summary indicates how the IRR value can be increased, as well as why the investment in WTE plant is beneficial for the local community and the environment.

20

Trzy dekady ciepłownictwa systemowego

Szymczak Jacek

Energia i Recykling : gospodarka obiegu zamkniętego

|

2024

|

nr 6

PL

W ciągu 30 lat polskie ciepłownictwo przeszło istotne zmiany i osiągnęło wiele kamieni milowych, które miały ogromny wpływ na rozwój sektora oraz bezpieczeństwo energetyczne w Polsce. Dzięki inwestycjom, modernizacjom i nowatorskim rozwiązaniom technologicznym branża ciepłownicza w naszym kraju zyskała nowe możliwości i perspektywy rozwoju, a także stała się bardziej ekologiczna.