W artykule przedstawiono przykładowe rozwiązania materiałowe budynków wykonanych w technologii prefabrykowanej. Zastosowanie elementów prefabrykowanych (z betonu zwykłego, betonu lekkiego lub drewna) daje możliwości spełnienia wymagań w zakresie oszczędności energii, wymagań cieplno-wilgotnościowych, izolacyjności akustycznej i ochrony przeciwpożarowej. Zaprezentowano także przykładowy budynek jednorodzinny ze ściennymi elementami prefabrykowanymi, który spełnia wymagania budownictwa energooszczędnego, a także zrównoważonego.
EN
This article presents examples of material solutions for buildings constructed using prefabricated technology. The use of prefabricated elements (made of standard concrete, lightweight concrete, or wood) enables meeting requirements for energy savings, thermal and humidity requirements, acoustic insulation, and fire protection. An example single-family building with prefabricated wall elements that meets the requirements of energy-efficient and sustainable construction is also presented.
One of the oldest categories of security is fire protection. The article contains the definition of security and its development throughout history until the present day, especially the aspect regarding fire protection, which involves two main categories – fire prevention and fire repression – with their specific examples. The article also describes the individual criteria for determining the fire risk. The main part of the text regards the fire risk determination methods and their individual criteria. The resulting value demonstrates fire risk criteria, which can also constitute standards for the given municipality and, in the future, become detailed in the scope of individual types of buildings or their groups.
PL
Jedną z najstarszych kategorii bezpieczeństwa jest ochrona przeciwpożarowa. Artykuł zawiera opis pojęcia bezpieczeństwa i jego rozwoju historycznego do dnia dzisiejszego, zwłaszcza aspekt dotyczący ochrony przeciwpożarowej, który obejmuje dwie podstawowe kategorie – zapobieganie pożarom i tłumienie pożarów – wraz z ich konkretnymi przykładami. Artykuł uwzględnia również systematykę metod określania ryzyka pożarowego. Główna część artykułu dotyczy poszczególnych standardów określania ryzyka pożarowego w gminie z wymiernymi wartościami liczbowymi, które korelują wagę ważności i ocenę wynikającego z nich stopnia ryzyka pożarowego. Wartości liczbowe określające kryteria ryzyka pożarowego mogą stanowić standardy informacyjne dla danej gminy, które w przyszłości można będzie uszczegółowić w zakresie poszczególnych typów budynków lub ich zespołów.
Statystyki pożarów i zatruć tlenkiem węgla wskazują, że zastosowanie w budynkach, mieszkaniach i lokalach choćby najprostszych czujek z sygnalizacją dźwiękową umożliwia szybszą i skuteczniejszą ewakuację oraz mniejsze straty. W niektórych krajach stosowanie czujek dymu i tlenku węgla obniża koszty polis ubezpieczeniowych, a nawet jest wymagane do ich zawarcia. W Polsce stosowanie autonomicznych czujek dymu i tlenku węgla w mieszkaniach i pomieszczeniach wyposażonych w kotły stanie się wkrótce obowiązkowe.
Rozwój technologii paneli fotowoltaicznych (PV) oraz spadek kosztów ich komponentów przyczynił się do popularyzacji tego źródła energii odnawialnej. W szczególności dachy płaskie budynków magazynowych i przemysłowych stanowią atrakcyjną przestrzeń do instalacji PV. Projektowanie konstrukcji wsporczej pod panele PV na płaskich dachach obiektów wielkopowierzchniowych wiąże się z licznymi wyzwaniami dla projektanta, szczególnie z powodu braku norm i jednoznacznych wytycznych. W pracy przedstawione zostały kluczowe czynniki mające wpływ na efektywną pracę modułów PV oraz bezpieczeństwo instalacji, a zatem nasłonecznienie, orientacja paneli, zacienienie, oddziaływanie wiatru, ochrona przeciwpożarowa oraz ochrona odgromowa.
EN
The development of photovoltaic (PV) panel technology and the decrease in the costs of their components have contributed to the popularization of this source of renewable energy. In particular, flat roofs of warehouse and industrial buildings are an attractive space for PV installations. Designing a support structure for PV panels on flat roofs of large-area facilities is associated with numerous challenges for the designer, especially due to the lack of standards and clear guidelines. The paper presents key factors influencing the effective operation of PV modules and the safety of the installation, i.e. solar radiation, panel orientation, shading, wind impact, fire and lightning protection.
W artykule przedstawiono skutki przepływu przez ciało człowieka prądu stałego o pomijalnym tętnieniu oraz podano zasady oceny zagrożenia porażeniowego przy prądach jednokierunkowych tętniących o wybranych kształtach. Zaprezentowano przykładowe układy sieci niskiego napięcia (TN, TT, IT) w przypadku stałoprądowych źródeł energii, a także przytoczono środki ochrony przeciwporażeniowej. Poruszono problematykę stosowania wyłączników różnicowoprądowych w obwodach prądu stałego i zamieszczono wyniki badań tych zabezpieczeń przy prądach różnicowych zawierających składową stałą.
EN
The effects of smooth direct current (DC) flow through the human body are discussed, and principles for assessing the risk of electric shock from unidirectional pulsating currents of selected shapes are described. Examples of low-voltage network systems (TN, TT, IT) for DC power sources are presented, and protective measures against electric shock are listed. The issue of using residual current devices in DC circuits is discussed, along with test results of these devices for residual currents containing a DC component.
Jak wspomnieliśmy w pierwszej części artykułu („elektro.info” 11/2025), sformułowanie „dobra praktyka inżynierska” ma wiele odcieni. Nie są to wszak spisane reguły, a raczej funkcjonujące w branży zalecenia, wynikające z wiedzy i doświadczenia różnych inżynierów. Należy zwrócić uwagę, że ta sama praktyka inżynierska bardzo często staje się podstawą kształtowania dokumentów normatywnych, choć z natury rzeczy nie wszyscy najwybitniejsi specjaliści zasiadają w komitetach technicznych. Czy da się sformalizować zasady dobrej praktyki inżynierskiej? Zapewne nie, bo wiedza ta jest rozproszona, może się nieco różnić od uwarunkowań prawnych danego kraju czy specyfiki danego rynku, w tym zamożności inwestorów.
Według danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska [1] z końca marca 2025 roku, w Polsce funkcjonuje ponad 1,5 mln prosumenckich instalacji OZE przy mocy zainstalowanej wynoszącej 12,28 GW. Warto podkreślić, że łączna moc zainstalowana instalacji PV w Polsce, według danych z sierpnia 2025 r., wynosi niemal 23 GW [2], co oznacza znaczny wzrost instalacji dużych, tzw. farm fotowoltaicznych. Po przeliczeniu tych wartości można wyznaczyć średnią moc pojedynczej instalacji prosumenckiej nieprzekraczającą 8 kW. Strona technologiczna modułów PV montowanych przez prosumentów, która niewątpliwie wpływa na aspekty ochrony przeciwpożarowej, wiąże się z minimalnymi wymaganiami przepisów prawa w zakresie stosowanych zabezpieczeń, a także z jakością komponentów oraz wiedzą i doświadczeniem instalatorów.
Od co najmniej kilku lat przekaz medialny związany z bezpieczeństwem ogniw elektrochemicznych zdominowała tematyka ogniw litowo-jonowych, co ma związek z prężnym rozwojem rynku pojazdów elektrycznych, magazynów energii oraz urządzeń mobilnych. Wiele wysiłków poczyniono, aby służby publiczne przygotowały się do interwencji w przypadku wystąpienia związanych z tym nowych zagrożeń. Trwają także wysiłki mające na celu opracowanie wytycznych w obszarze zabezpieczeń przeciwpożarowych. W cieniu tejże technologii wciąż obecne jest klasyczne ogniwo kwasowo-ołowiowe, które w pewnych specyficznych warunkach stwarzać będzie realne zagrożenie wybuchem. Celem artykułu jest przybliżenie zagrożeń wybuchowych związanych z użytkowaniem ogniw kwasowo-ołowiowych.
EN
For at least several years, media coverage of electrochemical cell safety has been dominated by the topic of lithium-ion cells, which is related to the dynamic development of the electric vehicles, energy storage systems (ESS), and mobile device markets. Much effort has been made to prepare public services to intervene in the new threats associated with the technology. Efforts are also underway to develop guidelines in the area of fire protection. In the shadow of this technology, the classic lead-acid cell is still present, which in certain specific conditions will pose a real risk of explosion. The aim of this article is to familiarize the Reader with the explosion hazards associated with the use of lead-acid cells.
Purpose: The purpose of this study is to identify cyber threats associated with systems integrating fire protection devices (SIUP). The analysis includes conducting a comprehensive assessment of potential attack sites (vulnerabilities) and recommendations for building designers and managers to minimise adverse actions. Project and methods: A detailed review of the literature and cybersecurity standards applicable to fire protection systems, such as NFPA 72, was conducted, from which key points that are vulnerable elements and represent attack surfaces were identified. The Cybersecurity for Fire Protection Systems report from a workshop held by the Research Foundation in 2021 was analysed. Results: Analysis of the collected research material showed that the key points of vulnerability are human factors, software, hardware, wired and wireless connections and system security. In addition, internal threats, i.e. lack of training, malicious action by employees, invasion by unknown software and too much access by security personnel to system components, are also important issues. It has been found that cybercriminals can use various techniques: denial-of- service (DoS) attacks, man-in-the-middle attacks, remote code execution and social engineering, to disrupt systems. To prevent this and minimise the risk of attacks, it is recommended that security configuration guides should be issued, that specialists should be employed and that strategies should be created to increase the resilience of systems integrating fire appliances to cyber attacks. Currently, Polish regulations are mainly based on the technical aspects of SIUP operation, i.e. the installation and operation of alarm systems. There is a lack of relevant legal regulations that directly address the issue of the network and cyber security of these systems. Conclusions: It is necessary to urgently develop and implement comprehensive legal regulations that would take into account the specificity of the cyber security of fire protection systems in Poland. Future research should also focus on the human factor aspects of SIUP systems security.
PL
Cel: Celem niniejszego badania jest identyfikacja zagrożeń cybernetycznych związanych z systemami integrującymi urządzenia przeciwpożarowe. Analiza obejmuje przeprowadzenie kompleksowej oceny potencjalnych miejsc ataku (luk) oraz rekomendacje dla projektantów i zarządców budynku służące minimalizacji działań niepożądanych. Projekt i metody: Przeprowadzono szczegółowy przegląd literatury oraz standardów cyberbezpieczeństwa stosowanych w systemach ochrony przeciwpożarowej, np. NFPA 72. Na ich podstawie zidentyfikowano kluczowe punkty, które są elementami wrażliwymi i stanowią powierzchnię ataku. Przeanalizowano raport Cybersecurity for Fire Protection Systems z przeprowadzonych warsztatów zorganizowanych przez Research Foundation w 2021 roku. Wyniki: Analiza zebranego materiału badawczego wykazała, że kluczowymi punktami podatności są: czynnik ludzki, oprogramowanie, sprzęt, połączenia przewodowe i bezprzewodowe oraz bezpieczeństwo systemowe. Ponadto istotną kwestią są też zagrożenia wewnętrzne – brak szkoleń, złośliwe działanie zatrudnionych, inwazja nieznanego oprogramowania oraz zbyt duży dostęp pracowników ochrony do elementów systemu. Stwierdzono, iż w celu zakłócenia działania systemów cyberprzestępcy mogą wykorzystać różne techniki: ataki DoS, ataki typu man-in-the-middle, zdalne wykonanie kodu oraz inżynierię społeczną. Aby temu zapobiec i zminimalizować ryzyko wystąpienia ataków, rekomenduje się obowiązek wydania przewodników dotyczących konfiguracji zabezpieczeń, zatrudnienie specjalistów, utworzenie strategii mających na celu zwiększenie odporności systemów integrujących urządzenia przeciwpożarowe na cyberataki. Obecnie polskie przepisy opierają się głównie na aspektach technicznych działania SIUP, tj. montażu i eksploatacji systemów alarmowych. Brakuje odpowiednich regulacji prawnych, które bezpośrednio odnosiłyby się do kwestii zabezpieczeń sieciowych i cybernetycznych tych systemów. Wnioski: Konieczne jest pilne opracowanie i wdrożenie kompleksowych regulacji prawnych, które uwzględniałyby specyfikę cyberbezpieczeństwa systemów ochrony przeciwpożarowej w Polsce. Takie przepisy powinny obejmować nie tylko aspekty techniczne, ale także organizacyjne i proceduralne. Regulacje te muszą być na tyle elastyczne, aby mogły nadążać za szybko zmieniającym się krajobrazem zagrożeń cybernetycznych. W ramach przyszłych badań należy także skupić się na aspektach związanych z czynnikiem ludzkim w kontekście bezpieczeństwa systemów integrujących urządzenia przeciwpożarowe.
Stosowanie odpowiedniej ochrony przeciwpożarowej zwiększa bezpieczeństwo w zakładzie pracy. Co zapewniają zabezpieczenia ogniochronne podczas wystąpienia pożaru?
Co zrobić, aby poprawić warunki ochrony przeciwpożarowej w zakładzie pracy? Wprowadzenie podanych rozwiązań wpłynie na zwiększenie bezpieczeństwa firmy.
W miarę rozwoju infrastruktury tunelowej priorytetem staje się nie tylko efektywność komunikacyjna, lecz także bezpieczeństwo użytkowników w kontekście ewentualnych zagrożeń pożarowych.
Przewiduje się, że wielkość globalnego rynku baterii litowo-jonowych wzrośnie do 2030 roku aż pięciokrotnie w porównaniu z rokiem 2021. W tej sytuacji należy być przygotowanym na każdą sytuację, która może pojawić się przy ich użytkowaniu, w tym pożar. Czym wówczas gasić wspomniane baterie? Czy skuteczna będzie instalacja mgły wodnej niskociśnieniowej?
The paper presents the role of fire alarm systems in buildings and proposes a framework for an application supporting the operation and maintenance of fire alarm systems (FAS). FAS should be properly maintained from the first day of commissioning. The state of readiness during operation should be maintained at the initial level. However, during the working time, the properties of the systems deteriorate, which is related to factors such as: failures, human activity, hidden defects, faulty assembly or external factors. FAS malfunction is a potential threat to the safety of people, property and the environment. The implication of the solution will reduce risk and improve fire protection activities in buildings. The proposed plan to maintain the efficiency of FAS will also allow for the standardization of procedures and the increase in the overall safety of property, health and life, as well as the natural environment.
Polish construction law and technical and building regulations allow for deviations from the requirements with appropriate alternative solutions. Modern buildings often require an individual approach due to the fact that the current regulations do not keep up with the constantly emerging modern technical solutions. This requires the development of engineering design documentation in the form of a technical opinion on the state of fire protection, prepared by building and fire protection experts. This documentation, previously agreed with the locally competent Regional Fire Chief of the State Fire Service, is submitted through the local building authority to the Minister responsible for construction issues. The subject of the article is the development of a justified set of alternative solutions for a warehouse building equipped with pick tower racks. Modern computer methods, simulations of evacuation, smoke extraction and construction were used to justify the solutions used. Determination of the mutual influence of the applied solutions on the expected level of fire safety allowed to confirm the validity of the adopted design concept. As a result, a complete fire protection concept was obtained, which, after its application to the documentation of the construction project, will allow safe use of the building. The analyzed building was implemented in Poland and, using the described fire safety concept, passed all stages of the investment process.
Obowiązujące przepisy, a w ślad za nimi orzecznictwo, nie pozostawiają złudzeń. Zadania przedsiębiorstw wod.-kan. związane z utrzymaniem sieci wodociągowej wykraczają poza klasycznie rozumiane zbiorowe zaopatrzenie w wodę. Sposób ich realizacji wpływa na sprawność systemu ochrony przeciwpożarowej
Prawidłowe wykonawstwo to – obok właściwego projektu oraz zastosowania komponentów, urządzeń i podzespołów najwyższej jakości – filar efektywnej, bezpiecznej i prawidłowo działającej instalacji fotowoltaicznej. Warto pamiętać, które detale montażu instalacji PV mają szczególny wpływ na jej wydajność i bezpieczeństwo (w tym pożarowe).
The growing intensity of fire hazards is increasing the need for incorporating aerial vehicles — including unmanned aerial vehicles, which are now becoming a valuable tool in the hands of various state bodies and institutions, including the State Fire Service (SFS) in Poland, in supporting activities aimed at saving human life, health or property. The article presents the characteristics and purpose of the SFS and the range of tasks performed by it, as well as key problems in this area. Examples of the use of unmanned aerial vehicles (UAVs) in firefighting activities were also presented. It was pointed out that improving the ability of SFS to carry out tasks should be a priority, especially in an era of cyclical threats arising from human activity or environmental forces, and the continued growth of technology means that unmanned aerial vehicles can provide increasing support. The purpose of the article was to present the scale and level of a fire threat and to indicate the potential of UAVs in combating it. The research was conducted on the example of a selected region. The article uses the case study method: 3 examples are presented to support rescue operations using unmanned aerial vehicles. Descriptions of cases are supplemented by operational conclusions and recommendations. It was assumed (research hypothesis) that the large-scale use of unmanned systems for search and rescue operations in the SFS would not only affect the speed and effectiveness of the response, but also enhance the level of safety of the officers involved. The authors also emphasise the need of creating a new unit in the structures of the State Fire Service, which would deal exclusively with the implementation of tasks related to the processing, management, analysis and placement on the map of the necessary data on the hazards. This would make preventive measures more effective.
PL
Rosnące natężenie zagrożeń pożarowych zwiększa potrzebę włączania do działań statki powietrzne, w tym bezzałogowe statki powietrzne, które stają się obecnie cennym narzędziem w rękach różnych organów i instytucji państwowych, w tym Państwowej Straży Pożarnej (PSP) w Polsce, we wspieraniu działań mających na celu ratowanie życia, zdrowia lub mienia. W artykule przedstawiono charakterystykę i cel PSP oraz zakres realizowanych przez nią zadań, a także kluczowe problemy w tym obszarze. Zaprezentowano również przykłady wykorzystania bezzałogowych statków powietrznych (BSP) w działaniach gaśniczych. Wskazano, że doskonalenie zdolności PSP do realizacji zadań powinno być priorytetem szczególnie w dobie cyklicznych zagrożeń wynikających z działalności człowieka lub sił natury, a ciągły rozwój technologii sprawia, że bezzałogowe statki powietrzne mogą stanowić coraz większe wsparcie. Celem artykułu było przedstawienie skali i poziomu zagrożenia pożarowego oraz wskazanie potencjału bezzałogowych statków powietrznych w jego zwalczaniu. Badania przeprowadzono na przykładzie wybranego regionu. W artykule wy korzystano metodę studium przypadku: przedstawiono trzy przykłady wsparcia działań ratowniczych z wykorzystaniem bezzałogowych statków powietrznych. Opisy przypadków uzupełniono wnioskami i rekomendacjami operacyjnymi. Założono (hipoteza badawcza), że wykorzystanie na szeroką skalę systemów bezzałogowych do działań poszukiwawczo-ratowniczych w PSP wpłynie nie tylko na szybkość i skuteczność reagowania, ale także podniesie poziom bezpieczeństwa za angażowanych funkcjonariuszy. Autorzy podkreślają również potrzebę utworzenia w strukturach Państwowej Straży Pożarnej nowej komórki, która zajmowałaby się wyłącznie realizacją zadań związanych z przetwarzaniem, zarządzaniem, analizą i umieszczaniem na mapie niezbędnych danych o zagrożeniach. Dzięki temu działania prewencyjne byłyby bardziej skuteczne.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.