Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 17

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
EN
The uppermost Permian in the NWHoly Cross Mountains is represented by red mudstones with sandstone and conglomerate interbeds, forming the PZt cyclothem (dated by miospores of the Lueckisporites virkkiae Bc Zone), which grade upwards into the Siodta Formation. This succession is overlain by sandstones and mudstones of the Jaworzna Formation yielding the lowermost Triassic spore-pollen assemblage of the Lundbladispora obsoleta- Protohaploxypinus pantii Zone. Mudstones of the Siodta Formation reveal mottling structure with numerous root traces, rhizobreciation, as well as nodular and bedded calcretes. The root -Mader structures are represented by calcite tubules and root moulds, the latter filled with dark red calcareous mudstones. The presence of root traces in the Siodta Formation clearly indicates an increase of substrate moisture in contrast to the underlying PZt cyclothem. The mottled red mudstones were deposited in the playa-lacustrine depositional system and lost their primary structure due to rooting and other pedogenic processes. Carbonate nodules and thin indurated calcretes are related to periods of lower sediment accumulation rate or even non-deposition periods favouring development of continental carbonates. A relatively rapid switch to the alluvial depositional system represented by the Jaworzna Formation appears to be coeval to the increased sediment flux in terrestrial setting, postulated by Newell et al. (2010) at the Permo-Triassic boundary, driven by a devegetation event of upland catchments.
EN
A number of independent methods have been used to measure the thermal maturity of Silurian rocks from the Holy Cross Mountains in Poland. Black shales are characterized by diverse TOC values varying from 0.24-7.85%. Having calculated vitrinite equivalent reflectance using three different formulas, we propose that the most applicablevalues for the Silurian rocks are those based on Schmidt et al. (2015) equation. Based on this formula, the values range from % 0.71 VReqvVLR (the vitrinite equivalent reflectance of the vitrinite-like macerals) to % 1.96 VReqvVLR. Alternative, complementary methods including Rock Eval pyrolysis and parameters based on organic compounds (CPI, Pr/-C17, Ph/-C18, MPI1, and MDR) from extracts did not prove adequate as universal thermal maturity indicators. We have confirmed previous suggestions that Llandovery shales are the most likely Silurian source rocks for the generation of hydrocarbons in the HCM.
EN
The aim of this research is to reconstruct palaeoredox conditions during sedimentation of the Jeleniów Claystone Formation deposits, using framboid pyrite diameter measurements. Analysis of pyrite framboids diameter distribution is an effective method in the palaeoenvironmental interpretation which allow for a more detailed insight into the redox conditions, and thus the distinction between euxinic, dysoxic and anoxic conditions. Most of the samples is characterized by framboid indicators typical for anoxic/euxinic conditions in the water column, with average (mean) values ranging from 5.29 to 6.02 µm and quite low standard deviation (SD) values ranging from 1.49 to 3.0. The remaining samples have shown slightly higher values of framboid diameter typical for upper dysoxic conditions, with average values (6.37 to 7.20 µm) and low standard deviation (SD) values (1.88 to 2.88). From the depth of 75.5 m till the shallowest part of the Jeleniów Claystone Formation, two samples have been examined and no framboids has been detected. Because secondary weathering should be excluded, the lack of framboids possibly indicates oxic conditions in the water column. Oxic conditions continue within the Wólka Formation based on the lack of framboids in the ZB 51.6 sample.
PL
W Górach Świętokrzyskich możliwe jest utworzenie pięciu geoparków realizujących ideę ochrony i popularyzacji georóżnorodności tego obszaru: Chęcińsko-Kieleckiego, Doliny Kamiennej, Łysogórskiego, Tetrapoda i Skamieniałych Wydm oraz Białe Ługi. Połączone w sieć geoparków świętokrzyskich mogą w istotny sposób wpływać na turystykę w regionie oraz politykę zrównoważonego rozwoju społeczno-ekonomicznego.
EN
The uppermost Ordovician in the Holy Cross Mountains is represented by sandy mudstones, sandstones and marls of the Zalesie Formation deposited during the Hirnantian regression. Two arcitarch assemblages were recognized in the studied Upper Ordovician succession of the southern Holy Cross Mountains. The first one is dominated by species of Baltisphaeridium, Polygonium, Exculibranchium, Orthosphaeridium, Ordovicidium, Peteinosphaeridium, Multiplicisphaeridium, which occur in the upper Caradoc deposits. Upward in the section, these taxa are replaced mainly by diversified species of Veryhachium occurring together with Domasia, Deunfia, Leiofusa, Polygonium, Cheleutochroa, Multiplicisphaeridium and Polygonium. In the Zalesie Formation (upper Ashgill) they are accompanied by the redeposited Furongian/Lower Ordovician specimens and the Middle Ordovician species of the peri-Gondwanian affinity (e.g. Frankea), which were likely transported from Avalonia during collision of this terrane with Baltica.
EN
In Ordovician times the Łysogóry Region (northern Holy Cross Mts.) was located in the marginal part of Baltica, thus, the sea-level history reconstructed for this palaeocontinent appears to be a good background for discussing relationships between sea-level changes and the studied sedimentary record. However, some stratigraphic gaps, e.g. in the Lower and Middle Ordovician parts of the considered succession are probably due to regional tectonic activity. The upper Middle and Upper Ordovician sedimentary facies of the Łysogóry Region show good correlation with the Late Llanvirn-Caradoc Highstand Interval followed by the Ashgill Lowstand Interval in Baltica (Nielsen, 2004). The most conspicuous facies changes in the Ordovician of the considered region seem to be coeval with 3rd order eustatic events recognized on the sea-level curve from Baltoscandia.
EN
The Middle Ordovician (Dapingian) of the northern Holy Cross Mountains (central Poland) is represented by condensed limestones that make up the Pobroszyn Formation. They reveal a complex stratification reflecting alternating depositional conditions. The basal limestones were deposited in open-marine conditions during the early Middle Ordovician sea level rise (navis Zone) correlated with the Baltoscandian Gärdlosa drowning. Periods of non-deposition associated with this transgression favoured precipitation of authigenic Fe minerals close to the sediment-water interface. The upper part of this succession appears to representa succeeding depositional phase associated with a second transgressive event, which probably involved reworking of the underlying lithified substrate. High energy events were interrupted by periods of non-deposition favouring development of benthic microbial communities contributing to Fe authigenesis. The Pobroszyn Formation reveals features suggesting an early diagenetic alteration of the parent carbonate sediment in a shallow ma rine setting (e.g., beach shoreface) or even was influenced by meteoric diagenesis, which probably took place during a sea level fall preceding the second transgressive event.
EN
The delta exp.13C curve is presented for the Devonian-Carboniferous boundary (from the expansa to sandbergi conodont zones) outcropped at Kowala in the western Holy Cross Mountains, Poland. A positive carbon excursion is reported within micritic limestones corresponding to the upper (or even uppermost middle) praesulcata conodont zone, which coincides with the glacio-eustatic sea-level drop. The positive shift in the carbon isotope signature was preceded by a mass extinction of the ostracode, conodont and ammonite fauna coeval with the Hangenberg Event.
EN
The lower Llandovery black radiolarian cherts and shales of the Bardo Formation are interpreted as transgressive to highstand deposits produced by the marine flooding initiated in latest Ordovician time (persculptus graptolite zone). This formation was divided into the Rembów radiolarian chert Member and Zbrza shale Member. The sedimentary record of the Rembów Member was folded due to the late Caledonian tectonic activity. The accumulation of the radiolarian cherts was influenced by an upwelling system generated by the SE trade winds, which were active along the southern margin of the southern Holy Cross Mountains.
10
EN
The study of the Ordovician conducted in the Holy Cross Mts. during the last two decades provided new data concerning lithology and stratigraphy of this system. Thus, the revised Ordovician lithostratigaphy of the Holy Cross Mts., presenting a complex temporal stratigraphic and lithofacies pattern is needed. The lithostratigraphic proposal, presented in this paper, includes seventeen formations defined in accordance with formal requirements. They are characterized by macroscopically identified sets of lithologic features, which differentiate one unit from another.
11
PL
W górnym ordowiku, w regionie kieleckim obserwowane są kontrasty facjalne związane z regionalną aktywnością tektoniczną i różnym tempem subsydencji basenu sedymentacyjnego. Efektem synsedymentacyjnych ruchów tektonicznych było powstanie pod koniec środkowego ordowiku wyniesienia podmorskiego, które w późnym ordowiku było miejscem rozwoju skondensowanych facji węglanowych - grejnstonów, pakstonów i wakstonów. W karadoku wyniesienie to graniczyło od południa z głębokim zbiornikiem, który był miejscem rozwoju facji ilastych. Okresowo sedymentacja w tym zbiorniku odbywała się w warunkach deficytu tlenowego wód dennych. Od późnego lanwirnu po początek późnego karadoku warunki ekologiczne i sedymentacyjne, na obszarze wyniesienia podmorskiego, były kształtowane przez prąd oceaniczny płynący między Avalonią a Baltiką, wzdłuż północnego brzegu bloku małopolskiego, oraz związane z nim prądy wstępujące. Zanik oddziaływania tego prądu był zbieżny ze zmianami cyrkulacji oceanicznej spowodowanej stopniowym zamykaniem w późnym ordowiku zachodniej części morza Tornquista, w wyniku dokowania wschodniej Avalonii do Baltiki oraz przesunięciem obu obszarów w kierunku niższej szerokości geograficznej. Abrazja tego wyniesienia przez falowanie sztormowe i oddziaływanie prądu oceanicznego oraz słabszy potencjał wzrostowy chłodnowodnego zespołu faunistycznego, spowodowały spowolnienie tempa depozycji, lub nawet jego okresowe zatrzymanie. Konsekwencją tego jest znaczna kondensacja osadu i rozwój małego "wygłodzonego wyniesienia podmorskiego" (statved seamount). Pod koniec wczesnego karadoku, w efekcie ożywienia regionalnej aktywności tektonicznej, nastąpiła przebudowa planu paleomorfologicznego. W centralnej części regionu kieleckiego ujawniły się tendencje do wzrostu pojemności akomodacyjnej, związane z tektonicznie uwarunkowanym większym tempem subsydencji tej części wyniesienia podmorskiego. Na przełomie karadoku i aszgilu zaznaczył się spadek względnego poziomu morza. Litologicznym wyrazem globalnej regresji w późnym aszgilu są w regionie kieleckim osady klastyczne (waki kwarcowe) związane z grawitacyjnymi spływami osadu, schodzącymi prawdopodobnie ze skłonu delty stożkowej. Utrzymująca się lokalnie w późnym aszgilu tendencja do pogłębiania basenu sedymentacyjnego centralnej części regionu kieleckiego sprzyjała natomiast zachowaniu ciągłości sedymentacyjnej między ordowikiem i sylurem.
EN
The spatial and temporal extent of the Upper Ordovician facies in the Kielce Region indicates regional tectonic controls on its distribution. The sedimentary basin was affected by differential subsidence rate, which probably originated from synsedimentary block faulting in the basement, that resulted in establishment of horst-like submarine palaeohigh with condensed carbonate deposition - grainstones, packstones to wackestons. During the Caradoc, the palaeohigh was bounded, to the south, by a deeper-water basin subjected to much stronger subsidence rate, where claystone facies were deposited. Periodically, the oxygen-deficient conditions occurred at the basin floor. From the latest Llanvirn to the early Late Caradoc the sedimentary and ecological conditions on the palaeohigh were affected by upwelling associated with the oceanic current that flowed south-eastwards along the northern margins of the Małopolska Block. The cessation of that oceanic current activity and then upwelling inflow was coeval with changes in palaeooceanographic circulation related to gradual closare of the western part of the Tornquist Sea during the latest Ordovician due to collision of the Avalonia with Baltica. The hydrodynamic conditions on the palaeohigh were dominated by interaction of storms and the oceanic palaeocurrent that together with slow carbonate production, resulted in low accumulation rate and subsequently in development of small starved seamount with a condensed carbonate sediment. During the end of the early Caradoc there was a rearrangement of the palaeohigh that resulted in establishment of a deeper water basin in the central part of the Kielce Region, with a continuous sedimentation in some places across the Silurian-Ordovician boundary. During the latest Caradoc and earliest Ashgill, the tectonic activity was intensified in the central part of the Kielce Region, resulting in uplifting of some parts of the basin floor, and subsequently a juxtaposition of the shallow and deep-water deposits in this area. The lithological expression of the Late Ashgill regression in the Kielce Region are clastic deposits (quartz wackes) accumulated by sandy debris flow derived from a fan delta.
EN
The paper deals with new data from Lenarczyce PIG 1 well that drilled the Upper Cambrian deposits – hitherto unknown in the southern part of the Holy Cross Mts. The sedimentary record is composed of conglomerates, sandstones and mudstones that form up to 90-m-thick succession. Preliminary palynological studies indicate presence of a morphologically variable and well preserved Upper Cambrian acritarch assemblage. The well log can be divided into two parts due to differences in the tectonic style arrangement. The lower part (from bottom [= ? m] up to the depth of 128 m) reveal strong tectonic deformation demonstrated by the changing dips from horizontal through vertical to reversed. To the contrary, the upper part (above 128 m depth) shows lesser dips alternation and lack of folds. Both recognized structural complexes yield completely different acritarch assemblages.
EN
In the village of Pobroszyn near Opatów, a faulted section of Ordovician deposits represented by upper Tremadoc clayey-silty lithofacies, upper Arenig carbonate-phosphorite lithofacies and Upper Ordovician claystones with limestone interbeds, were identified. The upper Tremadoc is dated on basis of acritarch. This is the first time that upper Tremadoc deposits have been documented in the Łysogóry region. The late Arenig transgressive deposits were probably preceded by emergence in the latest Tremadoc and early Arenig. The Ordovician rocks from Pobroszyn are intensely tectonised. Two groups of faults, oblique and longitudinal, are distinguished. The first one strikes from 120-140°, and dip to NE at 40-45°, and the second one that strikes 15-25° and dips 65-80° to E.
EN
In the upper Tremadoc, in the Kielce region of the Holy Cross Mountains, siltstones and fine-grained sandstones are interbedded with chalcedonites and claystones. The deposits were probably laid down when the late Tremadoc transgression reached its maximum. Storm currents influenced deposition at times while, during calm periods, sedimentation of chalcedonites, clayey cherts and clays took place. Weak bottom currents affected the deposition of siliceous layers. The deposits accumulated on a distal shelf.
PL
Analiza stabilnych izotopów tlenu i węgla w wapieniach środkowego i górnego ordowiku regionu kieleckiego Gór Świętokrzyskich wskazuje na zmiany ich składu w czasie. Największe wahania (w skali PDB) występują w wyższym ordowiku (górny karadok) i pojawiają się po okresie aktywności prądów wstępujących. Fluktuacje te byty przypuszczalnie spowodowane czynnikami klimatycznymi, kontrolowanymi przez zlodowacenie na Gondwanie, które spowodowały zachwianie stratyfikacji gęstościowej i termicznej oceanów (Wilde & Berry, 1984; Railsback i in., 1990; Wilde, 1991). Wartości [delta]^18O i [delta]^13C są zbliżone do wyników uzyskanych dla kopalnych, chłodno- lub umiarkowanie ciepłowodnych osadów węglanowych oraz mieszczą się w przedziale wartości stwierdzonych przez wielu badaczy dla ordowiku.
EN
Oxygen and carbon isotopic studies were carried on bulk-rock samples from the Middle and Upper Ordovician limestones taken j'rom the Mójcza section in Kielce Region of the Holy Cross Mts. Measurements of [delta]^18O and [delta]^13C are close to results obtained from ancient temperate- and warm-temperate water carbonates. The greatest changes both [delta]^18O and [delta]^13C are associated with upper part of the Mójcza section (Upper Caradoc) and appear after ceasing of upwelling currents activity. Carbon and oxygen isotopic fluctuations are concurrent with changes in conodont assemblages (Dzik, 1999) and were probably caused by climatic factor, controlled by glaciation on Gondwana.
16
Content available remote Ooidy i skały żelaziste w profilu ordowickim Gór Świętokrzyskich
PL
W środkowym i górnym ordowiku na obszarze Gór Świętokrzyskich pojawiają się ooidy i skały żelaziste. Pozycja w profilu ordowickim regionu świętokrzyskiego czyni z nich ważny poziom korelacyjny. Najdokładniej, faunistycznie udokumentowane położenie w profilu ordowickim Gór Świętokrzyskich uzyskały osady żelaziste wyższego lanwirnu, korelowane z poziomem Didymograptus murchisoni. Skały żelaziste w postaci przeławiceń w serii iłowcowej znane są również z poziomu Glyptograptus teretiusculus, niższego landeilu. Pozycja osadów z ooidami żelazistymi karadoku nie jest całkowicie jasna. Przypuszczalnie występują powyżej poziomu Nemagraptus gracilis. Osady węglanowe z ooidami żelazistymi landeilu i karadoku centralnej części regionu kieleckiego korelują się z ciemnoszarymi iłowcami, głębszego morza Brzezin, Zbrzy, Jeleniowa, Bukowian i Pobroszyna.Osady żelaziste powstały w środowisku cechującym się wolnym tempem sedymentacji i dość ujednoliconymi warunkami akumulacji na niemal całym obszarze regionu świętokrzyskiego. Wykształcenie litologiczne oraz cechy sedymentologiczne i paleontologiczne sugerują rozwój ooidów i skał żelazistych w Górach Świętokrzyskich, podobnie jak w Europie W i Afryce N (Young, 1992) powyżej serii transgresywnych w warunkach wysokiego poziomu morza.
EN
The paper deals with sedimentary evolution of the condensed Ordovician sequence outcropping in Mójcza village, near Kielce (Central Poland), basing on microfacies analysis. The occurrence of fossils, their preservation and mineral composition enabled the author to distinguish five microfacies types. The Mójcza section is generally composed of grainstones and packstones which form the Mójcza Limestone Formation, and calcareous claystones intercalated with wackestones assigned to the Zalesie Formation. The deposition of limestones from the Mójcza section took place on the outer part of drowned isolated carbonate platform of temperate water setting in uniform sedimentary conditions with low accumulation rate. This environment, located in the upwelling current activity area, was favourable for phosphatization of sediment. Abundance of ferruginous ooids in the upper Llanvirn, Llandeilo and upper Caradoc sediments suggests highstand sea-level conditions during Middle and Upper Ordovician.
PL
Skondensowany profil z Mójczy koło Kielc tworzą wapienie ordowickie, należące do formacji z Mójczy (późny arenig-karadok) i formacji z Zalesia (aszgil). W składzie ziarnowym wapieni dominują bioklasty i ooidy (żelaziste i kalcytowe). W mniejszej ilości (w dolnej części profilu) występują intraklasty, peloidy i kwarc. Zasadnicze znaczenie wśród bioklastów mają małżoraczki, szkarłupnie, trylobity, mniejsze zaś ramienionogi, mszywioły, mięczaki i igły gąbek. Bioklasty w znacznej mierze są zabradowane i często połamane. Charakterystyczną ich cechą jest obecność powłok fosforanowych. Na powierzchni wielu bioklastów często można obserwować ślady drążącej działalności mikroorganizmów. Na podstawie składników ziarnowych i ich wzajemnych relacji wapienie z profilu mójczańskiego podzielono według klasyfikacji R.J. Dunhama (1962), na: grainstony piaszczysto-bioklastyczne, grainstony bioklastyczne, grainstony-pakstony bioklastyczne, grainstony ooidowo-bioklastyczne i pakstony-wakstony małżoraczkowe. Cztery pierwsze grupy tworzą formacje wapieni z Mójczy, ostatnia zaś występuje w formacji z Zalesia i w najwyższej części formacji wapieni z Mójczy. Zespół faunistyczny tworzący wapienie w profilu mójczńskim jest taksonomicznie zbliżony do zespołu współczesnych platform węglanowych umiarkowanej chłodnej strefy klimatycznej. Sedymentacja wapieni z profilu mójczańskiego odbywała się w dość stabilnym środowisku, w warunkach wolnego tempa akumulacji, co zaznaczyło się znaczną kondensacją osadu. Przypuszczalnie zbyt wolna [produkcja węglanu wapnia nie mogła nadążyć za tempem wzrostu poziomu morza, sprzyjając zatopieniu platformy węglanowej, Brak korali rafotwórczych i glonów wapiennych sugeruje sedymentację poniżej strefy fotycznej, na głębokości od 80 do około 120 m, gdzie prądy spowodowane bardzo silnymi sztormami przerabiały zdeponowany osad. Na obszarze współczesnych platform położonych w klimacie umiarkowanym strefa abrazji wywołana falowaniem sztormowym znajduje się na głębokości 50-75 m. Depozycja osadów formacji z Zalesia odbywała się w dystalnej części szelfu zewnętrznego. Do rejonu tego docierały osłabione prądy sztormowe generowane w płytszym morzu. Rozkład litofacji, charakter sedymentacji węglanowej oraz porównanie ze współczesnymi środowiskami węglanowymi sugerują w środkowym i wyższym ordowiku w regionie kieleckim Gór Świętokrzyskich rozwój zatopionej, izolowanej platformy węglanowej. W profilu z Mójczy zaznaczone są dwa epizody związane z wysokim poziomem morza, poprzedzone dwoma epizodami transgresywnymi - wczesnolanwirnskim i wczwesnokaradockim - korelowane w skali regionalnej i globalnej.
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.